© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, /diplomacy. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, /dyplomacja. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 219
Czerwiec 2018 r.
M.L. i W.W. p. Niemcom – skargi nr 60798/10 i 65599/10
Wyrok z 28.06.2018 r. [Piąta Sekcja]
Art. 8 Konwencji[1]
Obowiązki pozytywne
Art. 8 ust. 1
Poszanowanie życia prywatnego
Odmowa zobowiązania mediów do zanonimizowania dostępnego w Internecie materiału archiwalnego na temat przestępstwa na żądanie sprawców tego przestępstwa w związku ze zbliżającym się ich zwolnieniem: brak naruszenia
Fakty – W 1993 r. skarżący zostali skazani za morderstwo znanego aktora i skazani na dożywotnie pozbawienie wolności. W 2007 r., gdy zbliżała się data ich zwolnienia z więzienia, wszczęli oni postępowanie przeciwko kilku organizacjom medialnym, domagając się zanonimizowania dokumentów archiwalnych, które były dostępne na ich stronach internetowych i datowane na czas procesu (artykuł, plik i transkrypcja reportażu dźwiękowego).
W 2009 i 2010 r., przyznając, że skarżący mieli znaczny interes w tym, by nie konfrontowano ich już z ich wyrokiem skazującym, Federalny Trybunał Sprawiedliwości orzekł na korzyść organizacji medialnych na tej podstawie, że:
– przestępstwo i proces przyciągnęły swego czasu znaczną uwagę mediów; istniał interes społeczeństwa w otrzymywaniu informacji, co obejmowało także możliwość przeprowadzania badań na temat wydarzeń z przeszłości; częścią roli mediów było uczestnictwo w kształtowaniu opinii demokratycznej poprzez udostępnianie swoich archiwów;
– skarżący niedawno podjęli próbę wznowienia postępowania w ich sprawie; zaledwie trzy lata przed swym zwolnieniem wezwali prasę do przekazania informacji na temat ich najnowszego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; do 2006 r. strona internetowa obrońcy drugiego skarżącego zawierała liczne reportaże o jego kliencie;
– przedmiotowe dokumenty zostały umieszczone pod nagłówkami, które wyraźnie wskazywały, że nie były to nowe reportaże;
- konieczne jest uwzględnienie ryzyka, że przy braku wystarczającej liczby personelu i czasu na rozpatrywanie wniosków o zanonimizowanie materiałów media mogłyby się powstrzymywać przed umieszczaniem w swych reportażach elementów umożliwiających identyfikację, które mogłyby następnie stać się bezprawne.
Skarżący uznali, że takie podejście nie uwzględniało mocy wyszukiwarek.
Prawo – art. 8: Początkowa ingerencja w życie prywatne skarżących wynikła w niniejszej sprawie z decyzji zainteresowanych organizacji medialnych o opublikowaniu informacji, a zwłaszcza o jej ciągłym udostępnianiu na swoich stronach internetowych, nawet bez zamiaru przyciągnięcia uwagi opinii publicznej. Istnienie wyszukiwarek jedynie pogłębiło tę ingerencję.
Obowiązki wyszukiwarek wobec osoby, której dotyczy dana informacja, mogą się jednak różnić od obowiązków podmiotu, który pierwotnie opublikował informację. W konsekwencji wyważenie konkurencyjnych interesów może prowadzić do różnych wyników w zależności od tego, czy wniosek o usunięcie zostaje złożony w stosunku do podmiotu, który pierwotnie opublikował informację (której działalność zasadniczo jest w centrum tego, co ma chronić wolność wyrażania opinii), czy w stosunku do wyszukiwarki (której głównym interesem nie jest publikacja pierwotnych informacji o osobie zainteresowanej, ale ułatwianie identyfikacji wszystkich dostępnych informacji na jej temat i stworzenie jej profilu).
Z przedstawionych poniżej powodów Trybunał doszedł do wniosku, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżących nie naruszała pozytywnych obowiązków Państwa Niemieckiego ochrony życia prywatnego skarżących. Mając na względzie (i) margines oceny władz krajowych przy wyważaniu rozbieżnych interesów w takich sprawach, (ii) znaczenie utrzymywania dostępności reportaży, których zgodność z prawem nie była kwestionowana w momencie ich pierwotnego opublikowania, oraz (iii) postępowanie skarżących wobec prasy, Trybunał nie dostrzegł mocnych powodów, które wymagałyby, by swą oceną zastąpił stanowisko Federalnego Trybunału Sprawiedliwości.
(a) Wkład do debaty w interesie ogólnym oraz kwestia anonimizacji na życzenie – Prawa osoby będącej obiektem publikacji dostępnej w Internecie – niezależnie od ich znaczenia – muszą zostać wyważone w stosunku do chronionego przez art. 10 Konwencji interesu społeczeństwa w otrzymywaniu informacji o wydarzeniach z przeszłości i historii współczesnej za pośrednictwem publicznych archiwów cyfrowych prasy.
W niniejszej sprawie dostępność kwestionowanych reportaży na stronach internetowych organizacji medialnych w momencie składania wniosków przez skarżących nadal przyczyniała się do debaty w interesie ogólnym, który nie zmniejszył się z upływem kilku lat.
Prawdą jest, że skarżący nie domagali się usunięcia materiału, a jego anonimizacji. Niemniej jednak, po pierwsze, podejście do relacjonowania danego tematu jest kwestią należącą do wolności dziennikarskiej; do dziennikarzy należy podejmowanie decyzji, jakie dane (takie jak pełne imię i nazwisko danej osoby) powinny zostać zawarte w celu zapewnienia wiarygodności publikacji – pod warunkiem, że decyzje te są zgodne z etycznymi i deontologicznymi normami zawodowymi. Po drugie, obowiązek oceny zgodności reportażu z prawem na późniejszym etapie na wniosek osoby zainteresowanej – co pociągałoby za sobą konieczność wyważenia wszystkich wchodzących w grę interesów – wiązałoby się z ryzykiem, że prasa wolałaby powstrzymać się od zachowywania takich reportaży w swoich archiwach internetowych lub pomijać elementy umożliwiające identyfikację, których mogłyby dotyczyć wszelkie takie żądania.
(b) Stopień, w jakim dana osoba była dobrze znana, oraz przedmiot reportażu – Prawdą jest, że wraz z upływem czasu zainteresowanie opinii publicznej danym przestępstwem spadło, niemniej jednak skarżący powrócili na forum publiczne, gdy próbowali wznowić swoje postępowanie karne i skontaktowali się z prasą w tym względzie. Zatem nie byli oni po prostu osobami prywatnymi, które nie były znane opinii publicznej.
Co do przedmiotu reportażu (przebieg postępowania karnego w przedmiotowym czasie lub jeden z wniosków o wznowienie postępowania), był on w stanie przyczynić się do debaty w społeczeństwie demokratycznym.
(c) Wcześniejsze zachowanie zainteresowanej osoby wobec mediów – Próby zakwestionowania przez skarżących ich skazania wykraczały znacznie poza zwykłe wykorzystanie środków odwoławczych, dostępnych w ramach niemieckiego prawa karnego. Ze względu na ich własne postępowanie wobec prasy należy w niniejszej sprawie przywiązywać mniejsze znaczenie do interesu skarżących w tym, by nie byli dłużej konfrontowani ze swym skazaniem poprzez materiały archiwalne na stronach internetowych licznych organizacji medialnych. Dlatego, nawet w świetle zbliżającego się ich zwolnienia, nie mogli oni dłużej żywić uprawnionych oczekiwań, że reportaże zostaną zanonimizowane, a nawet, że zostaną zapomniani w Internecie.
(d) Treść, forma i konsekwencje publikacji – Kwestionowane teksty opisywały w obiektywny sposób orzeczenie sądowe. Wprawdzie niektóre z omawianych artykułów zawierały szczegółowe informacje na temat życia oskarżonych, takie szczegóły stanowiły jednak część informacji, które sędziowie orzekający na podstawie prawa karnego, regularnie są zobowiązani uwzględniać przy ocenie okoliczności przestępstwa i elementów indywidualnej winy, a w konsekwencji stanowiły co do zasady część rozważań podczas rozpraw. Ponadto artykuły te nie wskazywały na zamiar przedstawiania skarżących w sposób dyskredytujący lub zaszkodzenia ich reputacji.
Jeśli chodzi o zakres publikowania, zważywszy na swe umiejscowienie w architekturze przedmiotowych stron internetowych kwestionowane reportaże raczej nie przyciągały uwagi tych użytkowników Internetu, którzy nie poszukiwali informacji na temat skarżących. Nic nie wskazywało również na to, że utrzymanie dostępu do tych reportaży miało na celu ponowne rozpowszechnienie informacji o skarżących.
Co do faktu, że Internet zwiększył ilość informacji i sprawił, że stała się ona wszechobecna – w tym względzie, że niezależnie od stopnia jego rozpowszechniania na początku, kwestionowany materiał można na stałe znaleźć w Internecie, zwłaszcza za pomocą wyszukiwarek – skarżący nie wskazali, by podjęli jakieś próby skontaktowania się z operatorami wyszukiwarek i wnioskowania, by ograniczyli oni możliwość wyśledzenia odnośnych informacji. Ponadto Trybunał uznał, że nie ma potrzeby wypowiadania się co do możliwości zarządzenia przez sądy krajowe środków mniej restrykcyjnych dla wolności wyrażania opinii organizacji medialnych, zważywszy że nie były one częścią rozważań przed tymi sądami w postępowaniu krajowym ani też, w istocie, w postępowaniu przed Trybunałem.
(e) Okoliczności, w których zrobiono zdjęcia – Kwestionowane fotografie nie zawierały elementów kompromitujących. Prawdopodobieństwo, że zdjęcia doprowadzą osoby trzecie do rozpoznania skarżących, zmniejszał również fakt, że pokazywały one skarżących, tak jak wyglądali trzynaście lat przed zwolnieniem.
Rozstrzygnięcie: brak naruszenia (jednomyślnie).
(Zobacz również raport z badania pt. Internet w orzecznictwie Trybunału, a także, dokładniej, Times Newspapers Ltd p. Zjednoczonemu Królestwu (nr 1 i 2), skargi nr 3002/03 i 23676/03, 10 marca 2009 r., Nota informacyjna nr 117; Timpul Info-Magazin i Anghel p. Mołdawii, skarga nr 42864/05, 27 listopada 2007 r.; Węgrzynowski i Smolczewski p. Polsce, skarga nr 33846/07, 16 lipca 2013 r.[2], Nota informacyjna nr 165; zobacz także wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Google Spain SL and Google Inc., C-131/12, 13 maja 2014 r., Nota informacyjna nr 174)
© Council of Europe/European Court of Human Rights
Niniejsze streszczenie przygotowane przez Kancelarię nie wiąże Trybunału.
Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa
[1] Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.).
[2] Tekst w tłumaczeniu na język polski jest dostępny na stronie:
Full & Egal Universal Law Academy