© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, [Translation already published on the official websites of the Polish National Prosecutor’s Office and the Ministry of Justice] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Prosecutor General for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Prokuratury Krajowej i Ministerstwa Sprawiedliwości] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Prokuratora Generalnego wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
SEKCJA PIERWSZA
SPRAWA KAPETANIOS I INNI przeciwko GRECJI
(Skargi nr 3453/12, 42941/12 i 9028/13)
WYROK
STRASBURG
30 kwietnia 2015
OSTATECZNY
2015-09-14
Wyrok ten stał się ostateczny zgodnie z warunkami określonymi w art. 44 § 2 Konwencji. Może podlegać poprawkom redakcyjnym.
W sprawie Kapetanios i inni przeciwko Grecji,
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Pierwsza), zasiadając jako Izba złożona z następujących sędziów:
Elisabeth Steiner, Przewodnicząca,
Khanlar Hajiyev,
Mirjana Lazarova Trajkovska,
Paulo Pinto de Albuquerque,
Linos-Alexandre Sicilianos,
Erik Møse,
Dmitry Dedov, Sędziowie,
i Søren Nielsen, Kanclerz Sekcji,
Obradując na posiedzeniu zamkniętym w dniu 7 kwietnia 2015 roku,
Wydaje następujący wyrok, który przyjęto w tej dacie:
POSTĘPOWANIE
1. U podstaw rozpoznawanej sprawy leżą trzy skargi (nr 3453/12, 42941/12 i 9028/13) skierowane przeciwko Republice Greckiej, przez trzech obywateli tego kraju, Panów Evaggelos Kapetanios, Athanasios Nikolopoulos i Nikolaos Aggloupas ("skarżący"), wniesione do Trybunału odpowiednio w dniach 28 grudnia 2011 roku, 2 lipca 2012 roku i 28 stycznia 2013 roku zgodnie z artykułem 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ("Konwencja").
2. W kwestii skarg nr 3453/12 i 9028/13, skarżący byli reprezentowani przez Pana V. Chirdaris, adwokata praktykującego w Atenach. Jeżeli chodzi o skargę nr 42941/12, skarżący był reprezentowany przez Panów D. i K. Farmakidis-Markou, adwokatów praktykujących w Atenach. Rząd grecki ("Rząd") był reprezentowany przez delegatów swojego pełnomocnika, Panie K. Paraskevopoulou, asesora przy Rządowej Radzie Prawniczej i M. Skorila, audytora przy Rządowej Radzie Prawniczej.
3. Skarżący zarzucili w szczególności naruszenie artykułu 6 § 2 Konwencji i artykułu 4 Protokołu nr 7.
4. Dnia 25 marca 2013 roku skargi zostały zakomunikowane Rządowi.
FAKTY
I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY
5. Skarżący urodzili się odpowiednio w latach 1952, 1946 i 1943. Ich miejsca zamieszania znajdują się odpowiednio w Tsaggarada, Patras i Atenach.
A. Skarga nr 3453/12
1. Postępowanie karne
6. W 1986 roku wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie karne za przemyt. Został on oskarżony o import do Grecji, w latach 1985 i 1986 dwunastu urządzeń elektronicznych bez uiszczenia należnego cła. Ponadto, został on oskarżony o import bez uiszczenia należnego cła strzelby myśliwskiej, wciągarki i kamery wideo. Dnia 22 marca 1989 roku, skarżący został skazany przez Sąd Przysięgłych w Atenach za przemyt. W dniu 13 października 1989 roku, Sąd Apelacyjny w Atenach uniewinnił go częściowo od zarzutów przemytu (wyrok nr 520521/1989).
7. W dniu 28 czerwca 1991 roku Sąd Kasacyjny uchylił wyrok nr 520-521/1989 Sądu Apelacyjnego w Atenach i zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Apelacyjny w Atenach (wyrok nr 1182/1991). Dnia 12 listopada 1992 roku, wspomniany powyżej sąd uniewinnił skarżącego od wszystkich zarzutów dotyczących przestępstwa przemytu (wyrok nr 1087/1992). Ten wyrok stał się prawomocny.
2. Postępowanie administracyjne
8. W międzyczasie, na podstawie decyzji Dyrektora Celnej Służby Śledczej nr 46/1987/1989 zostały nałożone na skarżącego grzywny administracyjne, za import bez uiszczenia należności celnych strzelby myśliwskiej, wciągarki i kamery wideo (w kwocie 2 780 000 drachm - około 8 159 euro) i dwunastu urządzeń elektronicznych (w kwocie 1 702 780 000 drachm - około 4 990 995 euro) (decyzja nr 46/1987/1989).
9. Dnia 3 listopada 1989 roku, skarżący wniósł do Sądu Administracyjnego w Atenach skargę na decyzję nr 46/1987/1989. Dnia 6 listopada 1990 roku, sąd ten uznał częściowo skargę. W szczególności, Sąd Administracyjny potwierdził słuszność nałożonych grzywien administracyjnych, które dotyczyły importu strzelby myśliwskiej, wciągarki i kamery wideo i anulował część grzywien na kwotę 1 702 780 000 drachm dotyczących importu dwunastu urządzeń elektronicznych (postanowienie nr 14001/1990).
10. W dniach 17 i 21 stycznia 1991 roku zarówno skarżący jak i Rząd wnieśli apelacje.
11. Dnia 30 grudnia 1991 roku, Apelacyjny Sąd Administracyjny w Atenach odrzucił apelację skarżącego oraz uwzględnił tę wniesioną przez Państwo. Uznał, że skarżący popełnił wszystkie przestępstwa przemytu zarzucane mu przez organy administracyjne (wyrok nr 4793/1991).
12. W dniu 28 grudnia 1992 roku, skarżący złożył skargę kasacyjną.
13. Dnia 28 września 1998 roku, Rada Stanu uznała częściowo zasadność skargi i zwrócił sprawę do Apelacyjnego Sądu Administracyjnego (wyrok nr 3552/1998).
14. Dnia 27 kwietnia 2000 roku, Apelacyjny Sąd Administracyjny odrzucił apelację skarżącego oraz uwzględnił tę wniesioną przez Państwo. Po zbadaniu na nowo istoty sprawy, Sąd potwierdził słuszność nałożenia grzywien administracyjnych za import bez opłacenia należnych opłat celnych strzelby myśliwskiej, wciągarki i kamery wideo oraz dwunastu urządzeń elektronicznych i zmniejszył kwotę do zapłaty z tego tytułu do kwoty 1 022 633 772 drachm (około 3 001 126 euro). Apelacyjny Sąd Administracyjny podniósł, że wyżej wskazana suma odpowiada trzykrotności sumy, którą należną od skarżącego z tytułu nieopłaconych podatków i należności celnych dotyczących wskazanych przedmiotów.
15. Skarżący przedłożył w Sądzie Administracyjnym wyrok nr 1087/1992 wydany przez Sąd Apelacyjny w Atenach, który uwalniał go od zarzutów przemytu za import tych samych urządzeń elektronicznych. Apelacyjny Sąd Administracyjny uznał w tej kwestii, że wyrok uniewinniający Sądu Apelacyjnego nie ma wiążącego charakteru dla jego rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zarówno elementy materialne jak i te dotyczące zamiaru zostały wypełnione, ponieważ skarżący dopuścił się podstępu w celu niezapłacenia należnych podatków (wyrok nr 2090/2000).
16. W dniu 20 czerwca 2000 roku, skarżący złożył skargę kasacyjną. Podnosił w niej miedzy innymi, że sądy administracyjne nie powinny uznać, że miało miejsce przestępstwo przemytu, ponieważ sądy karne wcześniej uwolniły go od dokładnie tych samych zarzutów.
17. Dnia 28 czerwca 2011 roku, Rada Stanu odrzuciła skargę kasacyjną. Najwyższa instancja administracyjna powołała się na swój wyrok nr 3552/1998, wydany w ramach tej samej sprawy i zauważyła, że zostało już w nim stwierdzone, że postępowanie administracyjne dotyczące przemytu jest postępowaniem autonomicznym i odrębnym od postępowania karnego. Innymi słowy, sąd administracyjny nie był związany przez ewentualny wyrok uniewinniający sądu karnego, ale powinien go wziąć pod uwagę. Taka sytuacja wynikała z faktu, że według prawa krajowego, wyłącznie ostateczne wyroki skazujące sądów karnych nadają powagę rzeczy osądzonej w odniesieniu do sądów administracyjnych. Rada Stanu przywołała wywody Apelacyjnego Sądu Administracyjnego i odniosła się do faktu, że zgodnie z jego oceną, wyrok nr 1087/1992 był wyrokiem uniewinniającym i w związku z tym sąd administracyjny nie był nim związany. Rada Stanu zauważyła także, że Apelacyjny Sąd Administracyjny przyznał, że jego decyzja wynikała z innej oceny materiału dowodowego.
18. Rada Stanu stwierdziła, że nie miało miejsca żadne pogwałcenie Konstytucji, ponieważ sąd administracyjny nie był związany wyrokiem nr 1087/1992 sądu karnego, przede wszystkim dlatego, iż z akt sprawy nie wynikało, że wyrok ten był prawomocny. Ponadto, Rada Stanu powtórzyła, że zgodnie z obowiązującym prawem sąd administracyjny jest związany jedynie skazującym wyrokiem sądu karnego. Poza tym, najwyższa instancja administracyjna przyznała, że Apelacyjny Sąd Administracyjny miał prawo inaczej ocenić elementy materiału dowodowego niż sąd karny, oraz że w swoim wyroku podał dostateczne uzasadnienie przyczyn dla których uznał, że przestępstwo przemytu zostało popełnione (wyrok nr 1999/2011). Ten wyrok został wydany na piśmie i uwierzytelniony dnia 3 listopada 2011 roku.
B. Skarga nr 42941/12
1. Postępowanie karne
19. W 1998 roku wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie karne za przemyt. W szczególności został on oskarżony o to, że pomiędzy rokiem 1993 a 1995 sprzedał, będąc właścicielem stacji benzynowej, 110 000 litrów benzyny i 221 000 litrów oleju napędowego bez zaświadczeń zakupu. Dnia 21 czerwca 2000 roku, Sąd Karny w Patras uniewinnił go od wyżej przedstawionych zarzutów (wyrok nr 2828/2000). Ten wyrok stał się prawomocny.
2. Postępowanie administracyjne
20. W międzyczasie, dnia 29 września 1996 roku, właściwe organy celne nałożyły na skarżącego obowiązek zapłaty kwot 37 089 905 i 74 180 000 drachm (łącznie około 129 919 euro) z tytułu grzywien skarbowych za popełnienie przestępstwa skarbowego przemytu w związku ze sprzedażą wyżej wskazanych produktów bez zaświadczeń zakupu (decyzja nr 120/29.9.1996). Te kwoty stanowiły dwukrotność sumy należnej Skarbowi Państwa z tytułu podatków i ceł od sprzedaży produktów, których dotyczyła sprawa.
21. W bliżej niesprecyzowanej dacie, skarżący wniósł do Sądu Administracyjnego w Patras skargę, w której domagał się uchylenia decyzji nr 120/29.9.1996. W bliżej niesprecyzowanej dacie, Sąd Administracyjny w Patras odrzucił skargę (decyzja nr 424/1998).
22. Dnia 20 listopada 1998 roku, skarżący wniósł apelację. Do swoich uwag z dnia 14 stycznia 2003 roku dołączył wyrok nr 2828/2000 Sądu Karnego w Patras.
23. Dnia 23 października 2003 roku, Apelacyjny Sąd Administracyjny w Patras odrzucił apelację i potwierdził decyzję nr 424/1998. W szczególności Sąd Apelacyjny uznał, że paliwo o którym mowa, kupowane i sprzedawane przez skarżącego pochodziło z przemytu (wyrok nr 447/2003).
24. W dniu 23 marca 2004 roku, skarżący złożył skargę kasacyjną. Podnosił między innymi, że Apelacyjny Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę wyroku nr 2828/2000, którym uniewinniono go od zarzutu przemytu.
25. Dnia 16 listopada 2011 roku, Rada Stanu odrzuciła jego odwołanie. Najwyższa instancja administracyjna wskazała, że artykuł 150 Kodeksu postępowania administracyjnego przewidywał, iż każdy dokument mający stanowić dowód powinien być przedłożony właściwemu sądowi na dzień przed pierwszą rozprawą w sprawie. Rada zauważyła, że skarżący z pewnością przedłożył Apelacyjnemu Sądowi Administracyjnemu wyrok nr 2828/2000 wydany przez Sąd Karny w Patras, ale po rozprawie w niniejszej sprawie. Rada Stanu podsumowała, że Apelacyjny Sąd Administracyjny nie był zobowiązany wziąć tego wyroku pod uwagę proprio motu, ponieważ został mu on przedłożony w sposób niedopuszczalny.
26. Ponadto, najwyższa instancja administracyjna przyznała, że Apelacyjny Sąd Administracyjny oparł się na odpowiednich dowodach przy stwierdzeniu, że skarżący popełnił przestępstwo przemytu w przedmiotowej sprawie. Zostało zgłoszone zdanie odrębne dwóch sędziów, którzy podnieśli, że sąd orzekający powinien był z własnej inicjatywy wziąć pod uwagę wyrok nr 2828/2000 wydany przez Sąd Karny w Patras, ponieważ skarżący powołał się na niego i przedłożył go Sądowi Administracyjnemu w czasie toczącego się przed tym sądem postępowania. Sędziowie zgłaszający zdanie odrębne podnosili, że niezaznajomienie się, zarówno przez Sąd Administracyjny jak i przez Radę Stanu z wcześniejszym uniewinnieniem w postępowaniu karnym za to samo przestępstwo jakie było przedmiotem postępowań przed sądami administracyjnymi, naruszało zasadę ne bis in idem usankcjonowaną przez artykuł 4 Protokołu nr 7 (wyrok nr 3616/2011). Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał uwierzytelnioną kopię wyroku nr 3616/2011 w dniu 11 stycznia 2012 roku.
C. Skarga nr 9028/13
1. Postępowanie karne
27. W dacie bliżej nieokreślonej wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie karne za przemyt. Został on oskarżony w szczególności o import do Grecji, w listopadzie 1992 roku, dwóch luksusowych samochodów (marek "Ferrari" i "Mercedes" - model 600SL) bez uiszczenia podatków i należności celnych oraz o przemieszczenie ich bez otrzymania zezwolenia ze strony organów celnych. Został oskarżony również o to, że w celu przemieszczania się tymi pojazdami po terytorium Grecji, posłużył się podstępem, takim jak zmiana tablic rejestracyjnych.
28. Dnia 21 maja 1998 roku, skarżący został uniewinniony przez Sąd Karny w Atenach od zarzutu przemytu. W szczególności sąd ten stwierdził, że skarżący jest stałym rezydentem Włoch i że w związku z tym, miał prawo prowadzić na terytorium Grecji samochody mające zagraniczne tablice rejestracyjne. Ponadto, Sąd Karny uznał, że nie zostało ustalone, iż skarżący dopuścił się podstępu, takiego jak zmiana tablic rejestracyjnych (wyrok nr 36398/1998). Ten wyrok stał się prawomocny.
2. Postępowanie administracyjne
29. W 2001 roku właściwe organy administracyjne nałożyły na skarżącego grzywny administracyjne za import i poruszanie się po terytorium Grecji, w listopadzie 1992 roku, bez uiszczenia podatków i ceł, dwoma wyżej wskazanymi luksusowymi samochodami. Zostały na niego nałożone dwie grzywny na kwoty 240 724 548 drachm (około 706 455,019 euro) i 266 284,304 drachm (około 781 465,308 euro) (decyzja nr 33/96/1.3.2001). Grzywny stanowiły dwukrotność sumy z tytułu podatków i ceł należnych w związku z importem dwóch samochodów.
30. Dnia 4 kwietnia 2001 roku, skarżący wniósł do Sądu Administracyjnego w Pireusie skargę na decyzję nr 33/96/1.3.2001.
31. W dniu 29 listopada 2002 roku, Sąd Administracyjny w Pireusie odrzucił skargę. Stwierdził on, że wyrok 36398/1998 wydany przez Sąd Karny w Atenach, którym uniewinniono skarżącego od zarzutu przestępstwa przemytu nie jest wiążący dla sądów administracyjnych. Stwierdził też, że w przedmiotowej sprawie zarówno elementy materialne jak i te odnoszące się do zamiaru zostały spełnione i niezależnie od tego czy skarżący był stałym rezydentem Grecji czy innego kraju, z akt sprawy wynika, że dopuścił się on podstępu, między innymi zmiany tablic rejestracyjnych, w celu uniknięcia zapłaty należności celnych (decyzja nr 2814/2002).
32. Dnia 13 czerwca 2003 roku, skarżący wniósł apelację. Podniósł między innymi, że Sąd Administracyjny powinien zastosować właściwe przepisy nowego Kodeksu celnego, które przewidywały łagodniejsze kary za przemyt niż przepisy poprzedniego Kodeksu, mającego zastosowanie w chwili zajścia spornych zdarzeń. Zarzucał on również Sądowi Administracyjnemu, że nie wziął on pod uwagę wyroku uniewinniającego nr 36398/1998 i że nie zachował zasady proporcjonalności w ocenie grzywien administracyjnych, których sprawa dotyczy.
33. Dnia 15 września 2008 roku, Apelacyjny Sąd Administracyjny w Pireusie odrzucił odwołanie i podtrzymał argumentację Sądu Administracyjnego. Jeżeli chodzi w szczególności o zarzut wywiedziony z zasady proporcjonalności odnośnie nałożonych na skarżącego kwot, Apelacyjny Sąd Administracyjny zauważył, że kwoty te wyniosły dwukrotność sumy jaką skarżący powinien uiścić z tytułu opłat celnych i podatków oraz że zasada proporcjonalności nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (wyrok nr 1461/2008).
34. Dnia 20 listopada 2009 roku, skarżący wniósł skargę kasacyjną przeciwko wyrokowi nr 1461/2008. Podnosił w niej między innymi, że wyrok Apelacyjnego Sądu Administracyjnego narusza zasady domniemania niewinności zawartej w zasadzie ne bis in idem oraz działania wstecz łagodniejszej kary.
35. Dnia 19 lutego 2012 roku, Rada Stanu odrzuciła odwołanie. Odnosząc się do artykułu 137 Γ. § 7 (ustawy nr 2960/2001) nowego Kodeksu celnego, podniosła, że w badanym przypadku nie było żadnego powodu do jego zastosowania, ponieważ przewiduje on ten sam reżim prawny i taką samą sankcję jak dawny Kodeks celny odnośnie importu pojazdów bez opłacenia należnych podatków oraz ceł oraz użycia podstępów. Rada Stanu podsumowała, że rozpatrywana decyzja nie mogła zostać, jak to utrzymywał skarżący, zakwalifikowana jako zwykłe wykroczenie celne według nowego Kodeksu. Ponadto, najwyższa instancja administracyjna przyznała, że postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia grzywien administracyjnych za przemyt jest autonomiczne w stosunku do postępowania karnego z tego tytułu. Zdaniem Rady Stanu, ze względu na autonomię tych dwóch postępowań, sądy administracyjne nie były związane przez ustalenia sądów karnych w razie uniewinnienia danej osoby. Rada Stanu odwołała się do orzecznictwa Trybunału w kwestii domniemania niewinności, a w szczególności do wyroku Vassilios Stavropoulos przeciwko Grecji (nr 35522/04, 27 września 2007). Rada uznała, że to orzecznictwo nie może znaleźć zastosowania w przypadku, gdzie czyn zarzucany podsądnemu stanowi jednocześnie przestępstwo karne jak i administracyjne. Według najwyższej instancji administracyjnej ta sytuacja wymagała raczej postawienia pytania w odniesieniu do zasady ne bis in idem. Ponadto, Rada przyznała, że w każdym przypadku sąd administracyjny pozostaje kompetentny do rozpatrzenia danej sprawy, opierając się na innych elementach niż te, które zostały podniesione przez sąd karny. W przeciwnym razie, sąd administracyjny byłby pozbawiony możliwości, która została mu powierzona przez Konstytucję, badania tej kategorii spraw leżących w zakresie jego kompetencji. W rozpatrywanej sprawie Rada Stanu uznała, że Apelacyjny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę wyrok nr 36398/1998, bez wiązania się jego ustaleniami i w wystarczający sposób uzasadnił swoją decyzję stwierdzającą, że skarżący popełnił przestępstwo przemytu (wyrok nr 3457/2012). Ten wyrok został wydany na piśmie i uwierzytelniony dnia 16 stycznia 2013 roku.
II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I PRAKTYKA
A. Prawo krajowe
1. Konstytucja
36. Artykuł 94 § 1 Konstytucji greckiej stanowi że "Spory administracyjne są rozpatrywane przez powszechne sądy administracyjne oraz Radę Stanu, zgodnie z obowiązującym prawem". Z kolei artykuł 96 § 1 Konstytucji stanowi że "do kompetencji powszechnych sądów karnych należy karanie za przestępstwa i podejmowanie wszelkich środków przepisanych przez ustawy karne".
2. Właściwe prawodawstwo
37. Zgodnie z ustawą nr 2081/1939 sądy karne zostały wskazane jako jedyny porządek jurysdykcyjny właściwy do ścigania przestępstwa przemytu i rozpoznawania wniosków o odszkodowanie ze strony Państwa. Następnie, ustawa nr 1514/1950, wprowadzająca zmiany do ustawy nr 1165/1918 ponownie wprowadziła grzywnę administracyjną (πολλαπλούν τέλος) za przestępstwo przemytu.
38. Odpowiednie przepisy ustawy nr 1165/1918 (Kodeks celny), w kształcie mającym zastosowanie w tamtym czasie stanowią co następuje:
Artykuł 89
"(...)
2. Jako przestępstwa celne są również kwalifikowane wszelkie sposoby, spośród tych przewidzianych przez artykuł 100, unikania lub próby unikania zapłaty podatków i należności przysługujących Państwu, a także fakt nie przestrzegania procedury przewidzianej przez artykuł 100. Winni zostają skazani na zapłatę grzywny (πολλαπλούν τέλος) ustalonej według przepisów niniejszej ustawy, nawet w przypadku, kiedy konstytutywne elementy przestępstwa przemytu nie zostały spełnione. "
(...)
Artykuł 97
"(...)
3. Nakłada się grzywnę (πολλαπλούν τέλος) w wysokości oscylującej pomiędzy dwukrotnością a dziesięciokrotnością opłat celnych, podatkowych i innych należności należnych z tytułu zarzucanego wykroczenia, indywidualnie i wspólnie, na każdą osobę biorącą udział w przestępstwie celnym opisanym w artykule 89 § 2, w zależności od stopnia jej udziału. Grzywna, o której mowa jest nakładana niezależnie od odpowiedzialności karnej osób popełniających przestępstwo. "
(...)
Artykuł 102
" 1. Przestępstwo przemytu, w rozumieniu artykułu 100 podlega karze a) więzienia w wymiarze co najmniej sześciu miesięcy. Jednakże, kiedy przedmiot przemytu nie jest istotny lub kiedy jest przeznaczony do użytku osobistego przez osobę popełniającą przestępstwo, minimalny wymiar kary zostaje zmniejszony o połowę.
(...) "
Artykuł 103
"Nie wszczyna się postępowania karnego, jeżeli kwota z tytułu ceł, podatków lub innych należności na rzecz Państwa, odnosząca się do przemytu nie przekracza 5 000 000 drachm [około 15 000 euro] (...) "
39. Artykuł 137 Γ. § 7 ustawy nr 2960/2001 stanowi co następuje :
" Dyspozycje (...) dotyczące przemytu zawarte w artykułach 142 i następnych niniejszego Kodeksu mają zastosowanie w przypadkach podania nieprawdziwych danych lub użycia podstępu, w szczególności mających za skutek nie zapłacenie lub częściowe zapłacenie należnych podatków lub ceł. "
40. Artykuł 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa nr 2717/1999) stanowi:
" 1. Sądy [administracyjne] są związane decyzjami innych sądów administracyjnych o ile te decyzje korzystają z powagi rzeczy osądzonej, w rozumieniu właściwych przepisów.
2. Sądy [administracyjne] są także związane decyzjami sądów cywilnych, które zgodnie z właściwymi przepisami mają zastosowanie wobec wszystkich oraz decyzjami skazującymi i ostatecznymi sądów karnych w kwestii winy osoby popełniającej przestępstwo. "
41. Odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania karnego, przewidują co następuje:
Artykuł 473
" 1. W przypadku, kiedy ustawa nie przewiduje konkretnego terminu, termin do wniesienia wewnętrznego środka odwoławczego wynosi dziesięć dni licząc od dnia ogłoszenia wyroku. Jeżeli osoba zainteresowana nie jest obecna na ogłoszeniu wyroku, wyżej wspomniany termin również wynosi dziesięć dni, z wyjątkiem przypadku, kiedy osoba ta zamieszkuje za granicą lub miejsce jej zamieszkania nie jest znane; w takim przypadku termin ten wynosi trzydzieści dni i biegnie licząc od dnia powiadomienia o orzeczeniu (...).
2. Skarga kasacyjna przeciwko decyzji skazującej może być złożona przez osobę skazaną (...) w terminie dwudziestu dni, którego początek ma miejsce tak jak to wskazano w paragrafie 1 (...).
3. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie począwszy od czasu transkrypcji ostatecznej decyzji, wydania jej na piśmie, w specjalnym rejestrze kancelarii sądu karnego. Decyzja musi być wydana na piśmie w terminie piętnastu dni, w przeciwnym razie Przewodniczący sądu karnego ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. "
Artykuł 486 § 1
"Jeżeli chodzi o przestępstwa, apelacja od wyroku uniewinniającego (...) może być wniesiona : a) przez oskarżonego, jeżeli został uniewinniony z uwagi na wysiłki na rzecz naprawienia spowodowanej szkody (...) ; b) jeżeli ten, który wniósł skargę został skazany na zapłatę odszkodowania pieniężnego i na pokrycie kosztów postępowania c) przez prokuratora przy sądzie karnym przeciwko wyrokom sądów policyjnych lub sądów karnych (...) oraz przez prokuratora przy sądzie apelacyjnym przeciwko wyrokom sądów karnych podlegających jego kompetencji ;
(...) "
Artykuł 506
"Skarga kasacyjna przeciwko wyrokowi uniewinniającemu może być wniesiona a) przez oskarżonego, jeśli został uniewinniony (...) ; b) przez prokuratora przy sądzie karnym (...) ; c) jeżeli uniewinnienie nastąpiło na skutek błędnego zastosowania lub błędnej wykładni przepisu karnego lub nadużycia władzy (...) oraz d) jeżeli ten, kto złożył skargę został skazany na zapłatę odszkodowania pieniężnego i na pokrycie kosztów postępowania (artykuł 71). "
Artykuł 546
"(...)
2. Za prawomocną uznaje się decyzję, od której nie przysługuje odwołanie lub taką, od której się nie odwołano w przewidzianym terminie lub taką, co do której wniesiony środek odwoławczy został odrzucony. "
42. Ustawa nr 4055/2012 pod nazwą "rzetelny proces i rozsądny termin", weszła w życie w dniu 2 kwietnia 2012 roku. Artykuły 53 i 58 wymienionej ustawy wprowadzają nowe roszczenie odszkodowawcze mające na celu przyznanie sprawiedliwego zadośćuczynienia za nieuzasadnioną przewlekłość postępowania administracyjnego. Artykuł 55 § 1 stanowi:
"Każdy wniosek o sprawiedliwe zadośćuczynienie musi być złożony do każdej instancji sądowej oddzielnie. Wniosek taki musi być złożony w terminie sześciu miesięcy od dnia publikacji ostatecznej decyzji sądu, przed którym zdaniem skarżącego miała miejsce przewlekłość postępowania (...). "
B. Odpowiednie orzecznictwo Rady Stanu
43. W swoim wyroku nr 2067/2001, Rada Stanu przyznała między innymi, że odpowiednie przepisy Kodeksu celnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, interpretowane współzależenie, oznaczają, że procedura nałożenia grzywny administracyjnej (πολλαπλό τέλος) za przestępstwo celne przemytu jest autonomiczna w stosunku do odpowiedniej procedury karnej. Kiedy sąd administracyjny orzeka w kwestii nałożenia grzywny administracyjnej (πολλαπλό τέλος) za przemyt, nie jest on związany ewentualnym orzeczeniem wydanym wcześniej przez sąd karny, chyba że jest to wyrok skazujący. Sąd administracyjny ma jedynie obowiązek wziąć pod rozwagę wyrok sądu karnego.
44. Najwyższa instancja administracyjna stwierdziła również, że zasada ne bis in idem nie wydaje się być naruszona, jeżeli podsądny od początku wie, że z powodu obowiązującego systemu sądowego część jego odpowiedzialności prawnej będzie badana w jednym porządku prawnym, a pozostała część tej odpowiedzialności w innym, tak jak odbywa się to w Grecji od wielu dziesięcioleci. Co więcej, co do treści artykułu 4 Protokołu nr 7 odnoszących się do "karnego" skazania i ścigania, a także do "postępowania karnego" Państw, Grecja nie mogła przewidzieć, że z uwagi na ewoluujące stale orzecznictwo Trybunału, będzie zobowiązana do przestrzegania obowiązków międzynarodowych będących w sprzeczności z jej dobrze zakorzenionymi tradycjami prawnymi i z samą Konstytucją. W każdym przypadku, nawet zakładając, że orzeczenie Trybunału w sprawie Sergueï Zolotoukhine ma zastosowanie w niniejszym przypadku, to powinno się ono odnosić do spraw powstałych po jego publikacji a nie przed nią. Jest to uzasadnione choćby czasem jaki powinny mieć Państwa aby dostosować swoje prawodawstwo i ewentualnie swoje Konstytucje do ewolucji orzecznictwa Trybunału. Ponadto, potencjalni przemytnicy nie mogli uniknąć sankcji przewidzianych przez system prawny, który znają od dawna przez powołanie się na orzecznictwo Trybunału. W każdym przypadku, artykuł 4 Protokołu nr 7, tak jak jest on interpretowany przez Trybunał, nie mógł znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ byłoby to sprzeczne z artykułami 94 § 1 i 96 § 1 Konstytucji. W szczególności artykuł 4 Protokołu nr 7, pozbawiałby sąd administracyjny lub karny jego obowiązku, wynikającego z Konstytucji, do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej lub karnej; w przypadku sądu administracyjnego, tak by się stało jeżeli ten sąd musiałby anulować grzywnę administracyjną (πολλαπλό τέλος) w związku z wydanym wyrokiem uniewinniającym lub skazującym sądu karnego, tak samo byłoby w przypadku sądu karnego.
45. Według odrębnej opinii jednej doradcy Rządu, to właśnie dualność postępowań, administracyjnego i karnego, które mają w tej sprawie zastosowanie powoduje wejście w sferę zastosowania artykułu 4 Protokołu nr 7. Biorąc pod uwagę, że Konwencja ma charakter nadrzędny w stosunku do greckiego ustawodawstwa krajowego, kiedy pierwsze postępowanie kończy się decyzją skazującą lub uniewinniającą drugie postępowanie powinno się zakończyć. Poza tym, według tej samej odrębnej opinii, fakt, że sądy jednego porządku prawnego są związane decyzjami wydanymi w innym porządku prawnym nie jest sprzeczne z artykułami 94 § 1 i 96 § 1 Konstytucji. Przeciwnie, jest to zgodne z artykułem 20 § 1 Konstytucji, którego dyspozycja przewiduje sądową ochronę prawną.
46. W swoim wyroku nr 4662/2012 (plenarnym) Rada Stanu uznała, miedzy innymi, że w świetle zasady autonomii postępowania dyscyplinarnego w odniesieniu do procesu karnego, organy dyscyplinarne nie mają obowiązku zwolnić podlegającej mu osoby z postępowania dyscyplinarnego tylko z tego powodu, że osoba ta została uprzednio uniewinniona przez sąd karny. Organ dyscyplinarny jest związany wyłącznie oceną sądu karnego co do istnienia okoliczności, które stanowią element materialny przewinienia dyscyplinarnego, o którym mowa. Poza tym, decyzja sądu karnego jest brana pod uwagę przez organ dyscyplinarny, który może dojść do innych wniosków niż te wyciągnięte przez sąd karny, opierając się na innych uwarunkowaniach przewidzianych przez prawo dyscyplinarne w celu ustalenia istnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej.
III. ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ
47. W swoim orzeczeniu w sprawie Hans Åkerberg Fransson (Sprawa C-617/10), z dnia 26 lutego 2013 roku, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) stwierdził co następuje :
"(...)
32. W swoich pytaniach, na które należy odpowiedzieć łącznie, Haparanda tingsrätt pyta zasadniczo Trybunał czy należy interpretować zasadę ne bis in idem wyrażoną w artykule 50 Karty w ten sposób, że sprzeciwia się ona temu aby za oszustwa skarbowe wszczynana była procedura karna przeciwko podejrzanemu, w przypadku gdy została już na niego nałożona sankcja skarbowa za te same czyny polegające na składaniu fałszywych oświadczeń.
33. Jeżeli chodzi o zastosowanie zasady ne bis in idem wyrażonej w artykule 50 Karty odnośnie ścigania na drodze karnej za nadużycia fiskalne, które są przedmiotem głównego sporu, przyjmuje, że środki, które zostały już zastosowane w stosunku do podsądnego za pomocą decyzji, która stała się ostateczna mają charakter karny.
34. W tej kwestii należy również podnieść, że artykuł 50 Karty nie sprzeciwia się temu aby Państwo Członkowskie nakładało za te same czyny polegające na nie przestrzeganiu obowiązków deklaracyjnych w kwestii podatku VAT, kombinację sankcji fiskalnych i karnych. W efekcie, w celu zagwarantowania poboru całości dochodu pochodzącego z podatku VAT, a tym samym ochronę interesów finansowych Unii, Kraje Członkowskie dysponują swobodą wyboru sankcji mających zastosowanie (patrz pod tym kątem, wyroki z dnia 21 września 1989, Komisja/Grecja, 68/88, Rec. p. 2965, punkt 24; z dnia 7 grudnia 2000, z Andrade, C‑213/99, Rec. p. I‑11083, punkt 19 i z dnia 16 października 2003, Hannl-Hofstetter, C‑91/02, Rec. p. I‑12077, punkt 17). Mogą one przybrać formę sankcji administracyjnych, sankcji karnych lub kombinacji obu rodzajów tych sankcji. Dopiero, gdy sankcja fiskalna przyjmuje charakter karny, w rozumieniu artykułu 50 Karty i staje się ostateczna, wówczas wspomniana dyspozycja przeciwstawia się temu aby postępowanie karne za te same czyny było wszczęte przeciwko tej samej osobie.
35. Następnie należy przypomnieć, że w celu oceny charakteru karnego sankcji skarbowych istotne są trzy kryteria. Pierwsze to kwalifikacja prawna naruszenia w prawie krajowym, drugie to sam charakter naruszenia i trzecie to charakter oraz stopień surowości sankcji jaką zagrożony jest podsądny (wyrok z 5 czerwca 2012 roku, Bonda, C‑489/10, punkt 37).
36. Do sądów należy ocena, w świetle tych kryteriów, czy należy przystąpić do łącznego rozpatrywania sankcji skarbowych i karnych przewidzianych przez prawodawstwo krajowe w odniesieniu do standardów krajowych w rozumieniu punktu 29 niniejszego wyroku, co może prowadzić w niektórych przypadkach do uznania tego skumulowania jako sprzecznego ze wspomnianymi standardami, pod warunkiem, że pozostałe sankcje będą skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (patrz pod tym kątem, w szczególności, wyroki Komisja/Grecja, wyżej cytowany, punkt 24; z dnia 10 lipca 1990, Hansen, C‑326/88, Rec. p. I‑2911, punkt 17; z dnia 30 września 2003, Inspire Art, C‑167/01, Rec. p. I‑10155, punkt 62; z dnia 15 stycznia 2004, Penycoed, C‑230/01, Rec. p. I‑937, punkt 36, oraz z dnia 3 maja 2005, Berlusconi i inni, C‑387/02, C‑391/02 i C‑403/02, Rec. p. I‑3565, punkt 65).
37. Z powyższych rozważań płynie wniosek, że na drugie, trzecie i czwarte pytanie należy odpowiedzieć, że zasada ne bis in idem wyrażona w artykule 50 Karty nie sprzeciwia się temu aby Państwo Członkowskie nakładało za te same czyny nie przestrzegania obowiązków deklaracyjnych w kwestii podatku VAT, sukcesywnie sankcję fiskalną i sankcję karną o ile pierwsza z nich nie przyjmuje charakteru karnego, co pozostaje do zweryfikowania przez sądy krajowe.
(...)
Z powyższych względów, Trybunał (Wielka Izba) orzeka co następuje:
1) Zasada ne bis in idem wyrażona w artykule 50 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej nie sprzeciwia się temu aby Państwo Członkowskie nakładało za te same czyny nie przestrzegania obowiązków deklaracyjnych w kwestii podatku od wartości dodanej, sukcesywnie sankcję fiskalną i sankcję karną o ile pierwsza z nich nie przyjmuje charakteru karnego, co pozostaje do zweryfikowania przez sądy krajowe.
2) Prawo Unii nie reguluje stosunków pomiędzy Europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisaną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 roku i porządkami prawnymi Państw Członkowskich i nie określa również wniosków, jakie miałby wyciągnąć sędzia krajowy w razie konfliktu pomiędzy prawami gwarantowanymi tą Konwencją a zasadami prawa krajowego.
(...) "
PRAWO
I. POŁĄCZENIE SKARG
48. Biorąc pod uwagę podobieństwo niniejszych skarg, zarówno jeśli chodzi o fakty jak i o kwestie istoty spraw, do których się odnoszą, Trybunał decyduje o ich połączeniu i ich wspólnym rozpoznaniu w jednym wyroku.
II. RZEKOME NARUSZENIE ARTYKUŁU 6 § 2 KONWENCJI ORAZ ARTYKUŁU 4 PROTOKOŁU NR 7
49. We wszystkich trzech skargach, skarżący podnosili, że poprzez nie wzięcie pod uwagę ich uniewinnienia przez sądy karne, sądy administracyjne naruszyły zasadę ne bis in idem oraz zasadę domniemania niewinności. Przywołali artykuły 4 Protokołu nr 7 oraz 6 § 2 Konwencji, przepisy o następującej treści:
Artykuł 4 Protokołu nr 7
" 1. Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu przed sądem tego samego państwa za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem lub uniewinniony zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego tego państwa.
2. Postanowienia poprzedniego ustępu nie stoją na przeszkodzie wznowieniu postępowania zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego danego państwa, jeśli zaistnieją nowe lub nowo ujawnione fakty lub jeśli w poprzednim postępowaniu dopuszczono się rażącego uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
3. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie może być uchylone na podstawie artykułu 15 Konwencji. "
Artykuł 6 § 2
"(...)
2. Każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą.
(...) "
A. Rzekome naruszenie artykułu 4 Protokołu nr 7
1. Dopuszczalność
a) Stanowiska stron
50. Rząd odnosi się do orzecznictwa Trybunału odnośnie kryteriów, jakie należy wziąć pod rozwagę aby rozstrzygnąć kwestię czy postępowanie przed sądami krajowymi dotyczy "oskarżenia z zakresu prawa karnego" w rozumieniu artykułu 6 Konwencji. Podnosi również autonomię postępowania administracyjnego w stosunku do procesu karnego odnośnie przestępstwa przemytu i potwierdza, że celem pierwszego z nich nie jest represja karna za to przestępstwo. Z drugiej strony, nałożenie grzywny administracyjnej ma na celu, zgodnie z greckim prawem, zagwarantowanie przez Państwo wpływu środków pieniężnych należnych z tytułu cła oraz efekt odstraszający od popełniania przemytu.
51. Skarżący twierdzą, że artykuł 4 Protokołu nr 7 miał zastosowanie w przedmiotowej sprawie ponieważ postępowania przed sądami administracyjnymi miały charakter karny.
b) Ocena Trybunału
52. Trybunał przypomina swoją stałą linię orzeczniczą, zgodnie z którą aby ustalić istnienie "oskarżenia o charakterze karnym" należy rozważyć trzy kryteria: kwalifikację prawną spornego środka w prawie krajowym, charakter tego środka oraz charakter i surowość "sankcji" (Engel i inni przeciwko Holandii, 8 czerwca 1976, § 82, seria A nr 22). Te kryteria są ponadto alternatywne, a nie łączne: aby stwierdzić istnienie "oskarżenia o charakterze karnym", wystarczy żeby przestępstwo, o którym mowa było z natury "karne" z punktu widzenia Konwencji, lub narażało osobę zainteresowaną na sankcję, która poprzez swój charakter i stopień surowości należy ogólnie do "zakresu prawa karnego". Nie stoi to na przeszkodzie aby przyjąć podejście łączne, jeżeli oddzielna analiza każdego z kryteriów nie pozwala na dojście do jasnego wniosku w kwestii istnienia "oskarżenia o charakterze karnym" (Jussila przeciwko Finlandii [GC], nr 73053/01, §§ 30 i 31, CEDH 2006-XIII oraz Zaicevs przeciwko Łotwie, nr 65022/01, § 31, CEDH 2007-IX (fragmenty)).
53. Ponadto, Trybunał zauważa, że w sprawie Mamidakis przeciwko Grecji (nr 35533/04, wyrok z dnia 11 stycznia 2007 roku), który dotyczył nałożenia na skarżącego grzywny administracyjnej za naruszenie przepisów Kodeksu celnego podczas sprzedaży produktów naftowych, uznał za ustalone istnienie "oskarżenia o charakterze karnym" w rozumieniu artykułu 6 Konwencji. W szczególności Trybunał rozważył co następuje:
"(...) grzywna nałożona na skarżącego była przewidziana przez przepisy Kodeksu celnego i nie była kwalifikowana przez prawo krajowe jako sankcja karna. Jednakże, ze względu na poważną naturę przestępstwa przemytu, na odstraszający i represyjny charakter nałożonej sankcji, a także na bardzo wysoką kwotę grzywny, Trybunał uznaje, że stawka dla skarżącego w przedmiotowej sprawie była wystarczająco wysoka aby uzasadnić, że aspekt karny artykułu 6 ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. " (Mamidakis, wyżej cytowany, § 21)
54. Trybunał stwierdza, że podobnie jak w niniejszych sprawach, wyrok Mamidakis dotyczył zastosowania przepisów Kodeksu celnego przewidujących nałożenie grzywien w wysokości od dwukrotności do dziesięciokrotności kwoty podatków dotyczących przedmiotu przestępstwa administracyjnego (patrz Mamidakis, wyżej cytowany, § 7). Trybunał nie znajduje więc żadnego powodu aby zdystansować się od swoich wniosków zamieszczonych w wyżej cytowanym wyroku Mamidakis, a mianowicie, że sankcje administracyjne, o których mowa należały do zakresu prawa karnego.
55. W tym miejscu Trybunał uważa za konieczne podkreślić, że grzywny, o których mowa nie zostały nałożone w maksymalnych zakresie; oscylowały one między dwukrotnością a trzykrotnością należnych podatków i ceł. Równocześnie wynosiły one około stu trzydziestu tysięcy euro w przypadku drugiego skarżącego i kilkaset tysięcy euro w przypadku pozostałych skarżących. Zatem, grzywny były ze względu na ich wysokość bezsprzecznie surowe i powodowały dla osób fizycznych, których dotyczyły, bardzo istotne skutki majątkowe. Ponadto, Trybunał przypomina, że zabarwienie karne postępowania zależy od stopnia surowości sankcji, której a priori podlega osoba, której sprawa dotyczy (Engel i inni, wyżej cytowany, § 82), a nie od surowości sankcji ostatecznie wymierzonej (Dubus S.A. przeciwko Francji, nr 5242/04, § 37, 11 czerwiec 2009). W rozpatrywanym przypadku, artykuł 97 ustawy nr 1165/1918 przewidywał, że nałożona grzywna mogła osiągnąć dziesięciokrotność sumy będącej przedmiotem należnych podatków lub ceł. Jeżeli tak by się stało w przedmiotowej sprawie, jest oczywiste, że wpływ na sytuację majątkową skarżących byłyby jeszcze poważniejszy.
56. W świetle powyższego i biorąc pod uwagę wysokie kwoty nałożonych grzywien i tych na jakie skarżący byli narażeni, Trybunał uznaje, że rozpatrywane sankcje należą, z uwagi na ich surowość oraz odstraszający charakter, do zakresu prawa karnego (patrz, Grande Stevens i inni przeciwko Włochom, nr 18640/10, 18647/10, 18663/10, 18668/10 i 18698/10, § 99, 4 marca 2014 roku oraz, a contrario, Inocêncio przeciwko Portugalii (decyzja), nr 43862/98, CEDH 2001‑I). Należy więc odrzucić zarzut Rządu odnośnie tego punktu.
57. Dodatkowo, Trybunał stwierdza, że skarga ta nie jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu artykułu 35 § 3 a) Konwencji. Podnosi również, że skarga nie jest również niedopuszczalna na żadnej innej podstawie. Należy więc uznać ją za dopuszczalną.
2. Meritum
a) Stanowiska stron
58. Rząd podnosi przede wszystkim, że kwestia odnosząca się do istnienia drugiego przestępstwa, mająca u źródła zdarzenia, które w swojej istocie są tymi samymi zdarzeniami jak te, których dotyczył pierwszy wyrok uniewinniający lub skazujący, nie mogłaby być oddzielona od celu realizowanego w wewnętrznym porządku prawnym, w zakresie karania za przemyt. Zdaniem Rządu, istnienie procedury administracyjnej, która toczy się równolegle z procedura karną nie pozostaje w sprzeczności z artykułem 4 Protokołu nr 7, o ile pozwala ona na rozstrzygnięcie o odpowiedzialności administracyjnej osoby popełniającej przestępstwo.
59. Rząd dodaje, że to do Państw należy wybór najbardziej skutecznych środków do ścigania przestępstwa przemytu w ramach ich przepisów wewnętrznych. Zgodnie z jego zdaniem, jeżeli chodzi o prawo greckie, postępowanie karne ma na celu rozstrzygnięcie o odpowiedzialności karnej domniemanego sprawcy przemytu, podczas gdy postępowanie administracyjne zapewnia jedynie zapłatę należnych podatków, opłat i ceł. Rząd poczynił obszerne odniesienie do wyroku nr 2076/2011 Rady Stanu, w którym między innymi przyznano, że zastosowanie zasady ne bis in idem, zgodnie z artykułem 4 Protokołu nr 7, stałoby w sprzeczności z autonomią procedury administracyjnej w stosunku do postępowania karnego, tak jak to jest przewidziane w artykułach 94 § 1 i 96 § 1 Konstytucji. Wspomniane orzeczenie stwierdza również, że Rząd grecki nie mógł przewidzieć, że z powodu ewolucyjnego orzecznictwa Trybunału odnośnie artykułu 4 Protokołu nr 7, zobowiąże się do przestrzegania zobowiązań międzynarodowych przeciwnych dobrze zakorzenionym greckim tradycjom prawnym oraz samej Konstytucji.
60. Ponadto, Rząd stwierdza, że zgodnie z artykułem 4 protokołu nr 7, do kiedy powaga rzeczy osądzonej nie zostanie nadana pierwszemu wyrokowi karnemu, rozpoczęcie nowego postępowania karnego przeciwko tej samej osobie za to samo działanie nie jest zabronione. Jeżeli chodzi o przedmiotową sprawę, Rząd utrzymuje, że z akt sprawy nie wynika, że pierwszy skarżący potwierdził podczas toczącego się postępowania przed Apelacyjnym Sądem Administracyjnym zakończonym wyrokiem nr 2090/2000, że wyrok uniewinniający nr 1087/1992 Sądu Apelacyjnego w Atenach stał się prawomocny. Ponadto, jeśli chodzi o drugiego skarżącego, Rząd stwierdza, że nie dowiódł przed sądami administracyjnymi, że wyrok uniewinniający nr 2828/2000 Sądu Karnego w Patras był prawomocny. Co więcej, jak stwierdziła Rada Stanu, wspomniany wyrok nie został w prawidłowy sposób przedłożony przed Administracyjnym Sądem Administracyjnym.
61. Skarżący ripostują, że zasada ne bis in idem została wyraźnie naruszona w przedmiotowej sprawie poprzez fakt, że zostali oni "skazani" przez sądy administracyjne za przestępstwa przewidziane w Kodeksie celnym, pomimo ich wcześniejszego uniewinnienia przez sądy karne odnoszące się do identycznych faktów i kwalifikacji.
b) Ocena Trybunału
i. Zasady ogólne
62. Trybunał przypomniał, że artykuł 4 Protokołu 7 musi być rozumiany jako zabraniający ścigania czy sądzenia osoby za drugie "przestępstwo" o ile ma ono za źródło w faktach, które są w swojej istocie tymi samymi faktami (Sergueï Zolotoukhine przeciwko Rosji [GC], nr 14939/03, § 82, CEDH 2009).
63. Gwarancja wyrażona w artykule 4 Protokołu nr 7 ma zastosowanie jeżeli są wszczynane nowe postępowania, a wcześniejsza decyzja uniewinniająca lub skazująca korzysta już z powagi rzeczy osądzonej. Na tym etapie, materiały zgromadzone w aktach sprawy będą z pewnością zawierały decyzję, na mocy której zakończyło się pierwsze "postępowanie karne" oraz listę zarzutów wniesionych przeciw skarżącemu w nowym postępowaniu. Zazwyczaj, te elementy będą zawierały opis stanu faktycznego dotyczący przestępstwa, za które skarżący był już sądzony i drugi opis odnoszący się do drugiego przestępstwa, o które jest oskarżony. Te opisy stanowią użyteczny punkt wyjścia do zbadania przez Trybunał kwestii czy fakty badane w obu postępowaniach są identyczne lub czy są zasadniczo takie same. Nie ma znaczenia jakie elementy spośród tych nowych oskarżeń będą finalnie podtrzymane lub oddalone w przyszłym postępowaniu, ponieważ artykuł 4 Protokołu nr 7 wyraża gwarancję chroniącą przed nowym ściganiem lub ryzykiem nowego ścigania, a nie zakaz kolejnego skazania czy kolejnego uniewinnienia (Sergueï Zolotoukhine, wyżej cytowany, § 83).
64. Trybunał musi zatem zająć się zbadaniem faktów przedstawionych w tych opisach stanu faktycznego, które tworzą razem zespół konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących tego samego sprawcy naruszenia i nierozerwalnie powiązanych między sobą w czasie i przestrzeni. Istnienie tych okoliczności musi być wykazane po to, aby skazanie mogło być orzeczone lub aby mogło być wszczęte ściganie na gruncie prawa karnego (Sergueï Zolotoukhine, wyżej cytowany, § 84).
ii. Zastosowanie wyżej wskazanych zasad w przedmiotowej sprawie
65. Stosując te zasady w przedmiotowej sprawie, Trybunał zauważa, po pierwsze, że doszedł do wniosku, iż należy stwierdzić, że postępowania przed sądami administracyjnymi obejmowały "oskarżenie o charakterze karnym" przeciwko skarżącym (paragraf 55 powyżej). Po drugie, Trybunał zauważa, że skarżący zostali uniewinnieni w postępowaniach karnych wyrokami sądu apelacyjnego i sądu karnego. W szczególności, pierwszy skarżący został uniewinniony dnia 12 listopada 1992 roku, wyrokiem nr 1087/1992 Sądu Apelacyjnego w Atenach ; drugi skarżący został uniewinniony dnia 21 czerwca 2000 roku, na mocy wyroku nr 2828/2000 Sądu Karnego w Patras ; jeżeli chodzi o trzeciego skarżącego, został on uniewinniony dnia 21 maja 1998 roku, wyrokiem nr 36398/1998 Sądu Karnego w Atenach. Ponieważ, jak to wynika z akt sprawy, żaden środek odwoławczy nie został wniesiony od wyżej wskazanych wyroków, stały się one ostateczne zgodnie z artykułem 473 Kodeksu postępowania karnego odpowiednio w 1992, 2000 i 1998 roku, a więc korzystały z powagi rzeczy osądzonej.
66. Trybunał odnotowuje w tym punkcie argument Rządu, a mianowicie, że w niektórych z rozpatrywanych postępowań, skarżący przed właściwymi sądami administracyjnymi nie powołali się w odpowiedni sposób albo na wyroki uniewinniające sądów karnych albo na fakt, że wyroki te stały się w międzyczasie prawomocne. Zdaniem Rządu, sądy administracyjne nie byłby wobec tego zobligowane brać pod uwagę wyroków uniewinniających sądów karnych. Z akt sprawy jasno wynika, że we wszystkich tych sprawach skarżący powołali i przedłożyli wyroki uniewinniające, które uzyskały już powagę rzeczy osądzonej, zarówno w sądach pierwszej i drugiej instancji, jak i w ostatniej instancji przed Radą Stanu. W opinii Trybunału, począwszy od tego momentu, to znaczy od powołania się przez sądami administracyjnymi na pierwsze postępowanie karne, to do sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę należało pochylenie się z własnej inicjatywy nad skutkiem jaki wyroki uniewinniające, o których mowa, mogły mieć w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie, fakt nie wzięcia pod uwagę elementu pierwszego "postępowania karnego" oznaczałoby rozmyślne tolerowanie sytuacji w ramach wewnętrznego porządku prawnego, która mogłaby naruszać zasadę ne bis in idem.
67. W świetle poprzednich rozważań, Trybunał stwierdza, że począwszy od momentu, kiedy wyroki uniewinniające w pierwszych postępowaniach karnych nabrały powagi rzeczy osądzonej, czyli odpowiednio w latach 1992, 2000 i 1998, skarżący powinni być traktowani jako osoby będące "już uniewinnione prawomocnym wyrokiem" w rozumieniu artykułu 4 Protokołu nr 7. Pomimo tego, nowe "postępowania karne", które zostały przeciwko nim wszczęte nie zostały wstrzymane po tym jak sądy, które prowadziły te postępowania dowiedziały się o tych uniewinnieniach. W efekcie były one kontynuowane i zakończone wiele lat po zamknięciu postępowań karnych, w momencie wydania wyroków Rady Stanu, odpowiednio w 2011 i w 2012 roku, w ostatniej instancji.
68. Pozostaje ustalić czy u źródeł nowych postępowań były fakty, które były co do istoty te same jak te, które były przedmiotem prawomocnego uniewinnienia. W tej kwestii, Trybunał stwierdza, że jak to wynika z materiałów zgromadzonych w aktach, w kwestii skargi nr 3453/12, przedmiotem obu "postępowań karnych" był import przez skarżącego w latach 1985 i 1986, dwunastu urządzeń elektronicznych oraz strzelby myśliwskiej, wciągarki i kamery wideo bez uiszczenia przewidzianych należności celnych. W skardze nr 42941/12 przedmiotem dwóch rozpatrywanych postępowań była sprzedaż przez drugiego skarżącego, pomiędzy rokiem 1993 i 1995, 110 000 litrów benzyny i 221 000 litrów oleju napędowego bez zaświadczeń zakupu. Wreszcie odnośnie skargi nr 9028/13, przedmiotem "dwóch postępowań karnych" był import do Grecji przez trzeciego skarżącego, w listopadzie 1992 roku, dwóch luksusowych samochodów bez zapłacenia podatków i ceł oraz wprowadzenie ich do ruchu bez wcześniejszego otrzymania pozwoleń ze strony władz celnych. W konsekwencji, czyny zarzucane skarżącym przed sądami karnymi i administracyjnymi odnosiły się do dokładnie tych samych zachowań mających miejsce w tym samym okresie czasu.
69. Ponadto, Trybunał zauważa, że Rząd nie neguje faktu, że zarówno przedmiotowe postępowania karne, jak i administracyjne dotyczyły tych samych okoliczności faktycznych. W istocie Rząd koncentruje się na dwóch bardziej ogólnych elementach, podniesionych miedzy innymi w wyroku nr 2067/2011 Rady Stanu, do którego obszernie się odnosi w swoich uwagach: po pierwsze, fakt że Państwo greckie nie mogło przewidzieć ewolucji orzecznictwa odnoszącego się do artykułu 4 Protokołu nr 7 odnośnie pojęcia "postępowania karnego", które będzie kwestionowało tradycyjną dualność systemu sądowego w kwestiach dotyczących przestępstw przewidzianych przez Kodeks celny. Po drugie, sposób, w jaki Trybunał postrzega zasadę ne bis in idem stałby w sprzeczności z autonomią, przewidzianą w prawie krajowym dla sądów administracyjnych w stosunku do sądowego porządku karnego i a fortiori kompetencją sędziego administracyjnego do dojścia do innej oceny tego samego spornego postępowania, które było wcześniej przedmiotem procesu karnego.
70. Trybunał przypomina przede wszystkim, że odmiennie od międzynarodowych traktatów klasycznego typu, stosowanie Konwencji przekracza ramy prostej wzajemności pomiędzy Państwami nią związanymi. Oprócz wzajemnej, dwustronnej sieci powinności, tworzy ona obiektywne obowiązki, które zgodnie z treścią preambuły Konwencji, korzystają ze "zbiorowej gwarancji" (patrz, Irlandia przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 18 styczeń 1978, § 239, seria A nr 25, i Mamatkoulov i Askarov przeciwko Turcji [GC], nr 46827/99 i 46951/99, § 100, CEDH 2005‑I). Dodatkowo, wszelka interpretacja wymienionych w Konwencji praw i wolności musi być w zgodzie z "ogólnym duchem [Konwencji], mającym na celu zachowanie i promowanie ideałów i wartości demokratycznego społeczeństwa" (Soering przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 7 lipiec 1989, § 87, seria A nr 161, i, mutatis mutandis, Klass i inni przeciwko Niemcom, 6 wrzesień 1978, § 34, seria A nr 28). Poza tym, Trybunał podnosi, że "kryteria Engel", właściwe dla ustalenia istnienia "oskarżenia o charakterze karnym", zostały wprowadzone do orzecznictwa w 1976 roku (patrz paragraf 51 powyżej). Biorąc pod uwagę, że Grecja uznała w dniu 20 listopada 1985 roku prawo do indywidualnej skargi, była już więc uprzedzona, zarówno o jednostkowym charakterze "ducha ogólnego" Konwencji jako traktatu zbiorowych gwarancji praw człowieka, stworzonych by chronić jednostkę (patrz Mamatkoulov i Askarov oraz Klass i inni, loc. cit.) jak i o autonomicznym sposobie, w jaki Trybunał postrzega pojęcie "oskarżenia o charakterze karnym". Wreszcie, Trybunał zauważa, że jakkolwiek Rząd przywołuje dualność systemu sądowego w kwestii dotyczącej przestępstwa przemytu, jako tradycję, dobrze zakorzenioną w wewnętrznym porządku prawnym, ustawa nr 2081/1939 wprowadzała jedną procedurę karną dotyczącą wspomnianego przestępstwa, która obowiązywała do 1950 roku (patrz paragraf 37 powyżej).
71. Jeżeli chodzi o argument Rządu wywiedziony z autonomii administracyjnego porządku sądowego w stosunku do sądów karnych, Trybunał uznaje za konieczne przypomnieć, że prawo krajowe nie stosuje we wszystkich przypadkach zasady bezwzględnej autonomii dziedziny administracyjnej i karnej, ale przewiduje wyjątki od wspomnianej zasady. W istocie, artykuł 5 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że sądy administracyjne są związane prawomocnymi decyzjami skazującymi sądów karnych w kwestii dotyczącej winy osoby popełniającej przestępstwo (patrz paragraf 39 powyżej).
72. Ponadto Trybunał zauważa, że artykuł 4 protokołu nr 7 nie zakazuje co do zasady nałożenia kary pozbawienia wolności i grzywny za te same sporne działania, pod warunkiem, ze zasada ne bis in idem będzie przestrzegana. W ten sposób, w przypadku karania za przestępstwo przemytu, ta zasada nie byłaby naruszona, w przypadku, jeżeli obie sankcje, pozbawiania wolności i pieniężna, byłyby nałożone w ramach jednego postępowania sądowego. Poza tym, fakt że w skargach nr 3453/12 i 42941/12, postępowanie karne nie było jeszcze zakończone podczas wszczęcia postępowania administracyjnego, nie jest samo w sobie problematyczne z punktu widzenia zasady ne bis in idem. Poszanowanie tej zasady byłoby zapewnione, gdyby sędzia karny zawiesił postępowanie po rozpoczęciu postępowania administracyjnego, a następnie zakończył ściganie karne po ostatecznym zatwierdzeniu grzywny, o której mowa, przez Radę Stanu (patrz Glantz przeciwko Finlandii, nr 37394/11, §§ 59-60, 20 maja 2014 ; Häkkä przeciwko Finlandii, nr 758/11, §§ 48‑49, 20 maja 2014, i Nykänen przeciwko Finlandii, nr 11828/11, § 49-50, 20 maja 2014). Podobnie w skardze nr 9028/13, w związku z ostatecznym uniewinnieniem skarżącego, grzywny administracyjne, o których mowa, nie powinny były zostać na niego nałożone.
73. Na koniec, Trybunał podnosi, że w swoim wyroku Hans Åkerberg Fransson, cytowanym wyżej i wspomnianym przez Rząd w jego uwagach, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uściślił, że w świetle zasady ne bis in idem, Państwo może nałożyć podwójną sankcję (fiskalną i karną) za to samo działanie jedynie pod warunkiem, że pierwsza z sankcji nie przyjmuje charakteru karnego. Trybunał zauważa w tym punkcie, że podczas oceny charakteru karnego sankcji fiskalnej TSUE opiera się na trzech kryteriach zastosowanych przez Trybunał w wyroku Engel i inni (patrz paragrafy 47 i 52 powyżej). W konsekwencji, Trybunał podnosi zbieżność dwóch jurysdykcji w ocenie charakteru karnego postępowania skarbowego i a fortiori, co do warunków stosowania zasady ne bis in idem w sprawach skarbowych i karnych (patrz pod tym kątem, Grande Stevens i inni, wyżej cytowany, § 229).
iii. Konkluzja
74. W świetle powyższego, Trybunał uznaje, że postępowania administracyjne, o których mowa, dotyczyły kolejnego "przestępstwa" mającego za źródło identyczne fakty jak te, które były przedmiotem pierwszych wyroków uniewinniających, które stały się prawomocne.
75. To stwierdzenie wystarcza aby stwierdzić, że miało miejsce naruszenie artykułu 4 Protokołu nr 7.
A. Rzekome naruszenie artykułu 6 § 2
1. Dopuszczalność
a) Stanowiska stron
76. W kwestii stosowalności artykułu 6 § 2, Rząd powtarza swój argument, a mianowicie, że postępowanie przed sądami administracyjnymi nie dotyczyło oskarżenia o charakterze karnym, w rozumieniu artykułu 6 Konwencji.
77. Skarżący ripostują, że byli "oskarżeni o przestępstwo" przed sądami administracyjnymi, a zatem w przedmiotowej sprawie wchodzi w grę automatycznie zasada domniemania niewinności.
b) Ocena Trybunału
78. Jak na to wskazuje wyraźnie użyte sformułowanie, artykuł 6 § 2 ma zastosowanie, kiedy osoba jest "oskarżona o przestępstwo". Trybunał odsyła do swojej analizy, przedstawionej powyżej, dotyczącej kryteriów użytych do określenia czy sporne postępowanie dotyczyło co do meritum oskarżenia o charakterze karnym, w rozumieniu orzecznictwa Trybunału (patrz paragraf 51 powyżej).
79. W tym przypadku, Trybunał stwierdził już, w ramach badania skargi wywiedzionej z artykułu 4 Protokołu nr 7, że kolejne postępowania administracyjne po zamknięciu postępowań karnych o których mowa, doprowadziły do nowych oskarżeń o charakterze karnym. Wynika z tego, że artykuł 6 § 2 znajduje zastosowanie w przypadku przedmiotowych postępowań administracyjnych. Dodatkowo, Trybunał stwierdza, że niniejsza skarga nie jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu artykułu 35 § 3 a) Konwencji. Podnosi również, że skarga nie jest również niedopuszczalna na żadnej innej podstawie. Należy więc uznać ją za dopuszczalną.
2. Meritum
a) Stanowiska stron
80. Rząd utrzymuje w szczególności, że artykuł 6 § 2 nie zabrania nałożenia sankcji za to samo postępowanie na podstawie dwóch postępowań sądowych, karnego i administracyjnego. Odnosząc się między innymi do orzecznictwa Trybunału dotyczącego nakładania się na siebie postępowania karnego i dyscyplinarnego w ramach artykułu 6 § 2 (Vanjak przeciwko Chorwacji, nr 29889/04, 14 stycznia 2010 ; Hrdalo przeciwko Chorwacji, nr 23272/07, 27 września 2011), Rząd podtrzymuje, że przeważającym elementem w tych przypadkach jest wybór form działania stosowanych przez właściwe władze, które mogłyby naruszać zasadę domniemania niewinności.
81. Skarżący utrzymują, że wyroki sądów administracyjnych, które zatwierdziły grzywny administracyjne nałożone z powodu naruszeń Kodeksu celnego bezpośrednio złamały zasadę domniemania niewinności wynikającej z decyzji sądów karnych nr 1087/1992, 2828/2000 i 36398/1998.
b) Ocena Trybunału
i. Zasady ogólne
82. Artykuł 6 § 2 chroni prawo każdej osoby do "domniemania jej niewinności, dopóki jej wina nie zostanie prawnie ustalona". Uznane za gwarancję proceduralną w ramach samego postępowania karnego, domniemanie niewinności ustala warunki dotyczące w szczególności ciężaru dowodu (Barberà, Messegué i Jabardo przeciwko Hiszpanii, 6 grudnia 1988, § 77, seria A nr 146, i Telfner przeciwko Austrii, nr 33501/96, § 15, 20 marca 2001); domniemań faktycznych i prawnych (Salabiaku przeciwko Francji, 7 października 1988, § 28, seria A nr 141‑A, i Radio France i inni przeciwko Francji, nr 53984/00, § 24, CEDH 2004‑II); prawa do nieobciążania samego siebie (Saunders przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 17 grudnia 1996, § 68, Zbiór wyroków i decyzji 1996‑VI, oraz Heaney i McGuinness przeciwko Irlandii, nr 34720/97, § 40, CEDH 2000‑XII); rozgłosu jakiego może nabrać sprawa przed rozpoczęciem procesu (Akay przeciwko Turcji (decyzja), nr 34501/97, 19 luty 2002, i G.C.P. przeciwko Rumunii, nr 20899/03, § 46, 20 grudnia 2011); formułowania przez sędziego prowadzącego sprawę lub każdą inną władzę publiczną przedwczesnych oświadczeń dotyczących winy oskarżonego (Allenet de Ribemont przeciwko Francji, 10 lutego 1995, § § 35-36, seria A nr 308, i Nešťák przeciwko Słowacji, nr 65559/01, § 88, 27 lutego 2007).
83. Biorąc pod uwagę konieczność czuwania nad tym aby prawo zagwarantowane przez artykuł 6 § 2 było realne i skuteczne, domniemanie niewinności obejmuje także inny aspekt. Jego ogólny cel, w ramach tego drugiego aspektu, polega na zapobieganiu temu aby osoby, które zostały uniewinnione lub odstąpiono w stosunku do nich od ścigania nie były traktowane przez urzędników lub władze publiczne, tak jakby były w rzeczywistości winne przestępstwa, które zostały im zarzucone (Allen przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [GC], nr 25424/09, § 94, CEDH 2013). Jest to spowodowane faktem, że domniemanie niewinności, jako prawo procesowe, dotyczy głównie przestrzegania prawa do obrony i sprzyja w tym samym czasie poszanowaniu czci i godności osoby ściganej (Konstas przeciwko Grecji, nr 53466/07, § 32, 24 maja 2011). W takich przypadkach, domniemanie niewinności pozwoliło już - poprzez zastosowanie podczas postępowania rożnych wymagań nierozerwalnie związanych z gwarancjami procesowymi jakie oferuje to domniemanie – zapobiec temu aby zostało orzeczone niesprawiedliwe skazanie karne. Bez ochrony służącej do zapewnienia respektowania w każdym późniejszym postępowaniu uniewinnienia lub decyzji o zaprzestaniu ścigania, gwarancje dotyczące rzetelnego procesu wyrażone w artykule 6 § 2 mogłyby się stać teoretyczne i pozorne. Dotyczy to również reputacji osoby zainteresowanej i sposobu, w jaki osoba ta jest postrzegana przez opinię publiczną po zakończeniu postępowania karnego. W pewnym stopniu ochrona oferowana przez artykuł 6 § 2 w tej kwestii może się pokrywać z tą, którą niesie artykuł 8 (patrz, na przykład, Zollmann przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (decyzja), nr 62902/00, CEDH 2003‑XII, i Taliadorou i Stylianou przeciwko Cyprowi, nos 39627/05 et 39631/05, §§ 27 et 56-59, 16 października 2008).
84. W tej kwestii Trybunał przypomina, że nie istnieje jeden sposób ustalenia okoliczności, w których następuje naruszenie artykułu 6 § 2 w kontekście późniejszego postępowania w stosunku do zakończonego już postępowania karnego. Jak pokazuje to orzecznictwo Trybunału, zależy to przede wszystkim od charakteru i kontekstu postępowania, w ramach którego zapada sporna decyzja. W każdym przypadku i niezależnie od przyjętego podejścia, środki zastosowane przez władzę, która w danej sprawie orzeka, przyjmują zasadniczy stopień ważności, kiedy chodzi o ocenę zgodności z artykułem 6 § 2 decyzji i jej uzasadnienia (Allen, cytowany, § 125).
85. Trybunał stwierdził już, że po zaprzestaniu ścigania na drodze karnej, domniemanie niewinności wymaga by brać pod uwagę, w każdym przyszłym postępowaniu, bez względu na jego charakter, fakt że zainteresowany nie został skazany (Vanjak, wyżej cytowany, § 41). Trybunał wskazał również, że dyspozycja zawarta w wyroku uniewinniającym musi być respektowana przez każdy organ władzy, który się w danej sprawie wypowiada, w sposób bezpośredni lub incydentalny, co do odpowiedzialności karnej zainteresowanego (Vassilios Stavropoulos przeciwko Grecji, nr 35522/04, § 39, 27 września 2007). Podsumowując, domniemanie niewinności oznacza, że jeżeli zostało wniesione oskarżenie o charakterze karnym i postępowanie zakończyło się uniewinnieniem, osoba, której dotyczyło to postępowanie jest uznawana za niewinną w świetle prawa i musi być tak traktowana. W tym wymiarze więc, domniemanie niewinności trwa po zamknięciu postępowania karnego, co pozwala na respektowanie niewinności zainteresowanego odnośnie wszelkich oskarżeń których zasadność nie została udowodniona (Allen, wyżej cytowany, § 103).
ii. Zastosowanie wyżej wskazanych zasad w przedmiotowej sprawie
86. Trybunał od samego początku zauważa, że w kwestii dotyczącej charakteru postępowań administracyjnych i kontekstu, w jakim decyzje sądów administracyjnych zostały przyjęte, odnosiły się one do materii karnej (patrz paragraf 74 powyżej). Innymi słowy, poprzez postępowania następujące po uniewinnieniu skarżących przez sądy karne, sądy administracyjne rozpatrywały, w rozumieniu Konwencji, "zasadność" oskarżeń o charakterze karnym; w obu rodzajach postępowań, karnych i administracyjnych, przewidziane sankcje miały charakter karny. Dodatkowo, jak to wynika z akt sprawy, czyny przypisane skarżącym były identyczne, a elementy konstytutywne rozpatrywanych przestępstw były te same.
87. Niniejsza sprawa odróżnia się w ten sposób wyraźnie od spraw rozpoznawanych wcześniej przez Trybunał, w których władze administracyjne wyposażone w uprawnienia dyscyplinarne nałożyły sankcję za zarzucane czyny na funkcjonariusza publicznego po jego uniewinnieniu w postępowaniu karnym (patrz Moullet przeciwko Francji (decyzja), nr 27521/04, 13 września 2007). W tych przypadkach, postępowanie dyscyplinarne cechowało się pewną autonomią w stosunku do postępowania karnego, w szczególności dotyczącą warunków jego prowadzenia oraz jego nie represyjnego celu (patrz, pod tym kątem, Vagenas przeciwko Grecji (decyzja), nr 53372/07, 23 sierpnia 2011). Z powodu tej autonomii, nałożenie sankcji administracyjnej na funkcjonariusza, którego sprawa dotyczy, nie zostało samo w sobie uznane za naruszenie zasady domniemania niewinności, o ile decyzja sądu administracyjnego nie zawierała stwierdzenia, przypisującego skarżącemu odpowiedzialność karną (patrz Vanjak, wyżej cytowany, §§ 69-72; Hrdalo, wyżej cytowany, §§ 54‑55).
88. W tym przypadku, sądy administracyjne rozpatrujące sprawę uznały, po przeprowadzeniu odmiennej oceny materiałów zgromadzonych w aktach od tej zastosowanej przez sądy karne, że skarżący popełnili te same przestępstwa przemytu, od jakich zostali wcześniej uniewinnieni przez sądy karne. Te rozważania zostały następnie zatwierdzone, w ostatniej instancji, przez Radę Stanu. Biorąc pod uwagę identyczność natury obu rodzajów postępowań, o których mowa, spornych faktów oraz elementów konstytutywnych przestępstw, których dotyczyły postępowania, Trybunał stwierdza, że wyżej przywołana konkluzja sądów administracyjnych naruszyła zasadę domniemania niewinności skarżących ustalonej wcześniej wyrokami uniewinniającymi sądów karnych. Zatem miało miejsce naruszenie artykułu 6 § 2 Konwencji.
III. RZEKOME NARUSZENIE ARTYKUŁÓW 6 § 1 I 13 KONWENCJI W KWESTII DOTYCZĄCEJ CZASU TRWANIA POSTĘPOWANIA
89. W skardze nr 3453/12, skarżący podnosi, że czas trwania postępowania naruszył zasadę "rozsądnego terminu" w kształcie przewidzianym przez artykuł 6 § 1 Konwencji. Stwierdza również, że w tym czasie nie istniał w Grecji żaden skuteczny środek zaskarżenia przewlekłości postępowania. Przywołuje artykuły 6 § 1 i 13 Konwencji, przepisy, których istotne fragmenty są sformułowane w następujący sposób :
Artykuł 6 § 1
"Każdy ma prawo do (...) rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez (...) sąd (...) przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym (...) "
Artykuł 13
"Każdy, kogo prawa i wolności zawarte w (...) Konwencji zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego także wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje funkcje urzędowe. "
A. Dopuszczalność
90. Trybunał stwierdza, że skargi te nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu artykułu 35 § 3 a) Konwencji. Podnosi również , że skargi nie są również niedopuszczalne na żadnej innej podstawie. Należy więc uznać je za dopuszczalne.
B. Meritum
1. Odnośnie czasu trwania postępowania
a) Okres, który należy wziąć pod uwagę
91. Okres, który należy wziąć pod uwagę rozpoczął się 3 listopada 1989 roku, w chwili wniesienia sprawy do Sądu Administracyjnego w Atenach
i zakończył się 3 listopada 2011 roku, w dacie, w której wyroku nr 1999/2011 Rady Stanu został wydany na piśmie i uwierzytelniony. Okres ten trwał więc dwadzieścia dwa lata w trzech instancjach.
b) Rozsądny charakter postępowania
92. Rząd powołuje się na złożoność postępowania przed Radą Stanu. Ponadto, stwierdza, że to na skarżącym ciąży odpowiedzialność za odroczenie, jakie miało miejsce przed najwyższą instancją administracyjną.
93. Trybunał przypomina, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania jest oceniany w zależności od okoliczności sprawy i zgodnie z kryteriami wyznaczonymi przez orzecznictwo Trybunału, w szczególności złożonością sprawy, zachowaniem skarżącego i właściwych władz oraz stawką, jaką spór stanowi dla zainteresowanego (patrz, pośród wielu innych, Vassilios Athanasiou i inni przeciwko Grecji, nr 50973/08, 21 grudnia 2010).
94. Trybunał wielokrotnie rozpatrywał sprawy podnoszące podobne kwestie do tej rozpatrywanej w niniejszej sprawie i stwierdzał naruszenie artykułu 6 § 1 Konwencji (patrz Vassilios Athanasiou i inni, wcześniej cytowany).
95. Zakładając nawet, że skarżący jest odpowiedzialny za odroczenie rozprawy przed Radą Stanu i że postępowanie przed tym sądem odznaczało się pewną złożonością, Trybunał stwierdza, że całość postępowania rozciągnęła się na dwadzieścia dwa lata w trzech instancjach. Biorąc pod uwagę swoje orzecznictwo w tej kwestii, Trybunał stwierdza, że w przedmiotowej sprawie długość spornego postępowania była nadmierna i nie spełnia wymogu "rozsądnego terminu".
96. Zatem, jeżeli chodzi o skargę nr 3453/12, miało miejsce naruszenie artykułu 6 § 1 w zakresie długości postępowania.
2. Odnośnie istnienia skutecznego środka odwoławczego w zakresie długości postępowania
97. Trybunał przypomina, że artykuł 13 gwarantuje skuteczny środek odwoławczego przed instancją krajową pozwalający zaskarżyć naruszenie obowiązku nałożonego przez artykuł 6 § 1, rozpatrzenia spraw w rozsądnym terminie (patrz Kudła przeciwko Polsce [GC], nr 30210/96, § 156, CEDH 2000‑XI).
98. Ponadto, Trybunał miał już okazję stwierdzić, że grecki porządek prawny nie oferował zainteresowanym skutecznego środka odwoławczego w rozumieniu artykułu 13 Konwencji pozwalającego im złożyć skargę na długość postępowania (patrz pośród wielu innych wyroków również Vassilios Athanasiou i inni, wyżej cytowany, §§ 33-35).
99. Trybunał zaznacza, że 12 marca 2012 roku została opublikowana ustawa nr 4055/2012 dotycząca rzetelności i rozsądnego terminu postępowania sądowego, która weszła w życie 2 kwietnia 2012 roku. Zgodnie z artykułami 53 i następne wyżej cytowanej ustawy, został wprowadzony nowy środek odwoławczy, pozwalający zainteresowanemu zaskarżyć długość postępowania w każdej instancji postępowania administracyjnego w terminie sześciu miesięcy począwszy od daty publikacji odpowiedniej decyzji (patrz paragraf 41 powyżej). Swoją decyzją w sprawie Techniki Olympiaki A.E. przeciwko Grecji, Trybunał uznał, że ten środek odwoławczy jest skuteczny w rozumieniu artykułu 13 Konwencji (Techniki Olympiaki A.E. przeciwko Grecji (decyzja), nr 40547/10,
1 października 2013, § 58). Jednakże Trybunał zauważa, że ta ustawa nie ma działania retroaktywnego. W konsekwencji, ustawa ta nie przewiduje takiego środka zaskarżenia dla spraw zakończonych sześć miesięcy przed jej wejściem w życie.
100. W przedmiotowej sprawie, wyrok nr 1999/2011 Rady Stanu został opublikowany dnia 28 czerwca 2011 roku, czyli ponad sześć miesięcy przed wejściem w życie ustawy nr 4055/2012. Wobec tego skarżący nie mógł skorzystać ze wskazanego środka odwoławczego. W świetle powyższych rozważań, Trybunał ocenia, że miało miejsce naruszenie artykułu 13 Konwencji z powodu braku w prawie krajowym, w tamtym czasie, środka odwoławczego, który pozwoliłby skarżącemu w skardze nr 3453/12, uzyskać potwierdzenia przysługującego mu prawa rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie, w rozumieniu artykułu 6 § 1 Konwencji.
IV. RZEKOME NARUSZENIE ARTYKUŁU 1 PROTOKOŁU NR 1
101. W skargach nr 42941/12 i 9028/13, skarżący utrzymują, że nałożone za przestępstwo przemytu grzywny administracyjne były nadmiernie wygórowane, nie respektowały zasady proporcjonalności i wobec tego naruszały prawo do ochrony własności. Powołują się na artykuł 1 Protokołu nr 1, o następującej treści :
Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.
Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych. "
Dopuszczalność
102. Rząd powołuje się na nie wyczerpanie krajowych środków odwoławczych. Podnosi, że w powyższych skargach, skarżący nie powołali się przed sądami administracyjnymi na naruszenie prawa do ochrony ich własności z uwagi na nałożenie grzywien administracyjnych, o których mowa.
103. Skarżący ripostują, że grzywny o których mowa, stanowiły nieproporcjonalną restrykcję w stosunku do ich prawa ochrony własności. Trzeci skarżący podnosi w szczególności, że poprzez swoją skargę opartą o zasadę ne bis in idem, kwestionował nałożenie surowej, podwójnej kary za te same czyny.
104. Trybunał przypomina, że fundament zasady wyczerpania krajowych dróg odwoławczych wyrażonej w artykule 35 § 1 Konwencji polega na tym, aby przed zwróceniem się do sądu międzynarodowego, skarżący dał Państwu odpowiedzialnemu możliwość naprawienia domniemanych naruszeń poprzez środki krajowe, przy użyciu zasobów sądowych oferowanych przez krajowy system prawny, o ile są one skuteczne i wystarczające (patrz, między innymi, Fressoz i Roire przeciwko Francji [GC], nr 29183/95, § 37, CEDH 1999–I). W istocie artykuł 35 § 1 Konwencji mówi o jedynie o wyczerpaniu środków odwoławczych, które odnoszą się do penalizowanych naruszeń, są dostępne i odpowiednie. Muszą istnieć środki o wystarczającym stopniu pewności, nie tylko w teorii ale także w praktyce, bez czego brak im będzie wymaganej skuteczności i dostępności ; na pozwanym Państwie spoczywa obowiązek wykazania, że te wymagania są spełnione (patrz, wśród wielu innych, Dalia przeciwko Francji, 19 lutego 1998, § 38, Zbiór 1998-I, i Fix przeciwko Grecji, nr 1001/09, § 51, 12 lipca 2011). Tymczasem, tylko fakt posiadania obaw co do perspektyw sukcesu danego środka odwoławczego, który nie jest w oczywisty sposób skazany na niepowodzenie, nie stanowi dostatecznego powodu aby uzasadnić niewykorzystanie krajowego środka odwoławczego (Brusco przeciwko Włochom (decyzja), nr 69789/01, CEDH 2001-IX, i Pellegriti przeciwko Włochom (decyzja), nr 77363/01, 26 maja 2005).
105. W tym przypadku, Trybunał zauważa, że w kwestii dotyczącej skargi nr 42941/12 z akt sprawy wynika, że skarżący na żadnym etapie postępowania przed sądami administracyjnymi nie powołał się na prawo do ochrony swojej własności i na ewentualnie wygórowany charakter nałożonych grzywien. Jeżeli chodzi o skargę nr 9028/13, z wyroku nr 1461/2008 Apelacyjnego Sądu Administracyjnego w Pireusie wynika, że skarżący zakwestionował przed tym sądem, w szczególności, wysokość kwoty nałożonej z tytułu grzywny. Ze swej strony, wspomniany sąd odrzucił tę skargę stwierdzając, że nałożona grzywna nie naruszała zasady proporcjonalności, gdyż stanowiła jedynie dwukrotność niezapłaconych podatków i ceł. Natomiast skarżący nie zakwestionował tej konkluzji Apelacyjnego Sądu Administracyjnego w swojej skardze kasacyjnej przed Radą Stanu. Postępując w ten sposób nie dał najwyższej instancji administracyjnej możliwości podjęcia środków zaradczych wobec sytuacji, co do której skarży się obecnie w niniejszej sprawie (patrz Stowarzyszenie Świadków Jehowy przeciwko Francji (decyzja), nr 8916/05, 21 września 2010).
106. Biorąc pod uwagę powyższe, Trybunał uznaje, że skarżący w skargach nr 42941/12 i 9028/13, nie dali pozwanemu Państwu możności zaradzenia rzekomym naruszeniom prawa do ochrony własności, poprzez wykorzystanie środków prawnych oferowanych przez prawo krajowe. Wobec tego, ta skarga musi zostać odrzucona z powodu nie wyczerpania krajowych środków odwoławczych, przy zastosowaniu artykułu 35 §§ 1 i 4 Konwencji.
V. RZEKOME INNE NARUSZENIA
107. Przywołując artykuły 6 § 1 i 13 Konwencji, skarżący skarżą się na nierzetelność postępowania, w szczególności na fakt, że sądy administracyjne nie przestrzegały zasad domniemania niewinności oraz
ne bis in idem. Ponadto, w skardze nr 9028/13, skarżący przywołuje artykuł 7 Konwencji. Potwierdza, że sądy administracyjne powinny były w przedmiotowej sprawie zastosować retroaktywnie nowy Kodeks celny (ustawa nr 2960/2001), który wszedł w życie po popełnieniu zarzucanego czynu. Podnosi, iż w tym przypadku czyn, o którym mowa, powinien zostać zakwalifikowany jako zwykłe wykroczenie celne, co pociągnęłoby za sobą wymierzenie niższej grzywny.
Dopuszczalność
108. Jeżeli chodzi o skargi wywiedzione z artykułów 6 § 1 i 13 Konwencji, Trybunał zauważa, że skarżący powtarzają de facto swoje twierdzenia rozważone wcześniej przez Trybunał w ramach artykułów 6 § 2 Konwencji oraz 4 Protokołu nr 7. W zakresie, w jakim poprzez te skargi kwestionują oni rzetelność postępowania przed sądami administracyjnymi, Trybunał nie stwierdza żadnego przejawu arbitralności w przebiegu tych postępowań, które zapewniły poszanowanie prawa dostępu do sądu. Ponadto sporne wyroki były dostatecznie uzasadnione. Zatem, ta część skargi jest oczywiście bezzasadna i musi być odrzucona przy zastosowaniu artykułu 35 §§ 3 a) i 4 Konwencji.
109. Ponadto, jeżeli chodzi o skargę wywiedzioną z artykułu 7 Konwencji, Trybunał zauważa, że Rada Stanu pochyliła się nad kwestią wstecznego zastosowania nowego Kodeksu celnego. Rada wskazała, że badana sprawa podnosiła specyficzną kwestię użycia przez skarżącego podstępu w celu uchylenia się od zapłaty należności celnych podczas importu spornych pojazdów. Na tej podstawie, Rada uznała, że zgodnie z artykułem 137 Γ. § 7 nowego Kodeksu celnego, przedmiotowy czyn zostałby również zakwalifikowany jako przemyt oraz że, w konsekwencji, oba Kodeksy stosują "ten sam system prawny", włącznie z przewidzianą sankcją. W tych warunkach, Rada Stanu stwierdziła, że nie było żadnego powodu, aby zastosować nowy Kodeks celny. Trybunał uznaje, że ta konkluzja Rady Stanu była rozsądna i wystarczająco uzasadniona oraz, że jakiekolwiek naruszenie artykułu 7 nie wynika z okoliczności sprawy. W świetle powyższego, Trybunał uznaje, że ta skarga jest w oczywiście bezzasadna i musi być odrzucona przy zastosowaniu artykułu 35 §§ 3 a) i 4 Konwencji.
VI. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 41 KONWENCJI
110. Według artykułu 41 Konwencji,
„Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi taka potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie. "
A. Szkoda
111. Pierwszy skarżący domaga się 19 165 820 euro (EUR), drugi 586 259,29 EUR a trzeci 164 167,23 EUR z tytułu szkód majątkowych, jakie ponieśli z powodu rzekomych naruszeń Konwencji. Odnoszą się w szczególności do utraconego zysku i szkody ekonomicznej, jakie poniosły ich przedsiębiorstwa z powodu spornej sytuacji. Ponadto, żądają odpowiednio 300 000, 50 000 i 300 000 EUR, z tytułu krzywdy moralnej.
112. Rząd utrzymuje, że te kwoty są zbyt wygórowane oraz, że nie są one uzasadnione przez okoliczności sprawy. Stwierdza, że nie istnieje żaden związek przyczynowy pomiędzy żądanymi kwotami a rzekomymi naruszeniami Konwencji. Zdaniem Rządu, stwierdzenie naruszenia Konwencji stanowiłoby samo przez się słuszne zadośćuczynienie w przedmiotowej sprawie w rozumieniu artykułu 41 Konwencji.
113. Podobnie jak Rząd, Trybunał nie dopatrzył się związku przyczynowego pomiędzy kwotami żądanymi z tytułu szkody materialnej a stwierdzonymi naruszeniami Konwencji. Z drugiej strony, Trybunał uznaje, że skarżący muszą otrzymać zadośćuczynienie za doznaną krzywdę moralną, w związku z cierpieniem spowodowanym naruszeniami Konwencji stwierdzonymi w niniejszej sprawie. Orzekając w oparciu o zasadę słuszności, zgodnie z art. 41 Konwencji, Trybunał uznaje, że należy przyznać pierwszemu skarżącemu kwotę 14 000 EUR oraz po 5 000 EUR drugiemu i trzeciemu ze skarżących z tytułu doznanej krzywdy moralnej, plus wszelkie kwoty, jakie mogą ich obciążać z tytułu należnych podatków.
B. Koszty i wydatki
114. Pierwszy ze skarżących domaga się kwoty 2 460 EUR, z tytułu kosztów i wydatków poniesionych przed Trybunałem i załącza faktury potwierdzające te koszty. Drugi ze skarżących domaga się w sumie kwoty 6 680 EUR z tytułu kosztów i wydatków poniesionych sądami krajowymi i Trybunałem. Przedłożył kopię umowy pomiędzy nim i jego pełnomocnikami, na podstawie której zapłaci swoim adwokatom po zakończeniu postępowania. Wnosi o to, aby cała suma zwrotu kosztów, która zostałaby mu przyznana z tego tytułu została przelana bezpośrednio na konto bankowe Pana Farmakidis-Markou. Trzeci ze skarżących domaga się kwoty 1 000 EUR, z tytułu kosztów i wydatków poniesionych przed Trybunałem i załącza faktury potwierdzające te koszty.
115. Rząd podnosi, że jeżeli chodzi o drugiego skarżącego, to kwota jakiej się on domaga z tytułu kosztów i wydatków jest nadmierna, i żądanie to musi zostać odrzucone.
116. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, skarżący może uzyskać zwrot kosztów i wydatków jedynie w zakresie w jakim rzeczywiście je poniósł, w jakim były one niezbędne i o ile ich wysokość ma rozsądny charakter (Creangă przeciwko Rumunii [GC], nr 29226/03, § 130, 23 lutego 2012). Biorąc pod uwagę dokumenty będące w posiadaniu Trybunału oraz wyżej wymienione kryteria, Trybunał stwierdza, że należy przyznać pierwszemu i trzeciemu ze skarżących wnioskowane kwoty, a mianowicie 2 460 EUR pierwszemu skarżącemu i 1 000 EUR trzeciemu skarżącemu, plus wszelkie kwoty, jakie mogą ich obciążać z tytułu należnych podatków.
117. Poza tym, jeżeli chodzi o drugiego skarżącego, Trybunał uznaje za ustalone, że w sposób rzeczywisty przedstawił koszty, dotyczące postępowania przed sądami krajowymi i przed Trybunałem, jako klient podjął zobowiązanie prawne zapłaty swoim pełnomocnikom na uzgodnionych zasadach (patrz, mutatis mutandis, Sanoma Uitgevers B.V. przeciwko Holandii, nr 38224/03, § 110, 31 marca 2009, oraz Vallianatos i inni przeciwko Grecji [GC], nr 29381/09 i 32684/09, § 103, CEDH 2013 (fragmenty)). Trybunał uznaje, że należy mu przyznać kwotę 2 500 EUR, plus wszelkie kwoty, jakie mogą go obciążać z tytułu należnych podatków, która zostanie przelana bezpośrednio na konto bankowe jego pełnomocnika (patrz, pod tym kątem, Carabulea przeciwko Rumunii, nr 45661/99, § 180, 13 lipca 2010).
C. Odsetki za zwłokę
118. Trybunał uznaje za właściwe naliczenie należnych odsetek za zwłokę według marginalnej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Z TYCH PRZYCZYN, TRYBUNAŁ JEDNOMYŚLNIE
1. Postanawia połączyć skargi ;
2. Uznaje skargę nr 3453/12 za dopuszczalną jeżeli chodzi o zarzuty wywiedzione z artykułów 6 § 1 i 13 Konwencji w kwestii dotyczącej czasu trwania postępowania i braku skutecznego środka odwoławczego w tym zakresie, a także jeżeli chodzi o zarzuty wywiedzione z artykułu 6 § 2 Konwencji i artykułu 4 Protokołu nr 7 oraz za niedopuszczalną w pozostałym zakresie;
3. Uznaje skargi nr 52941/12 i 9028/13 za dopuszczalne, jeżeli chodzi o zarzuty wywiedzione z artykułu 6 § 2 Konwencji i artykułu 4 Protokołu nr 7 oraz za niedopuszczalne w pozostałym zakresie;
4. Stwierdza, że jeżeli chodzi o skargę nr 3453/12, miało miejsce naruszenie artykułów 6 § 1 i 13 Konwencji;
5. Stwierdza, że jeżeli chodzi o wszystkie skargi, miało miejsce naruszenie artykułu 6 § 2 Konwencji i artykułu 4 Protokołu nr 7;
6. Stwierdza
a) że pozwane Państwo ma zapłacić, w ciągu trzech miesięcy od daty, w której wyrok stanie się ostateczny zgodnie z artykułem 44 § 2 Konwencji, następujące kwoty:
i) 14 000 EUR (czternaście tysięcy euro) pierwszemu skarżącemu
i po 5 000 EUR (pięć tysięcy euro) drugiemu i trzeciemu ze skarżących, plus wszelkie kwoty, jakie mogą ich obciążać z tytułu należnych podatków, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną ;
ii) 2 460 EUR (dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt euro) pierwszemu skarżącemu, 2 500 EUR (dwa tysiące pięćset euro) drugiemu skarżącemu i 1 000 EUR (tysiąc euro) trzeciemu skarżącemu, plus wszelkie kwoty, jakie mogą ich obciążać z tytułu należnych podatków, tytułem kosztów i wydatków;
b) że od momentu upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu zapłaty, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe;
7. Odrzuca żądanie słusznego zadośćuczynienia w pozostałym zakresie.
Sporządzono w języku francuskim, a następnie notyfikowano na piśmie dnia 30 kwietnia 2015 roku, na zasadach artykułu 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Søren NielsenElisabeth Steiner
KanclerzPrzewodnicząca
Full & Egal Universal Law Academy