© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Nagla gegn Lettlandi
Dómur frá 16. júlí 2013
Mál nr. 73469/10
10. gr. Tjáningarfrelsi.
Heimildamenn. Hlutverk blaðamanna. Húsleit.
1. Málsatvik
Kærandi, Ilze Nagla, er lettneskur ríkisborgari, fædd árið 1971. Þegar atvik málsins áttu sér stað starfaði hún sem framleiðandi fréttaþáttarins „de facto“ á sjónvarpsstöð þar í landi. Þann 10. febrúar 2010 fékk kærandi upplýsingar frá nafnlausum heimildamanni um að alvarlegir öryggisgallar væru á tölvukerfi skattyfirvalda sem leiddu til þess að persónugreinanlegar upplýsingar um tekjur og skattgreiðslur einkaaðila, opinberra starfsmanna og fyrirtækja væru aðgengilegar. Kærandi tilkynnti skattyfirvöldum um þessa öryggisgalla og birti í kjölfarið frétt í þætti sínum um málið. Einni viku eftir útsendingu þáttarins fór heimildarmaður hennar, sem kallaði sig „Neo“, að senda út upplýsingar á netinu um laun ýmissa opinberra starfsmanna. Lögregla hóf rannsókn á upplýsingalekanum og kallaði kæranda til yfirheyrslu. Hún neitaði að gefa upplýsingar um heimildarmann sinn og vísaði til þess að samkvæmt lettneskum prent- og fjölmiðlalögum þyrfti hún ekki að nafngreina heimildarmenn sína.
Þann 11. maí 2010 fór fram húsleit á heimili kæranda og var hald lagt á fartölvu hennar, tölvudiska og minniskubba. Heimild til húsleitarinnar var gefin út af saksóknara og byggði meðal annars á tengslum kæranda við umræddan heimildarmann. Í beiðni um húsleit var tekið fram að kærandi kynni að hafa undir höndum sönnunargögn sem vörpuðu ljósi á upplýsingalekann. Lögð var áhersla á að hætta væri á að sönnunargögn spilltust eða að þeim yrði eytt í því skyni að afla heimildar til húsleitar samkvæmt flýtimeðferð sem fól í sér að nægilegt var að dómari samþykkti húsleitina með afturvirkum hætti. Heimild til húsleitarinnar var samþykkt af dómara daginn eftir að hún fór fram og var staðfest fyrir dómi eftir að kærandi hafði kært framkvæmd hennar. Í september 2010 var gefið út álit hins lettneska umboðsmanns þess efnis að umræddar aðgerðir hefðu brotið gegn tjáningarfrelsi kæranda og rétti hennar til að vernda heimildarmenn sína.i dndikur rmgr. 6. gr. sfyrir hendi að kvðida manndrn st að f.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að með húsleitinni hefði hún verið þvingað til að veita upplýsingar, sem vörðuðu heimildarmann hennar, í andstöðu við rétt hennar til þess að taka við og miðla upplýsingum samkvæmt 10. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn benti á að gögn, sem lagt var hald á við húsleitina, hefðu ekki eingöngu haft að geyma upplýsingar um heimildarmann kæranda vegna upplýsingalekans heldur einnig upplýsingar um aðra heimildarmenn.
Dómstóllinn taldi ljóst að réttur kæranda til að taka við og miðla upplýsingum, sem nyti verndar 10. gr. sáttmálans, hefði verið skertur. Talið var að húsleitin ætti sér stoð í lettneskum lögum og stefndi að því lögmæta markmiði að koma í veg fyrir glæpi og vernda réttindi borgaranna. Hins vegar taldi dómstóllinn að ástæður sem gefnar höfðu verið fyrir nauðsyn húsleitarinnar væru ófullnægjandi og að ekki hefði verið sýnt fram á aðkallandi samfélagslega þörf fyrir aðgerð af þessu tagi. Bent var á að umfjöllunarefni í sjónvarpsþætti kæranda, sem leiddi til húsleitarinnar, hefði átt erindi til almennings þar sem það varðaði launagreiðslur í opinbera geiranum á tímum mikilla fjárhagsörðugleika sem og öryggisgalla í tölvukerfum skattayfirvalda. Dómstóllinn lagði áherslu á að réttur blaðamanna til að halda heimildarmönnum sínum leyndum væri ekki háður því hvort heimildarmennirnir hefðu öðlast upplýsingar á ólögmætan eða lögmætan hátt. Þessi réttur væri samofinn réttinum til að öðlast upplýsingar og því yrði að gæta fyllstu varúðar við skerðingu hans.
Dómstóllinn benti á að húsleitin á heimili kæranda hefði farið fram næstum þremur mánuðum eftir útsendingu umrædds sjónvarpsþáttar og eftir að kærandi hafði fallist á að gefa skýrslu við yfirheyrslu hjá lögreglu. Lögð var áhersla á að húsleitin hefði verið framkvæmd á grundvelli sérstakrar flýtimeðferðar án þess að dómstóll hafi veitt heimild til hennar eða tryggt að gætt væri meðalhófs. Talið var að sérlega ríkar ástæður þyrfti til að réttlæta aðgerð af þessu tagi, enda lægi ekki annað fyrir en að tengsl kæranda við heimildarmanninn væru aðeins vegna fréttaöflunar. Í því sambandi var bent á að haldlagning á gögnum blaðamanna væri almennt til þess fallin að skerða tjáningarfrelsi þeirra og yrði að veita slíkum gögnum viðeigandi vernd.
Dómstóllinn taldi að enda þótt dómari hefði metið lögmæti umræddrar húsleitar eftir að hún átti sér stað hefði hann ekki metið hvort rannsóknarhagsmunir skyldu í þessu tilviki vega þyngra en þeir almannahagsmunir sem tengjast vernd tjáningarfrelsis fjölmiðla, þar á meðal réttar þeirra til að veita ekki upplýsingar um heimildarmenn. Dómstóllinn taldi samkvæmt þessu að brotið hefði verið gegn 10. gr. sáttmálans.
Lettneska ríkið var dæmt til að greiða kæranda 10.000 evrur í miskabætur og 10.000 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy