© Ministerstwo Sprawiedliwości, [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
SEKCJA CZWARTA
SPRAWA OJCZYK PRZECIW POLSCE
(Skarga nr 66850/12)
WYROK
STRASBOURG
17 maja 2016
Wyrok ten jest ostateczny, lecz może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie Ojczyk przeciwko Polsce,
Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja czwarta), zasiadając jako Komitet w składzie:
Vincent A. De Gaetano, Przewodniczący,
Egidijus Kūris,
Gabriele Kucsko-Stadlmayer, sędziowie,
and Fatoş Aracı, Zastępca Kanclerza Sekcji,
Obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2016,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
POSTĘPOWANIE
1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 66850/12) przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej wniesionej do Trybunału na podstawie Artykułu 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności („Konwencja”) przez obywatela Polski, Pana Michała Ojczyka (“skarżący”), w dniu 3 października 2012.
2. Rząd Polski („Rząd”) był reprezentowany przez pełnomocnika, Panią Justynę Chrzanowską z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
3. Skarżący twierdził, że warunki jego osadzenia doprowadziły do jego nieludzkiego i poniżającego traktowania. W dniu 4 października 2013 roku skarga została zakomunikowana Rządowi.
4. Rząd wyraził sprzeciw wobec zbadania skargi przez Komitet zwracając uwagę, że skarga jest niedopuszczalna z powodu braku wyczerpania środków krajowych. Po rozpatrzeniu sprzeciwu Rządu Trybunał go odrzuca.
STAN FAKTYCZNY
I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY
5. Skarżący, Pan Michał Ojczyk, jest obywatelem Polski, który urodził się w 1977 roku i obecnie odbywa karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w Łodzi.
A. Warunki pozbawienia wolności skarżącego
6. Oświadczenia stron dotyczące warunków pozbawienia wolności skarżącego od 17 lipca 2008 roku do 8 stycznia 2010 roku są w znacznej mierze ze sobą sprzeczne.
7. Skarżący podniósł, że był osadzony w Areszcie Śledczym w Łodzi od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku.
8. W swoich uwagach Rząd stwierdził, że skarżący był osadzony w areszcie od 17 sierpnia 2005 roku do 17 lipca 2008 roku, a od 17 lipca 2008 roku do 13 sierpnia 2009 roku przebywał w Zakładzie Karnym w Łodzi. Od 13 sierpnia 2009 roku do 8 stycznia 2010 roku skarżący przebywał na wolności na zwolnieniu tymczasowym, a od 8 stycznia 2010 roku do 26 kwietnia 2010 roku był ponownie osadzony w Areszcie Śledczym w Łodzi.
1. Areszt Śledczy w Łodzi
(a) Fakty bezsporne
9. Od 17 sierpnia 2005 roku do 17 lipca 2008 roku i od 8 stycznia do 26 kwietnia 2010 roku skarżący przebywał w Areszcie Śledczym w Łodzi.
10. Skarżący twierdził, że przez siedem miesięcy jego osadzenia od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku przebywał w przeludnionych celach, w których powierzchnia przypadająca na jedna osobę była niższa od polskiej ustawowej normy minimum 3m².
11. Z oficjalnych statystyk opublikowanych przez Służbę Więzienną wynika, że w czasie pozbawienia wolności skarżącego; tj. od 17 sierpnia 2005 roku do 7 sierpnia 2007 roku przeludnienie w Areszcie Śledczym w Łodzi wahało się od 20.1% do 35.3%. Cyfry te ukazują stopień, o który liczba więźniów przewyższa maksymalną pojemność konkretnego zakładu karnego, która z kolei jest obliczana na podstawie standardu 3m² powierzchni cli na więźnia zapewnianego przez polskie prawo. Maksymalna pojemność w Areszcie Śledczym w Łodzi została przekroczona przeciętnie o 26,8% w tym okresie.
12. Od 8 sierpnia 2007 roku do 7 lipca 2008 roku wielkość cel skarżącego wahała się pomiędzy 4,76 i 11,69m², a powierzchnia zajmowana była przez dwie do sześciu osób.
13. Z oficjalnych statystyk opublikowanych przez Służbę Więzienną wynika, że podczas przebywania skarżącego w Areszcie Śledczym w Łodzi od dnia 8 stycznia do 26 kwietnia 2010 roku nie było przeludnienia.
14. W sierpniu 2005 roku skarżący przebywał przez trzy tygodnie z osobą zakażoną wirusem zapalenia wątroby typu C.
15. Od stycznia do kwietnia 2007 roku skarżący przebywał w celi z osobą zarażoną wirusem HIV.
16. Skarżący twierdził, że cele były źle wentylowane. Poza tym nie przedstawił żadnych innych uwag co do warunków jego pobytu w późniejszym okresie.
17. Wydaje się, że skarżący miał jeden gorący prysznic na tydzień i jedną godzinę ćwiczeń na świeżym powietrzu na dziennie.
(b) Fakty sporne
(i) Uwagi rządu
18. Rząd stwierdził, że skarżący nie poinformował Trybunału, że od 17 lipca 2008 roku do 13 sierpnia 2009 roku przebywał w Zakładzie Karnym w Łodzi, a nie w Areszcie Śledczym w Łodzi, a od 13 sierpnia 2009 roku do 8 stycznia 2010 roku był na wolności.
(ii) Uwagi skarżącego
19. Skarżący twierdził, że przebywał w Areszcie Śledczym w Łodzi od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku. Twierdził, że zostało to potwierdzone przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w pisemnym uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2010 roku (patrz pkt 24 poniżej).
2. Zakład Karny w Łodzi
20. Z oficjalnych statystyk Służby Więziennej wynika, że podczas drugiego okresu osadzenia skarżącego, przeludnienie w Zakładzie Karnym w Łodzi wahało się od 18,5% w lipcu 2008 oraz 19,4% w sierpniu 2008 roku do 2,5% w czerwcu i sierpniu 2009 roku. Maksymalna pojemność w Zakładzie Karnym w Łodzi w okresie pomiędzy 17 lipca 2008 a 13 sierpnia została przekroczona średnio o 10,4%.
21. Rząd nie kwestionował faktu, że skarżący był przetrzymywany w przeludnionych celach w więzieniu w Łodzi.
B. Postępowanie cywilne przeciwko Skarbowi Państwa
1. Fakty bezsporne
22. W dniu 25 maja 2008 roku skarżący wniósł powództwo cywilne o naruszenie jego dóbr osobistych w związku z nieodpowiednimi warunkami życiowymi w Areszcie Śledczym w Łodzi (od listopada 2004 roku do czerwca 2011 roku). Skarżący twierdził, że był przetrzymywany w przeludnionych celach, w których przestrzeń była niższa od ustawowej normy. Skarżący zażądał 290.000 złotych ( 37.500 euro) tytułem zadośćuczynienia.
23. W dniu 28 kwietnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo skarżącego. Sąd uznał, że skarżący przebywał w przeludnionych celach, od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku. Niemniej jednak skarżący nie wykazał, że te warunki zatrzymania miały negatywny wpływ na jego zdrowie. Skarżący odwołał się od wyroku. Skarb Państwa, reprezentowany podczas postępowania przez profesjonalnego prawnika, nie przedstawił żadnych zastrzeżeń co do okresu jak i cech obiektów więziennych, w którym skarżący przebywał.
24. W dniu 17 września 2010 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił powyższy wyrok i przyznał skarżącemu 6.000 PLN (1.500 euro) tytułem zadośćuczynienia i oddalił w pozostałym zakresie apelację. Sąd uznał, że kwota ta była odpowiednim zadośćuczynieniem za okres, w którym skarżący przebywał w stale przepełnionych celach. Sąd uznał, że skarżący był przetrzymywany w przeludnionych celach przez większość czasu jego osadzenia. Sąd krajowy zwolnił skarżącego z kosztów postępowania, ale nakazał mu zwrot części opłat sądowych poniesionych przez pozwanego na sumę 1000 zł (250 euro).
25. W liście datowanym na 15 lutego 2011 roku, pełnomocnik skarżącego wydał opinię o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej.
2. Fakty sporne
(a) Uwagi rządu
26. Rząd stwierdził, że skarżący otrzymał opinię od swojego adwokata w dniu 15 lutego 2011 roku po czym, ponownie, od Sądu Apelacyjnego w Łodzi w dniu 27 września 2012. Rząd przedstawił w załączeniu do obserwacji potwierdzenie wysyłki rzeczonej opinii z datą lutową do skarżącego w Areszcie Śledczym w Łodzi.
(b) Uwagi skarżącego
27. Skarżący stwierdził, że opinia prawna z dnia 15 lutego 2011 nie została mu dostarczona, gdyż przebywał on na zwolnieniu tymczasowym od 8 lutego 2011 do 22 lutego 2012. Skarżący przedłożył Trybunałowi zaświadczenie wydane przez Areszt Śledczy w Łodzi potwierdzające powyższe daty.
II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I PRAKTYKA
28. Szczegółowy opis właściwego prawa krajowego i praktyki dotyczących ogólnych zasad określających warunki osadzenia w Polsce, a także krajowe środki odwoławcze dostępne dla osadzonych zarzucających, że warunki ich osadzenia były nieodpowiednie, jest przedstawiony w pilotażowych wyrokach Trybunału wydanych w sprawach Orchowski przeciwko Polsce (nr 17885/04, §§ 75-85, 22 października 2009) oraz Norbert Sikorski przeciwko Polsce (nr 17599/05, §§ 45-88, 22 października 2009). Późniejsze zmiany są opisane w decyzji Trybunału w sprawie Łatak przeciwko Polsce (nr 52070/08) z dnia 12 października 2010 roku (zob. §§ 25-54).
PRAWO
I. ZARZUT NARUSZENIA ARTYKUŁU 3 KONWENCJI
29. Skarżący zarzucił, iż przeludnienie i warunki osadzenia w Areszcie Śledczym w Łodzi, gdzie przebywał od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku stanowią nieludzkie i poniżające traktowanie niezgodne z art. 3 Konwencji, który brzmi:
„Nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.”
A. Dopuszczalność skargi
1. Niewyczerpanie środków krajowych
30. Rząd stwierdził, że skarżący wskazał w swoim wniosku do Trybunału, iż był przetrzymywany w przeludnionych celach w Areszcie Śledczym w Łodzi od 17 sierpnia 2005 do 26 kwietnia 2010. Jednakże, z dokumentów dostępnych Rządowi wynika, że w okresie pomiędzy 17 lipca 2008 roku a 13 sierpnia 2009 roku skarżący przebywał w Zakładzie Karnym w Łodzi. Rząd twierdził, że powództwo cywilne skarżącego o naruszenie dóbr osobistych z tytułu nieodpowiednich warunków życia zostało wytoczone jedynie przeciwko Aresztowi Śledczemu w Łodzi i dotyczyło okresu od 17 sierpnia 2005 do 17 lipca 2008. W związku z powyższym skarżący nie złożył powództwa cywilnego przeciwko Zakładowi Karnemu w Łodzi dotyczącego warunków osadzenia od 17 lipca 2008 do 13 sierpnia 2009 roku oraz w Areszcie Śledczym w Łodzi od 8 stycznia do 26 kwietnia 2010 r.
31. Rząd powołał się na kopię pisma z Centralnego Zarządu Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2013 roku, potwierdzającego, że skarżący był przetrzymywany w Areszcie Śledczym w Łodzi w okresach od 14 sierpnia 2005 roku do 17 lipca 2008 roku i od 8 stycznia do 26 kwietnia 2010 roku, oraz że przebywał w Zakładzie Karnym w Łodzi od 17 lipca 2008 roku do 13 sierpnia 2009 roku.
32. W świetle powyższego Rząd zwrócił się do Trybunału o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania środków krajowych, zgodnie z Artykułem 35 § 1 Konwencji.
33. Skarżący nie zgodził się z powyższymi argumentami
i utrzymywał, że Sąd Apelacyjny w Łodzi potwierdził w pisemnym uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2010 roku, że skarżący przebywał w Areszcie Śledczym w Łodzi od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku oraz zasądził na jego rzecz zadośćuczynienie.
34. Trybunał zauważa, że w toku postępowania cywilnego, Skarb Państwa, działając w imieniu Aresztu Śledczego w Łodzi, był reprezentowany przez profesjonalnego prawnika. Ponadto, skarżący przedstawił rzekomy okres jego pobytu w wymienionym Areszcie następująco: od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku (patrz pkt 23 powyżej). Jednak nie wykazano, że w postępowaniu cywilnym pozwany Skarb Państwa zakwestionował twierdzenia skarżącego co do okresu jego pobytu w Areszcie Śledczym w Łodzi.
35. Trybunał jest zdania, że w zakresie, jaki obejmuje sprawa cywilna, skarżący twierdził, że przebywał w Areszcie Śledczym w Łodzi w okresie od 17 sierpnia 2005 roku do 26 kwietnia 2010 roku, całym okresie co do którego skarżący podniósł zarzut do Trybunału oraz że w postępowaniu krajowym Skarb Państwa nie zgłosił żadnych zastrzeżeń lub dowodów by zaprzeczyć jego twierdzeniom faktycznym, dlatego twierdzenie Rządu o niedopuszczalności skargi z powodu niewykorzystania krajowych środków musi zostać oddalone.
2. Sześciomiesięczny termin
36. Rząd podkreślił, że adwokat poinformował skarżącego o odmowie wniesienia kasacji w liście z dnia 15 lutego 2011 roku, który został wysłany do Aresztu Śledczego w Łodzi w tym samym dniu. Rząd przedstawił potwierdzenie nadania oznaczone wyżej wymienioną datą. W związku z powyższym, okres sześciu miesięcy rozpoczął bieg w dniu 15 lutego 2011 roku, a nie w dniu 27 września 2012 roku, jak wskazał skarżący w formularzu skargi, gdy wnosił skargę do Trybunału w dniu 3 października 2012 roku. Rząd zwrócił się do Trybunału o oddalenie skargi jako, że została złożona poza sześciomiesięcznym terminem, wynikającym z artykułu 35 § 1 Konwencji.
37. Skarżący twierdził, że nie mógł, i w rzeczywistości nie otrzymał opinii jego adwokata, wysłanej w dniu 15 lutego 2011 roku do Aresztu Śledczego w Łodzi, ponieważ został zwolniony w dniu 8 lutego 2011 roku. Skarżący twierdził, że następnie został osadzony w dniu 22 lutego 2012 roku, a opinia została mu dostarczona w dniu 27 września 2012 roku. Skarżący przedłożył zaświadczenie wydane przez Areszt Śledczy w Łodzi w dniu 28 marca 2014 potwierdzające jego twierdzenia.
38. Trybunał zauważa, że skarżący został zwolniony w dniu 8 lutego 2011 roku. Nie zostało podniesione ani wykazane, że opinia prawna z dnia 15 lutego 2011 roku skierowana do Aresztu Śledczego w Łodzi została przekazana skarżącemu. Biorąc pod uwagę, że skarżący wniósł skargę do Trybunału w dniu 3 października 2012 roku oraz, że opinia o braku podstaw do wniesienia kasacji została mu dostarczona w dniu 27 września 2012 roku, nie można zatem powiedzieć, że skarga została złożona po czasie. Zarzut Rządu powinien zostać oddalony.
3. Nadużycie prawa do skargi indywidualnej
39. Rząd twierdził, że skarżący celowo zataił fakt, iż został on zwolniony tymczasowo na okres pięciu miesięcy od dnia 13 sierpnia 2009 roku do 8 stycznia 2010 roku i przebywał w więzieniu w Łodzi w dniach od 17 lipca 2008 do 13 sierpnia 2009, ponieważ jego pozew cywilny został złożony tylko przeciwko Aresztowi Śledczemu w Łodzi. W związku z powyższym Rząd był zdania, że skarżący nadużył swojego prawa do skargi indywidualnej przed Trybunałem.
40. Trybunał przypomina, że na podstawie tego przepisu skarga może zostać odrzucona w związku z nadużyciem prawa do skargi indywidualnej, jeżeli wśród innych powodów, została świadomie oparta na podstawie nieprawdziwych twierdzeń (patrz Akdivar i in. przeciwko Turcji [GC], 16 września 1996 , §§ 53-54, Zbiór wyroków i decyzji 1996 IV; Varbanov przeciwko Bułgarii, nr 31365/96, § 36, ECHR 2000 X; Rehak przeciwko Czechom (dec.), nr 67208/01, 18 maj 2004; Popov przeciwko Mołdawii (nr 1), nr 74153/01, § 48, 18 stycznia 2005; Kérétchachvili przeciwko Georgii (dec.), nr 5667/12, 2 maja 2006; Miroļubovs i inni przeciwko Łotwie, nr 798/05, § 63, 15 września 2009; Centro Europa 7 Srl i Di Stefano przeciwko Włochom [GC], nr 38433/09, § 97, ECHR 2012). Złożenie niekompletnych, i dlatego mylących informacji może również prowadzić do nadużycia prawa do skargi, zwłaszcza jeśli informacja dotyczy sedna sprawy i nie zostało dostarczone odpowiednie wyjaśnienie braku ujawnienia informacji (zob HUTTNER przeciwko Niemcy, nr 23130/04, 09 czerwca 2006 (grudzień) Predescu przeciwko Rumunii, nr 21447/03, §§ 25-26, 02 grudnia 2008; Kowal przeciwko Polsce (grudzień), nr 2912. / 11, 18 września 2012).
41. Wracając do okoliczności niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko Skarbowi Państwa z tytułu osadzenia w przeludnionych celach, w okresie od listopada 2004 do czerwca 2011 roku (patrz pkt 24 powyżej). Po wtóre, sądy krajowe potwierdziły, że skarżący był przetrzymywany w przeludnionych celach od 17 sierpnia 2005 do 26 kwietnia 2010 roku w Areszcie Śledczym w Łodzi i Skarb Państwa, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zaprzeczył temu (patrz pkt 23 powyżej). Dlatego też, argumenty skarżącego oparte były na stwierdzeniach faktycznych ustalonych przez sądy krajowe, nie kwestionowanych w postępowaniu cywilnym.
42. Trybunał nie widzi okoliczności wyjątkowych, które zwalniałyby Rząd z obowiązku podniesienia zarzutu wstępnego przed sądami krajowymi (patrz, podobna argumentacja, Aydin przeciwko Turcji, 25 września 1997, § 60, Raporty 1997 VI).
43. W związku z tym zarzut Rządu w tym zakresie musi także zostać oddalony.
44. Trybunał zauważa, że skarga nie jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu artykułu 35 § 3 Konwencji. Ponadto zauważa, że nie jest ona niedopuszczalna z jakichkolwiek innych powodów. Dlatego też musi zostać uznana za dopuszczalną.
B. Meritum
1. Stanowiska stron
(a) Skarżący
45. Skarżący utrzymywał, że przeludnienie i niehigieniczne warunki, w których przebywał podczas długich lat pozbawienia wolności miały negatywny wpływ na jego zdrowie fizyczne i spowodowały upokorzenia i cierpienia. Skarżący podnosił, że warunki jego osadzenia nie wypełniły standardów wynikających z artykułu 3 Konwencji. W szczególności, podnosił, że był przetrzymywany w przeludnionych celach. Ponadto, skarżący był przetrzymywany w celach z osobami z wirusowym zapaleniem wątroby typu C oraz HIV.
(b) Rząd
46. Rząd nie poczynił żadnych uwag co do meritum skargi.
2. Ocena Trybunału
47. Powtórzenie ogólnych zasad dotyczących rozpatrywania warunków osadzenia w świetle artykułu 3 można znaleźć w wyroku Trybunału w sprawie Orchowski (cytowany powyżej, §§ 119-131) i Norbert Sikorski (także cytowany powyżej, §§ 126-141).
48. Trybunał przyjmował wielokrotnie, że sprawy dotyczące zarzutów nieodpowiednich warunkach osadzenia nie nadają się do rygorystycznego stosowania zasady affirmanti incumbit probatio (kto twierdzi coś musi to udowodnić), ponieważ w takich wyłącznie będący stroną rząd ma dostęp do informacji, które mogą potwierdzić lub obalić te zarzuty. Wynika stąd, że po zgłoszeniu skargi przez Trybunału rządowi, na rządzie spoczywa obowiązek zgromadzenia i przedstawienia odpowiednich dokumentów. Nieprzedstawienie przez rząd przekonujących dowodów dotyczących warunków materialnych osadzenia może stanowić podstawę do wyciągnięcia wniosku o zasadności twierdzeń skarżącego (Olszewski p. Polsce, nr 21880/03, § 94, 2 kwietnia 2013),
49. Trybunał zauważa, że według oficjalnych statystyk opublikowanych przez Polską Służbę Więzienną ogólna pojemność Łódzkiego Aresztu Śledczego od dnia 17 sierpnia 2005 roku do 7 sierpnia 2007 r została przekroczona o średnio 26,8%, a poziom przeludnienia wahał się od 20,1% do 35,3% (patrz pkt 11 powyżej). Jednocześnie, dane statystyczne nie wykazały przeludnienia w Areszcie Śledczym w Łodzi od 8 stycznia do 26 kwietnia 2010 roku (patrz pkt 13 powyżej). Co do osadzenia skarżącego w Zakładzie Karnym w Łodzi z dnia 17 lipca 2008 roku do 13 sierpnia 2009 roku Trybunał zauważa, że oficjalne statystyki Polskiej Służby Więziennej pokazują, że Zakład Karny w Łodzi był również przeludniony, a jego maksymalna pojemność została przekroczona o od 2,3% do 19,4% (patrz paragraf 20 powyżej).
50. Trybunał przyjmuje zatem za ustalone, iż podczas osadzenia skarżącego od dnia 17 sierpnia 2005 roku do 13 sierpnia 2009, Areszt Śledczy w Łodzi i Zakład Karny w Łodzi stały w obliczu poważnego problemu przeludnienia. Trybunał uważa również za uzasadnione wyciągnąć negatywny wniosek z braku dostarczenia niezbędnych informacji przez Rząd na temat zaludnienia cel skarżącego w okresie od 17 sierpnia 2005 do 7 sierpnia 2007 roku, w dniach od 17 lipca 2008 do 13 sierpnia 2009 roku i od 8 stycznia do 26 kwietnia 2010 roku i uznać, że na skarżącego osobiście wpłynął ogólny i systemowy problem przeludnienia. Choć rzeczywista przestrzeń życiowa dostępna skarżącemu w jego celach w tym okresie nie jest znana, Trybunał przyjmuje, że było to mniej niż 3 m kw. na osobę. Nie ulega wątpliwości, że w Areszcie Śledczym w Łodzi (od 8 sierpnia 2007 do 7 lipca 2008 roku) skarżący został umieszczony w celach o indywidualnym obszarze poniżej 3 m kw. (patrz pkt. 11 i 12 powyżej). Niemniej jednak, rząd udowodnił, że od 13 sierpnia 2009 roku do 8 stycznia 2010 roku skarżący był na wolności. W związku z tym należy stwierdzić, że skarżący przebywał w przeludnionych celach od 17 sierpnia 2005 do 13 sierpnia 2009 roku (cztery lata) w Zakładzie Karnym w Łodzi i Łódzkim Areszcie Śledczym.
51. W sprawie Orchowski (cytowana powyżej), Trybunał miał na względzie wyrok z dnia 26 maja 2008, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że osoba nie może mieć zapewnionego humanitarnego traktowania w celi więziennej mającej wymiar mniejszy niż 3 m kw. na osobę i że przeludnienie tak poważnej natury, jakie istniało w Polsce może samo w sobie być kwalifikowane jako nieludzkie i poniżające traktowanie (ibid., §§ 85 i 123). Trybunał, mając na uwadze zasadę pomocniczości, uznał, że wyżej wymienione orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawowe kryterium w ocenie Trybunału czy przeludnienie w polskich zakładach karnych naruszało wymogi artykułu 3 Konwencji. W konsekwencji Trybunał ponadto uznał, że wszystkie sytuacje, w których osadzony został pozbawiony minimum 3 m kw. powierzchni mieszkalnej wewnątrz swojej celi będą traktowane jako stwarzające wyraźną oznakę, że Artykuł 3 Konwencji został naruszony (ibid.).
52. Wreszcie, bezsporne było, że przez trzy tygodnie w sierpniu 2005 roku skarżący był osadzony z osobą z wirusowym zapaleniem wątroby typu C, a od stycznia do kwietnia 2007 roku był przetrzymywany w celi z osobą z pozytywnym wynikiem HIV (patrz pkt. 14 i 15 powyżej).
53. Mając na uwadze okoliczności sprawy i ich skumulowany wpływ na skarżącego, Trybunał uważa, że udręczenie i trudności jakich doznał, przekroczyły nieunikniony poziom cierpienia właściwego dla osadzenia i wyszły poza granicę dotkliwości w rozumieniu artykułu 3 (porównaj z Orchowski , cytowany powyżej, § 134 i 135).
54. Doszło więc do naruszenia artykułu 3 Konwencji.
II. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 41 KONWENCJI
55. Artykuł 41 Konwencji stanowi:
"Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słusznego zadośćuczynienia dla poszkodowanego. "
A. Szkoda
56. Skarżący domagał się o 12.250 euro z tytułu majątkowej i niemajątkowej szkody.
57. Rząd podniósł, że kwota w wysokości 12.250 euro była bezpodstawna, nadmierna i nieuzasadniona biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w szczególności fakt, że Sąd Apelacyjny w Łodzi zasądził na rzecz skarżącego zadośćuczynienie w kwocie 1500 euro (6000 złotych) (wyrok z dnia 17 września 2010).
58. W odniesieniu do szkody majątkowej rzekomo poniesionej, chociaż nie sprecyzowanej przez skarżącego, Trybunał przypomina, że w każdym wypadku musi być jasny związek przyczynowy pomiędzy szkodą wskazywaną jako poniesiona przez skarżącego oraz naruszeniem Konwencji (patrz Barbera Messegué i Jabardo przeciwko Hiszpanii (artykuł 50), 13 czerwca 1994, §§ 16 20, Seria a nr 285 C; Berktay przeciwko Turcji, nr 22493/93, § 215, 1 marca 2001 oraz Khudobin przeciwko Rosji, nr 59696/00, § 142, ECHR 2006-XII).
59. Trybunał, uwzględniając ustalenia dotyczące skargi skarżącego na podstawie Artykułu 3 Konwencji, uważa, że nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy rzekomą szkodą a stwierdzonym naruszeniem (patrz Sławomir Musiał przeciwko Polsce, nr 28300/06 , §§ 109 110, 20 stycznia 2009 oraz Kalashnikov v. Rosji, nr 47095/99, § 139, ECHR 2002- VI). Dlatego oddala żądanie skarżącego w odniesieniu do szkody majątkowej.
60. Z drugiej strony, Trybunał uważa, że skarżący doznał szkody natury niemajątkowej w wyniku jego osadzenia w warunkach sprzecznych z Artykułem 3 Konwencji (patrz: pkt 11, 12 i 20 powyżej), która nie jest w wystarczającym stopniu naprawiona stwierdzeniem naruszenia jego praw wynikających z Konwencji. Dokonując oceny na zasadzie słuszności, jak wymaga tego artykuł 41 Konwencji, a także biorąc pod uwagę fakt, że skarżącemu zostało przyznane zadośćuczynienie w kwocie 1500 euro (6000 zł) przez Sąd Apelacyjny w Łodzi (wyrok z dnia 17 września 2010), Trybunał przyznaje skarżącemu kwotę 6.000 euro z tego tytułu.
B. Koszty i wydatki
61. Skarżący żądał również kwoty 250 euro z tytułu kosztów i wydatków poniesionych przed sądami krajowymi.
62. Rząd nie odniósł się do tego żądania.
63. Biorąc pod uwagę dokumenty będące w jego posiadaniu oraz orzecznictwo, Trybunał uznaje za zasadne przyznać kwotę 250 euro z tytułu kosztów i wydatków w postępowaniu krajowym.
C. Odsetki za zwłokę
64. Trybunał uznaje za stosowne oparcie wysokości odsetek za zwłokę na marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego, do której należy dodać trzy punkty procentowe.
Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ, JEDNOGŁOŚNIE
1. Uznaje skargę za dopuszczalną;
2. Stwierdza że doszło do naruszenia Artykułu 3 Konwencji;
3. Stwierdza
(a) że pozwane Państwo ma wypłacić skarżącemu, w ciągu trzech miesięcy następujące kwoty, które będą przeliczone na walutę pozwanego państwa po kursie obowiązującym w dniu wypłaty:
(i) EUR 6,000 (sześć tysięcy euro), plus jakikolwiek podatek, który może być pobrany, z tytułu szkody niemajątkowej;
(ii) EUR 250 (dwieście pięćdziesiąt euro), plus jakikolwiek podatek, który może być pobrany od skarżącego, w odniesieniu do kosztów i wydatków;
(b) że od wygaśnięcia powyższego trzymiesięcznego terminu do momentu zapłaty zwykłe odsetki będą płatne od powyższych kwot według stopy procentowej równej krańcowej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego w okresie zwłoki, plus trzy punkty procentowe;
4. Oddala pozostałą część roszczenia skarżącego o zadośćuczynienie.
Sporządzono w języku angielskim oraz obwieszczono pisemnie w dniu 17 maja 2016, zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Fatoş AracıVincent A. De Gaetano
Zastępca KanclerzaPrzewodniczący
Full & Egal Universal Law Academy