© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, www.pk.gov.pl [Translation already published on the official websites of the Polish National Prosecutor’s Office and the Ministry of Justice]. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Prosecutor General for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, www.pk.gov.pl [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Prokuratury Krajowej i Ministerstwa Sprawiedliwości]. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Prokuratora Generalnego wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA
Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 209
Lipiec 2017 r.
Oravec przeciwko Chorwacji – skarga nr 51249/11
Wyrok z 11.07.2017 r. [Sekcja Druga]
Art. 5
Art. 5 ust. 4
Kontrola legalności pozbawienia wolności
Niezapewnienie równości broni przy rozpoznawaniu zażalenia prokuratora na postanowienie w przedmiocie uchylenia zastosowanego wobec skarżącego tymczasowego aresztowania: art. 5 ust. 4 ma zastosowanie; naruszenie
Fakty – W kwietniu 2011 r. skarżący został zatrzymany i aresztowany tymczasowo pod zarzutem przemytu narkotyków, a następnie zwolniony na podstawie postanowienia sędziego śledczego. Postanowienie to uchylono wskutek wniesionego przez prokuratura zażalenia, zaś 31 maja 2011 r. sędzia ponownie rozpoznał sprawę i utrzymał wcześniejsze postanowienie w mocy. Prokurator wniósł zażalenie, którego nie doręczono skarżącemu ani jego obrońcy. W dniu 10 czerwca 2011 r. sąd w składzie trzyosobowym, obradując na posiedzeniu niejawnym pod nieobecność stron, uchylił postanowienie sędziego śledczego i wydał postanowienie w przedmiocie zastosowania wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. W dniu 14 czerwca 2011 r. skarżącego ponownie osadzono w areszcie śledczym. Skarżący bezskutecznie odwoływał się do Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.
Przed Trybunałem skarżący zarzucił między innymi, że postępowanie odwoławcze stanowiło naruszenie zasady równości broni zagwarantowanej w art. 5 ust. 4.
Prawo – art. 5 ust. 4: Skarżącego zwolniono z aresztu na podstawie postanowienia z 31 maja 2011 r. Postanowienie sędziego śledczego było jednak przedmiotem dalszej kontroli wskutek wniesionego zażalenia, a zatem nie było prawomocne. Na postanowienie sędziego śledczego zażalenie wniósł prokurator. Wnosząc o uchylenie tegoż postanowienia, prokurator żądał, w postępowaniu odwoławczym, utrzymania w mocy pierwotnego postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania. W razie oddalenia zażalenia prokuratora, postanowienie o zwolnieniu skarżącego stałoby się prawomocne; wskutek uwzględnienia zażalenia skarżącego ponownie osadzono w areszcie śledczym. Zażalenie stanowiło zatem kontynuację postępowania w przedmiocie legalności tymczasowego aresztowania skarżącego. W tych okolicznościach wynik postępowania odwoławczego był kluczowym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji co do legalności tymczasowego aresztowania skarżącego, niezależnie od tego, czy dokładnie w tym czasie skarżący przebywał w areszcie śledczym czy też nie. Art. 5 ust. 4 miał zatem zastosowanie do postępowania odwoławczego.
Sąd rozpoznający zażalenie na postanowienie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania musiał zapewnić gwarancje procedury sądowej. Postępowanie musiało mieć charakter kontradyktoryjny i gwarantować stronom równość broni. Z uwagi na dramatyczny wpływ pozbawienia wolności na podstawowe prawa danej osoby, postępowanie prowadzone na podstawie art. 5 ust. 4 powinno zasadniczo czynić zadość, w najszerszym możliwym zakresie, w okolicznościach prowadzonego dochodzenia lub śledztwa, podstawowym wymogom rzetelnego procesu, takim jak zasada kontradyktoryjności.
W swoim zażaleniu na postanowienie sędziego śledczego w przedmiocie zwolnienia skarżącego prokurator przytoczył szereg argumentów przemawiających za zastosowaniem tymczasowego aresztowania. Zażalenia tego nie doręczono obrońcy, w związku z czym skarżący nie miał możliwości ustosunkowania się do argumentów przytoczonych przez prokuratora. Sąd w składzie trzyosobowym, który w dniu 10 czerwca 2011 r. wydał postanowienie w przedmiocie zastosowania wobec skarżącego tymczasowego aresztowania, wydał przedmiotowe postanowienie na posiedzeniu niejawnym, bez informowania, nie mówiąc o wezwaniu, skarżącego czy jego obrońcy, co pozbawiło ich możliwości przedstawienia argumentów w zakresie tymczasowego aresztowania skarżącego. Skoro obrońca nie miał możliwości przedstawienia sądowi pisemnego lub ustnego stanowiska w ramach tego postępowania, skarżący nie mógł skutecznie skorzystać z prawa do obrony. Tym samym nie poszanowano zasady równości broni.
Rozstrzygnięcie: naruszenie (jednomyślnie).
Trybunał stwierdził również dalsze naruszenie art. 5 ust. 4 w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i brak naruszenia art. 5 ust. 1 w związku z brakiem określenia przez skład sędziowski okresu trwania zastosowanego wobec skarżącego tymczasowego aresztowania.
Art. 41: zasądzenie kwoty 500 EUR tytułem słusznego zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową.
(Zob. Fodale przeciwko Włochom, skarga nr 70148/01, 1 czerwca 2006 r., Nota informacyjna nr 87)
© Council of Europe/European Court of Human Rights
Niniejsze streszczenie sporządzone przez Kancelarię nie jest wiążące dla Trybunału.
Kliknij tutaj, aby zapoznać się z Notami informacyjnymi na temat orzecznictwa.
Full & Egal Universal Law Academy