CASE OF J.K. AND OTHERS v. SWEDEN - [Polish Translation] legal summary by the Polish Ministry of Foreign Affairs

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Karar Metni

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, /en - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 199

Sierpień - wrzesień 2016 r.

J.K. i Inni p. Szwecji [Wielka Izba] – skarga nr 59166/12

Wyrok z 23.08.2016 r.[Wielka Izba]

Art. 3

Wydalenie

Proponowana deportacja do Iraku rodziny zagrożonej ze strony Al-Kaidy: deportacja stanowiłaby naruszenie

Fakty – skarżący, para pozostająca w związku małżeńskim i ich syn, są obywatelami Iraku. Odpowiednio w 2010 r. i 2011 r. wystąpili o azyl w Szwecji na tej podstawie, że zagrożeni byli w Iraku prześladowaniem ze strony Al-Kaidy, jako że pierwszy skarżący przez wiele lat pracował dla klientów amerykańskich i działał w bazie sił zbrojnych USA w Iraku. On i jego rodzina byli obiektem poważnych gróźb i przemocy ze strony Al-Kaidy od 2004 r. do 2008 r. Usiłowano ich zabić, pierwszy skarżący dwukrotnie został ranny, jego brat został porwany w 2005 r., a jego córka została zabita w 2008 r., kiedy samochód, którym ona i pierwszy skarżący podróżowali, został ostrzelany. Pierwszy skarżący przestał wówczas pracować, a jego rodzina przeprowadzała się do kilku różnych miejsc w Bagdadzie. Choć jego pomieszczenia biznesowe były atakowane cztery lub pięć razy przez członków Al-Kaidy, skarżący oświadczył, że nie otrzymywał żadnych osobistych gróźb od 2008 r., jako że rodzina wciąż się przeprowadzała. Pierwszy skarżący opuścił Irak w 2010 r., a pozostali skarżący podążyli za nim w 2011 r.

Szwedzka Rada Migracyjna odrzuciła ich wniosek o azyl. Jej decyzja została podtrzymana w 2012 r. przez Sąd Migracyjny na tej podstawie, że czyny karalne Al-Kaidy zostały popełnione kilka lat wcześniej, a pierwszy skarżący nie prowadził już działalności gospodarczej z Amerykanami. W razie, gdyby zagrożenie wciąż się utrzymywało, było prawdopodobne, że władze irackie miały wolę i były w stanie ochronić rodzinę.

Wyrokiem z 4 czerwca 2015 r. (zobacz Nota informacyjna nr 189) Izba Trybunału orzekła, pięcioma głosami do dwóch, że realizacja nakazu deportacji wobec skarżących nie prowadziłaby do naruszenia art. 3 Konwencji. W dniu 19 października 2015 r. sprawa została przekazana do Wielkiej Izby na wniosek skarżących.

Prawo – Art. 3: Trybunał przypomniał, że wydalenie cudzoziemca przez Państwo Stronę może rodzić kwestie na gruncie art. 3, a zatem pociągać odpowiedzialność tego Państwa na podstawie Konwencji, gdy wykazano istotne podstawy, by wierzyć, że dana osoba, w razie deportacji, będzie narażona na rzeczywiste ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3 w państwie przeznaczenia. Ocena, czy istnieje rzeczywiste ryzyko zakazanego traktowania, powinna być dokonywana w świetle obecnej sytuacji i koncentrować się na przewidywalnych konsekwencjach wydalenia skarżącego do państwa pochodzenia w świetle ogólnej sytuacji w tym kraju i jej/jego osobistych okoliczności.

(a) Ogólna sytuacja – Trybunał zgodził się, że choć sytuacja bezpieczeństwa w Bagdadzie pogorszyła się, skala przemocy nie osiągnęła poziomu, który stanowiłby jako taki rzeczywiste ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3. Ocenił więc następnie, czy osobiste okoliczności skarżących były takie, że narażeni byliby oni na takie ryzyko w razie wydalenia do Iraku.

(b) Okoliczności osobiste – Trybunał zauważył, że ponieważ osoby ubiegające się o azyl co do zasady są jedynymi stronami, które są w stanie dostarczyć informacji na temat ich osobistych okoliczności, co do zasady na nich powinien spoczywać ciężar dowodu i dostarczenia, tak szybko jak to możliwe, wszystkich dowodów dotyczących ich indywidualnych okoliczności niezbędnych do uzasadnienia ich wniosku o ochronę międzynarodową. Jednakże istotne jest również uwzględnienie wszystkich trudności, jakich osoby ubiegające się o status uchodźcy mogą napotkać za granicą, zbierając dowody.

Szczególne kwestie powstają w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o azyl twierdzi, że podlegała ona złemu traktowaniu w przeszłości, ponieważ złe traktowanie w przeszłości może być istotne dla oceny poziomu ryzyka podlegania takiemu traktowaniu w przyszłości. Mając na względzie swe wcześniejsze orzecznictwo* oraz art. 4 ust. 4 Dyrektywy kwalifikacyjnej UE**, a także paragraf 19 Noty UNHCR ws. ciężaru i standardu dowodu w odniesieniu do wniosków o status uchodźcy*** Trybunał uznał, że fakt złego traktowania w przeszłości stanowił mocne wskazanie przyszłego, rzeczywistego ryzyka traktowania sprzecznego z art. 3 w sprawach, w których skarżący w sposób ogólnie spójny i wiarygodny przedstawia wydarzenia, pozostając w zgodzie z informacjami z wiarygodnych i obiektywnych źródeł na temat ogólnej sytuacji w danym państwie. W takich okolicznościach to Rząd powinien rozwiać wszelkie wątpliwości odnośnie do tego ryzyka.

W sprawie skarżących Trybunał nie dostrzegł powodów, by poddać w wątpliwość ustalenia Agencji Migracyjnej, że rodzina była narażona na najpoważniejsze formy nadużyć ze strony Al-Kaidy od 2004 r. do 2008 r., ani by zakwestionować twierdzenie skarżących, że po 2008 r. trwały pośrednie groźby wobec nich i ataki na pomieszczenia biznesowe pierwszego skarżącego, a uniknęli kolejnych nadużyć jedynie dlatego, że ukrywali się, nie będąc w stanie skorzystać z ochrony ze strony władz irackich, jako że były one infiltrowane przez Al-Kaidę. Przedstawienie przez skarżących wydarzeń pomiędzy 2004 r. a 2010 r. było generalnie spójne i wiarygodne i pozostawało w zgodzie z właściwymi informacjami nt. państwa pochodzenia dostępnymi z wiarygodnych i obiektywnych źródeł. Istniało zatem mocne wskazanie, ze w dalszym ciągu będą oni narażeni na ryzyko ze strony podmiotów niepaństwowych w Iraku. A zatem do pozwanego rządu należało rozwianie wszelkich wątpliwości odnośnie do tego ryzyka.

Z różnych raportów pochodzących z wiarygodnych i obiektywnych źródeł wynikało, że osoby, które współpracowały w różny sposób z władzami okupacyjnymi w Iraku po wojnie, były i w dalszym ciągu są celem Al-Kaidy i innych grup. Pierwszy skarżący należał do grupy osób, które były regularnie celem ataków za ich związki z amerykańskimi siłami zbrojnymi, a jego kontakty z siłami amerykańskimi były bardzo widoczne, jako że jego biuro było zlokalizowane w bazie wojskowej USA. Trybunał stwierdził zatem, że wszyscy skarżący narażeni byliby na rzeczywiste ryzyko trwającego prześladowania ze strony podmiotów niepaństwowych w razie powrotu do Iraku.

Odnośnie do kwestii zdolności władz irackich udzielenia im ochrony w razie powrotu – zdolność władz irackich do ochrony swojej ludności należy uznać za ograniczoną. Choćby nawet obecny poziom ochrony mógł być uznany za wystarczający dla ogółu społeczeństwa w Iraku, sytuacja jest odmienna w przypadku osób, które jak skarżący, należały do grupy będącej na celowniku. Trybunał nie był zatem przekonany, w szczególnych okolicznościach sprawy skarżących, że Państwo Irackie byłoby w stanie zapewnić im w obecnej sytuacji skuteczną ochronę przed atakami ze strony Al-Kaidy lub innych prywatnych grup.

Osobiste okoliczności skarżących łącznie ze zmniejszoną zdolnością władz irackich do zapewnienia ich ochrony powodowały zatem rzeczywiste ryzyko złego traktowania w razie ich powrotu do Iraku.

Rozstrzygnięcie: deportacja stanowiłaby naruszenie (dziesięcioma głosami do siedmiu)

Art. 41: stwierdzenie naruszenia stanowi wystarczające słuszne zadośćuczynienie w odniesieniu do szkody niemajątkowej; roszczenie w odniesieniu do szkody majątkowej oddalone.

* Trybunał zacytował R.C. p. Szwecji, skarga nr 41827/07, 9 marca 2010 r., Nota informacyjna nr 128; R.J. p. Francji, skarga nr 10466/11, 19 września 2013 r.; a także D.N.W. p. Szwecji, skarga nr 29946/10, 6 grudnia 2012 r.

** Art. 4 ust. 4 Dyrektywy Rady nr 2004∕83∕WE z 29 kwietnia 2004 r. sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony (przekształconej Dyrektywą nr 2011∕95∕UE z 13 grudnia 2011 r.) przewiduje: „fakt, iż wnioskodawca już był prześladowany lub doznał poważnej krzywdy albo był bezpośrednio zagrożony takim prześladowaniem lub poważną krzywdą, jest istotnym wskazaniem na istnienie uzasadnionej obawy prześladowania lub rzeczywistego ryzyka wystąpienia poważnej krzywdy, chyba że nie istniały wystarczające powody, aby uznać, iż prześladowanie lub poważna krzywda nie będą się powtarzać”.

*** Paragraf 19 stwierdza: „Choć prześladowanie lub złe traktowanie w przeszłości stanowi poważny argument na rzecz pozytywnej oceny ryzyka prześladowania w przyszłości, jego brak nie jest decydującym czynnikiem. W ten sam sposób, fakt prześladowania w przeszłości niekoniecznie jest rozstrzygający o możliwości ponownego prześladowania, w szczególności jeśli doszło do poważnych zmian warunków w państwie pochodzenia.”.

Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa

Full & Egal Universal Law Academy