© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Häkka gegn Finnlandi
Dómur frá 20. maí 2014
Mál nr. 758/11
4. gr. 7. viðauka - Réttur til að vera ekki saksóttur eða refsað tvívegis
Skattamál. Ne bis in idem. Tvöföld viðurlög.
1. Málsatvik
Kærandi er finnskur ríkisborgari, fæddur árið 1952. Finnsk skattayfirvöld tóku 3 fyrirtæki til rannsóknar á árunum 2006 og 2007. Við rannsóknina kom í ljós að kærandi hafði vantalið arðgreiðslur, sem hann hafi fengið hjá öllum fyrirtækjunum, fram til skatts og var honum gert að greiða vangreidda skatta auk skattaálags. Ákvarðanir skattayfirvalda voru teknar á tímabilinu maí til nóvember 2007 en kærandi hvorki kærði niðurstöðu skattayfirvalda né leitaði leiðréttingar. Fresturinn til að leita leiðréttingar vegna ákvarðana skattayfirvalda rann út 31. desember 2011.
Þann 3. apríl 2008 var gefin út ákæra vegna skattalagabrota kæranda og var hann sakfelldur fyrir héraðsdómi 27. júní 2008 og dæmdur til 2 ára og 7 mánaða fangelsis og til greiðslu álagsins. Þann 18. ágúst 2008 staðfesti áfrýjunardómstóll dóminn yfir honum. Kærandi áfrýjaði málinu til hæstaréttar og byggði m.a. á því að hann hafi þurft að sæta tvöfaldri málsmeðferð og refsingu í málinu. Hæstiréttur staðfesti þannig dóminn yfir honum 29. júní 2010 með þeim rökum að fresturinn til að áfrýja ákvörðun skattayfirvalda um endurálagningu og greiðslu álags rynni ekki út fyrr en 31. desember 2010 vegna álagningar ársins 2004 og 31. desember 2011 vegna ársins 2005. Því lægi ekki fyrir lokaákvörðun skattayfirvalda vegna fyrra máls hans og því ekki um tvöfalda refsingu eða málsmeðferð að ræða.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að hann hafi þurft að sæta tvöfaldri málsmeðferð og refsingu vegna brotanna sem fæli í sér brot gegn ne bis in idem reglu 4. gr. 7. viðauka sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fyrst til skoðunar hvort ákvörðun skattayfirvalda um að leggja sérstakt álag á kæranda vegna skattalagabrota hans hafi falið í sér refsingu í skilningu 4. gr. 7. viðauka sáttmálans. Við það tilefni rifjaði hann upp fyrri dómafordæmi og tók fram að ekki væri eingöngu hægt að taka mið af því hvort málsmeðferðin teldist sakamál samkvæmt landsrétti, heldur þyrfti að túlka hugtök 4. gr. 7. viðauka til samræmis við ákvæði 6. gr. og 7. gr. sáttmálans. Þá rifjaði dómstóllinn upp þau viðmið (Engel-viðmiðin) sem sett hefðu verið með fyrri fordæmum dómsins þegar meta ætti hvort um refsimál væri að ræða. Dómstóllinn tók fram að í fyrri dómum sínum hefði hann komist að þeirri niðurstöðu að skattaálag sem lagt væri á af finnskum skattayfirvöldum teldist til refsingar þar sem slík álagning væri ekki ætluð sem bótagreiðslur eða skaðabætur en ættu heldur að hafa fælingarmátt. Í þessu máli væri ekki umdeilt að skattálagið teldist refsing í skilningi 4. gr. 7. viðauka.
Dómstóllinn tók því næst til skoðunar hvort sömu brot hafi verið til umfjöllunar í báðum tilvikum í máli kæranda. Dómstóllinn vísaði til fyrri niðurstöðu sinnar í máli Zolotukhin gegn Rússlandi (nr. 14939/03) þar sem sett voru fram viðmið um hvernig meta eigi hvort mál hefðu verið höfðuð vegna sama sakarefnis. Í þessu máli taldi dómstóllinn óumdeilt að um sama sakarefni væri að ræða.
Við mat á því hvenær lokaniðurstaða hafi fengist í mál kæranda, tók dómstóllinn fram að líta yrði svo á að lokaniðurstaða lægi fyrir í máli þegar lögmæltur frestur til endurupptöku málsins eða kærufrestur væri útrunninn. Réttur manna til endurupptöku mála eftir að sá frestur væri útrunninn breytti ekki niðurstöðunni um að lokaniðurstaða lægi fyrir í málinu. Í þessu tilviki hefði lokaniðurstaða fengist í máli kæranda með dómi hæstaréttar 29. júní 2010.
Dómstóllinn tók fram að 4. gr. 7. viðauka legði bann við endurtekningu refsimála sem hefðu þegar verið til lykta leidd með lokaákvörðun dóms eða stjórnvalds. Í því fælist ekki eingöngu bann við tvöfaldri refsingu heldur einnig bann við endurtekinni málsmeðferð. Hann tók fram að 4. gr. 7. viðauka legði ekki bann við því að 2 eða fleiri mál um sama sakarefni væru rekin samhliða að því gefnu að það mál sem er höfðað seinna verði fellt niður þegar lokaniðurstaða fæst í fyrra málinu. Þó vísaði dómstóllinn til fyrri fordæma sinna þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að ekki teldist um tvöfalda málsmeðferð að ræða tilvikum þar sem mönnum hafi verð gert að greiða sektir og sæta stjórnsýsluviðurlögum og seinna hlotið dóm vegna sömu brota, ef bein tenging hafi verið milli fyrri og seinni málsmeðferðarinnar og ekki hafi liðið of langur tími milli þeirra.
Dómstóllinn tók fram að í þessu máli hafi málsmeðferð kæranda verið á vettvangi tveggja aðskilinna stjórnvalda sem hafi ekki tengst innbyrðis. Þá hafi hvorki í niðurstöðu dómstóla eða skattayfirvalda verið tekið tillit til þeirra viðurlaga sem kærandi hafi verið beittur af öðrum stjórnvöldum vegna sakarefnisins. Í þessu máli hefðu bæði málin gegn kæranda verið rekin á sama tíma en hann hafi ekki áfrýjað niðurstöðu skattafyrirvalda um álagningu og greiðslu álags en frestur til þess rann út 31. desember 2010 vegna tekjuársins 2004 og 31. desember 2011 vegna ársins 2005. Þegar niðurstaða hæstaréttar lá fyrir 29. júní 2010 voru því mál kæranda enn opin hjá skattyfirvöldum þar sem kærufresturinn var ekki útrunninn. Til þess að komast hjá tvöfaldri refsingu hefði kærandi því getað kært niðurstöðu skattyfirvalda áður en umræddur frestur rann út en það gerði hann ekki.
Dómstóllinn taldi því að ekki hafi verið um brot gegn 4. gr. 7. viðauka að ræða þar sem kærandi hafi ekki leitað allra leiða til að fá leiðréttingu sinna mála hjá yfirvöldum eftir að niðurstaða hæstaréttar lá fyrir í máli hans.
Full & Egal Universal Law Academy