© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2015. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Daha fazla bilgi için, bu belgenin sonunda bulunan yazarın telif hakkı ile ilgili kısmı okuyabilirsiniz.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2015. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright indication at the end of this document.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2015. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.
Mahkeme içtihadına ilişkin Bilgi Notu 187
Temmuz 2015
Nazarenko - Rusya - 39438/13
Karar 16.7.2015 [1. Bölüm]
Madde 8
Pozitif Yükümlülükler
Madde 8-1
Aile yaşamına saygı
Başvurucunun biyolojik baba olmadığının tespit edilmesinin ardından çocuğunun yaşamından bütünüyle ve otomatik olarak dışlanması:
Olaylar –Başvurucu ve eşinin evli oldukları sırada bir kızları olmuştur. Çift daha sonra boşanmıştır ve başvurucu çocuğun ortak velayetinden yararlanmıştır. Başvurucunun babalığına yönelik bir itirazın ardından, başvurucunun biyolojik baba olmadığı tespit edilmiştir. Bunun sonucunda, ve yerel makamların başvurucunun beş yıldan daha uzun bir süre boyunca çocuğu yetiştirdiğini ve bakımını sağladığını kabul etmelerine rağmen, başvurucu çocuk bakımından onunla kişisel ilişki kurma hakkı da dahil olmak üzere bütün velayet haklarını kaybetmiştir. İsmi çocuğun doğum belgesinden silinmiş ve çocuğun aile adı değiştirilmiştir. İç hukuk, çocukla biyolojik bağı bulunmamasına rağmen başvurucunun onunla herhangi bir biçimde ilişkisini sürdürmesine izin verecek herhangi bir istisna getirmemektedir.
Hukuki değerlendirme – Madde 8: A. başvurucunun evliliği sırasında dünyaya gelmiştir ve onun kızı olarak kaydedilmiştir. A.’nın babası olduğundan hiçbir şüphe duymaksızın, başvurucu beş yıldan fazla bir süre boyunca onu büyütmüş ve ona bakmıştır. Çocuk bakımı makamı ve uzman psikologların tespit etmiş olduğu gibi, başvurucu ve A. arasında yakın bir duygusal bağ vardır. Dolayısıyla ilişkileri madde 8 § 1’deki anlamıyla aile yaşamı oluşturmaktadır. Bir çocukla biyolojik bağın bulunmaması, bu hükmün amaçları bakımından aile yaşamının varlığını hükümsüz kılmamaktadır (evlat edinen ebeveynlere ilişkin olarak bkz. Kopf ve Liberda - Avusturya, 1598/06, 17 Ocak 2012).
Mahkeme, kişisel ilişki kurma haklarını düzenleyen Rus yasal hükümlerinin katılığından endişe duymaktadır. Hükümet, bir çocukla ilişkisini sürdürmeye hak sahibi olan kişilerin katı bir listesinin oluşturulmasının ve bu hükümlerin uygulanmasına her bir olayın kendine özgü koşulları içerisinde çocuğun üstün yararına istisnalar getirilmemesinin neden “demokratik bir toplumda gerekli” olduğuna dair herhangi bir neden göstermemiştir. Bunun sonucunda da başvurucu gibi çocukla ilişkili olmayan ama uzun bir süre boyunca onunla ilgilenmiş ve yakın bir kişisel bağ kurmuş bir kimse hiçbir koşulda ve çocuğun üstün yararı dikkate alınmaksızın kişisel ilişki kurma hakkını kazanamamaktadır.
Mahkeme, kişisel ilişki hakları alanında çocuğun üstün yararının genel bir hukuki karine aracılığıyla doğru bir biçimde saptanabileceği konusunda ikna olmamıştır. İlgili bütün bireylerin hakları arasında adil bir dengenin kurulması, olayın kendine özgü koşullarının incelenmesini gerektirir. Buna uygun olarak, Sözleşme’nin 8. maddesi, üye devletlere, biyolojik olarak ilişkili olsun veya olmasın, yeterince uzun bir süre boyunca çocukla ilgilenen kişiyle kişisel ilişkinin sürdürülmesinin çocuğun üstün yararına olup olmadığının her bir olayda ayrı ayrı incelenmesi yükümlülüğü yüklediği şeklinde yorumlanabilir. Rusya, böyle bir kişisel ilişkinin A.’nın üstün yararına olup olmadığı sorununu hiçbir biçimde incelemeksizin, başvurucuyu A. ile olan kişisel ilişkisini sürdürme hakkından mahrum etmekle, bu yükümlülüğüne uygun davranmakta başarısız olmuştur.
Bir çocuğu bir süre kendi çocuğuymuş gibi yetiştiren bir kimsenin, çocuğun biyolojik babası olmadığının ortaya çıkmasının ardından, çocuğun üstün yararına ilişkin nedenler öyle gerektirmedikçe, çocuğun yaşamından tamamen çıkartılmaması gerekir. Mevcut davada bu tür nedenler ileri sürülmemiştir. Başvurucuyla kişisel ilişkinin A.’nın gelişimi için zararlı olacağı hiçbir aşamada ileri sürülmemiştir. Bunun aksine, hem çocuk bakımı makamı ve hem de uzman psikologlar tarafından başvurucu ve A. arasında güçlü bir karşılıklı bağın olduğu ve başvurucunun çocuğa iyi bir biçimde baktığı tespit edilmiştir
Özetle, yetkililer, başvurucu ve A. arasındaki aile bağlarının sürdürülmesi için bir imkan sağlama yükümlülüklerini yerine getirememişlerdir. Bu nedenle başvurucunun iç hukuk hükümlerinin katılığından ötürü soybağının kaldırılmasının ardından, A.’nın yaşamından tamamen ve otomatik olarak dışlanması, özellikle de A.’nın üstün yararı uygun bir şekilde gözetilmeksizin kişisel ilişki kurma haklarının reddedilmesi, başvurucunun aile yaşamına saygısızlığa yol açmıştır.
Sonuç: ihlal edildiğine (oybirliğiyle).
Madde 41: Zarar bakımından herhangi bir talepte bulunulmamıştır.
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Yazı İşleri tarafından hazırlanmış bu özet Mahkeme’yi bağlamamaktadır.
İçtihat Bilgi Notları için buraya tıklayınız
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2015.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin resmi dilleri Fransızca ve İngilizce’dir. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır ve Mahkeme, kalitesi konusunda herhangi bir sorumluluk kabul etmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının veritabanı olan HUDOC üzerinden () veya HUDOC’un bildirdiği başka veritabanları üzerinden yüklenebilir. Davanın isminin tamamen yazılması, yukarıdaki telif hakkıyla ilgili ifadeler kullanılması ve insan haklarına destek Fonu’na referans yapılması şartıyla ticari olmayan amaçlarla kullanılabilir. Bu çevirinin tamamını veya bir kısmını ticari amaçlarla kullanmak isteyen herkesin, bu durumu belirtilen adrese bildirmesi rica olunur: publishing@.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2015.
The official languages of the European Court of Human Rights are English and French. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court, nor does the Court take any responsibility for the quality thereof. It may be downloaded from the HUDOC case-law database of the European Court of Human Rights () or from any other database with which the Court has shared it. It may be reproduced for non-commercial purposes on condition that the full title of the case is cited, together with the above copyright indication and reference to the Human Rights Trust Fund. If it is intended to use any part of this translation for commercial purposes, please contact publishing@.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2015.
Les langues officielles de la Cour européenne des droits de l’homme sont le français et l’anglais. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund) Elle ne lie pas la Cour, et celle-ci décline toute responsabilité quant à sa qualité. Elle peut être téléchargée à partir de HUDOC, la base de jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme (), ou toute autre base de données à laquelle HUDOC l’a communiquée. Elle peut être reproduite à des fins non commerciales, sous réserve que le titre de l’affaire soit cité en entier et s’accompagne de l’indication de copyright ci-dessus ainsi que de la référence au Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme. Toute personne souhaitant se servir de tout ou partie de la présente traduction à des fins commerciales est invitée à le signaler à l’adresse suivante : publishing@.
Full & Egal Universal Law Academy