© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, /en [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Foreign Affairs] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 203
Styczeń 2017 r.
J. i Inni p. Austrii – skarga nr 58216/12
Wyrok z 17.01.2017 r. [Czwarta Sekcja]
Art. 4
Obowiązki pozytywne
Art. 4 ust. 1
Handel ludźmi
Decyzja prokuratora o nieprowadzeniu dalszego śledztwa w odniesieniu do zarzutów popełnienia przestępstw handlu ludźmi za granicą przez cudzoziemców: brak naruszenia
Fakty – Skarżące, obywatelki filipińskie, rekrutowane na Filipinach, pracowały jako pokojówki i opiekunki do dzieci dla różnych rodzin w Dubaju. W lipcu 2010 r. towarzyszyły swym pracodawcom podczas wyjazdu do Austrii. Podczas pobytu tam skarżące opuściły rodziny i zgłosiły się na policję austriacką, zarzucając, że podlegały handlowi ludźmi i pracy przymusowej. Prokurator umorzył następnie śledztwa, wskazując na fakt, że przestępstwa zostały popełnione za granicą przez cudzoziemców. Żadne przestępstwo nie zostało popełnione w Austrii. Decyzję prokuratora utrzymał w mocy okręgowy sąd karny.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie Konwencji [o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności] skarżące zarzucały, że władze austriackie nie wypełniły wobec nich – jako ofiar handlu ludźmi – obowiązków pozytywnych na podstawie proceduralnego aspektu art. 4.
Prawo – Art. 4: W sprawie przedmiotem były dwie kwestie. Po pierwsze, należało ustalić, czy władze austriackie wypełniły swój obowiązek pozytywny zidentyfikowania skarżących jako potencjalnych ofiar handlu ludźmi i udzielenia im wsparcia oraz, po drugie, czy wypełniły swój obowiązek pozytywny przeprowadzenia śledztwa w odniesieniu do zarzucanych przestępstw.
(a) Obowiązek pozytywny zidentyfikowania skarżących jako potencjalnych ofiar handlu ludźmi i udzielenia im wsparcia – Od chwili, gdy skarżące zwróciły się do policji, były od razu traktowane jako potencjalne ofiary handlu ludźmi. Zostały przesłuchane przez specjalnie przeszkolonych funkcjonariuszy policji, udzielono im zezwoleń na pobyt i pracę w celu uregulowania ich pobytu w Austrii, a także nałożono na rejestr centralny zakaz ujawniania ich danych osobistych, tak by miejsce ich pobytu nie mogło być ustalone przez osoby prywatne. Podczas postępowań krajowych skarżące były wspierane przez organizacje pozarządowe, finansowane przez rząd w celu udzielania wsparcia ofiarom handlu ludźmi. Skarżącym przyznano również pomoc prawną, udzielono wskazówek proceduralnych oraz pomocy w celu ułatwienia ich integracji w Austrii. Wdrożone w Austrii ramy prawne i administracyjne dotyczące ochrony potencjalnych ofiar handlu ludźmi wydają się zatem wystarczające, a władze podjęły wszystkie kroki, jakich można było od nich rozsądnie oczekiwać w danej sytuacji.
(b) Obowiązek pozytywny przeprowadzenia śledztwa w odniesieniu do zarzutów handlu ludźmi – Prokuratura wszczęła śledztwo po złożeniu przez skarżące zeznań na policji. Śledztwo zostało umorzone, jako że prokuratura była zdania, że zarzucane zachowanie pracodawców skarżących na terytorium Austrii nie wchodziło w zakres właściwych przepisów. Prokuratura zauważyła, że zarzucane przestępstwo handlu ludźmi zostało popełnione za granicą, oskarżeni byli cudzoziemcami, a w grę nie wchodziły interesy Austrii. Postanowienie o umorzeniu postępowania zostało potwierdzone przez okręgowy sąd karny, który dodał, że brak jest powodu ścigania, jeśli w świetle wyników śledztwa skazanie nie jest bardziej prawdopodobne niż uniewinnienie. W jego opinii, także w świetle prawa międzynarodowego nie było obowiązku prowadzenia śledztwa w odniesieniu do wydarzeń rzekomo popełnionych za granicą.
W kontekście obowiązków pozytywnych pojawiły się kwestie, czy Austria miała obowiązek przeprowadzenia śledztwa w odniesieniu do przestępstw rzekomo popełnionych za granicą i czy śledztwo w sprawie wydarzeń w Austrii było wystarczające. W swoim aspekcie proceduralnym art. 4 nie wymaga od państw ustanowienia jurysdykcji uniwersalnej w odniesieniu do przestępstw handlu ludźmi popełnionych za granicą. Protokół Narodów Zjednoczonych o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi [w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej[1]] nie odnosi się do kwestii jurysdykcji, natomiast Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi[2] wymaga od Państw Stron jedynie ustanowienia jurysdykcji wobec przestępstw handlu ludźmi popełnionych na ich własnym terytorium lub przez jednego z ich obywateli albo przeciwko jednemu z ich obywateli. W obecnej sprawie na Austrii nie ciążył obowiązek przeprowadzenia śledztwa w sprawie rekrutacji skarżących na Filipinach ani też w sprawie zarzucanego wykorzystywania ich w Zjednoczonych Emiratach Arabskich.
Skarżącym dano możliwość przedstawienia specjalnie przeszkolonym funkcjonariuszom policji szczegółowej relacji na temat wydarzeń i sporządzono ponad 30 stron zeznań. W oparciu o uzyskane relacje władze uznały, że wydarzenia – w formie przedstawionej przez skarżące – nie stanowiły przestępstwa. W świetle faktów sprawy i dowodów, którymi dysponowały władze, ocena, że znamiona właściwego przestępstwa nie zostały wypełnione, nie wydaje się nieuzasadniona. Władze zostały poinformowane dopiero po upływie około roku od wydarzeń, które miały miejsce w Austrii, gdy pracodawcy skarżących już dawno wyjechali z Austrii i prawdopodobnie powrócili do Dubaju. Jedynymi dalszymi krokami, które władze mogły ewentualnie podjąć, było zwrócenie się do Zjednoczonych Emiratów Arabskich o pomoc prawną, podejmując próbę przesłuchania pracodawców skarżących poprzez skierowanie pism z takim wnioskiem lub wydanie zarządzenia w celu określenia ich miejsca pobytu. Jednakże, władze nie mogły rozsądnie oczekiwać, że będą w stanie skonfrontować pracodawców skarżących ze stawianymi im zarzutami, jako że nie było żadnego porozumienia o wzajemnej pomocy prawnej między Austrią a Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Nie wydaje się, by te działania, choć teoretycznie możliwe, zapewniały jakiekolwiek rozsądne perspektywy powodzenia, a zatem by były wymagane. Śledztwo w formie przeprowadzonej przez władze austriackie w sprawie skarżących było wystarczające na potrzeby art. 4 Konwencji.
Rozstrzygnięcie: brak naruszenia (jednomyślnie).
Trybunał również orzekł (jednomyślnie), że nie doszło do naruszenia art. 3 Konwencji, gdyż test dotyczący przestrzegania pozytywnych obowiązków państwa przeprowadzany na podstawie proceduralnego aspektu art. 3 jest bardzo podobny do testu przeprowadzanego na podstawie art. 4, a w tym zakresie sprawa została całościowo zbadana i nie stwierdzono naruszenia.
(Zob. Rantsev p. Cyprowi i Rosji, skarga nr 25965/04, 7 stycznia 2010 r., Nota informacyjna nt. orzecznictwa nr 126; Siliadin p. Francji, nr 73316/01, 26 lipca 2005 r., Nota informacyjna nt. orzecznictwa nr 77).
© Council of Europe/European Court of Human Rights
Niniejsze streszczenie przygotowane przez Kancelarię nie wiąże Trybunału.
Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa
[1] Link do tekstu Protokołu w tłumaczeniu na język polski: [przyp. tłum.]
[2] Link do tekstu Konwencji w tłumaczeniu na język polski: [przyp. tłum.]
Full & Egal Universal Law Academy