CASE OF PİŞKİN v. TURKEY - [Turkish Translation] summary by Benan Molu and Rumeysa Budak

PİŞKİN v. TÜRKİYE   (Başvuru no. 33399/18)   15 Aralık 2020   TEMEL OLGULAR   Başvurucu Hamit Pişkin, 1982 doğumlu bir Türkiye vatandaşıdır ve   Bingöl’de yaşamaktadır.   Pişkin, Aralık 2010’dan bu yana Ankara Kalkınma Ajansı’nda uzman olarak   çalışmaktaydı. Bay Pişkin’in süresiz iş akdine 4857 sayılı İş Kanunu   uygulanmaktaydı ve hukuki statüsü özel hukuk kurallarına tabiydi.   26 Temmuz 2020 tarihinde, 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişiminden kısa   bir süre sonra, Kalkınma Ajansı yönetim kurulu çalışanlarının durumlarını   incelemek üzere toplantı yapmıştır. Aynı gün Ajans, aralarında başvurucu   Pişkin’in de olduğu altı kişinin iş akdini 667 sayılı OHAL KHK’sine   dayanarak bu kişilerin milli güvenliğe tehdit oluşturan yapılara üye, bu   yapılarla irtibatlı ya da iltisaklı oldukları gerekçesiyle feshetme kararı   almıştır.   14 Ağustos 2016 tarihinde başvurucu, Ankara İş Mahkemesi’nde dava açarak   iş akdinin feshedilmesi kararının kaldırılmasını istemiştir. Başvurucu, diğer   gerekçelerin yanı sıra, iş akdinin usule uygun olarak feshedilmediğini zira   işveren tarafından objektif, açık ve tereddüte yer vermeyecek şekilde bir fesih   sebebi gösterilmediğini belirterek işe iadesine karar verilmesini ve kendisine   tazminat ödenmesini istemiştir.   25 Ekim 2016 tarihinde İş Mahkemesi, davayı reddetmiştir. Başvurucunun   istinaf talebi de reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucu Anayasa   Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmuş, Anayasa Mahkemesi söz   konusu başvuruyu 10 Mayıs 2018 tarihinde kabul edilemez bulmuştur.   5 Eylül 2018 tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, hakkında ceza   davası açılması için gerekli şüpheyi desteklemeye yeterli delil olmadığı   gerekçesiyle Pişkin hakkında başlatılan soruşturma kapsamında takipsizlik   kararı vermiştir.   İhlal iddiaları   Başvurucu Pişkin, Sözleşme’nin 6. maddesine (adil yargılanma hakkı)   dayanarak işine son verilmesi kararının ve sonrasındaki yargısal sürecin adil   yargılanma güvenceleriyle uyumlu olmadığını ileri sürmüştür.   Pişkin ayrıca terör örgütleriyle bağlantılı olduğu ve ‘terörist’ ve ‘hain’   denilerek damgalandığı gerekçesiyle işine son verilmesinden şikayetçi   olmuştur. Mahkeme, bu şikayeti Sözleşme’nin 8. maddesi (özel hayata ve aile   hayatına saygı hakkı) altında incelemeye karar vermiştir.   Başvuru, İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne 6 Temmuz 2018 tarihinde   yapılmıştır.   Daire Başkanı, söz konusu sivil toplum örgütlerinin başvuruya müdahil   olarak üçüncü taraf görüşü sunmalarına izin vermiştir: Uluslararası Af   Örgütü, Uluslararası Hukukçular Komisyonu ve Türkiye İnsan Hakları   Davalarına Destek Projesi. Sunulan görüş buradan okunabilir.   Ulusal Belgeler   Hükümet, Anayasa Mahkemesi’nin 25 Aralık 2018 tarihli Mehmet Akif   Günder, no. 2018/4268 kararına ve 25 Eylül 2020 tarihli Emin Arda Büyük,   no. 2017/28079, Berrin Baran Eker, no. 2018/23568, and C.A.(3),   no. 2018/10286 kararlarına ve Yargıtay’ın 9. Hukuk Dairesi’nin 5 Kasım   2018 tarihli E.2018/8846 ve K.2018/19530 sayılı ve 19 Kasım 2018 tarihli   E.2018/8567 ve K.2018/13419 sayılı kararları ile 22. Hukuk Dairesi’nin 5   Mayıs 2018 tarihli E.2018/1204 ve K.2018/5780 sayılı kararlarına atıf   yapmıştır.   Uluslararası Belgeler   667-676 Sayılı Olağanüstü Hal Kararnamelerine ilişkin Venedik   Komisyonu Görüşü   1. 12 Aralık 2016 tarihinde Venedik Komisyonu, olağanüstü hal   çerçevesinde çıkarılan 667-676 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere   ilişkin 109. oturumda (9-10 Aralık 2016) kabul edilen görüşünü kamuoyuna   açıklamıştır (15 Temmuz 2016 başarısız darbesinin ardından kabul edilen   667-676 sayılı OHAL KHK'larına ilişkin görüş (CDL-AD (2016) 037)).   2. Venedik Komisyonu, 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsünün olgusal   bağlamını tanımlayan işbu görüşüne göre, söz konusu olağanüstü hal kanun   hükmünde kararnamelerinin getirilerini analiz etmiştir. Görüşün ilgili   kısımları aşağıdaki gibidir:   “67. ...Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine   karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği,   mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu   görevlilerinin görevden çıkarılacağı da belirtilmiştir. Bu geniş kapsamlı formüller,   olağanüstü hal tedbirlerinin sadece Gülencilere değil milli güvenliğe tehdit arz eden   tüm örgütlere uygulanabileceğini göstermektedir.   68. Şüphesiz ki Devletin, iç ve dış yasa yükümlülüklerine uygun olduğu müddetçe   siyasi platformlarına, dini yakınlıklarına veya etnik yapılarına bakılmaksızın tüm terör   örgütlerine karşı aktif tedbirler almasına sadece cevaz verilmemiş üstelik Devlet bu   tedbirleri almak zorunda da bırakılmıştır…”   3. Ayrıca yukarıda belirtilen görüşten de anlaşılmaktadır ki “Olağanüstü   hal kanun hükmünde kararnamelerinin kabul edilmesinden bu yana,   100.000'den fazla kamu görevlisi işten çıkarılmıştır .... Alt düzeydeki   kararlarla, yani 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında ilgili   idari birimler veya yargı organları tarafından alınan kararlarla kaç kamu   görevlisinin görevden alındığı ve daha sonraki kanun hükmünde   kararnamelere ekli listelerde kaçının doğrudan bahsedildiği tam olarak açık   değildir."   4. Söz konusu görüşte Venedik Komisyonu, Olağanüstü Hal Yasama   Kararnameleri uyarınca emredildiği üzere memurları, yargıçları, savcıları ve   kamu hizmeti çalışanlarını işten çıkarmaya yönelik tedbirlerin amaçlarını   incelemiştir. Görüşün ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:   “81. …667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. Ve 4. Maddeleri,   hakemlerin ve diğer kamu görevlilerinin, ilgili yargı organlarının veya idare   kurumlarının kararlarıyla görevden çıkarılmasını öngörmektedir….   84. 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişimine yol açan kalkışmanın niteliği göz   önünde bulundurulduğunda Venedik Komisyonu, Devlet aygıtının kalkışmaya dâhil   olduğu tespit edilen kişilerden hızlıca arındırılması ihtiyacını anlayışla karşılamaktadır.   Eğer kalkışmacılar yargı teşkilatı, savcılık, emniyet, ordu vs. içinde halen aktif olsalardı   kalkışmayla mücadeleyi hedefleyen eylemlerin hiçbiri başarıya ulaşmayacaktı.   85. Ancak kalıcı değil de geçici tedbirler kullanılarak da aynı sonuca ulaşılabilir.   Eğer sözde Gülenciler, ihtiyati bir tedbir olarak görevlerinden çıkarılmak yerine   uzaklaştırılsalardı kalkışmanın tekerrür etme riski önemli derecede azaltılabilirdi.”   5. Dahası, Venedik Komisyonu, bireyler ve yasadışı yapılar arasındaki   olası bağlantıları değerlendirmede kullanılan kriterleri incelemiştir. Esas   itibariyle Venedik Komisyonu, bir kişi ile yasadışı bir yapı arasındaki   herhangi bir bağlantıyı değerlendirmeyi ve makul ve iyi bilgilendirilmiş   herhangi bir kişinin bu tür bir yapı ile ilişkisini sürdürmenin açıkça kabul   edilemez olduğunu fark etmesi gereken noktayı tespit etmeyi amaçlayan bu   kriterlerin öngörülebilir olması gerektiğini değerlendirmiştir. Ayrıca, bu   kriterlerin adli incelemesini yürütmenin ulusal mahkemelerin görevi   olduğunu değerlendirmiştir.   Görüşün ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:   “103. Kişilerin Gülen cemaatiyle bağlantılarını değerlendirmek için kullanılan   ölçütler, en azından resmi yollarla kamuya açıklanmamıştır. Venedik Komisyonu   raportörlerine, görevden almalara örneğin Bank Asya’ya ve “paralel devletin” diğer   şirketlerine parasal katkıda bulunma, Fethullah Gülen’le bağlantılı bir sendika veya   derneğin yöneticisi ya da üyesi olma, ByLock mesajlaşma uygulamasını ve bu gibi   şifreli mesajlaşma programlarını kullanmagibi çeşitli ölçütlerden oluşan bir   kombinasyonun değerlendirilmesine dayanarak karar verildiği bildirilmiştir. Ayrıca söz   konusu görevden almalarda, ilgili şahıslar hakkındaki emniyet veya gizli servis   raporları, sosyal medya bağlantılarının, bağışlarının, ziyaret ettiği web sitelerinin   analizi ve hatta “paralel devlet” yapılarına ait olan öğrenci yurtlarında kalmış olmaları   veya çocuklarını Fethullah Gülen’le bağlantılı okullara göndermiş olmaları esas   alınabilir. İşyerindeki arkadaşlarından veya komşularından alınan bilgiler ve hatta   Gülenci yayınlara sürekli abonelik de, bir ismin “görevden alınma listelerine” konması   için kullanılan birçok ölçüt arasında sayılmaktadır.””   ...   119. Disiplin sorumluluğu veya buna benzer başka bir tedbir öngörülebilir olmalıdır;   bir kamu görevlisinin cezalandırılabilmesi için öncelikle statüsüyle bağdaşmayan bir   şey yaptığını anlaması gerekir. Dolayısıyla mantıklı ve bilgili bir kişinin – ki kamu   görevlileri de mantıklı ve bilgili olmalıdır – zaman içinde Gülen cemaatiyle süregelen   bağlantılarının açıkça kabul edilemez olduğunu idrak etmek zorunda olduğu bir ânı   tespit etmek önemlidir.   120. Söz konusu durumun açıkça güç tarafı, Türk makamlarına göre Gülen   cemaatinin uzun yıllardır iki yüzü olduğudur: aynı zamanda hem Devlet içinde nüfuz   kazanmak için şaibeli yöntemler kullanan gizli bir organizasyon hem de yasalara uygun   bir şekilde çalışan dernek ve projelerden oluşan bir ağ. Türk resmi makamlarının, Gülen   cemaatinin “yasalara uygun olarak somutlaşmasının” sadece bir dış görünüşten ibaret   olduğu ve Fethullah Gülen’le işbirliği yapmış veya Gülen bağlantılı bir projede yer   almış herkesin, örgütün gerçek amaç ve yöntemlerini bildiğine dair geniş içerikli bir   varsayımdan yola çıktığı görülmektedir.   ...   127. Gülenci cemaatinin, bir bütün olarak (veya kısımlarıyla) “anlamlı ilişkiler”86   kurmanın kamu görevlilerinden beklenen sadakat yükümlülüğüyle bağdaşmadığı bir   örgüt haline ne zaman geldiğini, eğer geldiyse, objektif olgulara dayanarak tespit etmek   önemlidir... Böylece Türk mahkemeleri, bu hususta Hükümetin objektif bir şekilde   haklı çıkarılıp çıkarılmadığını da gözden geçirmelidir.   128. Sıradaki soru, bir kamu görevlisinin görevden alınması için Gülen cemaati veya   onun kollarıyla sürdürdüğü bağlantılarının yoğunluğudur. Kanun Hükmünde   Kararnamede “ilişki, bağlantı veya irtibat”, “üyelik, mensubiyet veya iltisaktan”   bahsedilmektedir. Bu geniş kapsamlı tanımlar, Gülen cemaatiyle kurulan her türlü   bağlantının görevden alınmaya yol açacağını ima etmektedir.   129. Türk makamları, bu “yoğunluk” değerlendirmesinin her bir olayda mevcut   bulunan fiili unsurlara dayalı olduğunu açıklamaktadır. Dolayısıyla sadece “üyelik”   anlamına gelecek bağlantılar cezai kovuşturmaya yol açabilmektedir. Resmi makamlar,   Ceza Kanununun bir suç örgütüne üyeliği ele alan 314. Maddesine atıfta bulunmaktadır.   Türk resmi makamlarına göre bir suç örgütüne üye olmakla “ilişkisi”, “bağlantısı”,   “irtibatı” vs. olması arasındaki fark, o şahsın yerine getirdiği bir takım ölçütlere dayalı   olup olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesini uygulayan idare organlarınca   belirlenmektedir. ...   ...   130. Venedik Komisyonu, görevden uzaklaştırmaları (veya hatta görevden almaları)   meşru kılmak için gereken bağlantının, bir kişiyi bir suç örgütünün “üyesi” olarak   tanımlamak için gereken bağlantıdan daha az yoğun olabileceğini kabul etmektedir.   “Üyelik”, suç örgütüyle “organik bir ilişkiyi” gerektir. Bir kamu görevlisinin görevden   alınması için (geçici veya kalıcı olarak) suç örgütüyle daha zayıf bir bağlantı kurmuş   olması gerekebilir.   131. Yine de bu bağlantının anlamlı olması gerekir– başka bir ifadeyle kamu   görevlisinin sadakatiyle ilgili objektif kuşku uyandırmalı ve masum, tesadüfi vs.   bağlantıları hariç tutmalıdır. Venedik Komisyonu, kanun hükmünde kararnamelerdeki   ifadenin bu doğrultuda düzeltilmesini tavsiye etmektedir: görevden almaya, ancak   kamu görevlisinin demokratik yasal düzene sadakatinde objektif olarak ciddi şüphe   uyandıracak bir şekilde hareket ettiğini açıkça gösteren fiili unsurlar kombinasyonuna   dayanarak hükmedilebilir...”   6. Karar alma süreciyle ilgili olarak, Venedik Komisyonu   bireyselleştirilmiş muhakeme eksikliğini eleştirmiş ve geriye dönük (ex post   facto) adli incelemenin etkinliğine dikkat çekmiştir.   “140. Özetle Venedik Komisyonu, kamu görevlilerinin görevden alınmasıyla   sonuçlanan karar verme sürecinin, görevden alımların kişiye özgü gerekçelere   dayanmaması bakımından kusurlu olduğu ve bu suretle bu kararlarla ilgili   olarak anlamlı bir geriye dönük (ex post) yargı denetimi yapılmasının neredeyse   imkânsız kılındığı sonucuna varmaktadır...”   BM İnsan Hakları Komitesi'nin olağanüstü hal hakkında 29 sayılı Genel   Yorumu (CCPR / C / 21 / Rev.1 / Add.11)   7. 24 Temmuz 2001 tarihinde, 1950.toplantısında, Birleşmiş Milletler   İnsan Hakları Yürütme Komitesi olağanüstü hal üzerine genel bir yorum   benimsemiştir.   Bu metnin ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:   “1. Sözleşme çerçevesindeki insan haklarının korunması sistemi açısından   Sözleşme’nin 4. maddesi büyük öneme sahiptir. Öte yandan, taraf Devlet’in Sözleşme   yükümlülüklerinin bir kısmını geçici bir süre için ve tek taraflı olarak askıya alması   veya Sözleşme’den doğan yükümlülüklerden ayrılan tedbirler alması mümkündür.   4.maddenin konusu derogasyonların kapsamı ve belirli bir güvenceler sistemi açısından   maddi sonuçlarıdır. Sözleşme’den doğan yükümlülüklerini askıya alan veya bu   yükümlülüklerden ayrılan tedbirler alan taraf Devlet’in temel amacı, Sözleşme’ye   bütünüyle uymanın yeniden sağlandığı normal duruma dönüş olmalıdır…   2. Sözleşme’deki yükümlülükleri askıya alma veya bu yükümlülüklerden ayrılan   tedbirler almaya yönelik uygulamalar istisnai ve geçici olmalıdır....   ...   11. ... Taraf Devletler, hiçbir şart altında Sözleşme’nin 4. maddesini insancıl hukuk   veya uluslararası hukukun emredici bir kuralının ihlalinin gerekçesi olarak öne   süremez. Örneğin, rehin alma eylemleri, toplu cezalandırmalar, özgürlüklerden keyfi   şekilde mahrum etme, adil yargılanma temel ilkelerinden sapma ve masumiyet   karinesine riayet etmeme gibi ihlaller, 4. madde çerçevesinde meşru kılınamaz.   ...   14. Sözleşme’nin 2.maddesinin 3.paragrafı, taraf Devlet’in, Sözleşme hükümlerinin   ihlali halinde hak arama yolları sağlamasını öngörmektedir. Bu paragraf, 4. maddenin   2.paragrafında belirtilen derogasyonun mümkün olmadığı hükümler arasında yer   almasa da belirtilen yükümlülük Sözleşme’nin tamamına yayılmış sözleşmesel bir   yükümlülüktür. Taraf Devlet, olağanüstü durumlarda, durumun gerektirdiği ölçüde   olmak üzere Sözleşme’den doğan yükümlülüklerinden ayrılan tedbirleri aşmayacak   şekilde, adli veya diğer hak arama olanaklarının işleyişine yönelik düzenlemeler   yapabilir ancak taraf Devlet Sözleşme’nin 2.maddesinin 3. paragrafında düzenlenen   etkili hak arama yolları sağlama şeklindeki temel yükümlülüğe uymalıdır.   15. 4. maddenin 2. paragrafında, açıkça askıya almanın veya yükümlülüklerden   ayrılan tedbirler almanın mümkün olmadığı haklar olarak belirtilen hakların korunması,   hakların başta yargısal güvenceler olmak üzere usuli güvenceler altına alınmasını   gerektirir. Sözleşme’nin usul tedbirlerine yer veren hükümleri derogasyonun mümkün   olmadığı hakların korunmasının önüne geçilmesine yol açacak tedbirlere konu olamaz.   4. maddeye derogasyonun mümkün olmadığı haklara aykırı tedbirler almak amacıyla   başvurulamaz...   16. Sözleşme’nin 4. maddesinde yer alan derogasyonla ilgili tedbirler Sözleşme’nin   bütününde var olan hukukun üstünlüğü ve kanunilik ilkelerine dayanmaktadır. Silahlı   çatışma sırasında adil yargılanma hakkının belli başlı yönlerinin uluslararası insancıl   hukukta açıkça güvence altına alınması sebebiyle Komite, diğer olağanüstü durumlarda   bu güvencelere aykırı düzenlemeler getirilmesini meşru kılacak sebepler öne   sürülemeyeceğini belirtmektedir. Komite’nin görüşüne göre, kanunilik ve hukukun   üstünlüğü ilkeleri adil yargılanma hakkına olağanüstü durumlarda da saygı   gösterilmesini gerektirir. Sadece hukuka uygun şekilde kurulmuş olan bir mahkeme   yargılama ve cezalandırma yetkisine sahiptir. Masumiyet karinesine uyulmalıdır.   Derogasyonun mümkün olmadığı hakların korunması için, mahkeme önünde   yargılanma hakkının kullanılması ve yasal tutuklu kalma süreleri ihlal edilmeden,   gecikmeksizin hüküm verilmesi gerekliliği taraf Devlet’in derogasyonun gerekli   olduğuna karar vermesi gerekçesiyle ortadan kaldırılmamalıdır ...”   Yeniden Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı   8. Türkiye açısından 2007 yılında yürürlüğe giren (gözden geçirilmiş)   Avrupa Sosyal Şartının 24. maddesi aşağıdaki gibidir:   Madde 24 - İş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkı.   Akit Taraflar, çalışanların iş akdinin sona erdiği durumlarda korunma hakkının etkili   bir biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla;   a.tüm çalışanların, yetenekleri ya da davranışlarıyla bağlantılı olarak ya da işletmenin,   kuruluşun ya da hizmetin işleyişinin gereklerine dayanarak, iş akitlerinin geçerli   nedenler olmadan sona erdirilmemesi hakkını;   b.iş akitleri geçerli bir neden olmaksızın sona erdirilen çalışanların yeterli tazminat   ya da diğer uygun yardımlar alma hakkını tanımayı taahhüt ederler.   Bu amaçla Akit Taraflar, iş akdinin geçerli bir neden olmaksızın sona erdirildiğini   düşünen çalışanın bağımsız bir organa başvurma hakkını güvence altına almayı taahhüt   ederler.   Uluslararası Çalışma Örgütü   9. Türkiye açısından 4 Ocak 1995 tarihinde yürürlüğe giren 1982 tarihli   Hizmet İlişkisine Son Verilmesine İlişkin Uluslararası Çalışma Örgütü   Sözleşmesinin ilgili hükümleri aşağıdaki gibidir (ayrıca bakınız Hizmet   İlişkisine Son Verilmesi Önerisi, 1982 (no. 166)):   Madde 4   İşçinin kapasitesine veya işin yürütümüne veya işyeri gereklerine dayalı geçerli bir son   verme nedeni olmadıkça hizmet ilişkisine son verilemez.   Madde 8   “1. Hizmet ilişkisine haksız olarak son verildiği kanısında olan bir işçinin mahkeme, iş   mahkemesi, hakemlik kurulu veya hakem gibi tarafsız bir merci nezdinde itirazda bulunma   hakkı vardır ...”   SÖZLEŞME'NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   10. Başvurucu, ne işten çıkarma usulünün ve ilgili idari yargılamaların ne   de müteakip yargılamaların, silahların eşitliği ve çekişmeli yargılama ilkeleri   dahil olmak üzere adil yargılamanın teminatlarına uygun olmadığını ileri   sürmüştür. İşten çıkarılmasına asgari usuli garantilerinin eşlik etmediğinden,   yani önceden bir soruşturma yürütülmediğinden ve kendisinden savunma   alınmadığından şikayetçi olmuştur. Ayrıca, yerel mahkemelerin sadece 667   Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine atıfta bulundukları ve işten   çıkarma kararını haklı gösterebilecek hiçbir gerekçe veya kriterleri ortaya   koymadıkları göz önüne alındığında, müteakip adli işlemlerin bu eksiklikleri   gidermediğini ileri sürmüştür.   Sözleşme'nin 6§2 maddesi uyarınca, masumiyet karinesinin ihlal   edildiğinden şikayetçi olmuştur.   İHAS'ın 6§3 (a) ve (b) maddesi uyarınca, kendisine yöneltilen   suçlamaların niteliği ve nedeni hakkında kendisine bilgi verilmediğinden ve   savunmasını hazırlamak için gerekli zamana ve olanaklara sahip   olmadığından şikayetçi olmuştur.   Kabul Edilebilirlik   11. Hükümet, kabul edilemezlikle ilgili iki itirazda bulunmuştur: biri iç   hukuk yollarının tüketilmemesiyle, diğeri konu bakımından yetkisizlikle   ilgilidir.   İç hukuk yollarının tüketilmesi   12. Hükümet, başvurucunun İş Kanunu anlamında sözleşmenin geçerli   feshi nedeniyle kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı için başvuruda   bulunabileceğini ileri sürmüştür.   13. Mahkeme, 14 Ağustos 2016 tarihli İş Mahkemesi nezdindeki   itirazında, başvurucunun yalnızca iş akdini feshetme kararının iptali için   talepte bulunmasını değil, aynı zamanda kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı   talebinde bulunduğunu ve görevden alınmasının herhangi bir geçerli   gerekçeye dayanmadığını ileri sürdüğünü kaydetmektedir. Hukuk   mahkemeleri başvurucunun bu talebini incelemiş ve reddetmiştir. Ayrıca,   davayı yargılayan nihai ulusal makam olan Anayasa Mahkemesi,   başvurucunun esas hakkındaki şikayetini değerlendirmiş ve böyle bir ihlal   bulamamıştır.   14. Mahkeme, bu nedenle, Hükümetin bu konudaki itirazının   reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.   Sözleşmenin 6.Maddesinin Uygulanabilirliği   Mahkeme, Sözleşme’nin 6. Maddesinin medeni yönünün, açıkça bir   medeni hak ile ilgili olan Bay Pişkin’in işten çıkarılma prosedürüne   uygulandığını değerlendirilmiştir. Nitekim, tüm iş akdi uyuşmazlıkları,   özellikle özel sektörde iş akdinin sona erdirilmesi ile ilgili olanlar,   Sözleşme'nin 6 § 1 maddesi anlamında medeni haklarla ilgilidir. Ayrıca, Bay   Pişkin'in, memurlar tarafından ihraç edilenlere eşdeğer veya benzeri görevleri   yerine getiren sözleşmeli bir işçi olarak kabul edildiğini varsayılsa bile,   Mahkeme, aşağıdaki iki koşul aynı anda yerine getirilmedikçe, Devlet ile   memurları arasındaki uyuşmazlıkların içtihatlara göre prensip olarak 6.   maddenin kapsamına girdiğini yinelemiştir.   Mahkeme, işten çıkarma(ihraç) prosedürünün "Engel" kriterleri uyarınca   bir suçlama teşkil etmemesi nedeniyle Sözleşme'nin 6. maddesinin cezai   kısmının mevcut davaya uygulanamayacağı kanaatine varmıştır.   Konuya ilişkin tarafların beyanları ve Mahkeme’nin değerlendirmesi   aşağıdaki şekildedir:   Tarafların Beyanları   Hükümet, Sözleşme'nin 6.maddesinin her iki yönünün (medeni hukuk   yönü ve ceza hukuku yönü) de uygulanabilirliğine ilişkin itirazda   bulunmuştur. Başvurucu bu konuda herhangi bir beyanda bulunmamıştır.   Mahkemenin Değerlendirmesi   15. Mahkeme, Hükümet'e göre, 6 § 1 maddesinin ne medeni hukuk ne de   ceza hukuku yönünden mevcut davaya uygulanabilir olduğunu not   etmektedir. Öncelikle, Mahkeme hükmün medeni hukuk bakımından söz   konusu yargılamalara uygulanabilirliğini değerlendirecek ve daha sonra cezai   kısmının uygulanabilirliğini değerlendirmeye devam edecektir.   Sözleşme'nin 6 § 1 maddesinin medeni hukuk yönünden uygulanabilirliği   16. Mevcut davanın, bir kalkınma ajansında görev yapan bir çalışanın   işten çıkarılmasıyla ilgili olduğu göz önüne alındığında, söz konusu hakkın   doğası gereği, Sözleşme'nin 6 § 1 maddesinin amaçları bakımından medeni   olup olmadığı incelenecektir.   17. Mahkeme, başvurucunun işvereninin, aslında bir kamu otoritesi   olmayan bir kamu hukuku tüzel kişiliği olduğunu kaydetmektedir. Öte   yandan, Hükümetin de işaret ettiği gibi, söz konusu kurum, kamu hizmetiyle   ilgili alanlarda faaliyetler yürüten özel bir mevzuat kapsamında kurulmuş bir   organdır. Ancak Mahkeme, başvurucunun ilgili iç hukuk anlamında bir   "devlet memuru" olmadığını ve bir işçi olarak iş sözleşmesinin iş hukuku   kurallarına tabi olduğunu gözlemlemektedir.   18. Mahkeme, bir işçi ve bir işveren arasında akdedilen bir iş sözleşmesine   dayanan olağan hukuk kapsamındaki bir istihdam ilişkisinin, her iki taraf için   sırasıyla sözleşmede öngörülen görevleri yerine getirmek ve öngörülen maaşı   ödemek üzere medeni yükümlülükler doğurduğunu vurgulamaktadır. Devlet de   dahil olmak üzere bir kamu hukuku kurumu ile bir çalışan arasındaki istihdam   ilişkisi, yürürlükteki özel kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen iş kanunu hükümleri   veya kamu hizmetini düzenleyen belirli kurallar bütünü hakkındaki yerel hükümlere   göre temellendirilebilir. Ayrıca, özel sektörde geçerli olan iş hukuku kurallarını   kamu hizmetine uygulanabilir belirli özel kurallarla birleştiren karma sistemler de   vardır (bakınız Regner, yukarıda anılan, § 106).   19. Sonuç olarak, başvurucunun işten çıkarılmasına ilişkin yargılamalar   açıkça medeni haklarından biriyle ilgilidir, çünkü istihdam uyuşmazlıkları,   özellikle özel sektörde istihdamı sona erdiren tedbirlere ilişkin olanlar,   Sözleşme'nin 6 § 1 maddesi anlamında medeni haklarla ilgilidir (bakınız   yukarıda anılan, § 121).   20. Bu durumda, başvurucunun, bir kamu görevlisininkine eşdeğer veya   benzer görevleri ifa eden sözleşmeli bir işçi olarak kabul edilmesi gerektiği   varsayılsa bile, Mahkeme, içtihadına göre, Devlet ile memurları arasındaki   ihtilafların, aşağıdaki kümülatif koşulların her ikisinin de yerine getirildiği   durumlar haricinde, ilke olarak 6. madde kapsamına girdiğini yinelemektedir:   ilk olarak, Devlet, ulusal hukukunda, söz konusu personel kategorisi veya   görev için mahkemeye erişimi açıkça kapsam dışı bırakmış olmalıdır, ve   ikinci olarak, bu kapsam dışı bırakma Devletin menfaatine göre nesnel   sebeplerle gerekçelendirilmelidir (bakınız Vilho Eskelinen ve diğerleri v.   Finlandiya [BD], no. 63235/00, § 62, ECHR 2007-IV).   21. Mevcut davada, bu iki koşuldan ilkinin yerine getirilmediği açıktır.   Nitekim, Türk kanunları, kalkınma ajansı çalışanlarının iş sözleşmelerinin   feshine karşı iş mahkemelerine başvurmalarına izin vermiştir. Başvurucu için   bu hukuk yolu mevcuttur ve kendisi bundan yararlanmıştır. Mahkeme 6.   maddenin medeni hukuku yönünün mevcut davaya uygulanabilir   olduğu sonucuna varmaktadır.   Sözleşme'nin 6. maddesinin cezai kısmının uygulanabilirliği   22. Başvurucunun İHAS'ın 6§§2 ve 3 maddesi uyarınca çeşitli   şikayetlerde bulunduğu göz önüne alındığında, Mahkeme ayrıca 6. maddenin   ceza hukuku yönü altında söz konusu davaya ilişkin yargılamalar için de   geçerli olup olmadığını değerlendirecektir.   23. Mahkeme, 6. maddedeki “cezai suçlama” kavramının özerk olduğunu   teyit etmektedir. Mahkeme yerleşik içtihadına göre, herhangi bir "cezai   suçlamanın" varlığı, genel olarak "Engel kriteri" olarak bilinen üç kriter   temelinde değerlendirilmelidir (bakınız Engel ve diğerleri, yukarıda anılan, §   82). Birinci kriter, suçun iç hukukta hukuki nitelendirilmesi, ikincisi suçun   fiili niteliği ve üçüncüsü, ilgili kişiye verilen cezanın ağırlık derecesidir.   İkinci ve üçüncü kriterler alternatiftir ve kümülatif olması gerekmez. Ancak   bu, her bir kriterin ayrı ayrı analizinin bir suç isnadının varlığına ilişkin net   bir sonuca varmayı mümkün kılmadığı kümülatif bir yaklaşımı dışlamaz. Bir   suçun hapisle cezalandırılamayacağı gerçeği, Sözleşme'nin 6. maddesinin   cezai kısmının uygulanabilirliği açısından tek başına belirleyici değildir   çünkü, Mahkeme’nin birçok kez vurguladığı gibi, söz konusu cezanın   göreceli olarak ciddiyete sahip olmaması, bir suçu doğası gereği suç   niteliğinden yoksun bırakamaz (bakınız Ramos Nunes de Carvalho e Sá v.   Portekiz [BD], no. 55391/13, § 122, 6 Kasım 2018 ve buradaki referanslar).   24. Mahkeme, Türkiye'de 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname   kapsamında tesis edilen işten çıkarma usulüne ilişkin soyut bir analiz   yapılmasını gerekli görmemektedir. Görevi, mevcut davada, Engel ve   Diğerleri kararında belirtilen kriterler ışığında (yukarıda anılan, §§ 82-83),   başvurucunun özel davasıyla ilgili olduğu ölçüde, işten çıkarma   yargılamalarının, Sözleşme'nin 6. maddesi anlamında bir “cezai suçlama” ile   ilgili yargılamalara eşdeğer olarak   değerlendirmektir.   görülüp   görülemeyeceğini   25. Suçun iç hukukta hukuki nitelendirilmesi olan birinci Engel kriteri ile   ilgili olarak Mahkeme, başvurucunun iş sözleşmesinin 667 Sayılı Kanun   Hükmünde Kararnamenin 4 (1) (g) maddesi uyarınca feshedildiğini en   başından gözlemlemektedir. İşten çıkarılma prosedürü, başvurucunun   işvereni tarafından iş mahkemelerinin adli denetimi altında yürütülmüştür ve   davanın belirlenmesinde ne kovuşturma makamları ne de ceza mahkemeleri   yer almıştır (bakınız kıyasen Ramos Nunes de Carvalho e Sá, yukarıda anılan,   § 124). Nitekim, başvurucu İş Mahkemesi önünde işten çıkarılmasına itiraz   edebilmiştir (bakınız Matyjek, yukarıda anılan karar, §50 (bu durumda,   arındırma yargılamasının organizasyonu ve yürütülmesi, Polonya ceza   yargılaması modeline dayanmaktadır ve Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun   kuralları doğrudan söz konusu yargılamalara uygulanmıştır)). Burada, söz   konusu prosedürün ceza hukukundan ziyade iş hukuku kapsamına girdiği   tartışılmazdır (bakınız Sidabras ve Džiautas, yukarıda belirtilen karar ve   Rainys ve Gasparavičius v. Litvanya (k.k.), no. 70665/01 ve 74345/01 ECHR   2004).   26. İkinci kriter -suçun gerçek niteliği- ile ilgili olarak, Mahkeme, iş   sözleşmesinin feshine izin veren Kanun Hükmünde Kararnamenin nüfusun   geniş bir kesimini değil, belirli bir kişi kategorisini, yani kamu görevlilerini,   hakimleri, savcıları ve kamu hizmeti çalışanlarını hedeflediğini   gözlemlemektedir. Söz konusu prosedür sui generis olup, Türkiye'de   olağanüstü hâl ilanının ardından kabul edilmiştir. Elbette 667 sayılı Kanun   Hükmünde Kararnamenin 4 (1) (g) maddesindeki ifade -yani ulusal güvenliğe   tehdit oluşturan bir terör örgütü veya başka türden bir örgüte üye olmak veya   bunlarla bağlantılı olmak- ile Ceza Kanunu’ndaki belirli cezai suçların tanımı   arasında elbette benzerlikler vardır. Bununla birlikte, bu gerçek tek başına,   söz konusu işten çıkarma işlemlerinin bir “cezai suçlama” ile ilgili   yargılamalarla karşılaştırılabilir olduğu sonucuna varmak için yetersizdir.   Her şeyden önce, bu yargılamaların baskı yargılamaları kategorisine ait   olmadığına şüphe yoktur (bakınız Matyjek, yukarıda belirtilen karar (bu   durumda arındırma yargılamaları ile ceza alanı arasında yakın bir bağlantı   vardı)). Öyle ki, başvurucu, yerel yargılamanın hiçbir noktasında cezai bir   suçla itham edilmemiştir. Yukarıda belirtilen Kanun Hükmünde Kararname   hükümleri uyarınca, ilk bakışta, söz konusu nokta, işveren tarafından   başvurucunun varsayılan bağlantıları veya bir suç teşkilatı ile olan ilişkisi   hakkında ileri sürülen bir "değerlendirme" olmuştur. Bu değerlendirme,   işverenin iş sözleşmesini feshetmesine neden olmuştur. Mahkemenin   içtihadına göre her durumda, idare hukuku kapsamında disiplin cezasına tâbi   bir davanın aynı zamanda cezai suç teşkil eden asli unsurları da içermesi, söz   konusu eylemden sorumlu olduğu iddia edilen yerel mahkemelere getirilen   kişinin “suçla suçlandığını” düşünmek için yeterli gerekçe değildir (bakınız   kıyasen Moullet v. Fransa (k.k.), no. 27521/04, 13 Eylül 2007, bir memur   aleyhine yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin; ayrıca bakınız Vagenas v.   Yunanistan (k.k.), no. 53372/07, 23 Ağustos 2011).   27. Üçüncü kriter -söz konusu yaptırımın ağırlık derecesi- ile ilgili olarak,   Mahkeme, başvurucunun iş sözleşmesinin feshinin söz konusu tedbirin esas   ve acil sonucu olduğunu kaydetmektedir. Hükümetin itiraz ettiği 667 sayılı   Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 (2) maddesinin uygulanmasının   sonuçlarından biri olan kamu hizmetine yeniden girme yasağının   cezalandırıcı bir boyutu olabileceği açıktır; ancak mevcut davada yaptırımın   ciddiyeti kendi başına suçu ceza alanına sokmamaktadır. İş sözleşmesinin   feshi, normal bir iş anlaşmazlığında uygulanan ve yasal bir ceza ile   karıştırılamayacak bir önlemdir (bakınız kıyasen, Vagenas, yukarıda anılan   karar).   28. Ayrıca Mahkeme, mevcut davaya benzer durumlarda hiçbir zaman   ceza hukuku çağrışımına değinmediğini yineler. Bu nedenle, silahlı kuvvetler   mensuplarının zorunlu emekliliğinin Sözleşme'nin 6 § 1 maddesi bağlamında   cezai bir yaptırım olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varmıştır (bakınız   Tepeli ve diğerleri v. Türkiye (k.k.), no. 31876/96, 11 Eylül 2001 ve Suküt v.   Türkiye (k.k.), no. 59773/00, 11 Eylül 2007). Mahkeme ayrıca, bir icra   memurunun çok sayıda kabahat işlediği gerekçesiyle görevden alınmasına   ilişkin yargılamanın “başvurucu aleyhine bir suç isnadına karar verilmesini   içermediğine” açıkça karar vermiştir (bakınız Bayer v. Almanya, no.   8453/04, § 37, 16 Temmuz 2009).   29. Yukarıdaki hususları dikkate alarak, Mahkeme, mevcut davanın   olaylarının, başvurucunun iş sözleşmesinin feshine ilişkin yargılamaların,   Sözleşme'nin 6. maddesi anlamında bir cezai suçla ilgili bir kararla ilgili   olduğunu tespit etmek için herhangi bir neden ortaya koymadığını   düşünmektedir. Sonuç olarak, bu hüküm cezai yönü itibarıyla uygulanamaz.   Sonuç   Sonuç olarak Mahkeme, Sözleşme'nin 6 § 1 maddesinin medeni hukuk   yönünün mevcut davaya uygulanabilir olduğu, cezai yönünün ise   uygulanabilir olmadığı kanaatindedir.   Esas   Tarafların Beyanları   Başvurucu   30. Başvurucu, ne görevden alınmasına ilişkin idari işlemlerin ne de   müteakip adli işlemlerin adil yargılama garantilerine ve özellikle de silahların   eşitliği ve çekişmeli yargılama ilkelerine uymadığı yönündeki iddialarını   yinelemiştir. İşten çıkarılmasına asgari usuli güvencelerinin eşlik   etmediğinden, yani önceden bir soruşturma yürütülmediğinden ve   kendisinden savunma alınmadığından şikayetçi olmuştur. Dahası, yerel   mahkemelerin sadece 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine   atıfta bulundukları ve görevden alma kararını haklı gösterebilecek hiçbir   gerekçe veya kriterler ortaya koymadığı göz önüne alındığında, müteakip adli   işlemlerin bu eksiklikleri gidermediğini ileri sürmüştür. Ayrıca, işten   çıkarılmasının kendisi ile bir terör örgütü arasındaki bağlantıların var olduğu   iddiasına dayandığını, ancak itiraz konusu tedbirin temelini oluşturan   kriterler ve deliller hakkında kendisine hiçbir zaman bildirimde   bulunulmadığını ve hiçbir aşamada çekişmeli yargılamalardan   yararlanmadığını ileri sürmüştür.   Hükümet   31. Hükümet, iş sözleşmesinin feshinin, 667 Sayılı Kanun Hükmünde   Kararname uyarınca acil bir önlem olarak Ankara Kalkınma Ajansı Yönetim   Kurulu tarafından belirlendiğini ileri sürerek başvurucunun iddialarına itiraz   etmiştir. Özellikle, ihtilaf konusu tedbirin 4857 sayılı Kanunun 18. maddesine   uygun olarak geçerli gerekçelere dayandırıldığının yargı kararlarından   kaynaklandığını iddia etmişlerdir.   Mahkemenin Değerlendirmesi   32. Mahkeme, başlangıçta, başvurucunun, ne işten çıkarma prosedürünün   ilgili idari işlemlerle birlikte ne de müteakip yargılamaların Sözleşme'nin 6§1   maddesinde belirtilen teminatlara uygun olduğunu ileri sürdüğünü   gözlemlemektedir. Sonuç olarak, bu iki yargılama dizisi mevcut davanın   amaçları açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.   İş sözleşmesinin feshine ilişkin işlemler   33. Başvurucunun iş sözleşmesinin feshine ilişkin prosedürle ilgili olarak,   Mahkeme öncelikle şunu kaydetmektedir: Hükümete göre, ihtilaf konusu   fesih, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kabul edilen bir acil   durum tedbiri olmuştur ve bu, yine davalı Hükümete göre, söz konusu   tedbirin 4857 sayılı Kanunun 18. maddesi anlamında “geçerli bir nedene”   dayandığı yargı kararlarından kaynaklanmıştır.   34. Bununla birlikte Mahkeme, başvurucunun iş sözleşmesinin İş   Kanunu'nun geçerli bir sebeple feshi düzenleyen hükümlerine değil 667 sayılı   Olağanüstü Hal Yasama Kararnamesi'nin 4 (1) (g) bölümüne atıfta bulunan   işvereninin kararı ile feshedildiğini kaydetmektedir. Açıkçası, fesih, ne İş   Kanunu'nun 17-21. Maddelerinde belirtilen olağan işten çıkarma prosedürü   veya olağan bir disiplin prosedürü kapsamında gerçekleştirilmiştir ne de İş   Kanunu'nun 25 II maddesi anlamında “şüphe nedeniyle fesih” söz konusudur.   İş Kanunu'nun 17-21.maddelerinde belirtildiği gibi geçerli bir sebeple fesih,   belirli resmi gerekliliklere tabidir: işten çıkarılma nedenini açık ve kesin bir   şekilde belirten yazılı bir fesih bildirimi düzenlenmeli ve ilgili çalışan   belirtilen gerekçeye ilişkin görüşlerini sunmalıdır (madde 19 §§ 1 ve 2).   Ayrıca, geçerli bir sebeple fesih durumunda işverenin işçiye kıdem tazminatı   ve ihbar tazminatı ödemesi gerekmektedir. Gerçek şu ki, mevcut davada bu   usule ilişkin gerekliliklere uyulmamıştır.   35. Mahkeme, Hükümetin 667 sayılı Olağanüstü Hal Yasama   Kararnamesi 15 Temmuz 2016'daki başarısız askeri darbenin ardından kabul   edilen bir düzenleme olduğu için, bu ihlallerin Sözleşme'nin 15.maddesi   uyarınca haklı olduğu anlaşılacağı tutumunu not etmektedir.   36. Mahkeme, başvurucunun şikâyet ettiği durumun -yani iş   sözleşmesinin Ankara Kalkınma Ajansı tarafından feshedilmesinin-   olağanüstü hâl sırasında alınan istisnai tedbirlerin doğrudan bir sonucu   olduğuna dair hiçbir şüphe olamayacağını kaydetmektedir. Nitekim, bu süre   zarfında Cumhurbaşkanı'nın başkanlık ettiği ve Anayasa'nın 121.maddesi   gereğince hareket eden Bakanlar Kurulu, otuz yedi adet kanun hükmünde   kararname (667'den 703'e kadar) kabul etmiştir. Bu metinler arasında 667   sayılı Kanun Hükmünde Kararname sadece memurların görevden alınmasına   izin vermekle kalmamış, aynı zamanda başvurucunun işvereni gibi kamu   kurumlarının devlet memurlarının basitleştirilmiş usulle işten çıkarılmasını   da zorunlu kılmıştır. Çekişmeli yargılamalar, karar alma sürecinin hiçbir   parçasını oluşturmamıştır ve bu da başvurucunun iş sözleşmesinin feshiyle   sonuçlanmıştır. Aynı şekilde, söz konusu Kanun Hükmünde Kararname,   belirli usuli garantiler için hiçbir hüküm getirmemiştir. İşverenin, işçinin 667   Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede tanımlanan yasadışı yapılara üye   olduğunu veya bunlara bağlı olduğunu veya bunlarla bağlantılı olduğunu,   üstünkörü kişiselleştirilmiş bir muhakeme dahi sunmadan değerlendirmesi   yeterli olmuştur.   37. Bu bağlamda Mahkeme, başarısız askeri darbeye açıkça karışmış olan   memurların veya diğer kamu hizmeti çalışanlarının derhal işten çıkarılması   için basitleştirilmiş bir usul sağlamak amacıyla 667 Sayılı Kanun Hükmünde   Kararname çıkarıldığını kabul etmeye hazırdır. Venedik Komisyonu'nun   haklı olarak işaret ettiği gibi, “Eğer kalkışmacılar yargı teşkilatı, savcılık,   emniyet, ordu vs. içinde halen aktif olsalardı kalkışmayla mücadeleyi   hedefleyen eylemlerin hiçbiri başarıya ulaşmayacaktı.” (bakınız yukarıda 49.   paragraf, 84. paragraf). Olağanüstü halin çok özel koşulları ışığında böyle bir   prosedür haklı görülebilir.   38. Mahkeme özellikle, yukarıda belirtilen görevden alma prosedürünün   6§1 maddesine bir şekilde aykırı olduğu düşünülse bile, başvurucuya, iddia   ettiği medeni hakkın, yeterli yargı yetkisine sahip olan ve 6§1 maddesinin   gerektirdiği güvenceleri sağlayan bağımsız bir yargı organı tarafından   belirlenmesini sağlayan bir hukuk yolu mevcut olsaydı, hiçbir sorun ortaya   çıkmayacağını vurgulamaktadır. (bakınız kıyasen, British American Tobacco   Company Ltd v. Hollanda, 20 Kasım 1995, § 78, Seri A no. 331; ayrıca   bakınız Oerlemans v. Hollanda, 27 Kasım 1991, §§ 53-58, Series A no. 219).   Önemli olan, böyle bir hukuk yolunun var olmasıdır ve buna yeterli garantiler   eşlik etmesidir (bakınız, kıyasen, Air Canada v. Birleşik Krallık, 5 Mayıs   1995, § 62, Series A no. 316-A). Tam yargı yetkisine sahip bir yargı organının   özellikleri, bir alt mercideki yargı organının kararını olgularla ilgili ve   hukukla ilgili konularda her açıdan bozma yetkisini içerir. Böyle bir organ,   önündeki ihtilafla ilgili tüm olay ve hukuk sorunlarını inceleme yetkisine   sahip olmalıdır (bakınız Cevrol v. Fransa, no. 49636/99, § 77, ECHR 2003-   III; ayrıca bakınız, kıyasen, A. Menarini Diagnostics Srl v. İtalya, no.   43509/08, § 59, 27 Eylül 2011).   39. Bu bağlamda, Mahkeme, Hükümet tarafından ileri sürülen iddiaların,   olağanüstü hâl sırasında tesis edilen basitleştirilmiş usulle ilgili olduğu   ölçüde, bunların kabul edilebilir görülebileceği kanaatindedir. Bu sonuca   varmak için Mahkeme, söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamenin,   başvurucu da dahil olmak üzere ilgili kişilerin iş sözleşmelerinin feshinden   sonra yerel mahkemeler tarafından yapılacak adli incelemeye herhangi bir   sınırlama getirmemesine önem vermektedir. Başvurucu, ihtilaf konusu fesih   kararına İş Mahkemesi önünde itiraz edebilmiş, Bölge Mahkemesi’ne itiraz   edebilmiş ve hukuken temyiz başvurusunda bulunmuş ve ayrıca Anayasa   Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Kaldı ki, başvurucu, bu   mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığının sorgulanmasına yol açabilecek   herhangi bir iddia öne sürmemiştir (bakınız kıyasen, yukarıda anılan A.   Menarini Diagnostics S.r.l., § 60).   40. Mahkeme, başvurucunun esasen söz konusu adli incelemenin   eksiksizliğine itiraz ettiğini gözlemlemektedir. Bu bağlamda, yerel   mahkemelerin yalnızca 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin lafzına   atıfta bulunduğunu ve işten çıkarma kararını haklı gösterecek herhangi bir   gerekçe veya herhangi bir kriter sunmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca, işten   çıkarılmasının kendisi ile terör örgütü arasındaki bağlantıların var olduğu   iddiasına dayanmasına rağmen, itiraz konusu tedbirin dayandırıldığı kriterler   ve deliller hakkında hiçbir zaman bilgilendirilmediğini ve hiçbir aşamada   çekişmeli yargılamalardan fayda görmediğini ifade etmiştir.   41. Sonuç olarak, Mahkeme, mevcut davada ortaya çıkan önemli sorunun   başvurucunun, bir terör örgütüyle bağlantılı olduğu iddiası nedeniyle   işvereninin iş sözleşmesini feshetmesinin nedenlerini bilememesinin etkili   adli incelemeyle yeterince dengelenmiş olup olmadığı görüşündedir.   Nitekim, başvurucunun davayı belirlemek ve ihtilaf konusu kararı iptal etmek   için tam yetkiye sahip bir mahkemeye erişiminin olduğu taraflar arasında   tartışılmazdır.   Yargısal denetim   İlgili İlkeler   42. Başvurucunun şikayetleri ve davanın koşullarını göz önünde   bulunduran Mahkeme, ne yerel mahkemelerin olayları değerlendirip   değerlendirmediği ve kanunu doğru bir şekilde uygulayıp uygulamadığı   konusunda ne de bulgularının esası hakkında hüküm vermesi gerektiğini not   eder.   Mahkeme önündeki mesele, başvurucunun yerel mahkemeler önündeki   yargılamalar sırasında iddialarının gerçek bir değerlendirmesinden (bakınız   Obermeier v. Avusturya, 28 Haziran 1990, § 68, Series A no. 179) ve   dolayısıyla Sözleşme'nin 6. maddesine uygun olarak “yeterli incelemeden”   yararlanmış olup olmadığıdır. (kıyaslayın Le Compte, Van Leuven ve De   Meyere v. Belçika, 23 Haziran 1981, §§ 51 ve 54, Seri A no. 43; ayrıca   bakınız kıyasen, Denisov v. Ukrayna [BD], no. 76639/11 , § 67, 25 Eylül   2018). Bu hüküm, ilke olarak, yerel mahkemenin önündeki ihtilafla ilgili tüm   olgu ve hukuki sorunları inceleme yetkisine sahip olduğu bir hukuk yolu   gerektirir (bakınız Terra Woningen B.V. v. Hollanda, 17 Aralık 1996, § 52,   Reports of Judgments and Decisions 1996-VI). Bu, özellikle, yerel   mahkemenin, hiçbirini incelemeyi reddetmeden, davacının esasa ilişkin   gerekçelerinin her birini nokta nokta inceleme yetkisine sahip olması ve   reddedilmesi için açık nedenler sunması gerektiği anlamına gelir. Olayların   unsurlarına gelince, yere mahkeme, davacının davasında esas teşkil edenleri   inceleyebilmelidir (bakınız diğer kararların yanı sıra, Bryan v. Birleşik   Krallık, 22 Kasım 1995, §§ 44-45, Series A no. 335-A, ve Aleksandar Sabev   v. Bulgaristan, no. 43503/08, § 51, 19 Temmuz 2018; ayrıca bakınız kıyasen,   Donadzé v. Gürcistan, no. 74644/01, § 131, 7 Mart 2006).   43. Mahkeme, belirli bir davada yerel mahkemeler tarafından yürütülen   incelemenin kapsamının yeterli olup olmadığını değerlendirirken, söz konusu   yargı organının yetkilerini ve aşağıdaki gibi faktörleri dikkate alması   gerektiğine karar vermiştir: (a) itiraz edilen kararın konusu özellikle mesleki   bilgi veya deneyim gerektiren özel bir konuyla ilgili olup olmadığı ve idari   takdir yetkisinin kullanılmasını içerip içermediği ve içeriyorsa ne ölçüde   içerdiği; (b) bu kararın alınma şekli, özellikle idari makam önündeki   yargılamalarda mevcut olan usule ilişkin teminatlar; ve (c) gerekli ve asıl   temyiz gerekçeleri de dahil olmak üzere anlaşmazlığın içeriği (bakınız Ramos   Nunes de Carvalho e Sá, yukarıda anılan, § 179 ve buradaki referanslar).   Yapılan incelemenin yeterli olup olmadığı, nitekim söz konusu davanın   koşullarına bağlı olacaktır: bu nedenle Mahkeme, kendisini önündeki davada   gündeme getirilen soruyu incelemek ve bu özel durumda, incelemenin   kapsamının yeterli olup olmadığını belirlemek için mümkün olduğunca   sınırlandırmalıdır (bakınız SA Patronale hypothécaire v. Belçika, no.   14139/09, § 38, 17 Temmuz 2018).   44. Bu bağlamda, Sözleşme'nin "teorik veya yanıltıcı olan hakları değil,   pratik ve etkili hakları garanti altına almak" için tasarlandığı ve eğer bu   olasılık herhangi bir özden ve dolayısıyla herhangi bir başarı olasılığından   yoksunsa iç hukukta iş hukuku davası açma hakkının muhafaza edilmesinin,   mahkemeye erişim hakkının etkinliğini kendi başına sağlamadığı   unutulmamalıdır (bakınız K.M.C. v. Macaristan, no. 19554/11, § 33, 10   Temmuz 2012).   45. Dahası, Sözleşme'nin 6. maddesi mahkemeleri kararlarının   gerekçelerini belirtmek zorunda bırakmaktadır, ancak davacı tarafından ileri   sürülen her argümana ayrıntılı bir cevap vermeyi gerektirecek şekilde   anlaşılamaz. Bu yükümlülük, bir davacının, yargılamanın sonucuna   belirleyici olan savunmalara belirli ve açık bir cevap almayı   bekleyebileceğini varsaymaktadır (bakınız, diğer birçok karar arasında, Ruiz   Torija v. İspanya, 9 Aralık 1994, §§ 29-30, Series A no. 303-A). Daha geniş   adil yargılama kavramının özelliklerinden biri olan silahların eşitliği ilkesi   kapsamında, her bir tarafa, hasmı karşısında kendisini dezavantajlı duruma   düşürmeyen koşullar altında davasını sunmaları için makul bir fırsat   tanınmalıdır (bakınız, diğer kararların yanı sıra, APEH Üldözötteinek   Szövetsége ve diğerleri v. Macaristan, no. 32367/96, § 39, ECHR 2000 X).   46. Mahkeme ayrıca, yerel mahkemelerin yerini almanın kendi görevi   olmadığını yinelemektedir. Yerel mevzuatın yorumlanmasına ilişkin   sorunları çözmek öncelikle ulusal makamların, özellikle mahkemelerin   görevidir (bakınız, diğer kararların yanı sıra, Nejdet Şahin ve Perihan Şahin   v. Türkiye [BD], no. 13279/05, § 49, 20 Ekim 2011). Mahkeme’nin, ulusal   mahkemelerin kararlarına itiraz etme yetkisine sahip olmadığı gibi, Sözleşme   ile korunan hak ve özgürlükleri ihlal etmedikleri sürece ulusal bir mahkeme   tarafından işlendiği iddia edilen olay veya hukuk hatalarını ele alma işlevi de   bulunmamaktadır (bakınız, diğer birçok otorite kararın yanı sıra, Garcia Ruiz   v. İspanya [BD], no. 30544/96, § 28, ECHR 1999-I). Normalde, ulusal   mahkemeler tarafından verilen delilere veya görüşülmek üzere önlerinde   bulunan bulgulara veya değerlendirmelere verilen ağırlık gibi konular   Mahkeme’nin incelemesine uygun değildir. Mahkeme, dördüncü derece   mahkemesi olarak hareket etmemelidir ve bu nedenle, bulguları keyfi veya   açıkça mantıksız görülmedikçe, ulusal mahkemelerin kararını 6§1 maddesine   göre sorgulamayacaktır (Bochan (no. 2), yukarıda anılan, § 61 ve López   Ribalda ve diğerleri v. İspanya [BD], no. 1874/13 ve 8567/13, § 149, 17 Ekim   2019). Mahkeme’nin Sözleşme'nin 6. maddesiyle bağlantılı olarak tek görevi,   yerel mahkemelerin söz konusu maddede belirtilen belirli usule ilişkin   güvenceleri gözlemlemediklerini veya yargılamanın bir bütün olarak   yürütülmesinin başvurucuya adil bir yargılama hakkı sağlamadığını iddia   eden başvuruları incelemektir (bakınız, diğer birçok karar arasında, Donadzé   v. Gürcistan, no. 74644/01, §§ 30-31, 7 Mart 2006; ayrıca bakınız Centro   Europa 7 Srl ve Di Stefano v. İtalya [BD], no. 38433/09 , § 197, ECHR 2012)   Söz konusu ilkelerin mevcut davaya uygulanması   Davanın Kapsamı   47. Mevcut davada Mahkeme, başvurucunun itirazının önemli hukuki ve   olgusal konularla ilgili olduğunu kaydetmektedir.   İlk olarak, başvurucu, iş sözleşmesinin feshine İş Mahkemesi önünde itiraz   etmiş ve özellikle bu tedbirin, kendi görüşüne göre herhangi bir geçerli   sebebe dayanmadığı için iç hukuka -yani, İş Kanunu’na- aykırı olduğunu   iddia etmiştir. Sözleşmenin feshedildiği yasal rejim meselesi, şüphesiz   sorunun çözümüne önemli bir katkı sağlamaktadır.   İkinci olarak, başvurucu, işvereninin yasadışı bir yapıyla bağlantısı   olduğuna dair değerlendirmesine ilişkin hiçbir açıklaması olmadığını ileri   sürmüştür ve sözleşmesinin feshini gerekçelendirmek için bu   değerlendirmede belirtilen gerekçelerden hiçbir aşamada haberdar   edilmemiştir. Dolayısıyla, başvurucunun argümanları sadece hukuka değil,   aynı zamanda olgusal sorulara da odaklanmıştır.   48. Mahkeme ayrıca, Hükümet'in, başvurucunun işvereninin takdir   yetkisi kullandığını öne sürmediğini gözlemlemektedir. Mahkeme ayrıca,   yukarıda belirtildiği gibi (bakınız. 124. paragraf), başvurucunun iş   sözleşmesinin feshine ilişkin karar verme sürecinin çok üstünkörü olduğunu   ve herhangi bir usul güvencesinden yoksun olduğunu yinelemelidir.   İşverenin, işçinin 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi   ile tanımlanan yasadışı yapılarla irtibatlı veya iltisaklı olduğunu, en kısa   bireysel gerekçeye bile sahip olmadan değerlendirmesi yeterli olmuştur.   Sonuç olarak, başvurucunun iş sözleşmesinin feshi, tamamen işverenin   yasadışı bir yapı ile olduğu iddia edilen bağlantılara ilişkin değerlendirmesine   dayanmaktadır.   49. Mahkeme, iş sözleşmesinin feshine ilişkin yargılamalar sırasında   hiçbir usuli garantiden faydalanmamış olan başvurucuya bırakılan tek   seçeneğin, yerel mahkemelerden işvereninin bakış açısını haklı çıkarabilecek   olgusal veya diğer kanıtları istemek olduğunu kaydetmektedir. Bu,   başvurucunun söz konusu delillerin olasılığına, doğruluğuna ve   güvenilirliğine itiraz edebileceği tek kanaldır. Buna göre, ilgili davacının,   yani başvurucunun, işverenin kararının etkili bir yargı denetimini   yapabilmesi için önündeki dava ile ilgili tüm bu olgusal ve hukuki soruları   incelemek mahkemelerin görevidir. Mahkemenin görüşüne göre, davanın   temel sorunu budur.   Yargısal yolların özellikleri   50. Mahkeme, yukarıda belirtildiği gibi (bakınız paragraf 129),   başvurucunun davayı dinlemek ve karara bağlamak ve işvereninin kararlarını   iptal etmek için tam yargı yetkisine sahip bir mahkemeye erişiminin taraflar   arasında tartışmasız olduğunu gözlemlemektedir. Ayrıca, ilk derece   mahkemesinde başvurucunun davasını gören mahkeme önündeki yargılama   sırasında başvurucunun çağırdığı tanıkları dinlemiş ve açık bir duruşma   yapmıştır. Ayrıca, başvurucunun, işveren tarafından yerel mahkemelere   sağlanan kesin delillere erişmesi engellenmemiştir (bakınız Regner, yukarıda   anılan, § 73). Yukarıdakilerin ışığında, Mahkeme, başvurucunun adli   incelemenin etkinliğine ilişkin iddialarını daha sonra incelemesine halel   getirmeksizin, yargı sürecinin çekişmeli yargılamaların ve silahların   eşitliğinin gereklerini yeterince karşıladığını kabul etmeye hazırdır.   Başvurucunun şikayetlerinin incelenmesi ve adli kararların gerekçeleri   51. Mahkeme, yukarıda belirtildiği gibi, yerel mahkemelerden hukuki ve   olgusal meseleleri dinlemelerinin ve karara bağlamalarının talep edildiğini   gözlemlemektedir. Bu mahkemeler, sözleşmenin ihtilaflı feshine ilişkin   hukuki temele ve işverenin başvurucunun yasadışı bir yapı ile bağlantısı   olduğuna dair değerlendirmesini haklı kılacak her türlü faktör hakkında karar   vermek zorunda kalmıştır.   52. Mahkeme, 25 Ekim 2016 tarihli kararında, İş Mahkemesi,   başvurucunun itirazını, iş sözleşmesinin feshinin 667 sayılı Olağanüstü Hal   Yasa Hükmünde Kararnamenin 4 (1) (g) maddesine dayalı olarak geçerli bir   fesih olarak değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle reddettiğini not   etmektedir. Bunu yaparken, mahkeme sadece yetkili organın bu tedbir   hakkında 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükmü uyarınca karar   verdiğini kaydetmiştir. Bölge Mahkemesi, başvurucu tarafından yapılan   istinaf başvurusuna karar vererek, ilk derece mahkemesinin kararını   onamıştır. Yargıtay daha sonra Bölge Mahkemesinin kararını Olağanüstü Hal   Kararnamesi'nin 4. bölümündeki ifadeyi yeniden vurgulayarak özet kararla   onamıştır.   53. Mahkeme, başvurucunun yerel mahkemelerce hükmedilen davasının,   İş Kanunu'nun 25 II. Maddesi anlamında "haklı gerekçeli" bir fesih ile ilgili   olmadığını gözlemlemektedir. Ayrıca, yerel mahkemeler “iş sözleşmesinin   feshinin geçerli bir nedene dayandığına” karar vermiş olsalar da, bunun 667   Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 (1) (g) maddesine dayandığına da   işaret etmişlerdir.   54. Bu bağlamda Mahkeme, 15 Temmuz 2016'daki başarısız askeri   darbenin ardından çalışanların işten çıkarılmasına ilişkin yerel mahkemeler   tarafından verilen adli kararları özellikle not eder (bakınız. Yukarıdaki 39-45.   Paragraflar). Bu kararlar, o olayın ardından çeşitli adli uygulamaların ortaya   çıktığını göstermektedir. Bazı durumlarda yerel mahkemeler, haklı bir   sebeple feshi düzenleyen İş Kanunu'nun 25 II. Maddesine açıkça atıfta   bulunmuş veya söz konusu işten çıkarmaları gerekçelendirmek için "şüphe   nedeniyle fesih" kavramına başvurmuştur (bakınız yukarıdaki 38-43.   Paragraflar). Ancak mevcut davada Hükümet, başvurucunun iş sözleşmesinin   İş Kanunu'nun 25 II. Maddesi uyarınca feshedildiğini iddia etmemiştir.   55. Mahkeme ayrıca, Hükümetin, ihtilaf konusu tedbirin İş Kanunu'nun   18.maddesi uyarınca "geçerli bir nedene" dayandığı şeklindeki tutumunu da   not etmektedir. Bu hüküm, "geçerli bir nedenin", "çalışanın kapasitelerine   veya davranışına ... veya şirketin veya işin gerekliliklerine" dayanması   gerektiğini belirtir (bakınız yukarıda 37. paragraf). Bu gerekçelerin hiçbirinin   yerel mahkemeler tarafından dile getirilmediğine dikkat edilmelidir; bu   nedenler, yerel yargılamalar sırasında dolaylı olarak bile bu hükme atıfta   bulunmamıştır. Söz konusu feshin, söz konusu geçerli neden hakkında daha   fazla bilgi vermeden, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi   hükümlerine dayandığını açıklamakla yetinmişlerdir.   56. Nitekim Mahkeme, mevcut davada verilen adli kararlardan   kaynaklandığını gözlemlemektedir ki, yerel mahkemeler sadece görevden   alınmanın yetkili organ tarafından belirlenip belirlenmediğini ve söz konusu   kararın hukuki bir dayanağı olup olmadığını değerlendirmektedir. Ne “geçerli   bir sebeple” feshin yasal rejimi ne de işverenin bu tür işten çıkarma   gerekçelerini haklı kılacak herhangi bir gerçeğe sahip olup olmadığı sorusu,   başka bir deyişle, yasadışı bir yapıyla olan bağlantıların varlığı, yerel   mahkemeler tarafından hiçbir zaman gerçekten tartışılmamıştır.   57. Daha spesifik olarak, Mahkeme, farklı derecelerdeki yargılama   makamları önündeki yargılamanın hiçbir aşamasında, yerel mahkemelerin,   başvurucunun yasadışı bir yapı ile varsayılan bağlantılar nedeniyle iş   sözleşmesinin feshinin, davranışı veya diğer ilgili kanıt veya bilgilerle   gerekçelendirilip   gerekçelendirilmediğini   dikkate   almadıklarını   kaydetmektedir. Dahası, bu, başvurucunun iddialarının dikkatle   değerlendirildiği ilk derece mahkemeleri tarafından verilen ihraç   kararlarından kaynaklanmamaktadır. Aslında, yalnızca işverenin   değerlendirmesine dayanarak ve bu değerlendirmenin olgusal temellerini   aramaktan veya doğrulamaktan ve vakayı belirlemede çok önemli olabilecek   herhangi bir faktörü kendileri değerlendirmekten kaçınarak, bu mahkemeler   sadece iş sözleşmesini feshetmeye karar veren organın gerekli yargı yetkisine   sahip olup olmadığını ve ihtilaf konusu feshin yasal bir temeli olup   olmadığını değerlendirmiştir. Sonuç olarak, itiraz konusu kararlardan,   başvurucunun öne sürdüğü iddiaların gerçekten dinlendiği, yani ilk derece   mahkemeleri tarafından usulüne uygun olarak incelendiği anlaşılmamıştır.   58. Anayasa Mahkemesi ile ilgili olarak Mahkeme, başvurucunun   anayasal haklarının, özellikle adil yargılanma hakkının korunmasına   dayanarak   bu   mahkemeye   bireysel   başvuruda   bulunduğunu   gözlemlemektedir (bakınız yukarıda 29. paragraf). Hiç şüphe yok ki, söz   konusu yargılama çerçevesinde, Anayasa Mahkemesi, adil yargılanma   hakkının korunmasında ve yukarıda belirtilen ihlallerin giderilmesinde   mevcut davaya benzer davalardaki son iki kararda gösterildiği gibi (Emin   Arda Büyük kararı, Berrin Baran Eker kararı) ulusal düzeyde temel bir rol   oynayabilirdi. Ancak, özet bir kabul edilemezlik kararı vererek, söz konusu   hukuki ve olgusal konulara ilişkin herhangi bir analiz yapamamıştır.   59. Mahkeme, yukarıdaki hususları dikkate alarak, mevcut davada verilen   adli kararlarda ortaya konan sonuçların, yerel mahkemelerin başvurucunun   iddialarını derinlemesine ve kapsamlı bir şekilde incelemediklerini,   gerekçelerini başvurucu tarafından sunulan delillere dayandırmadıklarını ve   başvurucunun   itirazlarının   reddedilmesini   geçerli   bir   şekilde   gerekçelendirmediklerini gösterdiğine karar vermiştir. Davacı tarafından ileri   sürülen her argümana ayrıntılı bir cevap gerektirmeksizin (bakınız, Ruiz   Torija, yukarıda anılan, § 29), bu yükümlülük, adli işlemlerin taraflarının, bu   işlemlerin sonucu için belirleyici olan iddialara özel ve açık bir cevap almayı   bekleyebileceklerini varsaymaktadır (bakınız Moreira Ferreira v. Portekiz   (no. 2) [BD], no. 19867/12, § 84, 11 Temmuz 2017). Yukarıda belirtilen   mevcut davadaki eksiklikler, başvurucuyu hasmına kıyasla belirgin bir   dezavantaja sokmuştur. Hükümetin gözlemleri herhangi bir belgeyle   kanıtlanamamaktadır ve Mahkemeyi başka bir sonuca varmaya ikna edecek   unsurlar içermemektedir. Gerçekten de, itiraz edilen adli kararları kelimesi   kelimesine tekrarlamakta ve bu nedenle Mahkeme’yi ikna etmemektedirler.   Sonuç   60. Yukarıda anılan tüm mülahazaların ışığında, Mahkeme, yerel   mahkemelerin teorik olarak başvurucu ile idari makamlar arasındaki   anlaşmazlığı belirlemek için tam yetkiye sahip olduğunu kaydederken 6.   maddenin 1. fıkrasının gerektirdiği şekilde, kendilerini önlerindeki ihtilafla   ilgili tüm olgu ve hukuki sorunları inceleme yetkisinden yoksun   bırakmışlardır (bakınız kıyasen, yukarıda anılan Terra Woningen BV, § 54;   ID v. Bulgaristan, no. 43578/98, § 50, 28 Nisan 2005; ve Fazliyski v.   Bulgaristan, no. 40908/05, § 59, 16 Nisan 2013).   61. Mahkeme, bu nedenle, başvurucunun yerel mahkemeler tarafından   gerçekten dinlenmediği ve dolayısıyla Sözleşme'nin 6 § 1 maddesi anlamında   adil yargılanma hakkını güvence altına almadığı sonucuna varmıştır. Mevcut   davada bu sonuca varırken, özellikle ulusal mahkemelerin başvurucunun   iddialarını derinlemesine ve kapsamlı bir şekilde incelememesini ve   başvurucunun itirazlarının reddedilmesi için gerekçeler sunmamasını dikkate   almaktadır.   62. Sözleşme'nin 15. maddesi ile ilgili olarak, Mahkeme, başvurucunun iş   sözleşmesinin feshine ilişkin yargılamalara ilişkin yukarıda belirtilen   sonuçlara (bakınız paragraf 125) atıfta bulunmaktadır. Bu bağlamda, 667   sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca oluşturulanlar gibi   yargılamalar, olağanüstü halin çok özel koşulları ışığında gerekçeli olarak   kabul edilmiş olsa da, söz konusu kanun hükmünde kararnamenin, mevcut   başvurucu da dahil olmak üzere ilgili kişilerin iş sözleşmelerinin feshini   takiben yerel mahkemeler tarafından yapılacak adli incelemeye herhangi bir   kısıtlama getirmediği vurgulanmalıdır.   63. Dahası, Mahkeme’nin görüşüne göre, olağanüstü hâl çerçevesinde   bile, hukukun üstünlüğünün temel ilkesi geçerli olmalıdır. Bir Devlet,   Sözleşme icra organlarının kısıtlaması veya kontrolü olmaksızın,   mahkemelerin yargı yetkisinden bir dizi hukuk davasını kaldırabiliyor veya   büyük gruplar veya kişi kategorileri üzerindeki hukuki sorumluluktan   dokunulmazlık verebiliyorsa (bakınız kıyasen, 21 Eylül 1994 Fayed v.   Birleşik Krallık, § 65, Series A no. 294-B), demokratik bir toplumda hukukun   üstünlüğü ile veya 6. maddenin 1. fıkrasının altında yatan temel ilkeyle tutarlı   olmayacaktır, yani hukuk davaları, etkili bir adli inceleme için bir hâkime   sunulabilir olmalıdır.   Sonuç olarak, mevcut davada söz konusu olan gibi acil bir kanun   hükmünde kararnamenin, adli denetim imkânı dışında herhangi bir belirgin   veya açık ifade içermediği durumlarda, bu kişilerin Sözleşme hakları   açısından sonuçlarının ciddiyeti göz önüne alındığında, uygulanması için   alınan önlemler, her zaman, herhangi bir keyfiliğin önlenebilmesi için davalı   Devletin mahkemelerine yeterli inceleme yapma yetkisi verdiği   anlaşılmalıdır (bakınız kıyasen, Al-Dulimi ve Montana Management Inc. V.   İsviçre [GC], no. 5809/08, § 146, 21 Haziran 2016). Bu koşullarda, adil   yargılamanın gereklerine uyulmaması Türkiye tarafından derogasyon ile   haklı gösterilemez.   Dolayısıyla, Sözleşme'nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiştir.   SÖZLEŞME’NİN 8. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI   8. Maddenin Uygulanabilirliği   İlk olarak Mahkeme, yerel mahkemelerin yargılamanın herhangi bir   aşamasında ceza soruşturmasına atıf yapmadığını ve ayrıca dava dosyasının,   başvurucunun iş akdinin sona erdirilmesine ilişkin soruşturma ve yargılama   sürecinin, yerel makamların başvurucunun iş akdinin sona erdirilmesini haklı   kılacak herhangi bir bilgi veya delil toplamasını sağladığını gösteren herhangi   bir husus içermediğini dikkate almıştır. Bu sebeple Mahkeme, başvurucunun   iş akdinin sona erdirilmesinin başvurucunun eylemlerinin öngörülebilir bir   sonucu olduğunu gösteren herhangi bir delil olmadığına kanaat getirmiştir.   İkinci olarak Mahkeme, işten çıkarılmasının, başvurucunun çekirdek ailesi,   saygınlığı ve diğer bireyler ile ilişki kurma ve bu ilişkileri geliştirme   kabiliyeti üzerinde ciddi olumsuz etkilere yol açtığını not etmiştir. Başvurucu   geçim kaynağı olan işini kaybetmiştir. Ayrıca başvurucu iş akdi sona   erdirildiğinden beri işsiz olduğunu ve diğer işverenlerin başvurucunun 667   sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile işten çıkarılmış olması sebebiyle   kendisine iş teklif etmeye cesaret edemediğini belirtmiştir.   Dahası, başvurucunun iş akdinin sona erdirilmesinin sebebi olan yasadışı   örgüt ile bağlantılı olduğu iddiasının başvurucunun mesleki ve sosyal   saygınlığı üzerinde ciddi sonuçlara yol açtığı tartışmasızdır.   Sonuç olarak, başvurucunun iş akdine son verilmesinin özel hayatı üzerinde   ciddi olumsuz sonuçları olmuş ve bu sonuçların şiddeti Sözleşme’nin 8.   maddesinin uygulanmasını gerektiren eşiği aşmıştır.   Müdahalenin varlığı ve haklı gösterilmesi   Mahkeme, başvurucunun iş akdinin, 667 sayılı Kanun Hükmünde   Kararname’nin işverenlerin, çalışanlarının yasadışı bir örgüt ile bağlantılı   olduklarını düşündüklerinde iş akitlerini sona erdirmelerini gerektiren hükmü   uyarınca sona erdirildiğine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvurucunun iş   akdine uygulanan hukuki çerçeveyi çok aşan söz konusu iş akdinin sona   erdirilmesi, söz konusu kararnameden kaynaklanan bir yükümlülük olarak   görülebilirdi. Bu bağlamda başvurucunun yasadışı bir örgüt ile var olduğu   iddia edilen bağlantısına dayanarak iş akdinin sona erdirilmesi özel hayata   saygı hakkına yönelik bir müdahale olarak değerlendirilebilir.   Olağanüstü hale özgü koşullar ve yerel mahkemelerin, 667 sayılı Kanun   Hükmünde Kararname’nin 4. maddesinin 1. fıkrasının g bendi uyarınca   alınan kararların incelenmesine ilişkin tam yargı yetkisine sahip olduğu   gerçeği göz önünde bulundurulduğunda Mahkeme, iddia edilen müdahalenin   yasayla öngörülmüş olduğu varsayımıyla hareket etmeye hazırdı. Mahkeme   sonrasında, müdahalenin Sözleşme’nin 8. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen   meşru amaçlardan ulusal güvenlik ve düzenin korunması ile suçun önlenmesi   amaçlarına yönelik olduğunu dikkate almıştır.   Mahkeme, ilgili müdahalenin demokratik bir toplumda gerekliliğini   incelerken iki hususa dikkat etmektedir:   i)başvurucunun iş akdinin sona erdirilmesi ile sonuçlanan karar alma   sürecinin keyfiliğe karşı güvenceler ile desteklenip desteklenmediği ve ii)   başvurucunun usuli güvencelerden yararlanıp yararlanmadığı ve özellikle   yeterli yargısal incelemeye erişiminin olup olmadığı ile yetkili makamların   özenli bir biçimde ve zamanında harekete geçip geçmediği.   İlk husus yönünden Mahkeme, başvurucunun iş akdinin sona erdirilmesinden   önceki karar alma sürecinin oldukça üstünkörü olduğunu gözlemlemiştir. 26   Temmuz 2016 tarihinde Ankara Ajansı çalışanlarının durumunu   değerlendirmek amacıyla yapılan toplantı sonucunda, başvurucunun da dahil   olduğu altı çalışanın iş akitlerinin, 667 sayılı Kanun Hükmünde   Kararname’nin 4. maddesinin 1. fıkrasının g bendi uyarınca ulusal güvenliği   tehdit eden yapılara üye oldukları ya da bu yapılarla irtibatlı ya da iltisaklı   olmaları sebebiyle sona erdirilmesine karar verilmiştir. Mahkeme, bu   ifadenin muğlaklığı ve belirsizliğini dikkate almış ve Ajans’ın yönetim   kurulu tarafından alınan kararın yalnızca yasadışı yapılara üye, bu yapılarla   irtibatlı ya da iltisaklı olduğu düşünülen çalışanların işine son verilmesini   düzenleyen 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 4. maddesinin 1.   fıkrasının g bendinin metnine yapılan bir atıf ile temellendirildiğini   kaydetmiştir.   Mahkeme daha sonra, başvurucunun işvereninin, başvurucunun yasadışı bir   yapıyla bağının olduğu değerlendirmesini potansiyel olarak haklı kılan   faaliyetlerinin niteliğini ortaya koyamadığını gözlemlemiştir. Yerel   mahkemeler önündeki yargılama sürecinde, yasadışı bir örgüt ile var olduğu   iddia edilen bağlantıya ilişkin olarak hiçbir somut suçlama açıkça   yöneltilmemiştir. Hükümet’in savunmalarından, başvurucunun terör   örgütleriyle bağlantılı faaliyetlere gönüllü olarak katılmasından dolayı işten   çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde yerel mahkemelerin kararlarından,   başvurucunun işvereninin değerlendirmesinin başvurucu ile FETÖ/PDY   örgütü arasında olduğu iddia edilen bağlantıya ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.   Kısacası başvurucu, ulusal makamlarca 15 Temmuz 2016’da gerçekleşen   başarısız darbe girişimini tertiplediği düşünülen yasadışı gizli bir yapılanma   ile bağlantılı olduğu iddiasına dayanılarak işten çıkarılmıştır.   Mahkeme, 6. madde altındaki bulgularına uygun şekilde, olağanüstü hal   süresince alınan tedbirler yargısal denetime tabi tutulduğundan; devlet   memurlarının ve diğer kamu hizmeti çalışanlarının işten çıkarılmasını   sağlayan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kurulan   basitleştirilmiş usulün, 15 Temmuz 2016 başarısız askeri darbesinin   sonrasındaki durumun kendine özgü koşullarını ışığında haklı   görülebileceğini kabul edebilirdi. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen şartlar   gözetildiğinde söz konusu usulün daha fazla bir incelemeyi gerektirmediği   değerlendirilmiştir.   İkinci husus olan söz konusu tedbire ilişkin yargısal incelemenin eksiksiz bir   şekilde incelenmesine ilişkin olarak, Mahkeme, ulusal güvenlik sebebiyle   herhangi bir tedbire maruz kalan kişinin keyfiliğe karşı güvencelere sahip   olması gerektiği ilkesini yinelemektedir.   Mahkeme, askeri kadrolar boyunca organize olmuş ya da üyeleri arasında   katı, azaltılamaz bir dayanışma tarzı kuran, dahası “Avrupa kamu düzeninin”   temel bir unsuru olan demokrasinin kurallarına aykırı bir ideoloji benimseyen   yapılara üye olmanın böyle toplulukların üyelerinin kamu görevlerini yerine   getirmeye çağrıldıklarında, ulusal güvenlik ve düzenin korunması   bakımından sorun yaratabileceğini kabul etmeye hazırdır. Yine de ulusal   mahkemeler, bu kavramın ileri sürülmesinin makul bir olgusal temelinin   olmadığı ya da keyfi bir yoruma işaret ettiği durumlara karşılık   verebilmelidir.   Somut davada, Mahkeme, yerel makamların başvurucunun işten   çıkarılmasına dayanak oluşturan değerlendirmeleri hakkında karar   verebilecek pozisyonda değildir. Gerçekten, başvurucu ile yasadışı bir yapı   arasında olduğu iddia edilen bağın mevcudiyetine dayandırılmış olsa da   Hükümet, yalnızca ulusal mahkemelerce verilen yargısal kararlara atıfta   bulunmuştur. Bu kararlar, başvurucunun işvereninin değerlendirmesinin   haklı gösterilmesi ve başvurucuya yöneltilen suçlamaların mahiyetinin   belirlenmesine ilişkin kritere açıklık getirmemektedir. Yerel mahkemeler, söz   konusu tedbirin başvurucunun özel hayatına saygı hakkı üzerinde doğurduğu   ciddi sonuçlara rağmen ilgili tedbiri etraflıca incelemeden, yalnızca işverenin   değerlendirmesinin başvurucunun iş akdinin sona erdirilmesi için geçerli bir   sebep olduğuna karar vermiştir.   Mahkeme’ye göre, ulusal güvenlik söz konusu olsa dahi demokratik bir   devlette hukukilik ve hukukun üstünlüğü kavramları, temel insan haklarını   etkileyen tedbirlerin kararın gerekçelerini ve ilgili delilleri denetlemeye   yetkili bağımsız bir kurum önünde herhangi bir formdaki çelişmeli bir   yargılamaya tabi olmasını gerektirmekteydi. Yetkililerin dayandığı ulusal   güvenlik endişesine etkili biçimde karşı çıkılması imkansız olması halinde   polis veya diğer devlet makamları, Sözleşme’yle korunan haklara keyfi   olarak el uzatabilirler.   Bu koşullar altında Mahkeme, mevcut davada yerel makamların   başvurucunun iş akdinin neden sonlandırıldığının gerçek nedenlerinin   belirlemekte başarısız olduğunu değerlendirmiştir. Sonuç olarak, söz konusu   davada şikayet edilen tedbirin yargısal denetimi yetersizdir.   Bu nedenle Mahkeme, başvurucunun Sözleşme’nin 8. maddesinde gerekli   kılınan keyfi müdahaleye karşı asgari derecede korumadan yararlanamadığı   sonucuna ulaşmıştır. Buna ek olarak, 6. madde altındaki değerlendirmesinde   belirtilen gerekçelerle, söz konsu tedbirin olağanüstü halin kendine özgü   koşulları tarafından sıkı sıkıya gerekli kılındığının söylenemeyeceği   değerlendirilmiştir. Bu sebeplerle, Sözleşme’nin 8. maddesi ihlal edilmiştir.   DİĞER İHLAL İDDİALARI   Başvurucu, Sözleşme’nin 7. maddesi altında işlendikleri dönemde suç teşkil   etmeyen eylemler nedeniyle ihraç edildiğini; 13. madde altında ihracına karşı   başvurabileceği etkili bir başvuru yolu bulunmadığını ve ayrıca aynı   nedenlerle Sözleşme’nin 17. ve 18. maddelerinin ihlal edildiğini iddia   etmiştir.   Sözleşme’nin 7. maddesi altında yapılan şikayete ilişkin Mahkeme, öncelikle   başvurucunun bu maddeye dayanıp dayanamayacağına karar vermiştir. Bu   bağlamda Mahkeme, başvurucunun iş sözleşmesinin kendisine Sözleşme’nin   6. maddesi anlamında verilen bir ceza nedeniyle feshedildiğine dair bir delil   olmadığı için, Sözleşme’nin 7. maddesine dayanamayacağına karar vererek   bu şikayeti Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi uyarınca konu bakımından kabul   edilemez bulmuştur.   13. madde altında yapılan şikayeti ise, 6. madde altında inceleme yapıldığı   için, ayrıca incelemeye gerek bulmamıştır.   17. ve 18. madde altında yapılan şikayetleri elindeki deliller bağlamında   inceleyen Mahkeme, bu şikayetleri Sözleşme’nin35 §§ 3 ve 4 maddeleri   uyarınca açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur.   SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI   Başvurucu, işini kaybetmesi nedeniyle mahrum kaldığı maaşını göstererek   417,495 TL maddi tazminat ve işini kaybetmesi nedeniyle yaşadığı ızdırap   nedeniyle 200,000 TL manevi tazminat talep etmiştir.   Mahkeme, yerel mahkemelerin başvurucunun özel hayatı ile işverenin   çıkarları arasında yeterli bir denge kuramadıklarını ve ilgili olguların ortaya   koyamadıklarını belirterek Sözleşme’nin 6. ve 8. maddesinden ihlal kararı   verildiğini hatırlatmış; Barbelescu kararına atıfla, verilen ihlal kararıyla iddia   edilen maddi zarar arasında illiyet bulunmadığı gerekçesiyle bu talebi   reddetmiştir. Başvurucuya 4,000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar   vermiştir.   Mahkeme ayrıca, Hukuk Muhakemesi Kanunu’nun 375 § 1 (i) maddesi   uyarınca başvurucunun yeniden yargılama talebinde bulunabileceğini, bunun   sonucunda ilgili bir giderim kararı verilebileceğini belirtmiştir.   Başvurucu ayrıca Mahkeme önündeki harcama ve masrafları için 20,000 TL   talep etmiştir. Bu masrafları avukatlık ücreti talebini destekleyecek herhangi   bir delil sunulmadığı için Mahkeme bu talepleri de reddetmiştir.   YARGIÇ BOŠNJAK'IN MUTABIK GÖRÜŞÜ   1. Mevcut davada, hüküm bölümünün tüm noktalarına ilişkin karara   katılıyorum. Dahası, görüşlerimi kararın çoğu gerekçesiyle uyumlu hale   getirebilirim. Yine de, iki olguyu vurgulamak için bu mutabık görüşü   sunuyorum: (a) fikrimce, Mahkeme, Sözleşme'nin 8. maddesi uyarınca   başvurucunun hakkına yapılan müdahaleyi incelerken farklı bir yaklaşım   benimsemeliydi; ve (b) Başvurucunun Sözleşme'nin 41. maddesi uyarınca   maddi tazminat talebinin reddedilmesine ilişkin gerekçelere katılmıyorum.   Başvurucunun özel hayata saygı hakkına yapılan müdahalenin   incelenmesi (Sözleşme'nin 8. Maddesi)   2. Sözleşme'nin 8. maddesinin mevcut davanın koşullarında uygulanabilir   olduğu ve başvurucunun özel hayata saygı hakkına bir müdahale olduğu   sonucuna katılıyorum. Aynı şekilde, bu sonuçlara götüren kararda öne   sürülen gerekçelere de katılabilirim. Bununla birlikte, bu müdahalenin   Devletin negatif yükümlülükleri açısından değerlendirilmemesi gerektiğine   inanıyorum. Sonuç olarak, söz konusu müdahalenin Sözleşme'nin 8 § 2   maddesinin gereklerini yerine getirip getirmediğini, başka bir deyişle,   "hukuka uygun" olup olmadığı, bu hüküm kapsamında meşru bir amaç   güdülüp "demokratik bir toplumda gerekli" olup olmadığını tespit etmeye   çalışmak yerine, Daire, daha ziyade, mevcut davada Devletin pozitif   yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini değerlendirmelidir.   3. Başvurucunun İHAS'ın 6 § 1 maddesi uyarınca yaptığı şikâyeti   incelerken, mevcut karar, başvurucu ile işvereni arasındaki ilişkinin, özel   kişiler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve her iki taraf için medeni hak ve   yükümlülüklere yol açan iş hukuku kurallarına tabi bir istihdam ilişkisi   olduğu görüşündedir (bakınız 94 ve 95. paragraflar). Bu durum,   başvurucunun işvereninin bir kamu hukuku tüzel kişiliği olması gerçeğinden   etkilenmemiştir.   4. Tutarlılık açısından, başvurucunun şikayetinin Sözleşme'nin 8.   maddesi kapsamında incelenmesi söz konusu olduğunda, başvurucu ile   işvereni arasındaki ilişkinin farklı değerlendirilemeyebileceğine inanıyorum.   Orada da, başvurucunun işten çıkarılması, Devlet müdahalesi olarak değil,   özel kişiler arasındaki ilişkinin sona ermesi olarak değerlendirilmelidir. Bu   yaklaşım, başvurucunun işten çıkarılmasının esas olarak Devlet tarafından   kabul edilen 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 (1) (g) maddesinin   hükümleri tarafından gerçekleştiği gerçeğiyle değiştirilmemelidir.   Başvurucu, bu bölümdeki hükümlerin kendi kendini idare etme etkisi   olmadığından, fiilen görevden alınmamıştır. Bunun yerine, belirli bir   çalışanın Devletin ulusal güvenliğine zarar verebilecek terör örgütlerine veya   yapılara, oluşumlara veya gruplara ait, irtibatlı veya iltisaklı olarak   değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini incelemek işverene kalmıştır. Bu   bağlamda, başvurucunun 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin   yukarıda belirtilen hükümlerinin Sözleşme'ye uygunluğuna bizzat itiraz   etmemesi önemlidir. Daha ziyade, işten çıkarılmasının kendisiyle terör örgütü   arasındaki bağlantıların varlığına dayandığından, işten çıkarmanın temelini   oluşturan gerçekler ve kanıtlardan hiçbir zaman haberdar edilmediğinden ve   hiçbir aşamada bu ihmale itiraz etme fırsatı olmadığından şikâyet etmektedir   (bakınız kararın 65. ve 109. paragrafları).   5. İhtilaf konusu müdahale, özel olarak nitelendirilen bir iş ilişkisi   bağlamında başvurucunun işvereninden geldiğinden, buna göre Devletin   pozitif yükümlülükleri açısından analiz edilmiş olmalıdır. Bu bağlamda,   Mahkeme öncelikle yerel mahkemelerin başvurucunun çıkarlarını   işvereninin çıkarlarına karşı nasıl dengelediğini incelemeliydi. Mahkeme   bunu yaparken, kararın 214-224. paragraflarında belirtilen koşulları dikkate   alabilir ve bu koşulların yerel mahkemeler tarafından kendi kararlarında ele   alınıp alınmadığını ve eğer öyleyse ne ölçüde ele alınıp alınmadığını   doğrulayabilirdi. Başvurucunun şikayetinin İHAS’ın 6§1 maddesi uyarınca   incelenmesinden anlaşıldığı üzere, yerel mahkemeler, ilgili her iki tarafın   menfaatlerini   uygun   şekilde   dengeleme   konusundaki   pozitif   yükümlülüklerinde başarısız olmuşlardır. Bu nedenle, kullanılan   metodolojiden bağımsız olarak, başvurucunun İHAS’ın 8. maddesi uyarınca   yaptığı şikâyete ilişkin sonucun doğru olduğunu ve dolayısıyla mevcut   davada bu hükmün ihlal edildiğini düşünüyorum.   Başvurucunun maddi tazminat talebinin reddi (Sözleşme'nin 41.   maddesi)   6. Başvurucu, maddi tazminat başlığı altında, yaklaşık 50.914 Euro Türk   Lirası talep etmiştir; bu, kendisine göre brüt aylık maaşının işsiz olduğunu   söylediği sürenin otuz dokuz ay ile çarpılmasına tekabül etmektedir. Daire,   bulunan ihlal ile iddia edilen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı   görmediği için bu iddiayı reddetmiştir. Maddi tazminat talebini reddetme   kararının doğru olduğunu, ancak bunun yapılmasına yönelik argümanların   yanlış olduğunu iddia ediyorum.   7. Sözleşme'nin 41. maddesine göre, "Mahkeme, gerekirse, zarar gören   tarafa adil tazmin sağlar", diğerlerinin yanı sıra, "ilgili Yüksek Sözleşmeci   Tarafın iç hukuku yalnızca kısmi tazminata izin verir”. Mahkeme, birçok   vesileyle (mevcut dava dahil), yargılamanın yeniden başlatılmasının uygun   (ve bazı durumlarda en uygun) bir çözüm yolu olarak değerlendirilmesi   gerektiğine hükmetmiştir (diğer birçok otorite karar arasında, bakınız   Navalnyy ve Ofitserov v. Rusya, no. 46632/13 ve 28671/14, 23 Şubat 2016).   Mevcut davada, başvurucu, bu karara dayanarak yetkili yerel makamlar   nezdinde yargılamanın yeniden başlatılmasını talep etme olanağına sahiptir.   Sonuç olarak, başvurucunun maddi tazminat talebinin reddedilmesi kararı   doğrudur.   8. Mahkeme'nin, Sözleşme'nin 6. maddesinin 1. fıkrası ve 8. maddesinin   ihlalleri meydana gelmemiş olsaydı şikâyet edilen yargılamanın sonucunun   ne olacağı konusunda tahminde bulunamayacağı doğru olmakla birlikte, bu,   maddi tazminata hükmedilmemesi gerektiği sonucuna varmasına yol   açmamalıdır. Ali Rıza ve Diğerleri v. Türkiye (no. 30226/10 ve diğer 4’ü)   davasında ayrı görüşümde, gerçek fırsatların kaybedilmesi doktrininin   Mahkeme tarafından verilen bir dizi karara (özellikle Produkcija Plus   storitveno podjetje d.o.o. v. Slovenya, no. 47072/15, 66 ve 67. paragraflar, 23   Ekim 2018, Pelisser ve Sassi v. Fransa (BD), no. 25444/94, paragraf 80,   ECHR 1999-II, Destrehem v. Fransa, no. 56651/00, paragraf 52, 18 Mayıs   2004 ve Miessen v. Belçika, no. 31517/12, paragraf 78, 18 Ekim 2016) nasıl   yansıdığını açıkladım. Tüm bu davalarda Mahkeme, yargılamanın sonucu   hakkında spekülasyon yapamayacağına karar vermiştir yine de   başvurucuların gerçek fırsatlardan mahrum kaldığını kabul etmeyi ve onlara   maddi tazminat olarak bir miktar ödenmesine karar vermeyi mantıksız   bulmamıştır.   9. Aksine, başvurucunun talebini maddi tazminat başlığı altında   reddederken, çoğunluk illiyet bağı olmamasına atıfta bulunmaktadır. Bununla   birlikte, başvurucunun işvereni tarafından işten çıkarılmasının haksız olması   ve dolayısıyla başvurucunun kazanç kaybına neden olması çok olasıdır. Bu   nedenle, çoğunluğun görüşünün tamamen yanlış olduğunu ve Mahkeme'nin   içtihadına giderek daha fazla yansıyan yerleşik yasal doktrine uygun   olmadığını düşünüyorum. Barbulescu v. Romanya (BD), no. 61496/08,   paragraf 145, 5 Eylül 2017, mevcut davayla ilgili değildir. Barbulescu davası   yalnızca Sözleşme'nin 8. maddesinin ihlaliyle ilgili olmakla birlikte, mevcut   davada Mahkeme haklı olarak Sözleşme'nin 6 § 1 maddesinin de ihlal   edildiğine karar vermiştir. Gerçek fırsatların kaybedilmesi doktrininin   uygulanmasını tetiklemesi gereken, kesinlikle ikinci ihlaldir. Bu   değerlendirmelerin, özellikle davalı Devletin iç hukukunun, bu Mahkeme   kararına dayalı olarak yargılamanın yeniden açılmasına izin vermediği   durumlarda, gelecekteki herhangi bir davada gerektiği gibi yansıtılacağını   umuyorum.   YARGIÇ KOSKELO'NUN MUTABIK GÖRÜŞÜ   1. Mevcut karar, Temmuz 2016 darbe teşebbüsü sonrasında alınan   tedbirlere ilişkin olarak davalı Devlette ortaya çıkan sorunlar bağlamında   önemli bir hükümdür. Sonuç ve bunun nedenlerinin çoğu açısından karara   tamamen katılıyorum. Ancak aşağıdaki noktalarda, kararda benimsenen   muhakemeye ilişkin çekincelerim var. 6. ve 8. maddelerle ilgili aşağıdaki   konular ve endişeler birbiriyle bağlantılıdır.   Madde 6   2. 6. madde uyarınca, başvurucu, özünde, Ajansın, işvereni tarafından,   “terörist” olarak sınıflandırılan bir örgütle bağlantılı olduğu iddiasıyla   görevden alınması kararının etkili bir yargı denetimi yapılmamasından   şikâyet etmektedir. Başvurucunun davasında yürütülen adli incelemeye   ilişkin şikayetleri, işten çıkarmanın kendisinin özet niteliğinde olması   gerçeğiyle yakından bağlantılıdır. Altta yatan nedenler ne belirtilmiş ne de   doğrulanmış ve başvurucuya bir terör örgütüyle bağlantısı olduğu iddiasına   yanıt verme fırsatı verilmemiştir. Bu koşullar altında, sonraki adli inceleme   sürecinin tam da temeli oldukça sorunludur. Başvurucu, tam olarak neyle   suçlandığını ya da hangi gerekçeyle ve hangi kanıta dayandırıldığını bilecek   bir konumda değildir. Normalde, kararda başvurulan olgusal ve hukuki   unsurlarda, onu gerekçelendirmek için dayanılan kanıtlarda ve kararın   temelini oluşturan usule ilişkin materyallerde adli inceleme için belirli bir   temel vardır. Mevcut davada, bizzat çok özensiz olan Olağanüstü Hal   Kararnamesi'ne atıfta bulunarak işten çıkarılma ihbarından biraz daha fazlası   vardır (aşağıda 10. paragrafa bakınız).   3. Bu anormal duruma rağmen, mevcut karar, adli incelemenin   yeterliliğini değerlendirmek için Mahkeme’nin içtihadında belirtilen bir   analizin olağan çizgileri doğrultusunda yapılandırılmıştır. Böylelikle Daire   ilk olarak -çok kısa bir şekilde- tam yargı yetkisi, çekişmeli usul ve silahların   eşitliği açısından yargısal incelemenin özelliklerini ele almış ve adil   yargılamanın bu temel ilkelerinin prensipte " yeterince karşılandığı”   sonucuna varmıştır (kararın 140. paragrafına bakınız).   4. Benim görüşüme göre, bu yaklaşım mevcut koşullara pek uygun değil.   Daha önce bahsedilen nedenlerden ötürü, yukarıdaki gerekliliklerin -tam   yargı yetkisi, çekişmeli usul ve silahların eşitliği- yalnızca soyut bir teori   meselesi olarak tamamen biçimsel anlamda karşılandığı açıktır. Bu,   Mahkemenin genel yol gösterici ilkesiyle, yani gerçek olan ve yalnızca   yanıltıcı olmayan ve yanlış anlamalara yol açabilecek hakların sürdürülmesi   ile pek uyumlu değildir. Bu noktada, başvurucunun sunulan delillere ilişkin   dava dosyasına erişiminin engellenmediği de özellikle belirtilmiştir. Ancak   sorun, dosyada işten çıkarılmayı haklı çıkarmak için belirli gerçekleri veya   dayanılan kanıtları aydınlatmaya ve böylece başvurucunun tam olarak neye   karşı çıkması gerektiğini ve nasıl itiraz etmesi gerektiğini anlamasına   yardımcı olabilecek hiçbir şey içermemesidir.   5. Daire sonradan adli incelemenin nasıl yürütüldüğüne ilişkin daha   kapsamlı bir analiz yapsa da -tamamen katıldığım bir bulgu olan- etkili adli   inceleme hakkının ihlal edildiği sonucuna varmasına rağmen bu özel   durumda, 140. paragrafta belirtilen ifadelerden vazgeçmenin daha iyi ve adli   inceleme yargılamalarının genel durumuna ve bağlamına daha uygun   olacağını düşünüyorum. Spesifik durumlarda, hemen hemen özden   yoksundurlar. İşin özü, meydana gelen adli incelemenin gerçek zayıflığıdır.   Madde 8   6. Daire, başvurucunun 8. madde kapsamındaki şikayetlerini incelerken,   ihlalin hukuka uygun olup olmadığı, meşru bir amacı olup olmadığı ve   gereklilik / orantılılık koşullarını karşılayıp karşılamadığı sorularına yanıt   verirken olağan metodolojiyi izlemektedir. Birinci kısım ile ilgili olarak   Daire, kesin olarak olmasa da, “hukuka uygunluk” gerekliliklerinin ihlal   edilmediği sonucuna varmıştır (bakınız kararın 206-209. paragrafları).   Çekincelerim analizin bu kısmıyla ilgilidir. Benim görüşüme göre, mevcut   davada "hukukun kalitesi" ile ilgili standart kriterler karşılanmamıştır.   Dairenin değerlendirmeyi "sonuna kadar" sürdürmeyi uygun bulmasının   nedenlerini anlayabilsem de yine de Mahkeme'nin içtihadına uygun olarak   “hukuka uygunluk” testi açısından daha sıkı bir incelemenin yapılması   gerektiğini düşünüyorum. İkincisi, mevcut bağlamla ilgili olan, ancak kararda   ne bahsedilmiş ne de değinilmiş olan “hukukun niteliğinin”   değerlendirilmesine ilişkin genel ilkeler oluşturmuştur.   7. Mahkeme, özellikle, iç hukukun niteliksel gereklilikleri karşılaması   için, Sözleşme ile güvence altına alınan haklara kamu makamlarının keyfi   müdahalelerine karşı yasal bir koruma tedbiri sağlaması gerektiğine sürekli   olarak karar vermiştir. Temel haklarla ilgili konularda, yürütmeye tanınan   hukuki takdir yetkisinin sınırsız bir güç olarak ifade edilmesi, Sözleşme'de   yer alan demokratik bir toplumun temel ilkelerinden biri olan hukukun   üstünlüğüne aykırı olacaktır. Sonuç olarak, yasa, böyle bir takdir yetkisinin   kapsamını ve uygulanma şeklini yeterli bir açıklıkla belirtmelidir (bakınız   örneğin, Rotaru v. Romanya [BD], no. 28341/95, § 55, ECHR 2000-V,   Regner v. Çek Cumhuriyeti [BD], no. 35289/11, § 60, ECHR 2017, Navalnyy   v. Rusya ([BD], no. 29580/12 ve 4 diğerleri, § 115, 15 Kasım 2018 ve Beghal   v. Birleşik Krallık, no. 4755/16, § 88, 28 Şubat 2019 ve buradaki referanslar).   Buna göre Mahkeme, "hukukun niteliği" gerekliliklerinin karşılanıp   karşılanmadığına ilişkin incelemesinin, ihtilaf konusu yetkilerin yeterince   sınırlandırılıp sınırlandırılmadığına ve bunların kullanımının kötüye   kullanıma karşı yeterli yasal güvenceye tabi olup olmadığına dair bir analizi   içermesi gerektiği kanaatindedir (Gillan ve Quinton v. Birleşik Krallık, no.   4158/05, § 87, ECHR 2010, Beghal, yukarıda anılan, § 109).   8. Daha spesifik olarak, Mahkeme, ilgili düzenleyici çerçeveyi, verilen   yetkilerin kapsamı, takdir yetkisinin kapsamı, yasanın uygulanmasını   kısıtlayan unsurların varlığı, adli incelemenin mevcudiyeti ve yetkilerin   kullanımına ilişkin bağımsız denetimin varlığı açısından gözden geçirerek   “hukukun kalitesi” değerlendirmesini yürütmüştür (bakınız, terörle mücadele   tedbirleri bağlamında, yukarıda anılan Beghal, Mahkeme bu konuların her   birinin ayrıntılı bir analizini yaptı).   9. Ayrıca Mahkeme'nin, son kararında, takdir yetkisinin kullanılmasını   sınırlayan kriterlerin bulunmamasının, alınan kararların anlamlı bir adli   incelemesini güçleştirebileceğini belirttiğini de ifade etmek gerekir (a.g.e., §§   103 ve 105).   10. Mevcut davada, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde   Kararnamesi’nin ilgili hükmünün, işten çıkarılma gerekçeleri söz konusu   olduğunda çok belirsiz bir şekilde ifade edilmiş olması dikkate değerdir   (bakınız kararın 33. paragrafı). Milli Güvenlik Kurulu tarafından "Devletin   milli güvenliğine zarar veren faaliyetlerde yer alan" olarak belirlenen "terör   örgütleri veya yapıları, oluşumları veya grupları" ile "bağlantısı" olduğu   "kabul edilen" kişileri ve tüm bu kişilerin kamu hizmeti görevlerinden veya   diğer kamu sektöründeki işlerinden çıkarılmasını dayatmasını kapsamaktadır.   İlgili bireyler için dramatik ve prensipte kalıcı sonuçlar gerektiren tedbirler   için böyle bir yasal dayanağın Mahkemenin içtihadında geliştirilen   standartlarla uyumlu olarak kabul edilebileceğini görmek zordur.   11. Bu bağlamda, Venedik Komisyonu'nun ihtilaf konusu Olağanüstü Hal   Kararnamelerine ilişkin görüşünde (mevcut kararın 50. paragrafında atıfta   bulunulan), ilgili hükümlerin formülasyonuna ilişkin endişelerini de dile   getirdiği gözlemlenmeye değerdir ve ihraç kararının ancak kamu görevlisinin   demokratik hukuk düzenine olan bağlılığına nesnel olarak ciddi şüpheler   uyandıracak şekilde davrandığını açıkça gösteren olgusal unsurların bir   kombinasyonu temelinde karar verilebilecek şekilde değiştirilmesi   gerektiğini tavsiye edilmiştir. (görüşün 131. paragrafındaki sonuca bakınız).   12. Venedik Komisyonu, aynı şekilde, Mahkemenin Beghal kararındaki   bulgularına benzer şekilde, görevden almaların kişiselleştirilmiş gerekçelere   dayanmadığı gerçeğinin, bu tür kararların anlamlı bir geçmişe yönelik   yargısal incelemeyi neredeyse imkânsız kıldığını kaydetmiştir (bakınız   mevcut kararın 51. paragrafında).   13. Ayrıca, yargı denetimi ve ilgili bağımsızlık gereklilikleri ile ilgili   olarak, tüm yargı mensuplarının aynı olağanüstü hâl tedbirleri altında işten   çıkarılma tehdidine maruz kaldığı gerçeği unutulmamalıdır. Özetle, ilgili   güvenceler de dahil olmak üzere yasal çerçevenin kalitesi, yerleşik Sözleşme   standartları açısından oldukça sorunlu görünmektedir.   14. Başlangıçta daha önce de belirtildiği gibi, Daire'nin bu durumda   8.maddenin ikinci fıkrasında ortaya çıkan şartların tüm unsurlarını inceleme   isteğini çok iyi anlayabilir ve kabul edebilirim. Bununla birlikte, Daire’nin   ilk kriterin, "hukuka uygunluk", özellikle de Mahkeme'nin yerleşik   içtihadında belirtilen "hukukun kalitesi" gerekliliklerinin doğru bir   analizinden vazgeçmemiş olması gerektiği görüşündeyim. Diğer bir deyişle,   mevcut karar, ilgili standartlara ve bunların uygulanabilirliğine ilişkin   herhangi bir yanlış anlamadan kaçınmaya özen göstermelidir. Bu bağlamda,   Sözleşme'nin 15. Maddesi kapsamındaki herhangi bir istisnanın, normal   Sözleşme standartlarından sapmaları sadece durumun gerekliliklerinin   "kesinlikle gerektirdiği" ölçüde haklı gösterebileceğini hatırlamak da   önemlidir.   YARGIÇ YÜKSEL'İN KISMİ MUHALEFET ŞERHİ   Mahkeme'nin 41. madde uyarınca manevi tazminat olarak başvurucuya bir   miktar ödenmesine karar verme kararına iç hukuk (Hukuk Usulü   Muhakemeleri Kanunun 375 § 1 (i) maddesi), Mahkeme'nin Sözleşme'nin   ihlal edildiğine karar verdiği yargılamanın yeniden açılmasıyla böyle bir   tazminata hükmedilmesine izin verdiğinden saygıyla katılmıyorum. Sonuç   olarak, mevcut karar, maruz kalınan herhangi bir manevi zarar için kendi   başına yeterli adil tazmin teşkil etmektedir.  

Full & Egal Universal Law Academy