AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABAR / TÜRKİYE
(Başvuru no. 38597/14)
KARAR
(Gözden Geçirme)
STRAZBURG
12 Eylül 2023
İşbu karar kesin olup; bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Kabar/Türkiye davasında (28 Haziran 2022 tarihli kararın gözden geçirilmesi talebi),
Başkan
Egidijus Kūris,
Hâkimler
Pauliine Koskelo,
Gilberto Felici
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
11 Temmuz 2023 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
1. Dava, ilgili detaylarına aşağıdaki listede yer verilen ve Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat Ö. Y. Biçen tarafından temsil edilen üç Türk vatandaşı tarafından (“başvuranlar”) Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, 12 Mayıs 2014 tarihinde yapılmış başvurudan (no. 38597/14) kaynaklanmıştır.
2. Mahkeme, 28 Haziran 2022 tarihinde verdiği bir kararda, Hazro Kadastro Mahkemesi önünde ikinci ve üçüncü başvuranlara (Abdulkerim Kabar ve Fadli Kabar) ilişkin yargılamalarda silahların eşitliği ilkesinin ihlâli nedeniyle Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlâl edildiğine karar vermiştir. Ayrıca Mahkeme, başvurunun birinci başvuran Abdulaziz Kabar’a ilişkin kısmının kayıttan düşürülmesine karar vermiştir. Mahkeme, bununla birlikte, ikinci ve üçüncü başvurana müştereken, manevi tazminat olarak 2.000 avro ödenmesine ve adil tazmin taleplerinin geri kalan kısmının reddedilmesine karar vermiştir.
3. 24 Ocak 2023 tarihinde Hükümet, üçüncü başvuranın 24 Kasım 2018 tarihinde vefat ettiği ve bunu 12 Ekim 2022 tarihinde öğrendiğine dair Mahkeme’yi bilgilendirmiştir. Buna göre Hükümet, kararın Mahkeme İç Tüzüğü’nün 80. maddesine dayanarak gözden geçirilmesini talep etmiştir.
4. 14 Mart 2023 tarihinde Mahkeme, gözden geçirilme talebini değerlendirerek, görüşlerini sunması için başvuranların temsilcisine altı haftalık bir süre tanımaya karar vermiştir. 10 Nisan 2023 tarihinde başvuranların temsilcisi, Mahkeme’yi artık başvuranları temsil etmediğine dair bilgilendirmiştir. 17 Nisan 2014 tarihinde Mahkeme’ye ulaşan bir mektup ile üçüncü başvuranın mirasçıları tarafından atanan yeni bir temsilci (Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat M. Şahin) üçüncü başvuranın ölümünü teyit etmiş ve bir mirasçılık belgesi sunarak Mahkeme’nin adil tazmin miktarını üçüncü başvuranın mirasçılarına ödemesini talep etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
GÖZDEN GEÇİRME TALEBİ
5. Hükümet, üçünü başvuranın karar kabul edilmeden önce vefat etmesi nedeniyle icra edemediği 28 Haziran 2022 tarihli kararın gözden geçirilmesini talep etmiştir. Hükümet, başvuranın yakınlarının Mahkeme’yi başvuranın vefatına dair bilgilendirmediğini ve bunun nedenine ilişkin makul bir açıklama sunmadıklarını kaydetmiştir. Dolayısıyla Hükümet, Mahkeme’den başvurunun üçüncü başvurana ilişkin kısmının kayıttan düşürülmesini talep etmiştir.
6. Başvuranın yeni temsilcisi, ölen başvuran için hükmedilen miktarın bu kişinin mirasçılarına ödenmesi gerektiğini öne sürmüştür. Ancak, mirasçıların başvuranın ölümüne dair Mahkeme’yi daha erken bilgilendirmelerine engel olan herhangi bir durum ortaya koymamıştır.
7. Mahkeme, sunulan mirasçılık belgesine göre üçüncü başvuranın 24 Kasım 2018 tarihinde dul olarak öldüğünü ve yasal mirasçıları olan sekiz çocuğu olduğunu kaydetmektedir. Yine de Mahkeme, davanın içeriğine dayanarak, 2020 yılında, başvurunun Hükümet’e iletilmesinin ardından, başvuranların o tarihteki temsilcisinin davaya dair görüşlerini sunmaya davet edildiğini kaydetmektedir. Temsilci, 2 Ekim 2020 tarihinde Mahkeme’ye sunduğu görüşlerinde birinci başvuranın ölümünü Mahkeme’ye bildirmiş; ancak diğer başvuranların başvurularını sürdürdüğünü ve Mahkeme’den adil tazmin talep ettiklerini belirtmiştir.
8. Mahkeme, üçüncü başvuranın ölümünün “kararın verildiği dönemde, Mahkemenin bilgisi dâhilinde olmayan ... bir olayın varlığını öğrenmesini” (İç Tüzüğün 80 § 1 maddesi) teşkil ettiği kanaatindedir. Ayrıca, üçüncü başvuranın ölümü, İç Tüzüğün söz konusu maddesi kapsamında, kararın sonucu üzerinde, yani Sözleşme’nin 41. maddesi kapsamında hükmedilen miktarın tahsisine ilişkin meydana gelen “belirleyici bir etki” teşkil etmektedir. Mahkeme, bilgisi dâhilinde olmayan belirleyici etkinin, üçüncü başvuranın ölümünden 2022 yılının Ekim ayında haberdar olan Hükümet tarafından “makul olarak bilinmesinin mümkün olamayacağını” kabul etmektedir (ayrıca Manushaqe Puto ve Diğerleri/Arnavutluk (gözden geçirme), no. 604/07 ve diğer 3 başvuru, 9-10, 4 Kasım 2014 ile karşılaştırın). Hükümet 24 Ocak 2023 tarihinde, yani İç Tüzüğün 80. maddesinde öngörülen altı aylık süre içinde, kararın gözden geçirilmesi talebiyle Mahkeme’ye başvurmuştur.
9. Mahkeme 28 Haziran 2022 tarihli kararın, ilgili kısımları aşağıda verilen Mahkeme İç Tüzüğü’nün 80. maddesi uyarınca gözden geçirilmesi gerektiğini değerlendirmektedir:
“1. Taraflardan biri, niteliği gereği, daha önce incelenen bir davanın sonucu üzerinde belirleyici bir etki yaratabilecek ve kararın verildiği dönemde, Mahkemenin bilgisi dâhilinde olmayan ve makul olarak kendisi tarafından da bilinmesi mümkün olmayan bir olayın varlığını öğrenmesi durumunda, bu olayı öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde Mahkemeye söz konusu kararın gözden geçirilmesi talebiyle başvurabilmektedir.
...”
10. Mahkeme, herhangi bir mirasçı veya yakın akrabanın başvuruyu takip etme niyetinde olduğunu zamanında bildirmemesi ve buna ilişkin bir açıklama sunmaması durumunda Sözleşme’nin 37 § 1 maddesi kapsamında başvuruların kayıttan düşürülmesine karar verdiğini hatırlatmaktadır (bk. Cacuci ve S.C. Virra & Cont Pad S.R.L./Romanya (gözden geçirme), no. 27153/07, §§ 6-11, 13 Kasım 2018; Romanya’da Yargı Mağdurları Derneği ve Diğerleri/Romanya (gözden geçirme), no. 47732/06, §§ 9-11, 22 Mart 2016; ve Gabay/Türkiye (gözden geçirme), no. 70829/01, §§ 6-9, 27 Haziran 2006). Üçüncü başvuranın Mahkeme kararı tarihinden yaklaşık üç buçuk sene önce vefat etmesini göz önünde bulunduran ve o tarihteki temsilcisinin veya mirasçılarının, geçerli bir neden sunmaksızın başvuranın öldüğünü Mahkeme’ye bildirmediklerini kaydeden Mahkeme, somut davada bu yaklaşımdan ayrılmasını gerektiren herhangi bir gerekçe görmemektedir (bk., kıyasen, Nicolae Augustin Rădulescu/Romanya (gözden geçirme), no. 17295/10, § 9, 19 Mayıs 2015). Ayrıca Mahkeme, 2020 yılında dava hakkında görüşlerini sunmaya davet edildiğinde temsilcinin üçüncü başvuranın ölümüne veya yakınlarından herhangi birinin davayı devam ettirmeyi istediğine dair herhangi bir bilgiyi, o aşamada ya da daha sonra sunmadığını da kaydetmektedir (bk. yukarıdaki 7. paragraf). Mahkeme, somut başvuruyu üçüncü başvuran bakımından incelemeye devam etmesini gerektiren Sözleşme ve Ek Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygı bağlamında herhangi özel bir durum tespit etmemiştir (bk. 37 § 1 maddesinin son cümlesi. Ayrıca yukarıda anılan Cacuci ve S.C. Virra & Cont Pad S.R.L./Romanya (gözden geçirme), § 10 ile benzer yönleri bakımından karşılaştırınız).
11. Dolayısıyla, başvurunun üçüncü başvuranı ilgilendiren kısmı Sözleşme’nin 37 § 1 maddesine göre kayıttan düşürülmelidir.
12. İkinci başvurana ilişkin olarak Mahkeme, aslen hem ikinci hem de üçüncü başvurana müştereken verilmesine hükmedilen adil tazminat miktarı olan 2.000 avronun, yalnızca ikinci başvurana ödenmesi gerektiğine karar vermiştir.
13. Mahkeme, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden hesaplanmasının uygun olduğu kanaatindedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE, 28 Haziran 2022 tarihli kararını gözden geçirmeye,
ve buna göre: Başvurunun üçüncü başvurana (Fadli Kabar) ilişkin kısmının kayıttan düşürülmesine;
(a) Davalı Devlet tarafından ikinci başvurana (Abdulkerim Kabar), üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı Devletin ulusal para birimine çevrilmek üzere, yansıtılabilecek tüm vergiler hariç olmak üzere, manevi tazminat bakımından 2.000 avro (iki bin avro) ödenmesine;
(b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz uygulanmasına karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 12 Eylül 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Egidijus Kūris
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
Başvuranların listesi:
Başvuru no. 38597/14
No.
Başvuranın Adı
Doğum Yılı
Uyruğu
İkamet Yeri
1.
Abdulaziz KABAR
1932
T.C.
Diyarbakır
2.
Abdulkerim KABAR
1953
T.C.
Diyarbakır
3.
Fadli KABAR
1956
T.C.
Diyarbakır
Full & Egal Universal Law Academy