© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
M.S. gegn Króatíu.
Dómur frá 19. febrúar 2015
Mál nr. 75450/12
3. gr. Bann við pyndingum.
5. gr. Réttur til frelsis og mannhelgi.
Nauðungarvistun á sjúkrahúsi. Aðbúnaður. Einangrun. Réttaraðstoð. Meðalhóf.
1. Málsatvik
Kærandi er króatískur ríkisborgari. Árið 2012 leitaði hún á slysadeild vegna verkja í mjóbaki. Læknar komust að þeirri niðurstöðu að hún þjáðist auk bakverkja af geðsjúkdómi. Því var hún lögð inn á geðdeild sjúkrahússins, gegn vilja sínum og var fjötruð við sjúkrarúm í einangrunarklefa. Dómstóll staðfesti áframhaldandi vistun kæranda á geðdeild sjúkrahússins, en hún hafði krafist þess að vera látin laus og kvartaði yfir slæmri meðferð á sjúkrahúsinu.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að hún hefði þurft að þola frelsissviptingu í andstöðu við 5. gr. sáttmálans og að hún hefði sætt ómannlegri og vanvirðandi meðferð í skilningi 3. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Um 3. gr.: Dómstóllinn tók fram að bæði kærandi og systir hennar hefðu kvartað yfir aðbúnaði kæranda á sjúkrahúsinu þar sem hún sætti einangrun um tíma. Í kvörtunum þeirra hefðu komið fram skilmerkilegar upplýsingar um meðferðina og hvaða áhrif hún hefði haft á heilsufar kæranda, auk þess sem stuðst hefði verið við læknisfræðileg gögn. Því taldi dómstóllinn að yfirvöldum hefði borið skylda til þess að taka kvartanir þeirra alvarlega og bregðast við með viðeigandi hætti. Dómstóllinn lagði áherslu á að eingöngu bæri að beita þvingunaraðgerðum gagnvart geðsjúkum, s.s. fjötrum og einangrun, þegar önnur vægari úrræði væru sannarlega ekki fyrir hendi. Þannig yrði beiting slíkra úrræða að byggjast á reglum um meðalhóf, taka mið af réttindum sjúklinga til þess að fá slíkar ráðstafanir endurskoðaðar, auk þess sem þær mættu ekki vara lengur en nauðsynlegt væri.
Dómstóllinn taldi að fyrirliggjandi læknisfræðileg gögn hefðu ekki gefið til kynna að yfirvofandi hætta væri á að kærandi ylli sjálfri sér eða öðrum sjúklingum skaða. Þó að hún hefði gefið rangar upplýsingar um heilsufar sitt, hefði það eitt og sér ekki réttlætt þá meðferð sem hún var látin sæta á sjúkrahúsinu. Þá var ekki sýnt fram á að önnur vægari úrræði hefðu verið reynd eða verið talin árangurslaus. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn að ekki hefði verið gætt meðalhófs við ákvörðun um meðferð kæranda. Jafnframt hefði ekki verið fylgst með fullnægjandi hætti með ástandi kæranda á meðan á einangrunarvist hennar stóð. Því taldi dómstóllinn að meðferð kæranda hefði verið ómannleg og vanvirðandi þannig að brotið hefði verið gegn 3. gr. sáttmálans.
Um 5. gr.: Dómstóllinn tók fram að kæranda hefði verið skipaður lögmaður þegar mál vegna nauðungarvistunar hennar var tekið fyrir hjá dómstólum. Hann hefði þó ekki hitt kæranda eða veitt henni ráðgjöf varðandi málið, heldur í raun verið hlutlaus áhorfandi við meðferð málsins. Talið var að yfirvöld hefðu brugðist skyldum sínum til að tryggja að kærandi fengi fullnægjandi réttaraðstoð, enda væri ekki nægilegt að skipa lögmann ef hann veitti ekki raunverulega lögfræðilega aðstoð. Vísað var til þess að jafnvel þó dómari í máli kæranda hefði heimsótt hana á sjúkrahúsið hefði hann ekki upplýst hana um réttindi sín, svo sem réttinn til að vera viðstödd réttarhöld. Samkvæmt þessu væru ýmsir annmarkar á þeirri málsmeðferð sem lá til grundvallar nauðungarvistun kæranda. Hefðu yfirvöld því ekki uppfyllt skyldur sínar til að tryggja réttindi kæranda samkvæmt 5. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy