Kuttner / Avusturya - 7997/08 - 16.07.2015 tarihli Karar [I. Bölüm]
Olaylar — Başvuran, 2005 yılında, 80 yaşındaki annesini kasten yaralamaktan suçlu bulunmuş ve altı yıl hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Bölge mahkemesi, psikiyatri raporuna dayanarak, başvuranın ağır ruhsal bir hastalığı olduğu ve kamu açısından tehlike arz ettiği kanaatine varmış ve bu nedenle, başvuran, akıl hastası olan suçlulara özgü olan bir kuruma yerleştirilmiştir. Başvuranın söz konusu kurumdan şartlı olarak serbest bırakılması yönündeki ilk talebi 2006 yılı Mayıs ayında reddedilmiştir. Başvuran, 2007 yılı Ocak ayında, bölge mahkemesine başvurarak ikinci kez serbest bırakılma talebinde bulunmuştur. Temyiz mahkemesi, 30 Temmuz 2007 tarihinde, bölge mahkemesinin, makul süre içerisinde karar verme görevini yerine getirmediği kanısına varmış ve kararını en geç 3 Ağustos 2007 tarihine karar vermesi gerektiğini belirtmiştir. Bölge mahkemesi, 31 Temmuz 2007 tarihinde, başvuranın halen tehlike arz ettiğine dair yeni bilirkişi raporuna dayanarak, başvuranın kurumda tutulmaya devam edilmesine karar vermiştir. Başvuranın söz konusu karara karşı itirazı, 10 Eylül 2007 tarihinde reddedilmiştir. Bölge mahkemesi, 2009 yılı Eylül ayında, üçüncü dava kapsamında, başvuranın söz konusu kurumda tutulmaya devam edilmemesine, hapis cezasının kalan aylarının ertelenmesine ve bazı koşullarla serbest bırakılmasına karar vermiştir.
Hukuki Değerlendirme — Madde 5 § 4
(a) Uygulanabilirlik — Başvuranın genel olarak tutulma hali, Sözleşme’nin 5/1 maddesinin (a) ve (e) bentleri kapsamına girmektedir. Başvuranın 2007 yılı Ocak ayında bölge mahkemesine yaptığı başvuru, genel olarak tutulmasının kanuna uygun olup olmadığının incelenmesine yönelik bir başvuru değildir. Daha ziyade, başvuran, Sözleşme’nin 5/1 maddesinin (e) bendi kapsamında tutulmasının gerekçelerinin ortadan kalktığını ileri sürmüştür. Başvuran, serbest bırakılmasına değil de olağan bir hapishaneye nakledilmesine yol açacak dahi olsa, hapis cezasına paralel olarak uygulanan ancak iç hukukta bağımsız olarak itiraza tabi olabilen akıl hastası suçlulara özgü bir kurumda tutulması yönündeki tedbirin kaldırılmasını talep etmiştir.
Mahkeme, kişinin akıl hastanesine yerleştirilmesiyle ilgili olan ve başlangıçta kişinin tutulmasını haklı kılan gerekçelerin ortadan kalktığı davalarda, Sözleşme’nin 5/4 maddesini, bu tür bir tutulma işleminin, başlangıçtaki tutulma kararının mahkeme tarafından Sözleşme’nin 5/1 maddesinin (a) bendi uyarınca verilmiş olduğu gibi bir gerekçeyle, daha sonraki kanuna uygunluk incelemesinden muaf tutulmasını sağladığı şekilde yorumlamanın, 5. maddenin amaç ve hedefine aykırı olacağını belirtmiştir. Sözleşme’nin 5/4 maddesi kapsamındaki inceleme kişinin serbest bırakılmasına değil de olağan bir hapishaneye nakledilmesine yol açacak olsa dahi durum böyle olmalıdır. Sözleşme’nin 5/4 maddesi kapsamında inceleme yapılmasını sağlamanın gerekçesi, ceza gerektiren suçlardan dolayı hapis cezası alıp almadıklarına bakılmaksızın akıl hastanesinde tutulan kişiler açısından da aynı şekilde önem arz etmektedir. Avusturya hukuk sisteminde, bu tür bir tutulma işlemine karşı ayrıca itirazda bulunma hakkı tanınmıştır. Bu nedenle, Mahkeme, Sözleşme’nin 5/4 maddesinin söz konusu işlemler için uygulanabileceği kanaatine varmıştır.
Sonuç: Madde 5 § 4 uygulanabilir (oy birliğiyle).
(b) Esas — Temyiz mahkemesinin 30 Temmuz 2007 tarihli kararında da belirtildiği üzere, bölge mahkemesi nezdinde gerçekleştirilen yargılama sürecinde önemli ölçüde gecikmeler yaşanmıştır. Söz konusu gecikmeler, temyiz mahkemesinin, başvuranın temyiz başvurusunun alınmasından sadece dört hafta sonra başvuruyla ilgili kararını vermiş olmasıyla telafi edilemez. Mahkeme, yetkililerin davranışlarını ve somut davaya özgü koşulları dikkate alarak, başvuranın ruh ve sinir hastalıkları hastanesinde tutulmaya devam edilmesine ilişkin birinci ve ikinci davada verilen nihai kararlar arasındaki on altı aylık sürenin (Mayıs 2006 – Eylül 2007) “hızlılık” koşulunu karşılamadığı kanaatine varmıştır.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
Full & Egal Universal Law Academy