Manole ve “Romanian farmers direct” / Romanya – 46551/06 - 16.6.2015 tarihli Karar [III. Bölüm]
Olaylar – 2006 yılının Ocak ayında bir çiftçi olan birinci başvuran ve 48 kişi, gerçekleştirdikleri kurucu genel toplantıda, “Romanian Farmers Direct” isminde bir sendika kurmaya karar vermişlerdir. Birinci başvuran, sendika başkanı olarak seçilmiştir.
Daha sonra, birinci başvuran, tüzel kişilik kazanma amacıyla grubun sendika olarak kaydedilmesi için Bölge Mahkemesi’ne başvurmuştur. Statüsüne göre, sendikanın temel amacı, çiftçi veya çiftçilere taşımacılık dâhil olmak üzere hizmet sunan kişilerden oluşan üyelerinin çıkarlarını savunmaktır. Bölge Mahkemesi, yalnızca işçilerin ve kamu görevlilerinin sendika kurabilecekleri gerekçesiyle söz konusu başvuruyu kabuledilemez olarak nitelendirmiştir.
Hukuksal Değerlendirme – Madde 11: Başvuranların grubunun sendika olarak kaydedilmesinin reddedilmesi, sendika kurmak ve sendikalara katılmak hakkının kullanılmasına müdahale teşkil etmektedir. Erişilebilir ve öngörülebilir olan ve sadece işçilerin ve kamu görevlilerinin (serbest çalışan çiftçiler de bu kapsamdadır) sendika kurma izinlerinin olduğu belirtilen kanun tarafından söz konusu müdahale öngörülmüştür. Söz konusu müdahale, sendika ve diğer dernekler arasında ayrım gözeterek ekonomik ve sosyal düzeni güvence altına alma gibi meşru bir hedef gütmektedir.
Olaylar sırasında, serbest çalışan çiftçiler, sanayide veya ekonominin diğer sektörlerinde serbest çalışan diğer kişilerle aynı dernek haklarına sahip olmuşlardır. 1930 yılında Romanya tarafından onaylanan 11 No’lu Tarım İşçilerinin Dernek Kurma ve Birleşme Haklarına Müteallik Sözleşme’ye (ILO) uygundur. Serbest çalışan çiftçiler olarak, sendika olarak yazılmak isteyen birinci başvuranın ve diğer kişilerin, sendikalara katılmak için diğer serbest çalışan kişilerle aynı izne sahip olmalarına rağmen, sendika kurma hakları bulunmamaktadır.
Kırsal istihdama ilişkin hassas sosyal ve siyasi meseleler ve bu kapsamda ulusal sistemler arasında önemli ölçüde uyuşmazlık dikkate alındığında, Sözleşmeci Devletlere, serbest çalışan çiftçilerin dernek kurma özgürlüğü hakkını güvence altına alacak şekilde geniş bir takdir yetkisi verilmelidir. Ayrıca, mevcut mevzuat uyarınca çiftçilikle uğraşanların ve kooperatif üyelerinin sendika kurma ve sendikaya katılma hakları bulunmaktadır.
Ayrıca, 2012 yılında kabul edilen ve 2013 yılında yayımlanan ILO Sözleşme ve Tavsiye Kararlarının Uygulanması Uzmanlar Komitesinin Romanya’nın Dernek kurma özgürlüğüne ve örgütlenme hakkının korunmasına ilişkin 87 No’lu Sözleşmeyi uygulamasına ilişkin genel yorumlarının ışığında, Mahkeme, serbest çalışan çiftçilerin sendika kurma izinlerinin olmayışının Sözleşme’nin 11. maddesini ihlal ettiğine işaret eden yeterli dayanak bulamamıştır.
Şu an yürürlükte olan mevzuat gibi olaylar sırasında yürürlükte olan mevzuat, başvuranların profesyonel dernekler kurma haklarını hiçbir şekilde sınırlandırmamıştır. Ayrıca, Mahkeme, mevcut davada, ilgili kişilerin dernek kurması halinde, kamu mercilerine karşı üyelerinin ortak çıkarlarını savunmak için gerekli yetkilere sahip olduklarını gösteren hiçbir kanıt bulunmadığına işaret etmektedir.
İç hukuk uyarınca, çiftçilerin oluşturduğu örgütler, dernek kurmaya ihtiyaç duymaksızın, kamu makamlarına karşı üyelerinin çıkarlarını savunmaları için gerekli hakları sahiptirler. Ekonominin diğer sektörlerinde olduğu gibi tarımda, söz konusu dernek şekli, yalnızca işçiler ve kooperatif üyeleri için geçerlidir.
Özet olarak, başvuranların sendika olarak kaydolmalarının reddedilmesi, bu kapsamda ulusal makamların takdir yetkisinin dışında değildir ve bu nedenle orantısız değildir.
Sonuç: ihlal yok (oy birliğiyle).
(Bkz., Sendika hakları başlıklı Tematik Bilgi Notu)
Full & Egal Universal Law Academy