© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Ostendorf gegn Þýskalandi
Dómur frá 7. mars 2013
Mál nr. 15598/08
5. gr. Réttur til frelsis og mannhelgi
Handtaka. Frelsissvipting. Varðhald til að tryggja efndir skyldu.
1. Málsatvik
Kærandi, Henrik Ostendorf, er þýskur ríkisborgari, fæddur 1968 og búsettur í Bremen. Þann 10. apríl 2004 var hann á leið á knattspyrnuleik í Frankfurt þegar hann var handtekinn af lögreglu. Hald var lagt á farsíma hans og hann var hafður í haldi í fjórar klukkustundir, en látinn laus klukkustund eftir að leiknum lauk. Lögreglunni í Frankfurt hafði borist spurn af því frá lögreglunni í Bremen að kærandi væri talinn forsprakki hóps af ofbeldisfullum fótboltabullum. Fyrir handtökuna hafði lögregla stöðvað hópinn og leitað á félögum hans. Lögreglan fylgdist síðan með hópnum og var kæranda skipað að halda sig með honum. Hann var handtekinn eftir að lögregla varð þess vör að hann hafði orðið viðskila við hópinn og fann hann í felum inni á krá einni.
Kærandi kærði handtökuna og vistun í fangaklefa til lögregluyfirvalda í Frankfurt. Í ágúst 2004 vísaði lögreglustjórinn í Frankfurt kærunni frá og varð kæranda ekki ágengt fyrir dómstólum. Töldu bæði héraðsdómur og áfrýjunardómstóll varðhaldið hafa verið nauðsynlegt til að koma í veg fyrir yfirvofandi hættu á ofbeldisbrotum. Þann 26. febrúar 2008 vísaði stjórnlagadómstóll Þýskalands málinu frá.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að varðhaldið hefði brotið gegn réttindum sínum samkvæmt 1. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að þrátt fyrir að varðhaldið sem kærandi kvartaði undan hefði verið stutt hefði kærandi verið sviptur frelsi í skilningi 1. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Um c-lið 1. mgr. 5. gr.: Lögreglan í Frankfurt hafði byggt það mat sitt að kærandi hefði verið að undirbúa ofbeldisbrot á nokkrum atriðum, þar á meðal á upplýsingunum frá lögreglunni í Bremen þess efnis að hann væri forsprakki hóps ofbeldismanna, að ýmis dæmigerð slagsmálatól höfðu fundist á öðrum félögum hópsins, á framburði lögregluþjóns um að kærandi hefði sett sig í samband við þekkta fótboltabullu frá Frankfurt, og á því að lögreglan hefði komið að kæranda utan hópsins í trássi við fyrirskipun lögreglu.
Dómstóllinn taldi því sýnt að fyrir lögreglu hefðu legið nægilegar upplýsingar til að ætla að kærandi ráðgerði að efna til ryskinga, þar sem framin yrðu afbrot, þar á meðal líkamsárásir og óspektir. Varðhaldið gæti því flokkast undir að vera gert til „að koma í veg fyrir að hann fremdi afbrot“ í skilningi c-liðar 1. mgr. 5. gr. sáttmálans. Enn fremur taldi dómstóllinn að ekki hefði nægt að leggja hald á síma hans eingöngu og aðskilja hann frá hópnum.
Til að varðhald í því skyni að hindra að maður fremdi afbrot fengi samrýmst c-lið 1. mgr. 5. gr. sáttmálans þyrfti varðhaldið þó einnig að vera „í því skyni að færa hann fyrir réttan handhafa opinbers valds“. Dómstóllinn leit til þess að landslög og -dómstólar hefðu réttlætt varðhaldið alfarið á grundvelli forvarna. Kærandi hefði ekki verið grunaður um refsiverð brot, enda undirbúningsráðstafanir hans ekki refsiverðar að landslögum. Varðhaldið hefði því að öllu leyti verið í fyrirbyggjandi skyni, en hefði ekki miðað að því að færa hann fyrir dómara í sakamáli. Niðurstaða dómstólsins var því sú að varðhaldið yfir kæranda yrði ekki réttlætt með c-lið 1. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Um b-lið 1. mgr. 5. gr.: Hvað snerti hugsanlega réttlætingu varðhaldsins skv. b-lið 1. mgr. 5. gr. sem gæslu „til að tryggja efndir lögmæltrar skyldu“, taldi dómstóllinn sýnt að skyldan sem hvíldi á kæranda hefði verið nægilega tiltekin og afmörkuð til að standast þau skilyrði sem mótast hefðu í dómaframkvæmd hans. Kæranda hefði verið gerð grein fyrir skyldu sinni til að vera til friðs á knattspyrnuleiknum. Áður en hann var handtekinn hefði honum verið skipað af hálfu lögreglu að halda sig með hópnum og hann varaður við að ella yrði hann handtekinn. Með háttsemi sinni hefði hann sýnt að hann hygðist ekki hlíta þeirri skyldu sinni að halda friðinn.
Gæsla kæranda hefði tryggt efndir þessarar skyldu, enda komið í veg fyrir að hann stofnaði til og tæki þátt í ryskingum. Gæslan hefði því ekki verið refsikennds eðlis. Ekkert gæfi heldur til kynna að meðan hann var í haldi hefði hann sýnt neinn vilja til að hlíta skyldu sinni til að halda friðinn. Skyldan hefði verið efnd í skilningi b-liðar 1. mgr. 5. gr. að því leyti sem hún var úr sögunni eftir að fótboltaleiknum lauk og félagar hans tvístruðust, þannig að ekki var lengur hægt að efna til ryskinga. Var kærandi þá þegar látinn laus. Loks var það niðurstaða dómstólsins að varðhald kæranda í fjórar klukkustundir hefði verið í samræmi við það markmið að tryggja tafarlausar efndir skyldu hans – sem var í þágu almannahags – til að hindra ekki friðsamlega framvindu fjölsótts íþróttaviðburðar.
Af þessu leiddi að b-liður 1. mgr. 5. gr. sáttmálans réttlætti varðhald kæranda. Enn fremur var óumdeilt að varðhaldið var löglegt að landslögum. Ekki hafði því verið brotið gegn 1. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Tveir dómarar skiluðu séráliti þar sem komist var að sömu niðurstöðu.
Full & Egal Universal Law Academy