Bu çeviri Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Araştırma – İçtihat Biriminin () desteğiyle hazırlanmış ve Anayasa Mahkemesinin intranet sayfasında yayınlanmıştır. Bu belgenin tekrar yayınlanma izni sadece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin HUDOC sayfasında yer alması amacına yöneliktir ().
This translation was made available with the support of the Turkish Constitutional Court Research and Case-law Department () and published on its intranet. The permission of reproducing this document has been granted for the sole purpose of its publication on the Court’s case-law database HUDOC ().
Cette traduction a été préparée avec le soutien de la Division de Recherche et de Jurisprudence de la Cour constitutionnelle turque () et publié sur son intranet. L’autorisation de reproduction de ce document est limitée à sa publication sur la page de jurisprudence HUDOC de la Cour européenne des droits de l’homme ().
ARAŞTIRMA VE İÇTİHAT BİRİMİ (ar-iç)
BİLGİ NOTU
AİHM KARARLARI
2013/12
KASPAROV VE DİĞERLERİ / RUSYA
(21613/07, 3/10/2013)
Karar Metni
İlgili Maddeler
AİHS 6 ve 11
Hak ve Özgürlükler
Adil yargılanma hakkı, toplantı ve dernek kurma özgürlüğü
Anahtar Kelimeler
Toplantı, gösteri, yürüyüş, zor kullanma
Davanın Özü
Suç isnadı yapılan kimselere iddiaların aksini ispat edebilmek için fırsat tanınmalıdır.
Gösterilere karşı zor kullanma gerekli ve orantılı olmalıdır.
KARARIN ÖZETİ
Olaylar ve Olgular:
Başvurucular (Garri Kasparov, Aleksey Tarasov, Nikolay Kharlamov, Nikolay Kalashnikov, Andrey Toropov, Aleksandr Stelmakh, Yuriy Orel, Vyacheslav Melikhov ve Oksana Chelysheva), Rusya vatandaşı olup Moskova ve Rusya’nın değişik bölgelerinde yaşamaktadırlar. Başvuruculardan 8’i hükümet karşıtı olarak yapılması öngörülen bir gösteri öncesinde 14/7/2007’de yakalanmışlardır. Gösteriyi organize edenler, şehrin birçok caddesinde yürüyüş yapma niyetindeyken, yetkili makamlar sadece saat 12 ila 13.30 arasında Moskova’nın merkezindeki başka bir yerde bulunan bir anıtın yanında gösteri yapılmasına izin vermişlerdir. Başvuruculardan dördü (Kasparov dahil) izin verilmiş bu gösteriye katılmayı planlamaktayken, bunların üçü (Kasparov dahil), saat 13 civarında anıta doğru giderlerken yakalanmış ve bir polis noktasına götürülmüşlerdir. Bu dört başvurucudan birisi olan bayan Chelysheva gösteriye giderken bir polisin kendisine vurduğunu, kötü bir biçimde yaralandığını ve bu nedenle de gösteriye katılamadığını iddia etmektedir. Gösterinin olduğu gün başvuruculardan ilk 8’i gösteri yapmayla ilgili mevzuata aykırı hareketten dolayı idari bir suç işlemekle suçlanmış ve para cezası ödemelerine karar verilmiştir. Duruşma esnasında tüm başvurucular polisin iddialarına itiraz etmişler, Mahkemeyi diğer görgü tanıklarını dinlemeye davet etmişler ancak bu istekleri olayla ilgili yeterince veri olduğunu değerlendiren hakim tarafından reddedilmiştir. Hakim bu kişilerin yasal olmayan bir gösteride yer almaya çalıştıklarına karar vermiştir. Başvuruculardan Andrey Toropov ile ilgili olarak bu şahsın kendisi ya da avukatı duruşmada yer almamıştır.
İddialar:
Başvurucular, AİHS’nin 6, 10 ve 11. maddelerinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
Hükümetin Savunması:
Hükümet, başvurucuların anıtın yanındaki gösteri bittikten sonra izinsiz bir başka gösteriye katılmak istediklerini iddia etmiştir. Ayrıca gösterilerin yüksek güvenlikli bir bölge olarak belirlenmiş olan Kızıl Meydan’a yayılma riski gösterdiğini ileri sürmüştür.
Hukuki Değerlendirme:
Mahkeme, başvuruyu 6. ve 11. maddelerden ele almıştır.
6. madde yönünden;
Mahkeme, başvurucuların mahkumiyet sebebinin belli bir anda belli bir yerde bulunmak olduğu dikkate alındığında, kendilerine yönelik bu iddiaların aksini ispat edebilmek için makul bir fırsat tanınması gerektiğini belirtmiştir. Fakat Rus Mahkemesi, başvurucuların bunları açıklığa kavuşturmak maksadıyla yaptığı girişimleri reddetmiş, gereksiz bulmuş ve polis verilerini esas almıştır. Başvuruculardan Andrey Toropov ile ilgili olarak bu şahsın kendisi ya da avukatının duruşmada yer almamış olması nedeniyle bu dengesiz durum daha da kötüleşmiştir. Mahkeme bu sebeple başvurucuların savunma hakkının adil yargılanma hakkı kapsamındaki garantilere aykırı bir biçimde sınırlandığını ve 6. maddenin ihlal edildiğini tespit etmiştir.
11. madde yönünden;
Mahkeme başvurucular Mr Kasparov, Mr Tarasov and Mr Toropov açısından başvurunun 10 ve 11. maddeler açısından da kabul edilebilir olduğunu belirtmiş ancak 10. maddeden inceleme yapmayı gerekli görmemiştir. Mahkeme hükümetin savunmasında gösterilerin yayılma riskinden söz edilse de polis raporlarında bu konuda bir bilgi bulunmadığını, yakalamaların gerçekleştiği yerin Kızıl Meydan’a 1.4 km uzaklıkta olduğunu, bu nedenle gösterilerin Kızıl Meydan’a yayılma riskinin yakın bir tehdit olduğu kanaatinde olmadığını belirtmiştir. Ayrıca polis yetkililerinin bu gösteri konusunda önceden bilgi sahibi olduklarını ve Rusya’nın değişik bölgelerinden pek çok çevik kuvvet polisinin takviye amacıyla geldiğini belirtmiş ve bu nedenle Hükümetin, göstericilerin, gösterilerin aşırı bir hal alması ve başka türlü mücadele imkânı kalmaması gerekçesiyle yakalandıkları yönündeki itirazını kabul etmemiştir. Ayrıca başvurucuların sadece izinsiz gösteri yapabilecekleri şeklindeki bir algı dolayısıyla yakalanıp suçlandığını belirtmiştir. Mahkeme sonuç olarak, gösterilere karşı güç kullanımının orantısız olduğu ve gerekli olmadığı gerekçesiyle 11. maddenin ihlal edildiği tespitinde bulunmuştur.
Mahkeme ayrıca, Mr Kasparov, Mr Tarasov ve Mr Toropov için 10,000 avro, Nikolay Kharlamov, Nikolay Kalashnikov Aleksandr Stelmakh, Yuriy Orel ve Vyacheslav Melikhov için 4,000 avro manevi tazminata ve 10,500 avro tutarındaki yargılama masrafları ve avukat giderlerinin hükümet tarafından ödenmesine hükmetmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy