© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice]. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości]. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
PIERWSZA SEKCJA
SPRAWA ŁACIAK przeciwko POLSCE
(Skarga nr 18592/19)
WYROK
STRASBURG
15 grudnia 2022 r.
Niniejszy wyrok jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie Łaciak przeciwko Polsce,
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Pierwsza Sekcja), zasiadając jako Komitet w składzie:
Ivana Jelić, Przewodnicząca,
Krzysztof Wojtyczek,
Erik Wennerström, Sędziowie,
oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępca Kanclerza Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
POSTĘPOWANIE
1. Sprawa wywodzi się ze skargi przeciwko Polsce wniesionej do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w dniu 4 marca 2019 r.
2. Skarga została zakomunikowana Rządowi polskiemu („Rząd”).
FAKTY
3. Dane skarżącego oraz istotne informacje dotyczące skargi przedstawiono w załączonej tabeli.
4. Skarżący zarzucił przewlekłość postępowania karnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym.
PRAWO
ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI5. Skarżący zarzucił, że czas trwania przedmiotowego postępowania karnego był niezgodny z wymogiem rozpatrzenia sprawy w „rozsądnym terminie” i że nie przysługiwał mu w związku z tym skuteczny środek odwoławczy. Powołał się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji, które stanowią, że:
Art. 6 ust. 1
„Każdy ma prawo do [...] rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez [...] sąd [...] przy rozstrzyganiu [...] o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej”.
Art. 13
„Każdy, czyje prawa i wolności zawarte w niniejszej Konwencji zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego także wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje funkcje urzędowe”.
6. Rząd podniósł zastrzeżenie wstępne, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy tego samego postępowania i była już przedmiotem rozpoznania w ramach skargi nr 23090/15 wniesionej przez tego samego skarżącego. Skarżący kwestionował twierdzenie Rządu i podniósł, że obydwa postępowania przeciwko niemu, dotyczące różnych zarzutów, toczyły się jednocześnie przed różnymi sądami.
7. Z informacji przedstawionych przez Rząd wynika, że postępowanie, którego dotyczy skarga w niniejszej sprawie, znacznie różni się od postępowania, które było przedmiotem zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze nr 23090/15. Przede wszystkim toczyły się one przed różnymi sądami, wyroki były wydawane w różnych terminach, sprawy miały różne sygnatury, a skarżący został oskarżony w różnych terminach. Trybunał nie ma zatem podstaw, by stwierdzić, że skarżący złożył już skargę dotyczącą postępowania karnego w sprawie włamania, będącego przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Zastrzeżenie wstępne Rządu podlega zatem oddaleniu.
8. Ponadto Rząd podniósł zastrzeżenie wstępne, że skarżący nie może być dłużej uznawany, w rozumieniu art. 34 Konwencji, za „ofiarę” naruszenia prawa do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie, ponieważ przyznano mu zadośćuczynienie w kwocie 8 800 zł (PLN). Trybunał zauważa, że kwestia ta wymaga rozstrzygnięcia w świetle zasad ustanowionych w orzecznictwie Trybunału (zob. Cocchiarella przeciwko Włochom [WI], skarga nr 64886/01, §§ 69–107, ETPC 2006–V; oraz Scordino przeciwko Włochom (nr 1) [WI], skarga nr 36813/97, §§ 178–213, ETPC 2006–V). Skarżący nie zgodził się z tym zastrzeżeniem i uznał, że suma pieniężna, która została mu przyznana przez organy krajowe, nie była zadowalająca.
9. Trybunał zauważa, że Sąd Apelacyjny w Katowicach przeanalizował przebieg kwestionowanego postępowania w świetle kryteriów, które stosuje sam Trybunał. W dwóch przypadkach stwierdził, że doszło do opóźnień, za które władze krajowe powinny ponosić odpowiedzialność, oraz że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone, i przyznał skarżącemu zadośćuczynienie stanowiące równowartość 2 000 euro (EUR) z uwagi na przewlekłość postępowania. Trybunał uznaje, że uwzględniając okoliczności faktyczne będące przedmiotem skargi do Trybunału, suma pieniężna przyznana skarżącemu na poziomie krajowym była niewystarczająca (zob. Janulis przeciwko Polsce, skarga nr 31792/15, § 21, 16 stycznia 2020 r. z dalszymi przykładami). W tych okolicznościach argument, że skarżący utracił status ofiary, nie zasługuje na uwzględnienie.
10. Trybunał przypomina, że zasadność czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i w odniesieniu do następujących kryteriów: złożoności sprawy, postępowania skarżącego i właściwych organów oraz tego, jakie znaczenie miał przedmiot sporu dla skarżącego (zob. m.in. wyroki: Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], skarga nr 25444/94, § 67, ETPC 1999-II; Frydlender przeciwko Francji [WI], skarga nr 30979/96, § 43, ETPC 2000-VII).
11. W precedensowej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce , skarga nr 72287/10 i dwie inne, w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. Trybunał stwierdził już naruszenie w odniesieniu do kwestii podobnych do tych, które są przedmiotem niniejszej sprawy.
12. Po zapoznaniu się z całością przedstawionego mu materiału Trybunał nie znalazł żadnych okoliczności faktycznych ani argumentów, mogących uzasadnić łączny czas trwania postępowania na poziomie krajowym. Uwzględniając swoje orzecznictwo w tym zakresie, Trybunał uznaje, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości postępowania i nie został spełniony wymóg rozpatrzenia sprawy w „rozsądnym terminie”.
13. Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie miał do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego, z którego mógłby skorzystać w odniesieniu do tych zarzutów.
14. Zarzuty te są zatem dopuszczalne i świadczą o naruszeniu art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji.
ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI15. Artykuł 41 Konwencji stanowi:
„Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej protokołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słuszne zadośćuczynienie pokrzywdzonej stronie”.
16. Uwzględniając posiadaną dokumentację oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności Rutkowski i Inni, op. cit.), Trybunał uznaje, że uzasadnione będzie przyznanie kwoty wskazanej w załączonej tabeli.
17. Trybunał uznaje za słuszne wyznaczenie wysokości odsetek za zwłokę na podstawie marginalnej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego powiększonej o trzy punkty procentowe.
Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE
uznaje skargę za dopuszczalną;orzeka, że zarzuty niniejszej skargi świadczą o naruszeniu art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji polegającym na przewlekłości postępowania karnego i braku skutecznego krajowego środka odwoławczego w tym zakresie;orzeka(a) że pozwane Państwo ma wypłacić skarżącemu, w ciągu trzech miesięcy, kwotę wskazaną w załączonej tabeli, która to kwota ma zostać przeliczona na walutę pozwanego Państwa po kursie obowiązującym w dniu rozliczenia;
(b) że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonej powyżej kwoty, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie dnia 15 grudnia 2022 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Viktoriya Maradudina Ivana Jelić
p.o. Zastępca Kanclerza Przewodnicząca
ZAŁĄCZNIK
Skarga, w której podniesiono zarzuty na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji
(przewlekłość postępowania karnego i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym)
Numer skargi
Data wniesienia skargi
Imię i nazwisko skarżącego
Rok urodzenia
Wszczęcie postępowania
Zakończenie postępowania
Całkowity czas trwania postępowania
Instancje sądowe
Orzeczenie krajowe w sprawie skargi na podstawie
ustawy z 2004 r.[1]
Suma pieniężna przyznana w postępowaniu krajowym
(w złotych polskich)
Kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową oraz tytułem zwrotu kosztów i wydatków przypadających na skarżącego
(w euro)[2]
18592/19
04.03.2019 r.
Szczepan Łaciak
1973
31.05.2006 r.
Sprawa zawisła
Ponad 16 lat, 4 miesiące i 21 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Katowicach,
06.02.2013 r., II S 81/12, 4 000 zł
22.01.2019 r., II S 55/18, 4 800 zł
12 200
[1] Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki [przyp. tłum.]
[2] Plus wszelkie podatki, którymi może zostać obciążony skarżący.