© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Mikalauskas gegn Möltu
Dómur frá 23. júlí 2013
Mál nr. 4458/10
3. gr. Bann við pyndingum
5. gr. Réttur til frelsis og mannhelgi
Gæsluvarðhald. Aðbúnaður. Réttur til að fá ákvörðun um frelsissviptingu endurskoðaða. Réttur til að fá lausn gegn tryggingu.
1. Málsatvik
Kærandi, Tomas Mikalauskas, er litháískur ríkisborgari, fæddur árið 1981. Í september 2009 var hann handtekinn á Möltu fyrir vörslu fíkniefna og úrskurðaður í gæsluvarðhald. Kærandi taldi að aðstæður í fangelsi, þar sem hann var vistaður, væru svo slæmar að það jafngilti ómannlegri og vanvirðandi refsingu. Hann taldi einnig að hann hefði ekki notið viðunandi læknisþjónustu í fangelsinu vegna stöðugra höfuðverkja sem hann þjáðist af.
Kæranda var ítrekað gert að sæta frekara gæsluvarðhaldi, en eftir tíu mánuði í varðhaldi var tekið ákvörðun um að veita mætti honum lausn gegn greiðslu hárrar fjárhæðar í tryggingu. Kærandi gat ekki greitt trygginguna og sat því í gæsluvarðhaldi í tólf mánuði til viðbótar. Honum var sleppt úr haldi í júlí 2011 eftir að krafa um tryggingarfjárhæð hafði verið lækkuð. Hann býr á Möltu og er sakamál vegna framangreinds nú rekið þar gegn honum.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að aðbúnaður í fangelsi þar sem hann var vistaður og skortur á læknisþjónustu fælu í sér brot gegn 3. gr. sáttmálans. Þá taldi hann að lengd þess gæsluvarðhalds sem hann sætti og sú fjártrygging, sem sett var sem skilyrði fyrir lausn hans, fælu í sér brot gegn 3. og 4. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Um 3. gr.: Dómstóllinn tók fram að aðildarríkjum væri skylt að sjá til þess að fangar í gæsluvarðhaldi þyrftu ekki að sæta ómannlegri eða óvirðandi meðferð. Hluti af þessari skyldu væri að sjá föngum fyrir viðeigandi læknisþjónustu. Ekki væri nóg að sýnt væri fram á að gæsluvarðhaldsfangar hafðu aðgang að læknisþjónustu, heldur þyrfti sú þjónusta sem veitt væri að vera fullnægjandi. Í þessu tilviki taldi dómstóllinn ekki ástæðu til að draga í efa lýsingu maltneska ríkisins á heilsufari kæranda og sjúkrasögu hans eftir að hann var hnepptur í gæsluvarðhald. Þar kom meðal annars fram að kærandi hefði verið tregur til þess að móttaka þá meðferð sem í boði var og ekki farið eftir ráðum fangelsislækna. Þá taldi dómstóllinn ekki sýnt fram á að aðstæður í því fangelsi þar sem kærandi var vistaður hefðu haft neikvæð áhrif á heilsu hans. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn ekki hafa verið brotið gegn 3. gr. sáttmálans.
Um 5. gr.: Dómstóllinn tók fram að 4. mgr. 5. gr. sáttmálans tryggði einstaklingum rétt til þess að bera lögmæti frelsissviptingar undir dómstól með skjótum hætti. Þar kæmi bæði til skoðunar hvort réttum málsmeðferðarreglum hefði verið fylgt við framkvæmd frelsissviptingar og hvort frelsissviptingin þjónaði lögmætu markmiði. Dómstóllinn taldi maltneska ríkið ekki hafa sýnt fram á að þau úrræði sem kæranda stóðu til boða til að fá endurskoðun á lögmæti gæsluvarðhaldsins hafi verið fullnægjandi. Var því talið að brotið hefði verið brot gegn 4. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Að því er varðar 3. mgr. 5. gr. sáttmálans tók dómstóllinn fram að tryggja verði að einstaklingar sem sæta gæsluvarðhaldi geti fengið mál sín tekin fyrir hjá dómstólum innan hæfilegs tíma. Vísað var til þess að slíkt eigi við þegar lausn gegn tryggingu komi til álita og verði ákvörðun um fjárhæð tryggingar að taka tillit til aðstæðna sakbornings. Talið var að synjun á kröfum kæranda um lausn gegn greiðslu tryggingar hefði í upphafi verið byggð á lögmætum grundvelli, en vísað hafði verið til þess að hann gæti haft áhrif á vitni málsins eða reynt að flýja. Hins vegar var kröfum kæranda hafnað með sömu rökum þó að aðstæður hefðu tekið verulegum breytingum og rannsókninni fleygt fram. Þá taldi dómstóllinn að fjárhæð þeirrar tryggingar sem kæranda var gert að greiða hefði ekki tekið sanngjarnt mið af aðstæðum hans. Að sama skapi voru gerðar athugasemdir við tafir á málsmeðferð sem voru til þess fallnar að lengja þann tíma sem kærandi sætti gæsluvarðhaldi. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn að jafnframt hefði verið brotið gegn 3. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Maltneska ríkinu var gert að greiða kæranda 4.000 evrur í miskabætur og 1.000 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy