© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
N.A. o.fl. gegn Tyrklandi
Dómur frá 11. október 2005
Mál nr. 37451/97
1. gr. 1. viðauka. Friðhelgi eignarréttar
Svipting eignar. Réttur til skaðabóta.
1. Málsatvik
Kærendur eru fimm tyrkneskir ríkisborgarar fæddir á árabilinu 1926-1956 og allir búsettir í Tyrklandi.
Árið 1986 var þeim með ákvörðun stjórnvalda veitt heimild til byggingar hótels á landspildu sem þeir höfðu erft. Fjársýslustofnun svæðisins vísaði ákvörðuninni til dómstóla sem ógiltu skráningu í landskrá fasteigna og fyrirskipaði að hótelið sem þá var í byggingu yrði jafnað við jörðu. Var þetta gert á þeim grundvelli að umrædd landspilda stæði á strandlengjunni og gæti því ekki verið í eign einkaaðila. Var dómurinn staðfestur af áfrýjunardómstóli 1. mars 1990. Kærendur reyndu án árangurs að krefjast bóta fyrir dómstólum vegna tjóns og missis eignarréttinda sem og vegna eyðileggingar hótelsins.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur byggðu á því að þeim hefði ekki verið bætt það tjón sem leiddi af eyðileggingu hótels þeirra og ógildingu skráningar eignar þeirra í landskrá fasteigna. Byggðu þeir á 1. gr. 1. viðauka við sáttmálann.
Niðurstaða
Kærendur höfðu að mati dómstólsins komist yfir umrædda landspildu í góðri trú. Höfðu þeir verið viðurkenndir eigendur hennar og greitt af henni skatta fram að þeim tíma sem réttur þeirra var ógiltur og landspildan skráð sem eign ríkisins. Þeir höfðu því notið eignar sinnar í friði fram að þeim tíma og höfðu hafið byggingu hótels á landinu á grundvelli byggingarleyfis stjórnvalda. Taldi dómstóllinn að takmörkun á eignarrétti kærenda væri þess eðlis að hún fæli í sér sviptingu eignar í skilningi 2. málsl. 1. mgr. 1. gr. 1. viðauka. Kærendur voru sviptir eign sinni með dómsúrlausn sem dómstóllinn taldi á engan hátt handahófskennda. Svipting eignarréttar á þeim grundvelli að landspildan var á strandlengju og því hluti strandarinnar sem væri opinbert svæði og opið öllum almenningi fullnægði að mati dómstólsins kröfum sáttmálans um að lögmætt markmið í almannaþágu lægi til grundvallar skerðingu eignarréttar.
Varðandi það hvort gætt hefði verið meðalhófs tók dómstóllinn fram að við eignarnám væri að jafnaði ekki gætt meðalhófs nema sanngjarnar bætur kæmu fyrir eign. Einungis í undantekningartilvikum við mjög sérstakar aðstæður gæti það talist lögmæt takmörkun á eignarrétti að greiða engar bætur. Kærendur höfðu engar bætur hlotið vegna sviptingar eignarréttar þeirra á landspildunni eða vegna eyðileggingar hótels þess sem þeir höfðu hafið byggingu á, en þeir hefðu þó staðið fyrir málshöfðun í því markmiði fyrir tyrkneskum dómstólum. Þá hafði tyrkneska ríkið engar málsástæður fært fram sem gætu talist til sérstakra aðstæðna og réttlætt það að alls engar bætur voru greiddar fyrir skerðingu eignarréttar. Var það því einróma niðurstaða dómstólsins að brotið hefði verið gegn 1. gr. 1. viðauka sáttmálans. Hins vegar taldi dómstóllinn ekki tímabært að taka afstöðu til þess hverjar væru sanngjarnar bætur til kærenda.
Full & Egal Universal Law Academy