© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Lambert o.fl. gegn Frakklandi
Dómur frá 5. júní 2015 - Yfirdeild
Mál nr. 46043/14
2. gr. Réttur til lífs
Stöðvun læknismeðferðar. Jákvæðar skyldur ríkis.
1. Málsatvik
Kærendur eru Pierre Lambert,Viviane Lambert, David Philippon og Anne Tuarze. Þau eru öll ættingjar Vincent Lambert (hér eftir VL), sem lenti í alvarlegu bílslysi 29. september 2008. Hann lamaðist fyrir neðan háls og er algjörlega upp á aðra kominn. VL er vistaður á spítala fyrir sjúklinga sem eru við litla sem enga meðvitund, en hann var skilgreindur í því ástandi af læknum. Á árinu 2012 tóku starfsmenn spítalans að merkja það sem þeir töldu vera mótþróa við daglegri umönnun. Í kjölfarið hóf læknateymi hans málsmeðferð í því skyni að binda enda á líf hans samkvæmt þarlendum lögum um réttindi sjúklinga sem kallast Leonetti lögin. Þeirri málsmeðferð lauk með ákvörðun um að hætt skyldi að veita VL næringu og tók ákvörðunin gildi 10. apríl 2013. Kærendur leituðu hinn 9. maí sama ár til stjórnsýsludómstóls og kröfðust þess að byrjað yrði að veita VL næringu að nýju og hvers konar umönnun sem ástand hans krefðist. Fallist var á kröfu þeirra tveimur dögum síðar.
Í september sama ár var málið tekið fyrir að nýju af yfirlækni þeirrar deildar þar sem VL var vistaður. Yfirlæknirinn ráðfærði sig við sex aðra lækna, þar af þrjá sem störfuðu ekki við sama spítala. Hann boðaði til tveggja funda með öllum fjölskyldumeðlimum, en þar mæltu RL og sex af átta systkinum fyrir því að meðferð yrði hætt en kærendur gegn því. Í kjölfar samráðs við lækna var tekin ákvörðun um að hætta meðferð þann 11. janúar 2014. Ákvörðunin var ítarlega rökstudd og kynnt fjölskyldu VL samdægurs. Kærendur kærðu ákvörðunina til stjórnsýsludómstóls og felldi hann ákvörðunina úr gildi. Þeirri ákvörðun var áfrýjað af RL, spítalanum og einum frænda VL til æðsta stjórnsýsludómstóls.
Stjórnsýsludómstóllinn tók málið fyrir þann 14. febrúar 2014 og taldi að viðkomandi löggjöf um stöðvun meðferðar sjúklinga ætti við. Hins vegar var talið að afla þyrfti frekari gagna um heilsu VL og var óskað eftir ýmsum gögnum frá læknum og sérfræðingum. Í kjölfarið var kveðinn upp dómur í málinu og talið að ákvörðun um að hætta meðferð VL hefði verið lögmæt. Talið var að mat á læknisfræðilegu ástandi VL hefði verið vel ígrundað og stutt áliti fleiri en eins sérfræðings. Þá var meðal annars litið til yfirlýsinga RL og bróður VL um að kærandi hefði sagt við fleiri en eitt tilefni að hann vildi ekki láta halda sér á lífi væri hann með öllu háður vélum til að lifa.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að stöðvun meðferðar VL fæli í sér brot á réttinum til lífs og ómannlega meðferð í skilningi 2. og 3. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Um 2. gr.: Dómstóllinn tók fram að óumdeilt væri að VL myndi látast ef meðferð yrði hætt. Jafnframt áréttaði dómstóllinn að í 2. gr. fælist ekki eingöngu skylda franska ríkisins til að taka ekki fólk af lífi heldur einnig jákvæð skylda til að tryggja líf fólks á sínu yfirráðasvæði með viðeigandi hætti. Áréttað var að gera yrði greinarmun á líknardrápi eða sjálfsmorði með aðstoð læknis annars vegar og stöðvun lífsnauðsynlegar meðferðar hins vegar. Tekið var fram að sú franska löggjöf sem um ræddi fæli í sér úrræði til stöðvunar á meðferð þegar ekkert meira væri hægt að gera fyrir sjúklinginn. Í ljósi þessa tók dómstóllinn til skoðunar hvort franska ríkið hefði brotið gegn jákvæðum skyldum sínum samkvæmt 2. gr. sáttmálans. Tekið var fram að ekki væri samstaða meðal aðildarríkjanna um stöðvun meðferðar sjúklinga eða umfang þess úrræðis. Hins vegar væri samstaða um að vilji sjúklings skipti höfuðmáli. Með hliðsjón af því bæri að ljá ríkjum talsvert rúmt svigrúm til mats við ákvörðun fyrirkomulags löggjafar að þessu leyti.
Dómstóllinn vísaði til þess að þess mats franska dómstólsins að heimilt væri að hætta meðferð ef hún væri gagnslaus, úr tengslum við sjúkdóminn eða hagsmuni sjúklings eða hefði engan annan tilgang en að framlengja líf sjúklings. Þá var tekið fram að ekki mætti almennt túlka meðvitundarleysi eða skort á vitneskju um afstöðu sjúklings til áframhaldandi meðferðar með þeim hætti að hann skyldi ekki hljóta frekari meðferð. Komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að til staðar væri lagaumhverfi sem ákvörðun um að hætta meðferð gæti grundvallast á. Talið var að ákvörðunarferlið hefði í þessu tilviki verið vandað og þess verið gætt að ganga ekki lengra en lög mæltu fyrir um. Vísað var til þess að franski dómstóllinn hefði leitað sérfræðiálita og skýrslna til staðfestingar á afstöðu yfirlæknisins og þannig leitast við að kanna hvort skilyrði laga til að hætta meðferð væru uppfyllt. Jafnframt var bent á að yfirlæknirinn hefði lagt sérstaka áherslu á vilja sjúklingsins og hefði leitast við að fá skýringar ættingja á þessu atriði. Með hliðsjón af svigrúmi ríkisins til mats komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að sú ítarlega og vel ígrundaða meðferð sem leiddi til ákvörðunar um að hætta meðferð VL hefði ekki falið í sér brot á 2. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn taldi ekki nauðsynlegt að fjalla sérstaklega um brot gegn 3. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy