© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Jones o.fl. gegn Bretlandi
Dómur frá 14. janúar 2014
Mál nr. 34356/06 og 40528/06
6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi
Friðhelgi ríkja. Lögsaga. Þjóðréttarreglur
1. Málsatvik
Kærendur, Ronald Grant Jones, Alexander Hutton Johnston Mitchell, William James Sampson (nú látinn) og Leslie Walker, eru breskir ríkisborgarar, fæddir 1953, 1955, 1959 og 1946. Kærendur kváðust allir hafa verið handteknir í Riyadh árið 2000 eða 2001 og hafa sætt pyndingum meðan þeir voru þar í haldi. Samræmdist lýsing þeirra skoðun lækna á meiðslum þeirra eftir heimkomuna til Bretlands.
Árið 2002 höfðaði Jones bótamál fyrir breskum dómstólum gegn innanríkisráðuneyti Sádi-Arabíu og þeim opinbera starfsmanni sem hann kvað hafa beitt sig pyndingum. Kæru Jones var vísað frá í febrúar 2003 á þeim grundvelli að Sádi-Arabía og starfsmenn hennar nytu friðhelgi samkvæmt lögum frá 1978. Árið 2004 var með sömu rökum vísað frá kæru Mitchell, Sampson og Walker gegn fjórum opinberum starfsmönnum sem þeir töldu bera ábyrgð á pyndingum gagnvart sér. Dómunum var að hluta til snúið við á millidómstigi, en að endingu staðfesti æðsti dómstóll frávísun bæði á kröfum Jones gegn Sádi-Arabíu og kröfunum gegn nafngreindum starfsmönnum.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur héldu því fram að breskir dómstólar hefðu brotið gegn 1. mgr. 6. gr. sáttmálans með því að veita friðhelgi, sem hefði gert kærendum ókleift að hafa uppi kröfur vegna pyndinga, hvort heldur gegn Sádi-Arabíu eða gegn nafngreindum opinberum starfsmönnum þar. Töldu þeir rétt sinn til aðgangs að dómstólum hafa verið skertan fram úr hófi.
Heimilað var að Redress Trust, Amnesty International, International Centre for the Legal Protection of Human Rights og JUSTICE legðu fram skriflegar athugasemdir um málið.
Niðurstaða
Dómstóllinn rifjaði upp að skv. 1. mgr. 6. gr. sáttmálans ættu allir rétt til að bera mál um réttindi sín og skyldur undir dómstóla. Sá réttur væri þó ekki fortakslaus. Takmörkun hans yrði hins vegar að þjóna lögmætu markmiði og gæta þyrfti eðlilegs samræmis milli markmiðsins og þeirra úrræða sem beitt væri til að ná því (gæta yrði meðalhófs).
Um álitamál tengd friðhelgi ríkja samkvæmt þjóðréttarreglum vísaði dómstóllinn m.a. til dóms síns í máli Al-Adsani gegn Bretlandi frá 2001 (nr. 35763/97). Þar hefði yfirdeild dómstólsins útskýrt að friðhelgi á grundvelli fullveldis (e. sovereign immunity) væri þjóðréttarlegt hugtak, sem fæli í sér að ekki ætti að láta eitt ríki lúta lögsögu annars. Með því að veita friðhelgi í einkamálum væri stefnt að því lögmæta markmiði að hlíta þjóðarétti um að stuðla að tillitssemi og góðum samskiptum milli ríkja með því að virða fullveldi hvers annars. Við mat á meðalhófi réði úrslitum hvort breskir dómstólar hefðu beitt friðhelgisreglu sem endurspeglaði almennt viðurkenndar reglur þjóðaréttar. Í Al-Adsani málinu hefði dómstóllinn ekki talið almennt viðurkennt að þjóðarétti að víkja bæri frá friðhelgi ríkja í bótamálum vegna meintra pyndinga framinna utan lögsögu ríkisins.
Í máli kærenda féllst dómstóllinn á að markmið með takmörkun aðgangs þeirra að dómstólum hefði þjónað því lögmæta markmiði að stuðla að góðum samskiptum milli þjóða. Nálgaðist hann því meðalhóf á sama hátt og í Al-Adsani-málinu. Að því er snerti kröfurnar gegn konungdæminu Sádi-Arabíu skoðaði dómstóllinn hvort almennt viðtekin þjóðréttarleg viðmið um friðhelgi í pyndingamálum hefðu breyst frá tíma Al-Adsani dómsins. Með vísan til dóms Alþjóðadómstólsins í Haag frá 2012 í máli Þýskalands gegn Ítalíu, þar sem því var hafnað að mótast hefði undantekning frá friðhelgi ríkja að þessu leyti ef málið tengdist álitaefnum um pyndingar, komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að frávísun krafna Jones gegn Sádi-Arabíu hefði ekki brotið gegn 1. mgr. 6. gr. sáttmálans.
Álitaefnið um kröfurnar gegn opinberum starfsmönnum snerist einnig um hvort farið hefði verið að almennt viðurkenndum þjóðréttarreglum. Að skoðaðri m.a. innlendri og alþjóðlegri dómaframkvæmd taldi dómstóllinn að niðurstaða breskra dómstóla samrýmdist þeim. Hefði breska ríkið því ekki brotið gegn réttindum kærenda skv. 1. mgr. 6. gr. sáttmálans. Dómstóllinn bætti þó við að í ljósi yfirstandandi þróunar á þessu sviði þjóðaréttar þyrftu aðildarríkin að hafa þetta málefni í stöðugri endurskoðun.
Tveir dómarar skiluðu sératkvæðum þar sem annar komst að sömu niðurstöðu en hinn að annarri niðurstöðu að hluta.
Full & Egal Universal Law Academy