© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Margus gegn Króatíu
Dómur frá 27. maí 2014
Mál nr. 4455/10
6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi
4. gr. 7. viðauka. Réttur til að vera ekki saksóttur eða refsað tvívegis
Óvilhallur dómstóll. Réttur til að vera viðstaddur málsmeðferð. Tvöföld málsmeðferð fyrir sama brot. Stríðsglæpir.
1. Málsatvik
Kærandi er króatískur ríkisborgari, fæddur árið 1961 og afplánar fangelsisdóm í Króatíu. Sakamál var höfðað gegn honum í apríl 1993 vegna brota sem hann var talinn hafa framið sem hermaður í króatíska hernum í nóvember og desember árið 1991. Hann var m.a. sakaður um að hafa framið fjögur morð. Saksóknari felldi niður 2 af ákæruliðunum gegn honum í janúar 1996 en eftir stóðu ákærur fyrir tvö morð og fyrir að hafa veitt barni alvarlega áverka. Í janúar 1997 var málið gegn kæranda fellt niður í undirrétti. Niðurfelling málsins var byggð á lögum sem tóku gildi í september 1996 og veittu hermönnum sem höfðu framið brot, önnur en alvarlegustu stríðsglæpi í stríðinu á Balkanskaga, friðhelgi vegna brota sinna. Í september 2007 felldi hæstiréttur ákvörðunina um niðurfellingu málsins úr gildi með þeim rökum að kærandi hefði framið umrædd brot eftir að herskyldu hans lauk. Því hefði verknaðurinn ekki verið í nægjanlegum tengslum við hernaðarátökin en það var skilyrði þess að menn hlytu friðhelgi samkvæmt lögunum. Mál var höfðað gegn kæranda í apríl 2006 vegna þeirra stríðsglæpa sem hann var talinn hafa framið í nóvember og desember 1991, m.a. fjögur morð og fyrir að hafa slasað barn alvarlega. Ákæran náði til sömu brota og fyrri ákæran hafði fjallaði um.
Í undirrétti var mál hans flutt fyrir 3 dómurum en einn þeirra hafði setið í dóminum sem tók ákvörðun um að fella niður málið gegn kæranda í janúar 1997. Við málflutninginn var kæranda vísað úr dómsalnum eftir að hafa í tvígang truflað lokaræðu saksóknara í málinu.
Í mars 2007 var kærandi sakfelldur fyrir brotin og dæmdur til 14 ára fangelsisvistar. Fangelsisdómur hans var lengdur í 15 ár í hæstarétti. Í dómi hæstaréttar var tekið fram að kærandi væri sakfelldur fyrir sömu brot og fyrra dómsmál hans fjallaði um en ákæran í seinna málinu náði til mun fleiri brota og byggði auk þess á þeirri málsástæðu að kærandi hafi brotið gegn alþjóðalögum.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að þar sem sami dómari hafi fjallað um mál hans í dómsmálinu árið 1997 og í seinna máli gegn honum hafi réttur hans til réttlátrar málsmeðferðar skv. 6. gr. sáttmálans verið brotinn. Þá hefði hann ekki fengið að vera viðstaddur lokaræður saksóknara og verjanda í málinu sem hafi einnig falið í sér brot á 6. gr. Hann taldi einnig að mál hans hafi fengið tvöfalda málsmeðferð fyrir dómstólum sem bryti gegn 4. gr. 7. viðauka sáttmálans.
Niðurstaða
Um 6. gr.: Dómstóllinn tók fyrst til skoðunar hvort dómstóllinn í máli kæranda hafi verið óvilhallur. Dómstóllinn taldi að þó sami dómari hafi setið í máli kæranda árið 1997 og 2006, hafi hann ekki tekið ákvörðun um sekt kæranda í fyrra málinu og ekki lagt mat á sönnunargögn í málinu. Ekki væri ástæða til að efast um óhlutdrægni hans og taldi því dómstóllinn að ekki hafi verið brotið gegn 1. mgr. 6. gr. sáttmálans. Hvað varðaði brottvikningu kæranda úr dómsalnum þá taldi dómstóllinn að þó að sakborningar hefðu ríkan rétt til þess að vera viðstaddir málflutning í málum þeirra, hefði kærandi ítrekað truflað málflutninginn og því hafi verið réttlætanlegt að víkja honum úr dómsal. Þá hafi lögmaður hans verið viðstaddur allan málflutninginn og haft tækifæri á að koma sjónarmiðum hans á framfæri. Því hafi brottvikningin ekki falið í sér brot gegn 6. gr. sáttmálans.
Um 4. gr. 7. viðauka: Dómstóllinn benti á að kærandi hafi verið sóttur til saka fyrir sömu brot í dómsmálunum 1997 og 2006. Dómstóllinn tók fram að samkvæmt fyrri fordæmum dómsins fæli ákvörðun saksóknara um að falla frá málssókn ekki í sér ákvörðun um sekt eða sakleysi sakbornings. Því gæti 4. gr. 7. viðauka ekki átt við um þau brot sem saksóknari hafi fellt niður í desember 1996. Hvað varðaði þau brot sem eftir stóðu og fjallað var um í dóminum 1997, þá tók dómstóllinn fram að kæranda hafi verið veitt friðhelgi vegna alvarlegra brota hans gegn mannréttindum annarra sem væru vernduð m.a. af 2. gr. og 3. gr. mannréttindasáttmálans. Dómstóllinn tók fram að umrædd ákvæði sáttmálans væru ein af mikilvægustu ákvæðum hans og í fyrri dómum dómstólsins hafi verið lögð áhersla á að mönnum yrði ekki veitt friðhelgi vegna slíkra brota. Þó að mál kæranda fjallaði ekki sem slíkt um brot gegn 2. gr. eða 3. gr. sáttmálans, heldur um 4. gr. 7. viðauka, yrði að meta ákvæði hans í samhengi. Dómstóllinn tók einnig fram að í þjóðarétti væri aukin tilhneiging til þess að telja að ekki væri hægt að veita friðhelgi vegna alvarlegra brota gegn mannréttindum.
Dómstóllinn vísaði til þess að Mannréttindadómstóll Ameríku hafi komist að þeirri niðurstöðu að veiting slíkrar friðhelgi samræmdist ekki skyldum ríkja að þjóðarétti til að rannsaka og refsa fyrir slík brot og að Mannréttindanefnd SÞ hafi m.a. ályktað gegn því að friðhelgi yrði veitt vegna brota á mannréttindum. Því taldi dómstóllinn að króatískum yfirvöldum hafi borið skylda til þess að sækja kæranda til saka fyrir þau brot sem hann var talinn hafa framið og að það hafi ekki falið í sér brot gegn 4. gr. 7. viðauka sáttmálans, þegar tekið væri tillit til annarra ákvæða hans, sérstaklega 2. gr. og 3. gr.
Nokkrum sérálitum var skilað í málinu.
Full & Egal Universal Law Academy