AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
MÜSLÜM YALÇINKAYA VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru no. 51497/09)
KARAR
STRAZBURG
16 Ocak 2018
İşbu karar kesinleşmiş olup; bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Müslüm Yalçınkaya ve Diğerleri/Türkiye davasında,
Başkan,
Ledi Bianku,
Hâkimler,
Valeriu Griţco,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
19 Aralık 2017 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
1. Davanın temelinde on beş Türk vatandaşı (“başvuranlar”) tarafından, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesine uyarınca, 7 Eylül 2009 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine Mahkemeye yapılmış olan bir başvuru (no. 51497/09) bulunmaktadır.
2. Başvuranların adları, doğum tarihleri ve ikamet adresleri ekteki tabloda yer almaktadır. Başvuranlar Şanlıurfa Barosuna bağlı Avukat Sedat Gözkıran tarafından temsil edilmişlerdir. Davanın bildirilmesinin ardından, başvuranların temsilcisi başvuran Ali Öcalan ve Mustafa Akşahin’in sırasıyla 15 Kasım 2009 ve 25 Temmuz 2011 tarihinde vefat ettiğini ve mirasçıları Fatma Öcalan, Mehmet Öcalan, Abdullah Öcalan, İlhami Öcalan, Hacer Eyibilen (Öcalan), Erol Öcalan, Orhan Öcalan, Vediha Öcalan, Belkız Öcalan, Naziha Akşahin, Fatma Taştan, Halis Akşahin, Mehmet Akşahin, Leyla Yavuz ve Aysel Büyükertaş’ın Mahkeme nezdinde davayı devam ettirmek istediklerini bildirmiştir.
3. Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
4. Başvuru, 25 Ağustos 2014 tarihinde Hükümete bildirilmiştir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
5. Adları ekte belirtilen başvuranlar Türk vatandaşlarıdır.
6. Başvuranların her biri, 17 ve 18 Temmuz 2008 tarihlerinde, Halfeti (Şanlıurfa) Cumhuriyet Savcılığına aşağıdaki ifadelerin yer aldığı bir mektup göndermişlerdir:
“Eğer sayın olarak hitap etmek suç ise ben de Sayın Abdullah Öcalan diyorum ve bu suçu işleyip kendimi ihbar ediyorum.”
7. Cumhuriyet savcısı, 19 Eylül 2008 tarihinde, Halfeti Sulh Ceza Mahkemesine başvuranlar hakkında bir iddianame sunmuştur. İddianame kapsamında, başvuranların, söz konusu mektuplarında yer alan ifadeleri nedeniyle, 5237 sayılı Ceza Kanunu’nun 215. maddesi kapsamında tanımlanan suçu ve suçluyu övme suçunu işledikleri belirtilmiştir.
8. Halfeti Sulh Ceza Mahkemesi, 9 Mart 2009 tarihinde, başvuranların, yukarıda belirtilen mektuplarında yer alan ifadeleri nedeniyle yasa dışı silahlı PKK örgütünün cezaevindeki liderini övme suçunu işledikleri kanaatine vararak, her birinin iki ay ve on beş gün hapis cezasıyla cezalandırılmalarına karar vermiştir. Söz konusu hapis cezası, Ceza Kanunu’nun 50. maddesi gereğince, 1.500 Türk lirası para cezasına dönüştürülmüştür.
9. Başvuranlar bu karara karşı temyize gitmiştir. Yargıtay, 20 Haziran 2012 tarihinde başvuranlar hakkında hükmedilen para cezasının miktarının gerekli asgari değere ulaşmadığına karar vererek, temyiz talebini reddetmiştir.
II. İLGİLİ İÇ HUKUK
10. İlgili iç hukuka ilişkin açıklamalar, Yalçınkaya ve Diğerleri/Türkiye (no. 25764/09 ve 18 diğer başvuru, §§ 12-13, 1 Ekim 2013 ve Bayar ve Gürbüz/Türkiye, no. 37569/06, §§ 13-14, 27 Kasım 2012) kararında bulunabilir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. SÖZLEŞME’NİN 10. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
11. Başvuranlar, mektuplarında PKK’nın cezaevinde bulunan liderinden bahsederken saygı ifadesi olan “sayın” kelimesini kullandıkları gerekçesiyle mahkûm edilmelerinin, Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamındaki ifade özgürlüğü haklarına haksız bir müdahale teşkil ettiğinden şikâyetçi olmuşlardır.
12. Mahkeme, bu şikâyetin, Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydetmektedir. Mahkeme ayrıca, şikâyetin kabul edilemez olduğuna ilişkin başka bir gerekçe de bulunmadığı kanısındadır. Dolayısıyla, söz konusu şikâyetin kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
13. Başvuranlar, Ceza Kanunu’nun 215. maddesi uyarınca haklarında verilen mahkûmiyet kararının, Sözleşme kapsamındaki haklarının ihlaline neden olduğundan şikâyet etmişlerdir.
14. Mahkeme, ilk olarak, Hükümetin, Mahkemenin ilgili içtihadının farkında olduğunu belirterek esas hakkında görüşlerini sunmadığına dikkat çekmektedir.
15. Mahkeme, daha önce, Yalçınkaya ve Diğerleri/Türkiye (no. 25764/09 ve diğer 18 başvuru, §§ 26-38, 1 Ekim 2013) davasında benzer bir şikâyeti incelemiş ve Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir. Somut davayı da inceleyen Mahkeme, yukarıda belirtilen kararda yer alan tespitlerinden ayrılmayı gerektirecek herhangi bir özel sebep görmemektedir.
16. Mahkeme, yukarıda belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞME’NİN 6 § 1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
17. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine dayanarak, haklarında hükmedilen para cezasının miktarının temyiz başvurusunda bulunabilmek için gerekli asgari değere ulaşmadığı gerekçesiyle, mahkemeye erişim haklarının, yani haklarında verilen mahkûmiyet kararını temyize götürme haklarının ihlal edildiğinden şikâyetçi olmuşlardır.
18. Hükümet, Mahkemenin içtihadının farkında olduğunu belirterek, esas hakkında herhangi bir görüş bildirmemiştir.
19. Mahkeme, daha önceki davalarda (bk. Bayar ve Gürbüz/Türkiye, no. 37569/06, §§ 40‑-49, 27 Kasım 2012 ve Yalçınkaya ve Diğerleri yukarıda anılan §§ 44-45) benzer şikâyetleri incelediğini ve Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine karar verdiğini belirtmektedir. Bu tespitlerinden ayrılmayı gerektirecek bir durum bulunmamaktadır.
20. Dolayısıyla, Mahkeme, somut davada, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
III. SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21. Başvuranlar, Mahkeme tarafından belirlenen süre zarfında hiçbir adli tazmin talebinde bulunmamışlardır. Bu nedenle, Mahkeme, başvuranlara bu bağlamda herhangi bir meblağ ödenmesine hükmetmeye gerek duymamıştır.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;
2. Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;
3. Sözleşmenin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, Mahkeme İçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca 16 Ocak 2018 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Hasan BakırcıLedi Bianku
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
No.
Ad SOYAD
Doğum tarihi
İkamet Adresi
Müslüm YALÇINKAYA
01.11.1964
Şanlıurfa
Mustafa AKŞAHİN
24.03.1944
Şanlıurfa
Eşref BÜYÜKERTAŞ
01.04.1954
Şanlıurfa
Mehmet BÜYÜKERTAŞ
26.07.1980
Şanlıurfa
Selahaddin ÇERİ
11.11.1948
Şanlıurfa
Abdurrahman ÇİFTÇİ
01.01.1964
Şanlıurfa
Ahmet COLAYIR
01.04.1964
Şanlıurfa
Halit COLAYIR
24.02.1937
Şanlıurfa
Kadir EVİN
16.05.1985
Şanlıurfa
Ali ÖCALAN
25.08.1945
Şanlıurfa
Mehmet Reşit ÖCALAN
21.05.1943
Şanlıurfa
Müslüm ÖCALAN
01.01.1951
Şanlıurfa
Mehmet Emin YALÇINKAYA
01.06.1964
Şanlıurfa
Ahmet YILDIZ
15.09.1965
Şanlıurfa
Sabiha YILMAZ
15.09.1969
Şanlıurfa
Full & Egal Universal Law Academy