© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Gross gegn Sviss
Dómur frá 14. maí 2013
Mál nr. 67810/10
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Réttur til að deyja. Jákvæðar skyldur.
1. Málsatvik
Kærandi, Alda Gross, er svissneskur ríkisborgari, fædd árið 1931. Hún hefur átt þá ósk í nokkur ár að fá að binda enda á líf sitt. Þrátt fyrir að hún sé ekki haldin neinum afgerandi sjúkdómum, vill hún ekki una við þá lífskjaraskerðingu sem líkamleg og andleg hrörnun sökum elli hefur í för með sér. Eftir að hafa árangurslaust reynt að fá lækna til að ávísa lyfjum sem hún gæti notað til að stytta sér aldur, sendi hún inn umsókn um slík lyf til heilbrigðisyfirvalda. Umsókn hennar var hafnað í apríl 2009 og var sá úrskurður staðfestur af dómstóli í apríl 2010 með þeim rökum að ríkinu bæri ekki skylda til þess að sjá borgurum sínum fyrir slíkum lyfjum.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að ákvörðun svissneskra yfirvalda um að neita henni um ráð til þess að enda líf sitt, fæli í sér brot gegn 8. gr. sáttmálans og friðhelgi einkalífs og fjölskyldu.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að óskir Gross um að fá afhent lyf sem gætu bundið enda á líf hennar, gætu fallið undir rétt hennar til einkalífs skv. 8. gr. sáttmálans. Vísaði dómstóllinn því til rökstuðnings til niðurstöðu sinnar í máli Haas gegn Sviss (31322/07). Dómstóllinn leit til þess að samkvæmt svissneskum hegningarlögum væri aðeins refsivert að veita aðstoð við sjálfsmorð, ef slíkt væri gert af eigingjörnum hvötum. Væri þarlendum læknum heimilt að ávísa banvænum lyfjum ef sjúklingar uppfylltu ákveðin skilyrði. Þau skilyrði var að finna í siðareglum svissnesku læknasamtakanna og fólu meðal annars í sér að reynt væri að leita annarra leiða til að bæta úr ástandi sjúklingsins og að sjúklingurinn væri algjörlega fær um að taka sjálfur slíka ákvörðun um að binda enda á líf sitt. Þessi skilyrði voru ekki gefin út af opinberri stofnun og teldust því ekki til settra laga, og áttu aðeins við í tilfellum þar sem sýnt væri fram á að sjúklingur væri sannarlega dauðvona. Tilfelli kæranda féll því ekki undir þau skilyrði sem sett voru í siðareglunum. Svissneska ríkið lagði ekki fram neinar aðrar verklagsreglur sem gætu átt við þegar læknar tækju ákvörðun um ávísun banvænna lyfja. Dómstóllinn taldi að skortur á slíkum leiðbeiningarreglum gæti haft letjandi áhrif á lækna að ávísa slíkum lyfjum þegar þeirra væri leitað, líkt og í þessu tilfelli, þar sem þeir vildu forðast dómsmál og álitshnekki. Sú óvissa sem þetta hafði í för með sér væri til þess fallin að valda kæranda umtalsverðum andlegum þjáningum, sem hefði mátt afstýra ef leiðbeiningarreglur frá yfirvöldum hefðu verið til staðar. Því taldi dómstóllinn að svissnesk löggjöf hefði ekki falið í sér nægjanlega skýrar leiðbeiningar um þau tilvik þar sem læknum væri heimilt að ávísa banvænum lyfjum til sjúklinga. Þannig hafi sá réttur sem svissnesk lög veittu sjúklingum til að binda enda á líf sitt ekki verið skýrlega afmarkaður, og því væri um að ræða brot gegn 8. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn tók þó ekki afstöðu til þess hvort kærandi hefði átt sjálfstæðan rétt til að fá slíkum lyfjum ávísað, heldur væri undir aðildarríkjum komið að setja skýrar reglur um hvenær sá réttur væri fyrir hendi.
Full & Egal Universal Law Academy