Lyapin / Rusya – 46956/09 - 24.7.2014 tarihli Karar [Bölüm I]
Olaylar - 2008 yılı Nisan ayında, başvuran bir dizi hırsızlık soruşturmasından dolayı yakalanmıştır. Başvuran, polis tarafından gözaltında tutulurken ağzının kapatıldığını, iple bağlandığını, yumruklandığını, tekmelendiğini ve yaklaşık 12 saat elektrik şokuna maruz kaldığını ileri sürmüştür. Araştırma komitesi başvuranın yaralanmalarına ilişkin ön soruşturma araştırması yürüttüğü halde, tekrar tekrar ceza davası açmayı reddetmiştir ki soruşturmacılara her türlü mevcut soruşturma tedbirlerini kullanmaya dair izin verebilirdi. Başvuranın 2009 yılı Aralık ayında komitenin onuncu reddine karşı itirazı yerel mahkemeler tarafından reddedilmiştir. Yerel mahkemeler ön soruşturma araştırmasının kusursuz, kararın adil ve gerekçeli olduğunu dikkate almıştır.
Hukuki Değerlendirme – 3. madde
(a) Esas bakımından - Başvuran yoğun fiziksel ve ruhsal sıkıntıya sebep olan çeşitli fiziksel şiddet eylemlerin mağduru olmuştur. Başvuranın elektrik şokuna maruz bırakılması ve acı veren bir şekilde bağlanması, polis memurlarının belirli bir bilgi ve hazırlığını gerektirmektedir; polis memurları, başvuranın itirafta bulunması için kasıtlı olarak böyle bir muamelede bulunmuşlardır. Böyle bir muamele işkence anlamına gelmektedir.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle)
(b) Usul bakımından - Rusya Ceza Hukukunda ön soruşturma araştırması, suç duyurusuyla ilgili ilk basamak olarak hizmet etmektedir. Araştırma usulüne uygun olarak yürütülmelidir; ceza gerektiren bir suçun unsurlarının açıklanması halinde, bunu ceza davası ve ceza soruşturması açılması izler.
Başvuranın durumunda, başvuranın kötü muamele iddialarını destekleyen güvenilir tıbbi delil olmasına rağmen, yine de 20 ayı aşkın süredir ceza davası açılmasına yönelik tekrarlanan red sayesinde, başvuranın şikâyetlerine ilişkin araştırma komitesi tüm çeşitli soruşturma tedbirlerini gerçekleştiren tam teşekküllü bir ceza soruşturması olan “ön soruşturma”yı hiçbir şekilde başlatmamıştır. Sonuçta, olayları açıklığa kavuşturabilecek polis memurları yalancı şahitliğe ya da tanıklığa dair retlerine ilişkin ceza sorumluluğuna tabi tutularak, tanık olarak hiçbir şekilde sorgulanmamışlar ve bir yüzleştirme ya da bir kimlik teşhir etme durumunu gerçekleştirme mümkün olmamıştır.
Suçlamaların sonradan bir mahkeme tarafından incelenebilmesi için önceden ceza davası ve ceza soruşturması açılması gerektiğinden, “ön- soruşturma araştırmasının” tek başına gerçeklerin doğruluğunu ortaya koyma ve söz konusu sorumluların cezalandırılmasına dair yeterliliği yoktur. Rusya aleyhinde söz konusu türden çeşitli davalarla karşılaştırma yapıldığında, Mahkeme polis tarafından gözaltında tutulurken ağır kötü muameleye yönelik güvenilir iddialar dâhilinde ceza soruşturması açılmasına dair soruşturmacı makamların reddi hususundan daha güçlü anlamlar çıkarmakla yükümlüdür.
Araştırma komitesinin etkin bir soruşturma yürütmeye dair görevini yerine getirirken yaptığı hata, kendi kararlarını gözden geçiren yerel mahkemeler tarafından düzeltilmemiştir. İlk yargılamada, başvuran aleyhinde ceza yargılamaları derdest olduğundan adli bir inceleme yürütülmesi reddedilmiştir. Başka bir yargılamada, mahkemeler tarafından tespit edilen kusurun komitenin bir sonraki yıl boyunca verilen yedi kararında da bulunması sebebiyle kararlar araştırma komitesi tarafından icra edilmemiştir. Son olarak, yerel mahkeme herhangi bir bağımsız inceleme gerçekleştirmeden araştırma komitesinin ceza davası açılmamasına dair kararını onamıştır.
Bu nedenle, 3. maddenin usulden ihlali bulunmaktadır.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle)
41. madde: manevi tazminat olarak 45.000 avro
Full & Egal Universal Law Academy