AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KILIÇ / TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru no. 46227/11)
KARAR
STRAZBURG
12 Aralık 2017
İşbu karar, kesin olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Kılıç / Türkiye davasında,
Başkan,
Julia Laffranque,
Hâkimler,
Jon Fridrik Kjølbro,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
21 Kasım 2017 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
1. Davanın temelinde, Melahat Kılıç ve Yılmaz Kılıç (“başvuranlar”) adlı iki Türk vatandaşı tarafından, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, 19 Mayıs 2011 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Mahkemeye yapılmış olan bir başvuru (no. 46227/11) bulunmaktadır.
2. Başvuranlar, İzmir Barosuna bağlı Avukat Yaman Yurdugül tarafından temsil edilmiştir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
3. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilişkin şikâyet, 20 Eylül 2016 tarihinde Hükümete bildirilmiş ve başvurunun geri kalan kısmı kabul edilemez bulunmuştur.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
4. Başvuranlar, sırasıyla 1961 ve 1960 doğumlu olup, İzmir’de ikamet etmektedir.
5. Başvuranlar, oğullarının askerlik hizmeti sırasında ölmesinin ardından 2 Şubat 2006 tarihinde, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi nezdinde tazminat davası açmıştır. Üç askeri hâkim ve iki subay olmak üzere beş üyeden oluşan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, 20 Ekim 2010 tarihinde başvuranların davasını reddetmiştir. Söz konusu karar, 29 Kasım 2010 tarihinde başvuranlara tebliğ edilmiştir.
II. İLGİLİ İÇ HUKUK
6. Olay tarihinde yürürlükte olan iç hukuka ilişkin açıklama, Yavuz/Türkiye ((k.k, no. 29870/96, 25 Mayıs 2000) ve Tanışma/Türkiye (no. 32219/05, §§ 29-47, 17 Kasım 2015) kararlarında yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. SÖZLEŞME’NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
7. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine dayanarak, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi heyetinde yer alan iki subayın askeri makamların hiyerarşisi altında olduklarını ve diğer askeri hâkimler ile aynı hukuki güvencelerden yararlanmadıklarını ve bundan dolayı bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil yargılamadan mahrum bırakıldıklarını belirtmiştir.
A. Kabul edilebilirlik
8. Hükümet, Sözleşme’nin 35. maddesi uyarınca, başvuranların Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlığı ile ilgili şikâyetinin iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bu bağlamda, başvuranların askeri hâkimlerin reddini talep etmediğini ileri sürmüştür.
9. Mahkeme, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin kuruluş ve oluşumunun Anayasa ve Kanun’da açıkça öngörüldüğünü gözlemlemektedir. Bu doğrultuda, heyette bulunan hâkimlerin ordu mensubu olmaları sebebiyle mahkemenin oluşumuna ilişkin olarak başvuran tarafından gerçekleştirilen herhangi bir itiraz başarısızlıkla sonuçlanacaktır (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde, Satık/Türkiye (no. 2), no. 60999/00, § 39, 8 Temmuz 2008 ve Yavuz/Türkiye (k.k.), no. 29870/96, 25 Mayıs 2000).
10. Bu nedenle, ulusal makamlar önündeki bu tür bir talep, şikâyete konu olan durumu düzeltmeyecektir. Dolayısıyla, bu itirazın reddedilmesi gerekmektedir. Mahkeme ayrıca, bu şikâyetin, Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi kapsamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığı kanısındadır. Başvurunun kabul edilemez olduğuna ilişkin başka bir gerekçe de görememektedir. Dolayısıyla, söz konusu başvurunun kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
B. Davanın Esası
11. Mahkeme, hâlihazırda benzer bir şikâyeti, Tanışma/Türkiye (no. 32219/05, §§ 68-84, 17 Kasım 2015) davasında incelediğini ve Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğini yinelemektedir. Mahkeme, yukarıda belirtilen kararda yer alan tespitlerinden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel durum görmemektedir.
12. Dolayısıyla, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığı gerekçesiyle Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiştir.
II. SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
13. Başvuranlar, adil tazmin talebinde bulunmamışlardır. Bu nedenle, Mahkeme, başvuranlara bu bağlamda herhangi bir meblağ ödenmesine hükmetmeye gerek duymamıştır.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar vermiştir.
2. Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığı gerekçesiyle Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme İçtüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 12 Aralık 2017 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Hasan BakıcıJulia Laffranque
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
Full & Egal Universal Law Academy