© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Haász og Szabó gegn Ungverjalandi
Dómur frá 13. október 2015
Mál nr. 11327/14 og 11613/14
2. gr. Réttur til lífs
Aðgerðir lögreglu. Beiting skotvopna.
1. Málsatvik
Kærendur, Eva Haász og Gabriella Szabó, eru ungverskir ríkisborgarar fæddar árin 1981 og 1995. Þann 6. ágúst 2012 voru þær á ferðalagi við Balaton vatn og ákváðu að gista í bifreið sinni á bílastæði við íbúðarhús í bænum Tagyon. Um nóttina fékk sjálfboðaliði í lögreglunni ábendingu um grunsamlega bifreið í bænum. Hann hafði samband við lögreglumann á bakvakt og hófu þeir leit að bifreiðinni sem þeir fundu í innkeyrslu við íbúðarhús í bænum. Þeir stöðvuðu bifreiðina skammt frá og hlupu í átt að bifreið kærenda. Eva, sem var ökumaður bifreiðarinnar, varð hrædd þegar hún sá tvo menn hlaupa í átt að bifreiðinni og reyndi því að aka á brott. Lögreglumaðurinn kallaði að henni að stöðva bifreiðina og gerði grein fyrir sér sem lögreglumanni. Hann skaut jafnframt viðvörunarskotum í átt að bifreiðinni, og hafnaði eitt skotið nærri höfði Evu. Eftir að hún hafði stöðvað bílinn gat lögreglumaðurinn gert grein fyrir sér og þá kom í ljós að málið var á misskilningi byggt. Saksóknari hóf rannsókn á skotárásinni og var tekin skýrsla af kærendum og lögreglumönnunum tveimur. Á sama tíma hófst innri rannsókn lögreglu á beitingu skotvopna í málinu. Þar var komist að þeirri niðurstöðu að lögreglumaðurinn hefði ekki vísvitandi stefnt lífi kærenda í hættu, en hefði þó brugðist rangt við aðstæðum. Þann 13. júlí 2013 felldi saksóknari málið niður og taldi að beiting skotvopna hefði verið lögmæt þar sem lögreglumaður hefði talið sig í hættu. Kærendur kærðu niðurfellingu málsins, en án árangurs.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að valdbeiting lögreglu hafi ekki verið í samræmi við aðstæður og að beiting skotvopna gegn þeim hefði sett líf þeirra í hættu. Því hefðu aðgerðir lögreglu brotið gegn 2. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að þó að valdbeiting lögreglu hefði ekki reynst banvæn, og hefði aðeins sett líf annars kæranda í hættu, yrði skotárásin talin hafa sett þær báðar í hættu, þar sem líta mátti svo á að lífi þeirra beggja hefði verið ógnað. Því ætti 2. gr. sáttmálans við í máli þeirra beggja.
Dómstóllinn tók fram að í þessu máli hefði lögregla ekki verið að bregðast við óvæntum aðstæðum þar sem líklegt væri að lífi lögreglumanna væri ógnað. Þvert á móti mætti rekja ástæðu skotárásarinnar til hegðunar lögreglumannanna sjálfra á vettvangi, þar sem þeir hefðu í raun magnað ástandið upp með aðgerðum sínum. Lögreglumaðurinn hafi beitt skotvopni þar sem hann hefði talið að lífi lögreglumannanna væri ógnað, en hann hafi mistúlkað aðstæður á vettvangi, þar sem ekki hafi verið tilefni til að handtaka kærendur eða koma í veg fyrir hugsanleg afbrot þeirra. Þá hafi lögreglumennirnir verið óeinkennisklæddir og því hefðu kærendur ekki getað gert sér grein fyrir að um lögreglumenn væri að ræða. Lögreglumennirnir hefðu því mátt gera sér ljóst að aðgerðir þeirra á vettvangi gætu orðið til þess að ástandið magnaðist með þeim hætti sem raun varð. Aðgerðir þeirra á vettvangi hafi þannig ekki verið í samræmi við þær upplýsingar sem fyrir lágu þegar farið var á vettvang, og ekki miðaðar við aðstæður. Því hafi lífi kærenda verið stefnt í óþarfa hættu og þar með brotið gegn réttindum þeirra samkvæmt 2. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn dæmdi ungverska ríkið til greiðslu miskabóta að fjárhæð 15.000 evrur.
Full & Egal Universal Law Academy