© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Mytilinaios og Kostakis gegn Grikklandi
Dómur frá 3. desember 2015
Mál nr. 29389/11
11. gr. Funda- og félagafrelsi.
Réttur til að standa utan félaga. Vínframleiðsla. Meðalhóf.
Málsatvik
Kærendur, Evagellos Mytilinaios og Ioannis Kostakis, eru grískir ríkisborgarar fæddir 1950 og 1954. Þeir eru vínræktendur og félagsmenn í Félagi vínræktenda á Samos. Skylduaðild er að félaginu. Félagið hefur, frá árinu 1970, verið með einkarétt á framleiðslu og markaðssetningu múskatvíns. Þar sem kærendurnir höfðu ekki getað markaðssett vöruna sína eða komið henni á markað, sóttu þeir um leyfi til að skrá sig úr félaginu. Þeir fengu ekkert svar. Þeir kærðu ákvörðun yfirvalda um að veita þeim ekki leyfi til vínframleiðslu á þessu tiltekna víni 4. nóvember 2005. Kærendur héldu því fram í réttarhöldunum brotið hefði verið á félagafrelsi þeirra þar sem þeir væru skyldaðir til að vera félagar í tilteknum samtökum. Æðsti stjórnsýsludómstóll Grikklands komst að þeirri niðurstöðu 2. nóvember 2010 að ekki hefði brotið gegn réttindum þeirra samkvæmt 11. gr. sáttmálans, m.a. með vísan til þess að félagaskyldan stefndi að lögmætu markmiðið. Markmiðið væri að tryggja gæði framleiðslu á þessu tiltekna víni. Dómstóllinn taldi einnig að þar sem kærendur gátu samt sem áður ræktað vínber, þó að þeir gætu ekki framleitt þetta tiltekna vín, væri ekki um brot á félagafrelsi þeirra að ræða.
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sendi grískum yfirvöldum viðvörunarbréf 30. september 2011 vegna framangreinds fyrirkomulags og 20. júní 2013 sendi hún grískum stjórnvöldum rökstutt álit um að Grikkland hefði ekki staðið við skyldur sínar samkvæmt ESB reglugerð nr. 1234/2007 um sameiginlegan landbúnaðarmarkað.
Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að brotið hefði verið gegn 11. gr. sáttmálans með því að neita þeim um leyfi til vínframleiðslu á þeim grundvelli að Félag vínræktenda á Samos væri með einkaleyfi á framleiðslu múskatvíns. Með því hafi verið brotið gegn frelsi þeirra til að standa utan félags.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að Félag vínræktenda á Samos gæti ekki talist félag á vegum ríkisins þar sem það hafði engin bein tengsl við grísk yfirvöld og hefði því ekki vald til að setja opinberar reglur eða fara með réttindi og skyldur ætlaðar hinu opinbera. Því væri um félag að ræða í skilningi 11. gr. sáttmálans sem taka þyrfti til skoðunar.
Dómstóllinn áleit að neitun grískra yfirvalda um að kærendur fengju að framleiða tiltekið vín á þeim grundvelli að Félag vínræktenda á Samos væri með einkaleyfi á framleiðslu þess fæli í sér takmörkun á neikvæðu félagafrelsi. Þessi hindrun var lögfest í aðildarríkinu og stefndi að lögmæti markmiði, sem væri að vernda gæði þessa sérstaka víns, tekjur vínframleiðenda og almenna hagsmuni íbúa á eyjunni Samos.
Dómstóllinn tók fram að þessi framleiðsla skipti miklu máli fyrir efnahag eyjunnar og væri samofin virkni samfélagsins. Upphaflega hefði skyldan til félagaaðildar komið til vegna erfiðleika í framleiðslunni og átti hún að aðstoða framleiðendur við að lækka framleiðsluverð. Hins vegar taldi dómstóllinn þessar ástæður ekki eiga við lengur þar sem framleiðsla væri nú auðveldari eftir að Samos fékk einkaleyfi á framleiðslunni og markaðurinn hefði tekið við sér.
Dómstóllinn taldi að greinarmunurinn á því að rækta vín, sem væri ekki háð félagsaðild, og framleiðslu og markaðssetningu á víni, sem var háð félagsaðild, væri þýðingarlaus. Í raun gerði þetta fyrirkomulag það að verkum að vínframleiðendur hefðu lítið sem ekkert að segja um markaðssetningu og sölu á eigin framleiðslu.
Dómstóllinn benti á að minnihluti dómenda í Hæstarétti Grikklands hefði í úrskurði sínum þann 2. nóvember 2010 bent á að unnt væri að ná þessum tilteknu markmiðum að öðrum leiðum, eins og til dæmis með gæðaeftirliti. Vínræktendur gætu valið um hvort þeir yrðu aðilar að þeirri eftirlitsstofnun eða kosið að markaðssetja vín sitt sjálfir og fylgja þá tilteknum verkferlum.
Miðað við kringumstæður taldi dómstóllinn að grísk yfirvöld hefðu gengið lengra en nauðsynlegt gæti talist við að tryggja jafnvægi milli ólíkra hagsmuna og meðalhófs hafi ekki verið gætt. Brotið hafi því verið gegn réttindum kærenda samkvæmt 11. gr. sáttmálans.
Gríska ríkinu var gert að greiða kærendum 6.000 evrur í miskabætur og 2.000 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy