AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KIŞLAKÇI VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru No. 40164/05)
KARAR
(Gözden Geçirme Kararı)
STRAZBURG
24 Mart 2020
İşbu karar kesinleşmiştir. Bazı şekli düzeltmelere tabi tutulabilir.
Kışlakçı ve diğerleri / Türkiye davasında (27 Şubat 2018 tarihli kararın gözden geçirilmesi),
Başkan
Valeriu Griţco,
Hâkimler
Egidijus Kūris,
Darian Pavli,
ve Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla, Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 3 Mart 2020 tarihinde kapalı oturumla gerçekleştirilen müzakerelerin ardından, söz konusu tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
1. Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın (başvuru no. 40164/05) temelinde, isimleri ve doğum tarihleri 27 Şubat 2018 tarihli kararın ekindeki listede yer alan yirmi altı Türk vatandaşının (‘‘başvuranlar’’), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (‘‘Sözleşme’’) 34. maddesi uyarınca, 13 Ekim 2005 tarihinde Mahkemeye yapmış olduğu başvuru bulunmaktadır.
2. Mahkeme, 27 Şubat 2018 tarihli kararıyla, başvurunun (başvuranlar Remzi Görçüm ve Necmettin Görçüm ile ilgili kısmı hariç olmak üzere) kabul edilebilir olduğuna ve yargılamanın aşırı uzun sürmüş olması ve hakkaniyetten yoksun olması sebebiyle, Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin de ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, manevi tazminat olarak, başvuran Haydar Abay’a 7.800 avro (EUR), başvuran Haydar Gökalp’e 7.800 EUR, başvuranlar Nizam Görçüm, Gülfidan Görçüm, Fakide Görçüm, Esma Görçüm, Asiye Görçüm, Gülçin Kıtay, Gülsen Deniz ve Baran Çetkin’e müştereken 7.800 EUR ve başvuranlar Fatma Kışlakçı, Mine Kışlakçı, Mehmet Kışlakçı, Ahmet Kışlakçı, Celal Kışlakçı, Bilal Kışlakçı, Aysen Kışlakçı, Yılmaz Kışlakçı, Beyhan Kışlakçı, Perihan Yıldız, Esma Gülbedenbegün, Remziye Baraç, Reyhan Gerboğa ve Ayfer Görhan’a müştereken 7.800 EUR ve başvuranların tamamına müştereken masraf ve giderleri için 2.000 EUR ödenmesine karar vererek, başvurunun geri kalan kısmı için adil tazmin taleplerinin reddedilmesine karar vermiştir.
3. Başvuranların temsilcisi, 24 Nisan 2018 tarihinde, Haydar Gökalp (vefat tarihi: 25 Mayıs 2011) ve Necmettin Görçüm (vefat tarihi: 31 Mart 2017) isimli iki başvuranın vefat ettiğini Mahkemeye ilk defa bildirmiş ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 80. maddesi anlamında, yukarıda belirtilen kararın gözden geçirilmesini talep etmiştir.
4. Başvuranların temsilcisi, 22 Mayıs 2018 tarihinde, Esma Gülbedenbegün (vefat tarihi: 17 Mart 2007) isimli diğer bir başvuranın vefat ettiğini Mahkemeye ilk defa bildirmiş ve bu bağlamda, kararın bu başvurana ilişkin kısmının gözden geçirilmesini talep etmiştir.
5. Yazı İşleri Müdürü, 29 Ağustos 2018 tarihli yazısıyla, başvuranların temsilcisinden, ilgili varislerin her biri için imzalanmış yetki belgelerini Mahkemeye ibraz etmesini talep etmiştir.
6. Başvuranların temsilcisi, 9 Mayıs 2019 tarihinde, başvuranlar Haydar Gökalp ve Esma Gülbedenbegün’ün varisleri tarafından imzalanmış yetki belgelerini Mahkemeye ibraz etmiş ve kararın yalnızca bu başvuranlar hakkında gözden geçirilmesini talep etmiştir.
7. Mahkeme, 11 Eylül 2019 tarihinde, gözden geçirme talebini incelemiş ve Hükümete muhtemel görüşlerini sunması için beş haftalık bir sürenin verilmesine karar vermiştir. Hükümetin görüşleri, Mahkemeye 22 Ekim 2019 tarihinde iletilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
8. Başvuranların temsilcisi, başvuranlar Haydar Gökalp ve Esma Gülbedenbegün’ün söz konusu karar verilmeden önce vefat etmiş olması nedeniyle, icrasını sağlayamadığı 27 Şubat 2018 tarihli kararın gözden geçirilmesini talep etmektedir. Emine Gökalp, Giyaseddin Gökalp, Mürüvvet Gökalp, Ahmet Gökalp, Cahit Gökalp, Remziye Gökalp, Selahattin Gökalp, Menice Gürdeğir, Saadet Gökalp ve Nihat Gökalp, başvuran Haydar Gökalp’in varisleridir. İlham Gülbedenbegün, Nevroz Kanat, Şivan Gülbedenbegün ve Rojin Gülbedenbegün ise başvuran Esma Gülbedenbegün’ün varisleridir. Dolayısıyla, müteveffalara ödenmesine karar verilen meblağların, söz konusu kişilere ödenmesine karar verilmesi gerekmektedir.
9. Hükümet, yukarıda belirtilen iki başvuranın 2007 ve 2011 yıllarında vefat ettiğini, ancak temsilcilerinin Mahkemeyi bu konuda bilgilendirmediğini belirtmektedir. Hükümet bu sebeple, Mahkemeyi, başvurunun bu iki başvuranla ilgili kısmının, kabul edilemez olduğuna veya kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet etmektedir.
10. Mahkeme, İç Tüzüğü’nün 80. maddesinin uygulanmasıyla, 27 Şubat 2018 tarihli kararın gözden geçirilmesi gerektiği kanaatindedir (benzer bir yaklaşım için bk. Hayati Çelebi ve diğerleri/Türkiye (gözden geçirme kararı), no. 582/05, 24 Ocak 2017 ve Kavaklıoğlu ve diğerleri/Türkiye (gözden geçirme kararı), no. 15397/02, 30 Mayıs 2017). Bu hükmün ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:
“Taraflardan biri, niteliği gereği, daha önce incelenen bir davanın sonucu üzerinde belirleyici bir etki yaratabilecek ve kararın verildiği dönemde, Mahkemenin bilgisi dâhilinde olmayan ve makul olarak kendisi tarafından da bilinmesi mümkün olmayan bir olayın varlığını öğrenmesi durumunda, bu taraf Mahkemeye söz konusu kararın gözden geçirilmesi talebiyle başvurabilmektedir. (...) ”
11. Dolayısıyla Mahkeme, daha önceki kararda başvuranlar Haydar Gökalp ve Esma Gülbedenbegün’e sırasıyla ödenmesine karar verilen miktarların, varislerine müştereken ödenmesi gerektiğine karar vermektedir (yukarıdaki 2. paragraf).
12. Mahkeme, başvuran Necmettin Görçüm ile ilgili olarak, temsilcisinin bu başvuran hakkındaki kararın gözden geçirilmesine ilişkin talebini yinelemediğini ve ilgilinin varisleri tarafından imzalanmış olması gereken yetki belgelerini Mahkemeye sunmadığını kaydetmektedir. Mahkeme ayrıca, başvurunun bu başvuranla ilgili kısmının kabul edilemez olduğuna karar vermiş olduğunu kaydetmektedir. Dolayısıyla Mahkeme, bu konu hakkında karar vermeye yer olmadığı kanaatindedir.
13. Mahkeme, gecikme faizi olarak, bu tutarlara, Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi faizlerine uyguladığı faiz oranına üç puan eklenerek elde edilecek oranın uygulanmasının uygun olduğuna karar vermiştir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,Başvuranlar Haydar Gökalp ve Esma Gülbedenbegün ile ilgili olarak, 27 Şubat 2018 tarihli kararın gözden geçirilmesi talebinin kabul edilmesine;Sonuç olarak,
a) Davalı Devletin, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilmek ve başvuran tarafından ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen miktarları ödemekle yükümlü olduğuna:Başvuran Haydar Gökalp’in varislerine (Emine Gökalp, Giyaseddin Gökalp, Mürüvvet Gökalp, Ahmet Gökalp, Cahit Gökalp, Remziye Gökalp, Selahattin Gökalp, Menice Gürdeğir, Saadet Gökalp ve Nihat Gökalp), manevi tazminat olarak müştereken 7.800 EUR (yedi bin sekiz yüz avro) ödenmesine;Manevi tazminat bağlamında hükmedilen 7.800 EUR’dan (yedi bin sekiz yüz avro) Esma Gülbedenbegün’ün payına düşen miktarın, ilgilinin varislerine (İlham Gülbedenbegün, Nevroz Kanat, Şivan Gülbedenbegün, Rojin Gülbedenbegün) müştereken ödenmesine;Masraf ve giderler bağlamında başvuranların tamamına müştereken ödenmesine hükmedilen 2.000 EUR (iki bin avro) miktarının, başvuranlar Haydar Gökalp ve Esma Gülbedenbegün’ün payına düşen kısmının, yukarıda belirtilen sırasıyla varislerine müştereken ödenmesine;
b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu miktarlara, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına
karar vermiştir.
İşbu karar Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları gereğince 24 Mart 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Hasan BakırcıValeriu Griţco
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
Full & Egal Universal Law Academy