© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Perincek gegn Sviss
Dómur frá 13. október 2015 - Yfirdeild
Mál nr. 27510/08
10. gr. Tjáningarfrelsi
Afneitun á þjóðarmorði. Refsing. Stjórnmálaumræður. Hatursáróður.
1. Málsatvik
Kærandi, Dogu Perincek er tyrkneskur ríkisborgari, fæddur árið 1942 og býr í Ankara í Tyrklandi. Hann er doktor í lögfræði og formaður tyrkneska Verkamannaflokksins. Árið 2005 tók kærandi þátt í a.m.k. þremur opinberum fundum í Sviss, þar sem hann lýsti þeirri skoðun sinni að ofsóknir Tyrkja á hendur Armenum árið 1915 og fjöldamorð á armenskum borgurum gætu ekki talist þjóðarmorð, og allar yfirlýsingar um slíkt væru ósannar. Samtökin Sviss-Armenía lögðu fram kæru vegna ummæla hans og hóf lögregla rannsókn á ummælunum. Þann 9. mars 2007 var hann sakfelldur fyrir ummælin og talið að þau hefðu falið í sér kynþáttafordóma og hefðu ekki verið sett fram sem framlag í sagnfræðilegri umræðu. Honum var gert að greiða sekt að viðlagðri fangelsisvist og greiða miskabætur til meðlima samtakanna. Hann áfrýjaði dóminum en án árangurs.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að refsidómurinn yfir honum hefði brotið gegn tjáningarfrelsi hans, sem tryggt væri í 10. gr. sáttmálans. Hann taldi einnig að orðalag svissneskra laga hefði verið of óljóst til að hann gæti sætt refsingu á grundvelli þeirra, og því hefði einnig verið brotið gegn 7. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók í upphafi fram að það væri ekki hlutverk dómsins að ákvarða hvort fjöldamorðin á Armenum árið 1915 teldust vera þjóðarmorð samkvæmt skilgreiningu alþjóðalaga, enda hefði dómstóllinn ekki lögsögu til að gefa slíkar yfirlýsingar. Dómstólinn taldi ljóst að dómurinn yfir kæranda hafi falið í sér takmörkun á tjáningarfrelsi hans, og tók ekki til greina röksemdir svissneska ríkisins að takmörkunin yrði réttlætt með vísun til 16. gr. sáttmálans um bann við stjórnmálaumsvifum útlendinga. Dómstóllinn taldi að 16. gr. yrði aðeins túlkuð á þann hátt að hún varðaði beina stjórnmálaþátttöku útlendinga í aðildarríkjunum. Dómstóllinn taldi að takmörkunin á tjáningarfrelsi kæranda hefði byggst á settum lögum og kæranda hefði mátt vera ljóst að ummæli hans gætu leitt til sakarábyrgðar hans. Þá taldi dómstóllinn að takmörkunin hefði verið sett í því lögmæta markmiði að vernda réttindi annarra, enda ættu atburðirnir árið 1915 sérstakan sess í þjóðarvitund Armena og væru samofin menningu þeirra. Dómstóllinn tók því næst til skoðunar hvort takmörkunin hefði talist nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi. Við mat á því leit dómstóllinn m.a. til þess að virðing armensku þjóðarinnar nyti verndar 8. gr. sáttmálans og því yrði að fara fram hagsmunamat á þeim ólíku réttindum sem vegast á í málinu. Dómstóllinn tók fram að kærandi hefði sett ummælin fram í opinberri stjórnmálaumræðu, og þau hefðu ekki lýst hatri hans gagnvart armensku þjóðinni og neikvæð ummæli hans hefðu ekki beinst gegn þjóðinni eða borgurum hennar. Dómstóllinn bar málsatvik saman við fyrri fordæmi sem vörðuðu afneitun manna á helför seinni heimstyrjaldarinnar. Í þeim málum hafði dómstóllinn talið að ummælin sem höfð voru uppi hefðu alið á kynþáttahatri, en í þessu máli taldi dómstóllinn að sömu rök ættu ekki við. Hann tók fram að ummæli kæranda, ef þau væru metin í samhengi, hefðu átt erindi í opinbera umræðu og hafi ekki alið á kynþáttahatri. Þá vísaði dómstóllinn til þess að afneitun helfararinnar hefði sérstaka merkingu í þeim löndum þar sem atburðirnir hefðu átt sér stað, og það hefði endurspeglast í fyrri dómum dómstólsins um það málefni. Það sama yrði ekki sagt um tengsl Sviss við atburðina 1915. Þá yrði ekki talið að sérstök spenna hafi verið í almennri umræðu þegar ummælin voru sett fram, og þau hefðu ekki valdið sérstökum árekstrum milli Tyrkja og Armena í landinu. Dómstóllinn taldi einnig að refsidómurinn yfir kæranda yrði ekki réttlættur á ástandinu í Tyrklandi, þar sem Armenar væru minnihlutahópur sem yrði oft fyrir mismunun. Þá taldi dómstóllinn að ummæli kæranda teldust ekki það móðgandi gagnvart Armenum að sérstök refsiábyrgð gæti legið við þeim. Hann tók fram að bann við afneitun ákveðinna heimssögulegra viðburða væri að finna í löggjöf allmargra aðildarríkja, og viðurkennt væri að ríkin gengju mislangt í að gera slík ummæli refsiverð. Þó yrði að telja að svissnesk lög, sem gerðu refsivert að afneita þjóðarmorðum almennt, gengu lengst í þá veru. Dómstóllinn tók fram að kærandi hafi verið dæmdur til refsingar vegna ummælanna, sem væri í raun alvarlegasta takmörkun á tjáningarfrelsi borgaranna sem um væri að ræða. Dómstóllinn taldi því miðað við ofangreint að takmörkunin á tjáningarfrelsi kæranda yrði ekki talin hafa verið nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi, og því hefði verið brotið gegn 10. gr. sáttmálans. Þá taldi dómstóllinn að kvörtun kæranda um brot gegn 7. gr. sáttmálans yrði ekki tekin til frekari athugunar.
Dómstóllinn taldi ekki tilefni til greiðslu bóta á grundvelli 41. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy