© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Michaud gegn Frakklandi
Dómur frá 6. desember 2012
Mál nr. 12323/11
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Lögmenn. Trúnaðarskylda. Tilkynningarskylda um peningaþvætti. ESB-löggjöf.
1. Málsatvik
Kærandi, Patrick Michaud, er franskur ríkisborgari, fæddur árið 1947 og býr í París. Hann er meðlimur í lögmannafélagi Parísar og siðanefnd lögmannafélaga. Frá árinu 1991 hefur Evrópusambandið sett fjölda tilskipana sem ætlað er að koma í veg fyrir að fjármálakerfi séu notuð til peningaþvættis. Þessar tilskipanir hafa verið innleiddar í frönsk lög. Samkvæmt þeim hvílir tilkynningarskylda á frönskum lögmönnum vakni grunsemdir þeirra um slíka háttsemi við störf þeirra við undirbúning eða framkvæmd nánar tiltekinna löggerninga eða störf sem fjárhaldsmenn. Þessi skylda hvílir þó ekki á þeim við störf þeirra í tengslum við dómsmál eða lögfræðilega álitsgjöf. Þeim ber að tilkynna grunsemdir sínar eftir atvikum til formanns félags hæstaréttarlögmanna og æðsta stjórnsýsludómstóls landsins eða formanns þess lögmannafélags er þeir tilheyra. Síðan hvílir skylda á viðkomandi formanni til að senda erindið áfram til peningaþvættisdeildar franska fjármálaeftirlitsins.
Þann 12. júlí 2007 ákvað franska lögmannafélagið að setja reglur um þessa tilkynningarskyldu lögmanna, þar á meðal um skyldu til að taka upp verklagsreglur um viðbrögð þegar grunur um peningaþvætti vaknaði. Var mælt fyrir um viðurlög við broti á reglunum.
Kærandi leitaðist við að fá reglurnar ógiltar hjá dómstólum. Taldi hann að þær takmörkuðu frelsi lögmanna til að stunda starf sitt. Hann lagði áherslu á að grunur væri hvergi nánar skilgreindur í reglunum og því væri skilyrði 7. gr. Mannréttindasáttmálans um skýrleika ekki uppfyllt. Hann hélt því einnig fram að reglurnar brytu gegn trúnaðarskyldu við skjólstæðinga sem nyti verndar 8. gr. Mannréttindasáttmálans. Því til viðbótar fór hann fram á að æðsti stjórnsýsludómstóllinn óskaði eftir forúrskurði ESB-dómstólsins um hvort skyldan til tilkynningar um slíkan grun bryti gegn 6. gr. sáttmálans um Evrópusambandið og 8. gr. Mannréttindasáttmálans.
Þann 23. júlí 2010 vísaði æðsti stjórnsýsludómstóllinn máli kæranda frá og synjaði beiðni um forúrskurð.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að skyldan til að tilkynna grun um peningaþvætti væri ósamrýmanleg grundvallarsjónarmiðum um trúnað milli lögmanns og skjólstæðings hans og faglegri þagnarskyldu lögmanna. Hún bryti því í bága við 8. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn áréttaði að 8. gr. verndaði rétt einstaklinga til friðhelgi einkalífs og samskipta. Þá væri sú skylda lögmanna að gefa upp tilteknar upplýsingar fengnar í samskiptum við skjólstæðinga sína til fjármálaeftirlits takmörkun á réttinum til samskipta og friðhelgi einkalífs, en það hugtak nái yfir fagleg og viðskiptatengd málefni.
Dómstóllinn tók fram að skerðing sú er um ræðir væri í samræmi við lög í skilningi 8. gr. og markmiðið með skerðingunni væri að sporna við peningaþvætti í þágu almannahagsmuna og væri einnig lögmætt í skilningi ákvæðisins, þar sem það stefndi að því að firra glundroða og glæpum.
Franska ríkið hélt því fram að því bæri skylda til að innleiða tilskipunina sem aðildarríki Evrópusambandsins og sambandið veiti í það minnsta lágmarksvernd mannréttinda í skilningi sáttmálans fyrir fullnægjandi réttarvernd. Í því sambandi vísaði franska ríkið til dóms Mannréttindadómstólsins í máli Bosphorus Airways gegn Írlandi. Dómstóllinn hafnaði þessari röksemd, því þótt reglan um að gera yrði ráð fyrir að fullnægjandi réttarvernd gæti átt við í þessum kringumstæðum, þá hefði æðsti stjórnsýsludómstóllinn neitað að vísa málinu til dómstóls ESB til forúrskurðar. Í ljósi þess að sá dómstóll hafði ekki áður tekið afstöðu til þessarar röksemdar yrði Mannréttindadómstóllinn að taka málið til efnismeðferðar og kanna hvort skerðingin hafi verið nauðsynleg.
Dómstóllinn minnti á að 8. gr. verndaði friðhelgi samskipta milli manna og einkalífs og sú vernd væri enn ríkari ef hún varðaði samskipti lögmanna og skjólstæðinga þeirra. Þetta leiddi af því að lögmenn hafa grundvallarhlutverki að gegna í lýðræðissamfélagi, þ.e. að verja einstaklinga fyrir dómi. Þessu hlutverki geti þeir ekki sinnt nægilega nema þeir geti fullvissað þá sem njóta verndar þeirra um að samskipti þeirra í milli séu í trúnaði. Þó tók dómstóllinn fram að vernd þessi væri ekki án takmarkana og að sú skerðing sem hér væri um að ræða væri nauðsynleg í þágu almannahagsmuna og gengi ekki lengra en nauðsyn bæri til. Tvennt hefði aðallega áhrif á þetta mat, tilvikin sem tilkynningarskyldan ætti við væri takmörkuð við þröngt skilgreind tilvik. Lögmanninum bæri þannig að tilkynna formönnum ákveðinna fagfélaga grun sinn. Formaðurinn ætti svo að meta og tilkynna til yfirvalda teldi hann nauðsyn bera til. Niðurstaða dómstólsins var að sú skerðing á trúnaðarskyldu lögmanna við skjólstæðinga sína, sem fólst í siðareglunum, færi ekki út fyrir þann ramma er 8. gr. leyfir og var franska ríkið því ekki talið hafa brotið gegn ákvæðinu.
Full & Egal Universal Law Academy