GUÐMUNDUR GUNNARSSON OG MAGNÚS DAVÍÐ NORÐDAHL
GEGN ÍSLANDI – DÓMUR
Namat Aliyev, 77. mgr., og Davydov o.fl., 276. mgr., sem vísað er til hér að
framan). Hins vegar kemur það í hlut dómstólsins að ákvarða hvort kröfur 3.
gr. 1. samningsviðauka hafi verið uppfylltar og hvort hið kærða ríki hafi
uppfyllt skyldu sína til þess að halda kosningar við frjáls og sanngjörn skilyrði
og tryggt að kosningaréttur einstaklinga hafi verið nýttur með skilvirkum
hætti
(sjá
I.Z.
gegn
Grikklandi,
nr. 18997/91,
ákvörðun
framkvæmdastjórnarinnar frá 28. febrúar 1994, Ákvarðanir og skýrslur 76-A,
bls. 65; Babenko gegn Úkraínu (ákv.), nr. 43476/98, 4. maí 1999; og
Gahramanli o.fl. gegn Aserbaídsjan, nr. 36503/11, 72. mgr., 8. október
2015).
62. Í mati sínu hefur dómstóllinn hugfast að einföld handvömm eða
misbrestur á kosningaferlinu þyrfti ekki í sjálfu sér að vera til marks um
ósanngirni kosninga ef hinum almennu meginreglum um jafnræði, gegnsæi,
óhlutdrægni og sjálfstæði við skipulagningu og umsjón með kosningum væri
fylgt (sjá Davydov o.fl., sem vísað er til hér að framan, 287. mgr.). Frjálsum
kosningum væri einungis stefnt í voða ef vísbendingar væru um
málsmeðferðarbrot sem væru til þess fallin að hindra að álit almennings verði
leitt í ljós með frjálsum hætti og þar sem kærur þess efnis hlytu enga
raunverulega rannsókn í heimalandinu (sama heimild, 283.-88. mgr.). Þá
hefur dómstóllinn hugfast að til eru fjölmargar leiðir til þess að skipuleggja
og reka kosningakerfi og margþættur munur m.a. á sögulegri þróun,
menningarlegri fjölbreytni og pólitískri hugsun innan Evrópu (sjá Hirst gegn
Bretlandi (nr. 2) [GC], nr. 74025/01, 61. mgr., ECHR 2005-IX; sjá einnig
Ždanoka, 103. mgr., og Sitaropoulos og Giakoumopoulos, 66. mgr., sem
vísað er til hér að framan). Þótt svigrúmið til mats á þessu sviði sé vítt
afmarkast það af þeirri skyldu að virða grundvallarreglu 3. gr. 1.
samningsviðauka, þ.e. „að í ljós komi álit almennings með frjálsum hætti í
kjöri til löggjafarþings“ (sjá Hirst, sem vísað er til hér að framan, 61. mgr.;
Tănase gegn Moldóvu [GC], nr. 7/08, 157. mgr., ECHR 2010; Mathieu-
Mohin og Clerfayt, sem vísað er til hér að framan, 54. mgr., og Podkolzina
gegn Lettlandi, nr. 46726/99, 33.mgr., ECHR 2002-II).
(b) Grundvallarreglur í dómafordæmum mannréttindadómstólsins varðandi
sjálfstæði löggjafans
63. Meginreglur um sjálfstæði löggjafans voru raktar af dómstólnum í
Karácsony o.fl. (sem vísað er til hér að framan, 138.-47. mgr.). Þær má draga
saman sem hér segir: Löggjafarþing er einstakur vettvangur umræðu í
lýðræðislegu þjóðfélagi, sem hefur grundvallarþýðingu (sama heimild, 138.
mgr.). Mjög náin tengsl eru milli raunverulegs pólitísks lýðræðis og
skilvirkrar starfsemi löggjafarþings (sama heimild, 141. mgr.). Reglurnar
varðandi innri starfsemi löggjafarþings eru til marks um hina rótgrónu
meginreglu um sjálfstæði löggjafans. Í samræmi við þessa meginreglu ber
löggjafarþingi réttur, án íhlutunar annarra valdastofnana og innan þeirra
marka sem leiða af stjórnskipan, að setja reglur um eigin innri mál, t.d. skipan
20