© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
M.N. o.fl. gegn San Marínó
Dómur frá 7. júlí 2015
Mál nr. 28005/12
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Sakamálarannsókn. Leit og haldlagning. Persónuupplýsingar.
Raunhæft réttarúrræði.
1. Málsatvik
Kærendur eru fjórir ítalskir ríkisborgarar búsettir á Ítalíu. Í maí 2009 barst dómsyfirvöldum í San Marínó réttarbeiðni frá ítölskum yfirvöldum. Var þar óskað aðstoðar við að afla skjala og gera leit í bönkum og öðrum stofnunum sem kynnu að tengjast yfirstandandi ítalskri sakamálarannsókn á peningaþvætti. Með ákvörðun í nóvember 2009 varð héraðsdómur í San Marínó við beiðninni. Fyrirskipaði hann rannsókn til að afla upplýsinga og bankaskjala tengda reikningum sem rekja mætti til innlends félags sem ítalska rannsóknin beindist að. Við rannsóknina voru tekin afrit af skjölum og úr rafrænum geymslumiðlum, m.a. af tölvupóstum, og bankayfirlitum. Í apríl 2010 fyrirskipaði héraðsdómurinn að ákvörðunin skyldi kynnt ítölskum ríkisborgurum sem gert hefðu fjárvörslusamninga við félagið. Barst fyrsta kærandanum sú tilkynning einhvern tíma á árinu 2011. Kvartaði hann við héraðsdómstólinn á þeim grundvelli að hann hefði aldrei sætt ákæru og hefði engin tengsl við meint afbrot. Þá kvartaði hann yfir því að brotið hefði verið gegn kærurétti sínum. Kvörtun hans hefði verið vísað frá og frávísunin staðfest á æðra dómstigi á þeim grundvelli að hann skorti lögvarða hagsmuni til að geta vefengt ákvörðunina fyrir dómi.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur kvörtuðu allir yfir því að hafa ekki átt raunhæfan aðgang að dómstólum og að brotið hefði verið gegn friðhelgi einkalífs þeirra og bréfaskipta. Töldu þeir þeir þetta varða við 1. mgr. 6. gr., 8. og 13. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Um meðferðarhæfi: Málum þriggja kærenda var vísað frá, en þeir höfðu ýmist ekki tæmt innlend réttarúrræði eða kært eftir sex mánaða kærufrestinn. Eftir stóð mál M.N. og ákvað dómstóllinn að skoða það eingöngu út frá 8. gr. sáttmálans. Upplýsingar úr bankaskjölum töldust vera persónuupplýsingar um einstakling, óháð því hvort þær snertu viðkvæmar upplýsingar eða starfstengd málefni. Auk þess fól afritunin í sér að gagna var aflað og þau þar með tekin í vörslu, burtséð frá því hvort upphaflegi miðillinn væri enn á sínum stað. Afritun bankagagna kæranda og varsla yfirvalda á þeim í kjölfarið skerti því rétt hans til friðhelgi bæði einkalífs og bréfaskipta.
Um efnislega niðurstöðu: Skerðingin var í samræmi við lög, enda samrýmdist það bæði lögum um meðferð sakamála og innlendri dómaframkvæmd að slíkar aðgerðir beindust gegn þriðja aðila þótt hann væri ekki sakborningur í sakamáli. Ráðstöfunin stefndi að þeim lögmætu markmiðum að koma í veg fyrir glæpi og að vernda réttindi og frelsi annarra svo og að efnahagslegri farsæld þjóðarinnar.
Við mat sitt á nauðsyn ráðstöfunarinnar og því hvort viðeigandi réttarvernd hefði verið veitt leit dómstóllinn fyrst til þess hversu víðtæk ákvörðunin hefði verið, en áhrif hennar á þriðja aðila hefðu aldrei verið metin. Kærandi var einstaklingur sem hvorki var sakborningur né tengdist rannsókninni með neinum hætti. Hvað snerti möguleika hans á að vefengja ákvörðunina, þá varð honum ekki kunnugt um hana fyrr en meira en ári síðar og kærur hans fengu aldrei efnislega skoðun, enda hann ekki talinn eiga lögvarinna hagsmuna að gæta. Þurfti því dómstóllinn að fullvissa sig um hvort áhrif hennar á lögvarða hagsmuni samrýmdust sáttmálanum. Ríkið hefði gefið til kynna að kærandinn hefði getað leitað venjulegs einkamálaúrræðis, en ekki tekist að sýna fram á að það úrræði hefði getað leitt til tímanlegrar skoðunar ákvörðunarinnar eða ógildingar hennar. Dómstóllinn viðurkenndi að í fámennri lögsögu kynni að vera erfitt að færa fram dæmi úr innlendri dómaframkvæmd um að úrræðið væri raunhæft. Í þessu máli hefði ákvörðunin hins vegar haft áhrif á meira en þúsund manns án þess að eitt einasta dæmi hefði verið fært fram um að slíkt úrræði hefði verið nýtt og borið árangur. Loks hefði fyrsti kærandinn að verulegu leyti staðið verr að vígi en sakborningar í málinu eða eigendur fjármálastofnananna, sem hefðu allir getað vefengt ákvörðunina. Hann hefði þar af leiðandi ekki notið raunhæfrar verndar landslaga.
Það varð því einróma niðurstaða dómstólsins að brotið hefði verið gegn 8. gr. sáttmálans. Kæranda voru dæmdar 3000 evrur í miskabætur.
Full & Egal Universal Law Academy