© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, [Translation already published on the official websites of the Polish National Prosecutor’s Office and the Ministry of Justice] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Prosecutor General for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Prokuratury Krajowej i Ministerstwa Sprawiedliwości] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Prokuratora Generalnego wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
SEKCJA PIERWSZA
SPRAWA L.E. przeciwko GRECJI
(Skarga nr 71545/12)
WYROK
STRASBURG
21 stycznia 2016
OSTATECZNY
21/04/2016
Niniejszy wyrok stał się ostateczny zgodnie z art. 44 ust. 2 Konwencji.
Wyrok może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie L.E. p. Grecji,
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Pierwsza Sekcja), zasiadając jako Izba w składzie:
Mirjana Lazarova Trajkovska, Przewodnicząca,
Päivi Hirvelä,
Kristina Pardalos,
Linos-Alexandre Sicilianos,
Paul Mahoney,
Aleš Pejchal,
Robert Spano, Sędziowie,
oraz André Wampach, Zastępca Kanclerza Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2015 r.,
wydaje następujący wyrok, przyjęty z tą datą:POSTĘPOWANIE Podstawą rozpatrzenia sprawy była skarga (nr 71545/12) skierowana przeciwko Republice Greckiej i wniesiona do Trybunału w dniu 20 października 2012 r., przez obywatelkę Nigerii, L.E. („skarżąca”), na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”). Przewodnicząca Sekcji uwzględniła, w dniu 6 maja 2014 r., skierowany przez skarżącą wniosek o niepublikowanie jej danych osobowych (Reguła 47 § 4 Regulaminu Trybunału). Skarżąca była reprezentowana przed Trybunałem przez grecki Monitor Helsiński, organizację pozarządową mającą swoją siedzibę w Glyka Nera (Ateny). Rząd grecki („Rząd”) reprezentowany był przez zastępcę swojego Pełnomocnika, Panią M. Germani, audytorkę przy sądowej Radzie Stanu. Skarżąca zarzuca w szczególności naruszenie art. 4 Konwencji. Dnia 6 maja 2014 r. zostały zakomunikowane Rządowi zarzuty dotyczące art. 4, art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji, a w pozostałym zakresie skarga została odrzucona zgodnie z Regułą 54 § 3 Regulaminu Trybunału.FAKTY
I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY Skarżąca urodziła się w 1982 r. i zamieszkuje w Glyka Nera (Ateny). W dniu 9 czerwca 2004 r. skarżąca przybyła na terytorium Grecji z K.A. Ten ostatni miał ją spotkać na terytorium Nigerii i miał jej obiecać, że może ją zawieźć do Grecji do pracy w barach i lokalach nocnych. Przed opuszczeniem Grecji, K.A. miał wymusić na skarżącej obietnicę, że będzie mu winna kwotę 40 000 euro i że nie powiadomi policji greckiej o jego działalności. Skarżąca twierdzi, że K.A. zaprowadził ją do „kapłana voodoo”, aby przysięgła przed nim, że jest winna K.A. kwotę 40 000 euro. Skarżąca twierdzi, że po przybyciu do Grecji, K.A. skonfiskował jej paszport i zmusił ją do prostytuowania się. Zapewnia, że nie mogła uciec w obawie, że nigdy nie będzie mogła uwolnić się od złego uroku, jaki rzucił na nią „kapłan voodoo”. Ponadto, nie posiadała paszportu i obawiała się, że w razie ucieczki może zostać zatrzymana i odesłana do Nigerii, lub że jej najbliżsi znaleźliby się w niebezpieczeństwie. Sądziła, że jedynym wyborem, jaki miała, było zwrócenie K.A. tych 40 000 euro w celu uwolnienia się od uroku voodoo. Musiała prostytuować się przez około dwa lata. W tym czasie skarżąca pozostawała w kontakcie z organizacją pozarządową „Nea Zoi” (Nowe życie – Νέα Ζωή), której celem jest wsparcie materialne i psychologiczne kobiet zmuszanych do prostytucji. Dnia 12 lipca 2004 r., skarżąca osobiście złożyła wniosek o azyl w Wydziale ds. obcokrajowców w Atenach. Dnia 8 czerwca 2005 r., ponownie stawiła się w tym Wydziale, gdzie została poinformowana, że znalezione zostało dla niej miejsce w Ośrodku Czerwonego Krzyża dla osób występujących o azyl w regionie Fthiotida. Z akt wynika, że skarżąca się tam nie zgłosiła. Dnia 9 czerwca 2005 r. osoba trzecia złożyła, w odpowiednim organie administracyjnym, wniosek o azyl w imieniu skarżącej. Został on odrzucony z tego powodu, że nie został złożony osobiście przez skarżącą.Dnia 29 sierpnia 2005 r. skarżąca została zatrzymana za naruszenie przepisów ustaw nr 2734/1999 i nr 2910/2001, odpowiednio dotyczących prostytucji oraz przekroczenia granicy i pobytu obcokrajowców na terytorium Grecji. Na mocy wyroku nr 115116/2005 Sądu Karnego w Atenach została uniewinniona od stawianych jej zarzutów.Dnia 30 marca 2006 r. skarżąca została ponownie zatrzymana za prostytucję. Skazana w pierwszej instancji na mocy wyroku nr 31922/2006 Sądu Karnego w Atenach, została następnie uniewinniona wyrokiem nr 30134/2007 Sądu Apelacyjnego w Atenach.Dnia 2 kwietnia 2006 r. szef podkomendy policji ds. obcokrajowców w Attyce wydał nakaz wydalenia skarżącej (nr 318113/2006). Dnia 30 czerwca 2006 r. jej wydalenie zostało zawieszone na mocy decyzji nr 4000/7/2331/2006 wyżej wymienionego organu administracyjnego, z powodu niewykonalności.Dnia 18 listopada 2006 r. skarżąca znowu została zatrzymana w związku z prostytucją. Dnia 22 listopada 2006 r. została uniewinniona od wyżej wymienionego zarzutu. Następnie, została zatrzymana na okres trzech miesięcy, w celu wydalenia w trybie administracyjnym w związku z nieposiadaniem pozwolenia na pobyt w Grecji.Dnia 29 listopada 2006 r. podczas kiedy przebywała w areszcie w oczekiwaniu na wydalenie z kraju, skarżąca złożyła, przy wsparciu organizacji „Nea Zoi”, zawiadomienie o przestępstwie przeciwko K.A. i jego małżonce, D.J. Oświadczyła, że jest ofiarą handlu ludźmi, i wyjawiła, że te dwie osoby zmuszały ją, a także dwie inne kobiety nigeryjskie, do prostytucji. Przeniesiona tego samego dnia do Wydziału walki z handlem ludźmi, skarżąca złożyła zeznanie pod przysięgą i przedstawiła sposób, w jaki K.A. i D.J. zmuszali ją do prostytuowania się. Skarżąca potwierdziła policjantom, że z powodu skonfiskowania przez K.A. jej paszportu i złego uroku rzuconego na nią przez „kapłana voodoo” nie mogła uwolnić się od przymusu ze strony K.A., zanim całkowicie nie zwróci długu, jaki ma wobec niego. Oświadczyła, że po swoim przyjeździe do Aten podróżowała sama na Kretę, gdzie czekała na nią D.J. Z początku pracowała jako kelnerka w barze, a następnie D.J. zmusiła ją do prostytuowania się. Po jakimś czasie, D.J., zgodnie z instrukcjami K.A., zawiozła ją do Aten, aby znowu oddawała się prostytucji. Wskazała także miejsce, przed hotelem w centrum Aten, gdzie zgodnie z instrukcjami K.A. stała na chodniku. Skarżąca oświadczyła, że wyżej wymienione osoby zmuszały ponadto inne dziewczyny pochodzące z Nigerii, mające przezwiska „Tracy” i „Sylvia”, do prostytuowania się. Podała policjantom numer telefonu komórkowego „Tracy”. Wskazała władzom policyjnym adres, w dzielnicy Kypseli, w centrum Aten, gdzie K.A. i D.J. zamieszkiwali w okresie, kiedy przyjechała do Grecji, oraz dwa inne adresy, które służyły K.A. za miejsca zamieszkania. Wreszcie, opisała szczegółowo K.A. i D.J., „Tracy” i „Sylwię”. Poprosiła również, aby E.S – dyrektorka organizacji „Nea Zoi”, która zaoferowała jej wsparcie psychologiczne przed zadenuncjowaniem K.A. i D.J. policji, została przesłuchana w charakterze świadka.Dnia 12 grudnia 2006 r. E.S. została przesłuchana pod przysięgą przez policję. Zeznała, że poznała skarżącą latem 2004 r. przed hotelem, gdzie skarżąca się prostytuowała. Wyjawiła, że w tym czasie wiele kobiet pochodzenia afrykańskiego prostytuowało się w dzielnicy, gdzie znajdowało się dawne merostwo Aten. Oświadczyła, że skarżąca była przerażona spłatą długu względem swojego sutenera, nie wymieniając jego nazwiska. Co więcej, nie mogła udać się do siedziby „Nea Zoi” z tego powodu, że K.A. trzymał ją zamkniętą przez cały dzień w mieszkaniu. Zwierzyła się jej także, że chciała zmienić swoje życie, ale nie mogła uciec spod wpływu K.A. E.S. stwierdziła, że skarżąca była ofiarą handlu ludźmi w celu wykorzystywania seksualnego i że powinna korzystać z ochrony państwa.Dnia 21 grudnia 2006 r. te trzy kobiety, w tym D.J., które, według zeznania skarżącej, mieszkały w centrum Aten, zostały wezwane do Wydziału policji ds. walki z handlem ludźmi. A.O. i O.M. zeznały, że znają skarżącą i że prostytuowały się okazjonalnie bez doznawania przymusu ze strony osoby trzeciej. D.J. oświadczyła, że nie znała skarżącej, i że ta ostatnia nie mieszkała z nią pod wyżej wskazanym adresem.Tego samego dnia policjant K.K., odpowiedzialny za objęcie obserwacją mieszkania położonego w dzielnicy Kypseli, gdzie K.A. i D.J. mieli mieszkać, także został przesłuchany przez policję. Oświadczył, że w okresie dziesięciu dni kilkakrotnie obserwował przedmiotowe mieszkanie. Zeznał, że mieszkały tam trzy kobiety, wśród nich D.J., jednak nie zaobserwował, że pracują jako prostytutki. Co więcej, nie może potwierdzić obecności K.A. pod wyżej wymienionym adresem.Dnia 22 grudnia 2006 r. Wydział ds. walki z handlem ludźmi zamknął dochodzenie i odesłał akta do prokuratora. Zeznanie E.S. z dnia 12 grudnia 2006 r. nie zostało włączone do akt.Dnia 28 grudnia 2006 r. prokurator przy Sądzie Karnym w Atenach oddalił skargę skarżącej. Podniósł, że z akt nie wynika, iż była ofiarą handlu ludźmi. Prokurator oparł się w szczególności na fakcie, że skarżąca podróżowała sama na Kretę, że nie towarzyszyła jej inna osoba wtedy, gdy prostytuowała się przed hotelem w centrum Aten, i że w czerwcu 2006 r., skontaktowała się z K.A. i spotkała się z nim z własnej inicjatywy (postanowienie nr Γ2/2007).Dnia 11 stycznia 2007 r. zeznanie E.S., złożone podczas wstępnego śledztwa w sprawie, zostało włączone do akt sprawy. Dnia 26 stycznia 2007 r. skarżąca zwróciła się do prokuratora przy Sądzie Apelacyjnym w Atenach z prośbą, by jej zawiadomienie o przestępstwie zostało ponownie zbadane. Utrzymywała, że śledztwo w jej sprawie było niewystarczające, w szczególności właściwy prokurator nie uwzględnił ważnych dowodów. Skarżąca ustanowiła się też stroną cywilną w postępowaniu.Dnia 20 lutego 2007 r. szef Dyrekcji policji ds. cudzoziemców w Atenach nakazał zawieszenie wykonania decyzji o wydaleniu skarżącej.W dniu 1 czerwca 2007 r. prokurator przy Sądzie Apelacyjnym w Atenach poparł wniosek skarżącej i nakazał prokuratorowi przy Sądzie Karnym w Atenach przeprowadzenie postępowania karnego przeciwko K.A. i D.J. w związku z zarzutem handlu ludźmi, w szczególności, w celu wykorzystania seksualnego skarżącej po otrzymaniu jej zgody za pomocą podstępu i wykorzystując jej bezbronność.Tego samego dnia skarżąca złożyła nowy wniosek o azyl w Wydziale ds. azylu politycznego Dyrekcji policji ds. cudzoziemców w Attyce.Dnia 21 sierpnia 2007 r. prokurator przy Sądzie Karnym w Atenach wszczął śledztwo przeciwko K.A. i D.J., którym zarzucono popełnienie przestępstwa handlu ludźmi. Ponadto, tego samego dnia skarżąca została uznana, na podstawie postanowienia tego samego prokuratora, za „ofiarę handlu ludźmi”, zgodnie z przepisami odpowiedniej ustawy. Dnia 24 sierpnia 2007 r. prokurator przy Sądzie Apelacyjnym w Atenach zatwierdził zawieszenie postępowania w sprawie wydalenia wszczętego przeciwko skarżącej.Dnia 6 marca 2008 r. K.A. i D.J. zostali wezwani przez sędziego śledczego. Dnia 11 marca 2008 r. sędzia ten nakazał Dyrekcji ds. dochodzeń w sprawach kryminalnych sprawdzenie w kartotece informacji o K.A. Dnia 12 marca 2008 r. służba ta poinformowała sędziego śledczego, że osoba pochodzenia nigeryjskiego o imieniu K. i nazwisku identycznym do podanego przez prokuratora, lecz różniącym się ostatnią literą, figurowała w kartotece identyfikacyjnej policji. Dnia 13 marca 2008 r. sędzia śledczy wezwał K.A., według brzmienia nazwiska przedstawionego przez Dyrekcję ds. dochodzeń w sprawach kryminalnych, do stawienia się przed nim. Następnie, policja poinformowała sędziego śledczego, że doręczenie wezwań do stawiennictwa okazało się niemożliwe, ponieważ K.A. i D.J. nie mieszkają już w dzielnicy Kypseli. Dnia 31 marca 2008 r. sędzia śledczy przy Sądzie Karnym w Atenach zamknął śledztwo i wydał nakaz aresztowania K.A. i D.J. Dnia 25 lutego 2009 r, Izba oskarżycielska Sądu Karnego w Atenach odesłała oskarżonych przed Sąd Przysięgłych w Atenach pod zarzutem handlu ludźmi.Dnia 12 marca 2009 r. prokurator Sądu Apelacyjnego w Atenach nakazał stawiennictwo oskarżonych, a w przeciwnym razie wpisanie ich do policyjnej kartoteki osób poszukiwanych. Dnia 20 lipca 2009 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone do chwili aresztowania oskarżonych (akta nr 19/2009).Dnia 19 maja 2011 r. D.J. została zatrzymana i umieszczona w areszcie tymczasowym. Rozprawa w sprawie odbyła się w dniu 20 kwietnia 2012 r., po dwukrotnym odroczeniu na wnioski skarżącej i oskarżonej. Skarżąca ustanowiła się stroną cywilną na kwotę czterdziestu czterech euro. Tego samego dnia Sąd Przysięgłych w Atenach uniewinnił oskarżoną. W czterdziestodwustronicowym wyroku uznał, że skarżąca rzeczywiście była ofiarą handlu ludźmi, ponieważ K.A. uzyskał podstępnie jej zgodę, wykorzystując jej bezbronność, do nadużyć seksualnych. Zmusił ją także do prostytuowania się, żeby zwróciła mu kwotę 40 000 euro, grożąc jej złym urokiem voodoo. Sąd Przysięgłych nie uznał współudziału D.J., wskazując, że z dowodów nie wynika, iż wykorzystała ona skarżącą do celów seksualnych. Po dokonaniu oceny wszystkich zeznań zebranych w trakcie procesu, Sąd Przysięgłych uznał, że D.J. też była ofiarą handlu ludźmi, i że K.A. też wykorzystywał ją do celów seksualnych. Sąd uznał, że zarzuty skarżącej przeciwko D.J. były nieprecyzyjne, i że nie zostało udowodnione, iż ta ostatnia zmuszała ją do prostytucji. W tym punkcie sąd przysięgłych zauważył sprzeczności między początkowymi zeznaniami skarżącej z 29 listopada 2006 r. a zeznaniem z rozprawy w sprawie (wyrok nr 193/20.4.2012). Na mocy art. 486 Kodeksu postępowania karnego wyrok ten nie podlegał apelacji.Dnia 16 stycznia 2014 r., w związku z wnioskiem skarżącej opatrzonym datą 9 listopada 2013 r., właściwy organ administracyjny przedłużył jej pozwolenie na pobyt do dnia 2 listopada 2014 r.
II. WŁAŚCIWE PRZEPISY KRAJOWE I MIĘDZYNARODOWEWłaściwe prawo krajoweKonstytucjaArt. 2 ust. 1 Konstytucji stanowi, co następuje:
„Poszanowanie i ochrona wartości osoby ludzkiej stanowią podstawowy obowiązek Republiki.”. Art. 22 ust. 4 Konstytucji jest sformułowany następująco:
„Wszelka forma pracy przymusowej jest zakazana.”.Właściwe ustawodawstwo
a) W sprawie handlu ludźmiNa mocy ustawy nr 3064/2002 wprowadzone zostały liczne zmiany do Kodeksu karnego w celu zaostrzenia kar za handel ludźmi i zwiększenia ochrony ofiar tej zbrodni. Zgodnie z art. 8 tej ustawy, handel ludźmi został zakwalifikowany jako zbrodnia, podczas gdy dotychczas karany był jak występek. Przewidziano wyższe kary dla sprawców przestępstwa handlu ludźmi, jak również w przypadkach zaistnienia okoliczności obciążających, a mianowicie wtedy, kiedy przestępstwo jest związane z wjazdem, pobytem lub opuszczeniem przez ofiarę terytorium Grecji.W szczególności, w czasie, kiedy te zdarzenia miały miejsce, właściwe części art. 8 i 12 tej ustawy stanowiły:
Art. 8
„Art. 351 Kodeksu karnego przyjmuje brzmienie:
Art. 351 - Handel ludźmi
1.Ten, kto siłą, groźbą lub przy użyciu innej formy przymusu lub nadużywając władzy zatrudnia, przewozi lub wprowadza na terytorium [Grecji] lub poza nim, przetrzymuje, daje schronienie, dostarcza komuś, za wynagrodzeniem lub bez, lub otrzymuje od kogoś osobę, w celu wykorzystania jej seksualnie samemu lub przez osobę trzecią, podlega karze pozbawienia wolności do lat dziesięciu oraz grzywnie od dziesięciu do pięćdziesięciu tysięcy euro.
2. Taka sama kara zostanie nałożona na tego, kto w tym samym celu uzyska zgodę osoby podstępem lub wykorzystując ją, korzystając z jej bezbronności dzięki obietnicom, prezentom lub oferując inne korzyści. (...).
4. Pozbawienie wolności na co najmniej dziesięć lat i grzywna w wysokości pięćdziesięciu tysięcy euro zostają nałożone, jeżeli czyn opisany powyżej:
(...)
c) ma związek z wjazdem, pobytem lub nielegalnym opuszczeniem kraju przez ofiarę;
d) został popełniony w związku z działalnością zawodową;
(...)”.
Art. 12 – O pomocy ofiarom
„1. Ofiary przestępstw wymienionych w art. (...) 351 Kodeksu karnego są chronione, w szczególności ich życie, nietykalność fizyczna, swoboda osobista i seksualna, jeżeli znajdują się w niebezpieczeństwie. Ponadto, przez okres uznawany za konieczny, korzystają z pomocy mieszkaniowej, żywnościowej, w przetrwaniu, zdrowotnej i wsparcia psychologicznego. Zapewniona jest im także pomoc prawna oraz tłumacz. (...)
2. Kiedy ofiary czynów wymienionych w ust. 1 są obcokrajowcami i znajdują się w kraju nielegalnie (...), ich wydalenie może zostać zawieszone decyzją prokuratora przy Sądzie Karnym, potwierdzoną przez prokuratora przy Sądzie Apelacyjnym (...)”.Na mocy ustaw nr 3875/2010 i nr 4216/2013, zostały odpowiednio ratyfikowane dodatkowy Protokół do Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, zwany „Protokołem z Palermo”, z grudnia 2000 r. oraz Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi z dnia 16 maja 2005 r. Wreszcie, ustawa nr 4198/2013 implementowała Dyrektywę 2011/36 Unii Europejskiej o zapobieganiu i ściganiu handlu ludźmi.
b) Kodeks cywilnyWłaściwe artykuły Kodeksu cywilnego mają następujące brzmienie:
Art. 914
„Ten, kto naruszając prawo, wyrządza szkodę innej osobie, zobowiązany jest do jej naprawienia.”.
Art. 932
„Niezależnie od odszkodowania należnego za szkodę uczynioną w mieniu w wyniku czynu zabronionego, sąd może, zgodnie ze swoją oceną, przyznać rozsądne zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Może w szczególności skorzystać z tej zasady ten, kto doznał zamachu na swoje zdrowie, honor lub cześć, lub został pozbawiony wolności. W przypadku śmierci człowieka, odszkodowanie może być przyznane rodzinie ofiary z tytułu pretium doloris.”.Właściwe prawo międzynarodowe i europejskieUwagi ogólneTrybunał odsyła do §§ 49 do 51 wyroku Siliadin p. Francji (nr 73316/01, ETPCz 2005-VII) i do §§ 137 do 174 wyroku Rantsev p. Cyprowi i Rosji (nr 25965/04, ETPCz 2010 (fragmenty), które przedstawiają właściwe postanowienia konwencji międzynarodowych odnoszących się do pracy przymusowej, poddaństwa, niewolnictwa i handlu ludźmi (Konwencja Genewska z dnia 25 września 1926 r. zabraniająca niewolnictwa; Konwencja nr 29 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca pracy przymusowej lub obowiązkowej z dnia 28 czerwca 1930 r.; uzupełniająca Konwencja w sprawie zniesienia niewolnictwa z dnia 30 kwietnia 1956 r.; Konwencja o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r.; Protokół z Palermo; Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi z dnia 16 maja 2005 r.) oraz do właściwych fragmentów protokołów z prac Rady Europy w tej kwestii (zalecenia nr 1523 z dnia 26 czerwca 2001 r. i nr 1623 z dnia 22 czerwca 2004 r. Zgromadzenia Parlamentarnego; raport wyjaśniający do Konwencji Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi).Protokół z PalermoProtokół o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej („Protokół z Palermo”), został podpisany przez Grecję w dniu 13 grudnia 2000 r. i ratyfikowany dnia 11 stycznia 2011 r.Art. 3 lit. a definiuje handel ludźmi w następujący sposób:
„[Wyrażenie] „handel ludźmi” oznacza werbowanie, transport, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osób z zastosowaniem gróźb lub użyciem siły lub też z wykorzystaniem innej formy przymusu, uprowadzenia, oszustwa, wprowadzenia w błąd, nadużycia władzy lub wykorzystania słabości, wręczenia lub przyjęcia płatności lub korzyści dla uzyskania zgody osoby mającej kontrolę nad inną osobą, w celu wykorzystania. Wykorzystanie obejmuje, jako minimum, wykorzystanie prostytucji innych osób lub inne formy wykorzystania seksualnego, pracę lub usługi o charakterze przymusowym, niewolnictwo lub praktyki podobne do niewolnictwa, zniewolenie albo pobranie organów; (...)”.Art. 3 lit. b precyzuje, że zgoda ofiary handlu ludźmi na zamierzone wykorzystanie, o którym mowa w art. 3 lit. a, nie ma znaczenia, jeżeli posłużono się którąkolwiek z metod, o której mowa w lit. a.Art. 5 ust. 1 przedstawia następujące obowiązki:
„ Każde Państwo-Strona podejmie takie ustawodawcze i inne działania, jakie mogą okazać się konieczne dla uznania za przestępstwa czynów, o których mowa w art. 3 (...) protokołu, jeżeli zostały popełnione umyślnie.”Art. 6 dotyczy pomocy i ochrony udzielanych ofiarom.
(...)Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi, CETS nr 197, 16 maja 2005 r.Grecja podpisała Konwencję Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi („Konwencja Rady Europy przeciw handlowi ludźmi”) dnia 17 listopada 2005 r. i ratyfikowała ją dnia 11 kwietnia 2014 r. W stosunku do niej Konwencja weszła w życie dnia 1 sierpnia 2014 r.Art. 4 lit. a powtarza definicję handlu ludźmi zawartą w Protokole z Palermo, art. 4 lit. b powtarza przepis z Protokołu z Palermo dotyczący zgody ofiar handlu ludźmi w celu ich wykorzystania.Art. 5 wymaga od państw podjęcia działań przeciwko handlowi ludźmi. Przewiduje on w szczególności, że:
„ 1. Każda strona podejmie działania w celu ustanowienia lub wzmocnienia koordynacji krajowej pomiędzy różnymi organami odpowiedzialnymi za zapobieganie i zwalczanie handlu ludźmi.
2. Każda strona określi lub wzmocni skuteczne założenia polityki i programy służące zapobieganiu handlowi ludźmi poprzez takie środki jak: badania, informacje, kampanie uświadamiające i edukacyjne, inicjatywy społeczne i gospodarcze oraz programy szkoleniowe skierowane w szczególności do osób narażonych na możliwość stania się ofiarą handlu ludźmi oraz osób zawodowo zajmujących się zwalczaniem handlu ludźmi.
(...)”.Karta praw podstawowych Unii EuropejskiejArt. 5 ust. 3 Karty postanawia, co następuje:
„ (...)
3. Handel ludźmi jest zakazany.”.
5. Dyrektywa 2011/36 Unii Europejskiej w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiarZgodnie z tą Dyrektywą, państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne działania, aby karze podlegały „werbowanie, transport, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osób, w tym wymiana lub przekazanie kontroli nad tymi osobami, z zastosowaniem groźby lub przemocy bądź innych form przymusu, uprowadzenia, oszustwa, podstępu, poprzez nadużycie uprawnień lub wykorzystanie sytuacji bezbronności, lub też wręczenie lub przyjęcie płatności lub korzyści dla uzyskania zgody osoby sprawującej kontrolę nad inną osobą, w celu wyzysku” (art. 2 ust. 1). Zgodnie z Dyrektywą, „wyzysk obejmuje, w szczególności, wyzyskiwanie innych osób do prostytucji lub innych form wykorzystywania seksualnego”. Ponadto, „zgoda ofiary handlu ludźmi na wyzysk, niezależnie od tego, czy zamierzony lub rzeczywisty, nie ma znaczenia, jeżeli posłużono się którymkolwiek ze środków określonych w ust. 1” (art. 2 ust. 3 i 4). Dyrektywa przewiduje, między innymi, zobowiązanie, że Państwa członkowskie „podejmują środki niezbędne do zapewnienia osobom, jednostkom i służbom odpowiedzialnym za ściganie lub oskarżanie w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3” (art. 9 ust. 4). Poza tym, Dyrektywa nakłada na Państwa członkowskie obowiązek podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, by ofiary handlu ludźmi otrzymały wsparcie i pomoc (art. 11), jak również ochronę w ramach śledztw oraz postępowań karnych (art. 12).PRAWO
I. ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 4 KONWENCJISkarżąca twierdzi, że stała się ofiarą handlu ludźmi przez fakt, iż została poddana prostytucji przez K.A i D.J. Powołuje się na niedopełnienie przez państwo greckie nałożonych na nie obowiązków pozytywnych wynikających z art. 4, w szczególności w odniesieniu do jej ochrony jako ofiary handlu ludźmi, ucieczki K.A. i obowiązków proceduralnych państwa, co stanowi naruszenie tego przepisu.W jego odpowiednich częściach, art. 4 brzmi następująco:
„1. Nikt nie może być trzymany w niewoli lub w poddaństwie.
2. Nikt nie może być zmuszony do świadczenia pracy przymusowej lub obowiązkowej.
(...)”.
A.DopuszczalnośćOświadczenia stron
a) RządRząd twierdzi na wstępie, że część zarzutów z art. 4 została złożona po czasie. W szczególności zauważa, że w odniesieniu do wyżej wymienionego postanowienia Konwencji Trybunał powinien zbadać jedynie działania lub zaniechania władz krajowych, które miały miejsce w okresie 6 miesięcy poprzedzających datę wniesienia niniejszej skargi, tj. 20 listopada 2012 r. Otóż, jedyne zdarzenie, jakie miało miejsce w tym okresie, to publikacja wyroku nr 193/20.4.2012 Sądu Przysięgłych w Atenach, który uniewinnił D.J. W konsekwencji, jedynie uniewinnienie D.J. przez Sąd Przysięgłych może zostać zbadane przez Trybunał w odniesieniu do art. 4 Konwencji.Co więcej, nie powołując się wyraźnie na niewyczerpanie krajowych środków odwoławczych, Rząd podtrzymuje, że skarżąca mogła wnieść do sądów cywilnych powództwo o odszkodowanie przeciwko K.A. i D.J., domagając się rekompensaty szkody majątkowej i niemajątkowej doznanej z powodu zarzucanego wykorzystania przez wyżej wymienione osoby.
b) SkarżącaSkarżąca stwierdza, że pominąwszy fakt, iż K.A. cały czas się ukrywa, postępowanie krajowe w celu zbadania odpowiedzialności karnej D.J. zakończyło się jej uniewinnieniem na mocy wyroku nr 193/20.4.2012 Sądu Przysięgłych w Atenach. W konsekwencji, skargę do Trybunału mogła wnieść dopiero po zakończeniu krajowego postępowania karnego przeciwko D.J., ponieważ sądy karne mogły uznać jej winę.Ocena Trybunału
a) W przedmiocie wniesienia części zarzutów po terminieTrybunał przypomina, że co do zasady termin sześciu miesięcy zaczyna biec w dniu podjęcia ostatecznej decyzji w ramach procesu wyczerpywania krajowych środków odwoławczych (Chapman p. Belgii (decyzja), nr 39619/06, § 34, 5 marca 2013 r.). Ponadto, jeżeli żaden środek odwoławczy nie jest dostępny w ramach prawa krajowego, termin ten może zacząć biec w dniu, w którym miały miejsce określone wydarzenia świadczące o przestępstwie, lub również w dniu, w którym zainteresowanego dotknęły przedmiotowe wydarzenia, dowiedział się o nich lub mógł był się dowiedzieć, (Gongadzé p. Ukraina, nr 34056/02, § 155, ETPCz 2005-XI).Naruszenie Konwencji lub jej Protokołów może przybrać formę aktu mającego miejsce w określonej chwili, ale również sytuacji ciągłej. Pojęcie „sytuacji ciągłej” określa stan rzeczy wynikający z działań ciągłych podejmowanych przez państwo lub w jego imieniu, których skarżący jest ofiarą. W przypadku, kiedy skarga dotyczy sytuacji ciągłej, wobec której nie ma żadnego odwołania, sześciomiesięczny termin biegnie od końca tej sytuacji. Tak długo, jak ona trwa, zasada sześciu miesięcy nie znajduje zastosowania (zob., mutatis mutandis, Maricanos p. Grecji (decyzja), nr 49282/99, 29 marca 2001 r.; Doğan i inni p. Turcji, nr 8803-8811/02, 8813/02 i 8815-8819/02, § 113, ETPCz 2004-VI (fragmenty).W niniejszej sprawie, Trybunał odnotowuje, że poprzez swoją skargę wywiedzioną z art. 4 Konwencji, skarżąca zarzuca władzom krajowym, że nie otrzymała odpowiedniej ochrony jako ofiara handlu ludźmi ze strony K.A. i D.J. Podnosi także, że, co się tyczy D.J., krajowe postępowanie karne wszczęte przeciwko niej zakończyło się dnia 20 kwietnia 2012 r. wyrokiem nr 193/2012, w którym Sąd Przysięgłych w Atenach orzekł o jej uniewinnieniu. Co się zaś tyczy K.A., dochodzenie w jego sprawie było prowadzone wspólnie z dochodzeniem przeciwko D.J. Postępowanie dotyczące K.A., wciąż ukrywającego się, jest zawieszone. Z uwagi na treść skargi opartej na art. 4, zgodność działań władz krajowych z tymi postanowieniami może wynikać tylko z całości sprawy związanej ze stawianymi zarzutami i wydanego w niej wyroku nr 193/2012. Wynika z tego, że wcześniejsze etapy śledztwa w tej sprawie nie mogły być oddzielone od rozprawy przed Sądem Przysięgłych w Atenach w sprawie D.J. W związku z tym, że wyrok nr 193/2012 został opublikowany w dniu 20 kwietnia 2012 r., tj. sześć miesięcy przed niniejszą skargą, zarzuty skarżącej, sformułowane w oparciu o art. 4 Konwencji, nie są spóźnione.Ponadto, co się tyczy K.A., jest on wciąż na wolności i postępowanie karne pozostaje otwarte w jego sprawie. Chodzi więc o sytuację ciągłą w zakresie, w jakim jego odpowiedzialność karna nie została jeszcze rozstrzygnięta przez sądy krajowe i, jak to podnosi skarżąca, zdarzenia po kwietniu 2012 r. mogłyby wchodzić w zakres odpowiedzialności władz krajowych.W związku z powyższym, zastrzeżenia Rządu, że część zarzutów przedstawionych w oparciu o art. 4 jest spóźniona, muszą zostać odrzucone.
b) W przedmiocie wyczerpania krajowych środków odwoławczychTrybunał przypomina na wstępie, że art. 35 Konwencji wymaga wyczerpania tylko środków odwoławczych dostępnych, odpowiednich i odnoszących się do zarzucanych naruszeń prawa (zob., mutatis mutandis, Manoussakis i inni p. Grecji, 26 września 1996 r., § 33, Zbiór wyroków i decyzji 1996-IV). Poza tym art. 4 Konwencji nakłada na Państwa-Strony szczególny pozytywny obowiązek karania i skutecznego ścigania każdego czynu nastawionego na sprowadzenie jednostki do stanu niewolnika lub poddanego lub przymuszenia jej do pracy przymusowej lub obowiązkowej (Rantsev, wyżej wymieniony, § 285). Ponadto, Trybunał już stwierdził, że nałożony na państwo przez art. 3 obowiązek przeprowadzenia śledztwa mogącego doprowadzić do ustalenia i ukarania tych, którzy odpowiadają za złe traktowanie, byłby iluzoryczny, jeżeli wobec zarzutu opartego na tym artykule skarżący byłby zobligowany do wyczerpania środka odwoławczego, który mógłby doprowadzić tylko do przyznania odszkodowania (Okkali p. Turcji, nr 52067/99, § 58, ETPCZ 2006-XII (fragmenty), Taymuskhanovy p. Rosji, nr 11528/07, § 75, 16 grudnia 2010 r.). Wynika z tego, że analogicznie jak w orzecznictwie odnoszącym się do art. 3, nie można zaspokoić obowiązków, które na państwa nakłada art. 4, poprzez zwykłe przyznanie odszkodowania (zob. pod tym względem McKerr p. Zjednoczonemu Królestwu, nr 28883/95, § 121, ETPCz 2001-III). Istotnie, Trybunał uważa, że do poskarżenia się na traktowanie mogące okazać się sprzeczne z art. 4 Konwencji, to droga karna stanowi odpowiedni środek odwoławczy (zob. mutatis mutandis, Parlak, Aktürk i Yay p. Turcji (decyzja), numer 24942/94, 24943/94 i 25125/94, 9 stycznia 2001 r.).Jeżeli chodzi o wniesienie skargi o odszkodowanie przeciwko K.A. i D.J., Trybunał przypomina swoje orzecznictwo, zgodnie z którym ten, kto skorzystał ze środka odwoławczego mogącego bezpośrednio – a nie drogą okrężną – naprawić sporną sytuację, nie jest zobowiązany do sięgania po inne środki, które byłyby dla niego dostępne, lecz których skuteczność jest mało prawdopodobna (Manussakis i inni, wyżej wymieniony § 33). Otóż, Trybunał odnotowuje, że przedmiot środka odwoławczego przywołanego przez Rząd pokrywa się częściowo z ustanowieniem się stroną cywilną, dokonanym przez skarżącą: oba działania umożliwiają zainteresowanej uzyskanie odszkodowania. Skarżąca zdecydowała się być stroną cywilną i Trybunał nie mógłby żądać, aby wniosła ona dodatkowo powództwo oparte na odpowiednich przepisach Kodeksu cywilnego. W związku z powyższym, Trybunał odrzuca sprzeciw podniesiony co do istoty przez Rząd co do braku wyczerpania krajowych środków odwoławczych.
c) W przedmiocie stosowalności art. 4 KonwencjiTrybunał przypomina, że nie może być żadnej wątpliwości co do tego, że handel ludźmi niszczy godność człowieka i podstawowe wolności jego ofiar, i że nie może być uznany za zgodny z zasadą społeczeństwa demokratycznego ani z wartościami zapisanymi w Konwencji (Rantsev, wyżej wymieniony, § 282). Trybunał odsyła do odpowiedniego swojego orzecznictwa, w którym uznał już, że handel ludźmi wchodzi w zakres art. 4 Konwencji (zob. m.in. Rantsev, wyżej wymieniony, §§ 272-282). Odnotowuje także, że Rząd nie zaprzecza faktowi, iż skarżąca była ofiarą handlu ludźmi. Z tego wynika, że w niniejszej sprawie art. 4 znajduje zastosowanie.Poza tym, Trybunał stwierdza, że skarga oparta na art. 4 nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a Konwencji. Zauważa poza tym, że skarga nie jest niedopuszczalna z żadnych innych powodów, należy więc uznać ją za dopuszczalną.
B. Przedmiot skargiOświadczenia stron
a) RządRząd przyznaje, że skarżąca była ofiarą handlu ludźmi, co w każdym razie zostało uznane przez władze krajowe w trakcie postępowania karnego przeciwko K.A. i D.J. Stwierdza jednocześnie istnienie w prawie greckim odpowiednich ram prawnych do karania handlu ludźmi, które odzwierciedlają ducha i postanowienia najważniejszych aktów prawa międzynarodowego na ten temat. W sprawie zastosowania ustawodawstwa odnoszącego się do handlu ludźmi, Rząd uważa, że władze administracyjne, zadziałały w sposób całkowicie zadowalający. Do 29 listopada 2006 r., kiedy skarżąca wyraźnie oświadczyła władzom policyjnym, że była ofiarą handlu ludźmi ze strony K.A. i D.J., policjanci nie mieli o tej sytuacji żadnej wiedzy – ani od skarżącej, ani z jakiegokolwiek innego źródła. Poza tym, po złożeniu zawiadomienia przez skarżącą, władze policyjne zadziałały szybko w celu zakończenia śledztwa i zatrzymania podejrzanych. Rząd twierdzi, że zeznanie E.S. nie zostało z początku włączone do akt sprawy przez „zwykłe niedopatrzenie” organów policji. Jednocześnie odnosi się do adekwatności śledztwa: kamienica, w której K.A i D.J. mieli mieszkać, była obserwowana przez policję i obecność tego pierwszego nie mogła zostać potwierdzona. Rząd dodaje, że K.A. nadal jest poszukiwany przez władze w celu doprowadzenia przed sąd karny.Jeżeli chodzi o władze sądowe, one także miały starannie przeprowadzić śledztwo. Poza tym, według Rządu, nie można czynić zarzutu państwu za ułaskawienie D.J. Wyrok 193/2012 był w pełni uzasadniony. Sąd Przysięgłych w Atenach oparł się na wszystkich zgromadzonych materiałach i doszedł do wniosku, że D.J. także była ofiarą handlu ludźmi i że nie nakłaniała skarżącej do prostytucji. Ponadto, wyrok ten potwierdził także status skarżącej jako ofiary handlu ludźmi.
b) SkarżącaPo pierwsze, skarżąca podtrzymuje, że niektóre dowody przedstawione przez Rząd, wśród nich protokoły z jej aresztowania w związku z nielegalną prostytucją i jej wnioski o azyl, pochodzą z jej akt policyjnych i stanowią dane osobowe. Zdaniem skarżącej, decyzja państwa greckiego, aby przedłożyć je Trybunałowi, narusza grecką ustawę nr 2247/1997 o ochronie danych osobowych i wobec tego dane te nie powinny być brane pod uwagę przez Trybunał.W odniesieniu do przedmiotu sprawy, twierdzi ona w szczególności, że opóźnienia władz policyjnych i sądowych podczas śledztwa w sprawie, jak również uchybienia w przesłuchaniach osób uwikłanych umożliwiły ucieczkę K.A. i D.J. Skarżąca także utrzymuje, że decyzja prokuratora z dnia 28 grudnia 2006 r. o odrzuceniu po raz pierwszy jej zawiadomienia o przestępstwie miała poważne skutki dla jej sytuacji osobistej, ponieważ nie mogła zostać uznana za ofiarę handlu ludźmi i otrzymać specjalnego dokumentu pozwalającego na pobyt na terytorium Grecji. Skarżąca dodaje, że K.A. pozostaje wciąż na wolności, a D.J. została uniewinniona przez sądy karne. Jej zdaniem, Sąd Przysięgłych w Atenach niewłaściwie ocenił dowody w sprawie, z których jasno wynikało że, poza K.A., do prostytucji była zmuszana także przez D.J.Ocena Trybunału
a) Zasady ogólne wynikające z art. 4 Trybunał odsyła do odpowiedniego orzecznictwa na temat ogólnych zasad regulujących stosowanie art. 4 w szczególnym kontekście handlu ludźmi (zob. zwłaszcza Rantsev, wyżej wymieniony, §§ 283-289). Wynika z niego zwłaszcza, że wraz z art. 2 i 3, art. 4 uświęca jedną z podstawowych wartości społeczeństw demokratycznych, które tworzą Radę Europy. Z uwagi na znaczenie art. 4 w Konwencji, jego zakres nie może ograniczać się tylko do bezpośrednich działań władz państwa. Wspomniany przepis nakłada też na państwa członkowskie serię pozytywnych obowiązków związanych między innymi z ochroną ofiar handlu ludźmi, jak również z zapobieganiem mu i jego karaniem (Siliadin, wyżej wymieniony, §§ 7 i 89).Jeżeli chodzi, w szczególności, o handel ludźmi, należy przyjąć podejście globalne, aby zwalczać to zjawisko, uruchamiając dodatkowo środki mające na celu ukaranie przemytników, jak również zapobieganie przemytowi oraz ochronę ofiar (Rantsev, wyżej wymieniony § 285). Z orzecznictwa wynika, że państwa ponoszą, w pierwszej kolejności, odpowiedzialność za stworzenie właściwych ram prawnych i regulacyjnych, oferujących konkretną i skuteczną pomoc rzeczywistym i potencjalnym ofiarom handlu ludźmi. Ponadto, ustawodawstwo państw odnośnie do imigracji powinno odpowiadać na obawy odnoszące się do problemu nakłaniania do handlu ludźmi i wspierania oraz tolerowania go (Rantsev, wyżej wymieniony, § 287).Po drugie, w niektórych okolicznościach państwo staje wobec obowiązku podjęcia konkretnych środków w celu ochrony ujawnionych lub potencjalnych ofiar traktowania sprzecznego z art. 4. Tak, jak art. 2 i 3, art. 4 może, w niektórych okolicznościach nakładać na państwo taki rodzaj zobowiązania (zob. mutatis mutandis Giuliani et Gaggio przeciwko Włochom [WI], nr 23458/02, § 244, ETPCz 2011 r. (fragmenty); Osman przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 28 października 1998 r., §115, Zbiór 1998-VIII, Amadayev przeciwko Rosji, nr 18114/06, § 68, 3 lipca 2014 r.). Aby zaistniał pozytywny obowiązek podjęcia konkretnych działań w danej sprawie, należy wykazać, że władze państwa miały wiedzę lub powinny mieć wiedzę o okolicznościach pozwalających racjonalnie podejrzewać, że jednostka podlega lub znajduje się w realnym i bezpośrednim niebezpieczeństwie podlegania handlowi ludźmi lub wykorzystywaniu w rozumieniu art. 3 lit. a Protokołu z Palermo i art. 4 lit. a Konwencji Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi. Jeżeli zaistniał taki przypadek i nie podejmują one właściwych działań będących w ich mocy, w celu uratowania jednostki z takiej sytuacji lub od takiego ryzyka, ma wówczas miejsce naruszenie art. 4 Konwencji (zob. Rantsev, wyżej wymieniony § 286 i, mutatis mutandis, Giuliani i Gaggio, wyżej wymieniony, § 246; Osman, wyżej wymieniony, §§ 116-117).Nie wynika z tego jednak, że można wyprowadzić z tego przepisu pozytywny obowiązek zapobieżenia wszelkiej potencjalnej przemocy. Należy w istocie interpretować ten obowiązek tak, żeby nie narzucać władzom ciężaru nie do uniesienia lub nadmiernego, biorąc pod uwagę trudności, jakie ma policja z wykonywaniem swoich czynności we współczesnych społeczeństwach, i nieprzewidywalność zachowania ludzi, jak również konieczność dokonywania wyboru, co do priorytetów i środków (zob. mutatis mutandis, Giuliani i Gaggio, wyżej wymieniony, § 245; Osman, wyżej wymieniony, § 116, i Maiorano i inni przeciwko Włochom, nr 28634, § 105, 15 grudnia 2009 r.).Po trzecie, art. 4 nakłada obowiązek proceduralny przeprowadzenia dochodzenia w sytuacji potencjalnego handlu ludźmi. Obowiązek przeprowadzenia dochodzenia nie jest uzależniony od zawiadomienia ofiary lub jej bliskiego: z chwilą, kiedy zostanie zwrócona ich uwaga na tę kwestię, władze muszą zareagować (zob. mutatis mutandis, Dink przeciwko Turcji, numer 2668/07, 6102/08, 30079/08, 7072/09 i 7124/09, § 76, 14 września 2010 r.; Paul i Audrey Edwards przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 46277/99, § 69, ETPCz 2002-II). Aby dochodzenie było skuteczne, musi być ono niezależne od osób zaangażowanych w sprawę. Musi również pozwolić na zidentyfikowanie i ukaranie osób odpowiedzialnych. Nie chodzi tu o zobowiązanie rezultatu, lecz [zastosowania odpowiednich] środków. We wszystkich przypadkach implicite przyjmowany jest wymóg rozsądnej szybkości i staranności, lecz jeżeli jest możliwe uchronienie jednostki, której to dotyczy, przed sytuacją przynoszącą szkodę, dochodzenie musi być przeprowadzone niezwłocznie. Ofiara lub osoba jej bliska musi być zaangażowana w postępowanie, o ile jest to konieczne dla ochrony ich uzasadnionych interesów (zob. mutatis mutandis, Paul i Audrey Edwards, wyżej wymieniony, §§ 70-73).
b) Zastosowanie przedstawionych zasad ogólnych w danej sprawieTrybunał zauważa na wstępie, że skarżąca wnioskuje do Trybunału o odrzucenie niektórych dowodów przedstawionych przez Rząd z racji tego, że ich wykorzystanie przez władze państwowe byłoby sprzeczne z ustawą nr 2247/1997 o ochronie danych osobowych. Trybunał podnosi, że dokumenty zakwestionowane przez skarżącą dotyczą w szczególności jej kartoteki policyjnej i wszystkie pozostają w związku z niniejszą sprawą. Trybunał stwierdza, że na tyle, na ile mogły one dotyczyć kwestii prawa krajowego, skarżąca mogła korzystać ze środków odwoławczych dostępnych w prawie krajowym. W każdym razie, co się tyczy niniejszego postępowania, Trybunał przypomina, że Przewodnicząca Sekcji przychyliła się do prośby, złożonej przez skarżącą na mocy Reguły 47 § 4 Regulaminu Trybunału, o nieujawnianie jej tożsamości. W konsekwencji, jeśli tożsamość skarżącej nie będzie ujawniona, to zakwestionowane przez nią dokumenty nie będą kojarzone z jej osobą.
i. Istniejące ramy prawne i regulacyjneSkarżąca nie podważa ani znaczenia, ani skuteczności greckich ram prawnych dotyczących zapobiegania i zwalczania handlu ludźmi na terytorium Grecji (zob. mutatis mutandis, Rantsev, wyżej wymieniony, § 301). Ponadto, w odniesieniu do nałożonego na państwo obowiązku wypracowania ustawodawstwa umożliwiającego karanie przestępstw związanych z tym zjawiskiem, Trybunał stwierdza, że w czasie, gdy miały miejsce przedmiotowe wydarzenia, grecki Kodeks karny wyraźnie zakazywał handlu ludźmi w celach seksualnych. W szczególności, art. 351 Kodeksu karnego definiował handel ludźmi w sposób zgodny z jego definicją zawartą w Protokole z Palermo i Konwencji Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi (zob. §§ 32 i 37 powyżej). Co więcej, art. 12 ustawy nr 3064/2002 przewiduje szczególne środki ochrony dla ofiar handlu ludźmi w odniesieniu do ich nietykalności fizycznej i wolności osobistej. To samo postanowienie nakłada także na władze obowiązek przyznania, między innymi, pomocy mieszkaniowej, żywnościowej, w zakresie opieki zdrowotnej i pomocy psychologicznej oraz pomocy prawnej. Ponadto, jeżeli ofiara handlu ludźmi jest obcokrajowcem przebywającym na terytorium Grecji, ustawodawstwo obowiązujące w okresie przedmiotowych wydarzeń przewidywało możliwość zawieszenia prowadzonego przeciwko niej postępowania w sprawie jej wydalenia.Wreszcie, Grecja wprowadziła już do swojego prawa krajowego niektóre z głównych aktów prawa międzynarodowego odnoszących się do handlu ludźmi. I tak, poprzez ustawy o numerach 3875/2010 i 4216/2013, zostały ratyfikowane, odpowiednio: Protokół z Palermo i Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi. W odniesieniu do prawa europejskiego, ustawa nr 4198/2013 transponowała Dyrektywę 2011/36 Unii Europejskiej o zapobieganiu i ściganiu handlu ludźmi.W związku z powyższym, Trybunał nie uważa, że odpowiednie ustawodawstwo obowiązujące w Grecji w momencie opisywanych wydarzeń nie zapewniło skarżącej praktycznej i skutecznej ochrony.
ii. Dostateczność środków operacyjnych zastosowanych do ochrony skarżącej.Kluczową datą w odniesieniu do obowiązku spoczywającego na władzach podjęcia konkretnych działań w celu ochrony skarżącej jako ofiary handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego jest 29 listopada 2006 r. Tego dnia, podczas jej aresztowania w celu wydalenia, skarżąca wyraźnie oświadczyła władzom, że była ofiarą handlu ludźmi.Do Trybunału należy więc zbadanie, czy przed 29 listopada 2006 r. właściwe władze mogły rozsądnie wiedzieć lub podejrzewać, że skarżąca jest ofiarą handlu ludźmi. Poza tym, Trybunał zbada począwszy od tej daty, czy władze policyjne i sądowe podjęły niezbędne działania leżące w ich kompetencjach, aby zapewnić skarżącej odpowiednią ochronę.Co się tyczy okresu przed 29 listopada 2006 r., skarżąca nie twierdzi, że zwracała uwagę władz na swoją sytuację ofiary handlu ludźmi. Rzeczywiście, z akt sprawy wynika, że pomimo wielokrotnych kontaktów z władzami krajowymi w różnych okolicznościach, nie zostały one zawiadomione o szczególnej sytuacji skarżącej. Na przykład wtedy, kiedy skarżąca składała do właściwych władz wnioski o azyl. Trybunał odnotowuje również fakt, że nawet nie znając jej szczególnej sytuacji, władze zaoferowały skarżącej miejsce w ośrodku pobytu, ale ona nie zgłosiła się następnie, by z niego skorzystać.Jeżeli chodzi o okres po 29 listopada 2006 r., to właściwe władze nie pozostały obojętne wobec wyraźnego stwierdzenia przez skarżącą, że jest ofiarą handlu ludźmi ze strony K.A. i D.J. Służby policyjne niezwłocznie zareagowały na zawiadomienie, przekazując skarżącą służbom policji wyspecjalizowanym w zwalczaniu handlu ludźmi, w celu zbadania prawdziwości jej twierdzeń. Co więcej, na mocy właściwych przepisów prawa, prowadzone postępowanie przeciwko skarżącej mające na celu jej wydalenie nie zostało zakończone i wydano jej pozwolenie na pobyt na terytorium Grecji. Wreszcie, w dniu 21 sierpnia 2007 r., prokurator przy Sądzie Karnym w Atenach formalnie zakwalifikował skarżącą jako ofiarę handlu ludźmi, co zostało zresztą potwierdzone wyrokiem nr 193/2012 Sądu Przysięgłych w Atenach.Niemniej jednak, chociaż w dniu 29 listopada 2006 r. skarżąca wyraźnie przedstawiła władzom swoją sytuację ofiary handlu ludźmi, właściwy prokurator przyznał jej ten status dopiero 21 sierpnia 2007 r., czyli około dziewięć miesięcy później. Jednakże, władze krajowe nie mogły pomijać od końca 2006 r., że skarżąca była przedmiotem handlu ludźmi lub wykorzystywania. Niezależnie od konkretnego zawiadomienia skarżącej i wiedzy władz, że uprawiała ona systematycznie prostytucję, E.S., dyrektorka organizacji rządowej „Nea Zoi”, faktycznie potwierdziła dnia 12 grudnia 2006 r. władzom policyjnym, że według jej doświadczenia, skarżąca była wykorzystywana przez kogoś w celach seksualnych, i że z tego względu konieczna była pomoc ze strony państwa. Jak przyznaje Rząd, to zeznanie nie zostało włączone do akt we właściwym czasie. W konsekwencji, okres około dziewięciu miesięcy, który upłynął, zanim skarżąca została uznana za ofiarę handlu ludźmi, nie może być uznany za rozsądny. Jest to tym bardziej prawdziwe, że zaniedbanie właściwych władz mogło wpłynąć negatywnie na osobistą sytuację skarżącej. Istotnie, jej wypuszczenie na wolność mogło zostać opóźnione, skoro była pozbawiona wolności do dnia 20 lutego 2007 r. Wypada przypomnieć, że na mocy art. 12 § 2 ustawy nr 3064/2002 władze krajowe mogły wcześniej zawiesić jej zatrzymanie w celu wydalenia jej z kraju (zob. § 32 powyżej).Wynika z tego, że opóźnienie, z jakim władze krajowe uznały, że skarżąca jest ofiarą handlu ludźmi, stanowiło istotną wadę w zakresie działań operacyjnych, jakie władze mogły podjąć dla jej ochrony.
iii. Skuteczność dochodzenia policyjnego i postępowania sądowegoTrybunał odnotowuje, że skarżąca koncentruje swoją argumentację na dwóch szczególnych aspektach postępowań sądowego i administracyjnego przeprowadzonych w tej sprawie. Co się tyczy postępowania sądowego, podważa ona uniewinnienie D.J. przez Sąd Przysięgłych w Atenach. Poza tym, co się tyczy wstępnego dochodzenia i śledztwa w sprawie, wskazuje na brak staranności władz krajowych, który mógł ograniczyć skuteczność postępowania.Jeżeli chodzi o uniewinnienie D.J., Trybunał przypomina, że zidentyfikowanie i ukaranie osób odpowiedzialnych za handel ludźmi nie jest zobowiązaniem rezultatu, ale środków (zob. § 68 powyżej). W tym przypadku, w wyroku liczącym 42 strony i po uwzględnieniu wielu zeznań osób występujących w sprawie, Sąd Przysięgłych orzekł, że nie ustalono, iż oskarżona zmuszała skarżącą do prostytucji. W szczególności, właściwy sąd podniósł, że stwierdzenia skarżącej były niejasne i, opierając się na dowodach, orzekł, że D.J. również była ofiarą handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego. W konsekwencji, nie można zarzucić Sądowi Przysięgłych w Atenach, że uniewinnił D.J., wydając wyrok arbitralny lub niedostatecznie umotywowany, bez poszanowania zobowiązania proceduralnego wynikającego z art. 4.W sprawie adekwatności dochodzenia policyjnego, Trybunał podnosi na wstępie, że organy policji szybko zareagowały na zawiadomienie złożone przez skarżącą w dniu 29 listopada, która twierdziła, że jest ofiarą handlu ludźmi w celu wykorzystywania seksualnego. Śledztwo zostało powierzone wydziałowi policji wyspecjalizowanemu w zwalczaniu handlu ludźmi. Skarżąca została natychmiast przesłuchana przez oficerów tego wydziału, co więcej, domniemany adres K.A. i D.J. został poddany obserwacji. Ponadto, zebranych zostało wiele zeznań osób występujących w sprawie i początkowe śledztwo, którego niezależnego charakteru skarżąca nie kontestuje, zostało zakończone 22 grudnia 2006 r., tj. w odpowiednim czasie.Jednak pewne aspekty postępowania administracyjnego i sądowego, związane w szczególności z wymogiem dokładności i staranności, nie są zadowalające. Na wstępie, zawiadomienie skarżącej zostało na początku, tj. w dniu 28 grudnia 2006 r., odrzucone przez właściwego prokuratora. Jednakże prokurator nie dysponował zeznaniem E.S., dyrektorki organizacji pozarządowej „Nea Zoi”, która potwierdziła, w wyniku licznych kontaktów ze skarżącą, że faktycznie jest ona ofiarą handlu ludźmi w celu wykorzystania seksualnego. Przypomina się, że to zeznanie, nie zostało, zdaniem Rządu, dołączone do akt z powodu nieuwagi władz policyjnych. Trybunał uważa, że to pominięcie mogło prawdopodobnie mieć negatywny wpływ na wstępną ocenę zawiadomienia przez prokuratora przy Sądzie Karnym; istotnie, to zeznanie do akt sprawy zostało uwzględnione przez prokuratora przy Sądzie Apelacyjnym, kiedy ten ostatni nakazał, dnia 1 czerwca 2007 r., prokuratorowi przy Sądzie Karnym wszczęcie postępowania karnego. Poza zaniechaniem włączenia tego zeznania do akt sprawy, właściwe organy sądowe nie podjęły z własnej inicjatywy ponownego rozpoznania zarzutów skarżącej, w następstwie jego dołączenia. To skarżąca przyczyniła się do podjęcia na nowo postępowania, kierując wniosek w dniu 26 stycznia 2007 do prokuratury przy sądzie karnym. Wreszcie, prokurator przy Sądzie Apelacyjnym w Atenach zarządził podjęcie na nowo śledztwa dopiero 1 czerwca 2007 r. Rząd nie przedstawił wyjaśnienia dla tego 5-miesięcznego okresu bezczynności. Trybunał uważa, że skutkiem tych działań i zaniechań właściwych władz jest wydłużenie okresu między zawiadomieniem na temat spornej sytuacji złożonym przez skarżącą, a rozpoczęciem ścigania karnego K.A. i D.J. Jednakże, okres ten był kluczowy dla szybkiego przebiegu postępowania.Po drugie, pewne braki we wstępnym śledztwie i w postępowaniu dowodowym w sprawie zmniejszyły jego skuteczność. I tak, co prawda kamienica w dzielnicy Kypseli zaraz po wpłynięciu zawiadomienia złożonego przez skarżącą została poddana obserwacji przez policję w celu namierzenia K.A. Tym niemniej, po stwierdzeniu, że ten ostatni tam już nie mieszka, policja nie rozszerzyła swoich poszukiwań na inne adresy wyraźnie wymienione przez skarżącą w zeznaniu pod przysięgą. Nie wydaje się również, żeby próbowała zebrać inne informacje, między innymi poprzez rozpytanie personelu hotelu w centrum Aten, przed którym skarżąca regularnie się prostytuowała. Należy odnotować, że zintensyfikowanie poszukiwania K.A. wydawało się kluczowe na tym etapie postępowania, z racji tego, że D.J., czyli jego domniemana wspólniczka, już została wezwana 21 grudnia 2006 r. przez policję w celu przesłuchania w ramach wstępnego śledztwa.Po trzecie, zarówno wstępne dochodzenie, jak i postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostały ze znacznymi opóźnieniami. W ten sposób, od rozpoczęcia w dniu 21 grudnia 2007 r. postępowania karnego dotyczącego K.A. i D.J. minęło ponad cztery lata i osiem miesięcy, zanim odbyła się rozprawa w tej sprawie przed Sądem Przysięgłych w Atenach. Oczywiście Trybunał dostrzega, że to opóźnienie jest w pewnym stopniu uzasadnione z uwagi na to, że w międzyczasie K.A. i D.J. zbiegli, a rozprawa w tej sprawie nie mogła się odbyć pod ich nieobecność. Jednak zostały stwierdzone znaczne opóźnienia pomiędzy różnymi stadiami postępowania, dla których Rząd nie przedstawia wytłumaczenia. I tak, ponad sześć i pół miesiąca upłynęło pomiędzy rozpoczęciem postępowania karnego w dniu 21 sierpnia 2007 r. a dniem 13 marca 2008 r. – wezwaniem K.A. i D.J do stawienia się przed sądem. Otóż w tym czasie nie mieszkali oni w Kypseli. Poza tym, Rząd nie przedstawia wyjaśnienia około jedenastomiesięcznej zwłoki pomiędzy zamknięciem dochodzenia w dniu 31 marca 2008 r. a dniem 25 lutego 2009 r., kiedy sprawa K.A. i D.J. została skierowana do sądu.Wreszcie, co się tyczy K.A., domniemanego głównego sprawcy czynów związanych z handlem ludźmi na szkodę skarżącej, z akt nie wynika, by – poza wpisaniem go do policyjnej kartoteki karnej osób poszukiwanych – władze krajowe podjęły jakieś konkretne działania w celu zlokalizowania go i doprowadzenia przed sąd. Co więcej, nawet w odniesieniu do okresu po rozprawie w sprawie przed Sądem Przysięgłych w Atenach i uniewinnieniu D.J., Rząd nie dostarcza konkretnych informacji na temat stanu dochodzenia policji w sprawie losu K.A. Tak więc, na przykład, z akt nie wynika, by władze greckie nawiązały współpracę i kontakt z władzami nigeryjskimi w celu namierzenia i zatrzymania K.A. (zob. a contrario, M. i inni przeciwko Włochom i Bułgarii, nr 40020/03, § 169, 31 lipca 2012 r.).
c) KonkluzjaW związku z powyższym, Trybunał stwierdza brak szybkości w podejmowaniu działań operacyjnych na rzecz skarżącej oraz niedopełnienie obowiązków proceduralnych ciążących na Grecji zgodnie z art. 4 Konwencji. Trybunał konkluduje zatem, że zostało naruszone to postanowienie.
II. ZARZUCANE NARUSZENIA ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJISkarżąca skarży się w oparciu o art. 6 ust. 1 Konwencji na czas trwania postępowania karnego, w którym ustanowiła się stroną cywilną. Twierdzi ona także, że w czasie, kiedy opisane wydarzenia miały miejsce, w Grecji nie istniał żaden skuteczny środek odwoławczy, by móc skarżyć się na zbyt długie trwanie postepowania. Przywołuje art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji, przepisy, których odpowiednie części brzmią, jak następuje:
Art. 6 ust. 1
„ Każdy ma prawo do (...) rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez (...) sąd (...) przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym (...)”
Art. 13
„Każdy, kogo prawa i wolności zawarte w (...) Konwencji zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego także wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje funkcje urzędowe.”.
A.DopuszczalnośćRząd twierdzi, że te zarzuty są sformułowane po czasie, ponieważ postępowanie wszczęte przez skarżącą w charakterze strony cywilnej przeciwko K.A. i D.J. faktycznie zakończyło się 20 lipca 2009 r., w dniu, kiedy właściwy prokurator zarządził na mocy swojego postanowienia nr 19/2009 zawieszenie postępowania w tej sprawie. Zdaniem Rządu, branie pod uwagę okresu po zawieszeniu postępowania nie byłoby rozsądne, ponieważ zatrzymanie D.J. i K.A., które pozwoliłoby na podjęcie postępowania, było niepewne.Skarżąca odpowiada, że te zarzuty są dopuszczalne.W tym przypadku, skarżąca ustanowiła się stroną cywilną na kwotę czterdziestu czterech euro (zob. § 27 powyżej). Zatem przedmiotowe postępowanie ma charakter majątkowy i art. 6 ust. 1 znajduje zastosowanie w swoim aspekcie cywilnym (zob. Perez przeciwko Francji [WI], nr 47287/99, §70, ETPCz 2004-I; Gorou przeciwko Grecji (nr 2) [WI], nr 12686/03, § 26, 20 marca 2009 r.). Ponadto, Trybunał odnotowuje, że 20 lipca 2009 r. postępowanie dotyczące niniejszej sprawy nie było zakończone; postępowanie zostało zawieszone z tej przyczyny, że oskarżeni uciekli. W konsekwencji, stadium rozprawy w sprawie, która miała miejsce 20 kwietnia 2012 r., nie może być oddzielone od wcześniejszych stadiów postępowania, z którymi stanowi całość. W związku z tym, że niniejsza skarga została wniesiona 20 października 2012 r., zażalenia na mocy art. 6 ust. 1 i 13 Konwencji nie są spóźnione w rozumieniu art. 35 ust. 1 Konwencji. Stwierdzając, że ucieczka K.A. i D.J. może być wzięta pod uwagę przez Trybunał w ramach oceny odpowiedzialności pozwanego państwa za wydłużenie przedmiotowego postępowania, Trybunał konkluduje, że należy odrzucić sprzeciw Rządu oparty na spóźnionym charakterze tych zarzutów.Ponadto, Trybunał stwierdza, że te zarzuty wyraźnie nie są w oczywisty sposób nieuzasadnione w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a Konwencji. Podnosi również, że nie ma żadnego innego powodu stwierdzenia niedopuszczalności. Należy więc je uznać za dopuszczalne.
B.Przedmiot skargiW odniesieniu do czasu trwania postępowania
a) Okres, który należy wziąć pod uwagęOkres, jaki należy wziąć pod uwagę, rozpoczął się 26 stycznia 2007 r., w dniu, kiedy skarżąca zadeklarowała swoją chęć ustanowienia się stroną cywilną w spornym postępowaniu (zob. Jarnevic i Profit przeciwko Grecji, nr 28338/02, § 21, 7 kwietnia 2005 r.). Zakończył się z dniem 20 kwietnia 2012 r., z chwilą ogłoszenia wyroku nr 139/2012. Trwał zatem pięć lat i ponad dwa miesiące na poziomie jednej instancji.
b) Rozsądny charakter [czasu trwania] postępowaniaRząd twierdzi, że okres, który nastąpił po 20 kwietnia 2009 r. nie powinien być brany pod uwagę. Co się zaś tyczy okresu pomiędzy 19 maja 2011 r. (dniem aresztowania D.J.) a 20 kwietnia 2012 r. (dniem ogłoszeniem wyroku 139/2012) uważa on, że nie jest nadmiernie długi.Skarżąca odpowiada, że czas postępowania był za długi i że należy to przypisać władzom krajowym.Trybunał przypomina, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania ocenia się w zależności od okoliczności sprawy i z uwzględnieniem kryteriów utrwalonych przez orzecznictwo, takich jak w szczególności: złożoność sprawy, zachowania skarżącego i właściwych władz, jak również waga sporu dla zainteresowanych (zob. wśród wielu innych, Glykantzi przeciwko Grecji, nr 40150/09, § 47, 30 października 2012 r.).Trybunał zajmował się wielokrotnie sprawami podnoszącymi kwestie podobne do tych, które zachodzą w niniejszej sprawie, i stwierdzał naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji (zob. Glykantzi, wyżej wymieniony, § 71).W tym przypadku, nie lekceważąc złożoności niniejszej sprawy na poziomie dochodzenia, Trybunał stwierdza, że pomiędzy ustanowieniem się przez skarżącą stroną cywilną a zawieszeniem postępowania na mocy postanowienia nr 19/2009 właściwego prokuratora upłynęło prawie dwa i pół roku. Biorąc pod uwagę orzecznictwo w tym obszarze i szczególną szybkość, która jest wymagana w tego rodzaju sprawach (zob. § 68 powyżej), Trybunał uważa, że w niniejszej sprawie czas trwania spornego postępowania w jednej instancji był za długi i nie odpowiada wymogowi „rozsądnego terminu”.Doszło zatem do naruszenia art. 6 ust. 1 w odniesieniu do czasu trwania postępowania.W odniesieniu do istnienia skutecznego środka odwoławczego w kwestii czasu trwania postępowaniaTrybunał przypomina, że art. 13 gwarantuje skuteczny środek odwoławczy przed instancją krajową, pozwalający skarżyć się na naruszenie obowiązku, nałożonego przez art. 6 ust. 1, rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (zob. Kudła przeciwko Polsce [WI], nr 30210/96, § 156, ETPCz 2000-XI). Ponadto, Trybunał miał już okazję stwierdzić, że grecki porządek prawny nie oferował zainteresowanej, w czasie kiedy zdarzenia miały miejsce, skutecznego środka odwoławczego w rozumieniu art. 13 Konwencji, umożliwiającego skarżenie się na przewlekłość postępowania (zob. między wieloma innymi, Glykantzi, wyżej wymieniony, § 57). W świetle wcześniejszych rozważań, Trybunał uważa, że doszło do naruszenia art. 13 Konwencji wobec braku w prawie krajowym – w czasie, kiedy fakty sprawy miały miejsce – środka odwoławczego, który pozwoliłby skarżącej wyegzekwować jej prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji.
III. ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI Na mocy art. 41 Konwencji
„Jeżeli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeżeli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi taka potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie.”.
A. Szkoda Skarżąca żąda 12 000 euro (EUR) z tytułu szkody niemajątkowej, jakiej miała doznać z tytułu naruszenia art. 4, 6 ust. 1 i 13. Rząd twierdzi, że żądana kwota jest wygórowana. Trybunał uważa, że skarżąca musiała doznać szkody niemajątkowej z powodu naruszenia praw zagwarantowanych w wyżej wymienionych przepisach, i że samo stwierdzenie naruszenia nie stanowi dostatecznego zadośćuczynienia. Orzekając na zasadzie sprawiedliwości, jak na to pozwala art. 41 Konwencji, Trybunał przyznaje skarżącej pełną dochodzoną kwotę, tj. 12 000 EUR, z tytułu doznanej szkody niemajątkowej, powiększoną o wszelką kwotę, jaka może być należna z tytułu podatku.
B. Koszty i wydatki Skarżąca domaga się kwoty 5 000 EUR z tytułu kosztów i wydatków związanych z postępowaniem przed Trybunałem. Na poparcie powyższego przedstawia szczegółowy wykaz wynagrodzeń. Prosi Trybunał o zarządzenie przelewu przedmiotowej kwoty bezpośrednio na rachunek jej przedstawiciela, greckiego Monitora Helsińskiego. Rząd uważa, że żądana kwota jest zbyt wygórowana i nieuzasadniona. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, skarżący może otrzymać zwrot kosztów i wydatków tylko w takim stopniu, w jakim ustalono, że były one rzeczywiście poniesione, konieczne i na rozsądnym poziomie. Wziąwszy pod uwagę dokument będący w jego posiadaniu oraz wyżej wymienione kryteria, Trybunał przyznaje skarżącej kwotę 3 000 EUR tytułem kosztów i wydatków oraz dodatkowo wszelką kwotę, jaką może musieć zapłacić tytułem podatku. Kwota ta zostanie przelana na rachunek bankowy jej przedstawiciela, greckiego Monitora Helsińskiego (zob. Vallianatos i inni przeciwko Grecji [WI], nr 29381/09 i nr 32684/09, § 103, ETPCz 2013 r. (fragmenty).
C. Odsetki za zwłokę Trybunał uznaje za właściwe, aby odsetki za zwłokę były naliczone według krańcowej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego powiększonej o trzy punkty procentowe.Z TYCH WZGLĘDÓW, TRYBUNAŁ, JEDNOGŁOŚNIE
1. Uznaje, że skarga jest dopuszczalna;
2. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 4 Konwencji;
3. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji;
4. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 13 Konwencji;
5. Stwierdza, że
a) pozwane Państwo ma zapłacić, w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym wyrok stanie się ostateczny zgodnie z art. 44 ust. 2 Konwencji, następujące kwoty:
i) 12 000 EUR (dwanaście tysięcy euro) dla skarżącej z tytułu szkody niemajątkowej i dodatkowo wszelką kwotę, jaka może być należna z tytułu podatku;
ii) 3 000 EUR (trzy tysiące euro) dla skarżącej z tytułu kosztów i wydatków i dodatkowo wszelką kwotę, jaka może być należna z tytułu podatku, do przelania bezpośrednio na rachunek bankowy jej przedstawiciela;
b) za okres od dnia upływu tego terminu do dnia zapłaty, kwoty te będą powiększone o odsetki zwykłe obliczone według stopy równej krańcowej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego, obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe;
6. Oddala pozostałą część wniosku o słuszne zadośćuczynienie.
Sporządzono w języku francuskim i obwieszczono pisemnie dnia 21 stycznia 2016 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
André Wampach Mirjana Lazarova Trajkovska
Zastępca Kanclerza Przewodnicząca
Full & Egal Universal Law Academy