© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Ramsahai o.fl. gegn Hollandi
Dómur frá 15. maí 2007 - Yfirdeild
Mál nr. 52391/99
2. gr. Réttur til lífs
6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi
13. gr. Réttur til raunhæfs úrræðis til að leita réttar síns
Beiting skotvopna. Opinber rannsókn. Opinber málsmeðferð.
1. Málsatvik
Kærendur eru þrír hollenskir ríkisborgarar og ættingjar Moravia Ramsahai sem fæddist árið 1979, en var skotinn til bana af lögreglumanni í júlí 1998. Renee og Midred Ramsahai eru fædd 1938 og voru afi hans og amma og Ricky Ramsahai, fæddur 1960, var faðir hans. Þau búa öll í Amsterdam.
Moravia hótaði bifhjólaeiganda með byssu og stal bifhjóli 19. júlí 1998. Lögreglunni var gert viðvart. Lögreglumennirnir Bultstra og Brons reyndu að handtaka hann. Síðar var leitt í ljós að atburðarásin í kjölfarið hefði verið með þeim hætti að Bultstra sá Moravia draga upp byssu úr beltisól sinni og brást við með því að beina lögreglubyssu sinni að Moravia og skipa honum að sleppa vopninu. Moravia gerði það ekki. Brons nálgaðist Moravia, en hann beindi þá vopni sínu að lögreglumanninum sem tók upp sína byssu og skaut Moravia í hálsinn. Sjúkrabíll var kallaður á vettvang kl. 10.03, en þegar hann kom um kl. 10.15 var Moravia látinn. Málið var rannsakað sem sakamál. Fyrstu 15 og hálfa klukkustund rannsóknarinnar fór lögreglan í Amsterdam, umdæmið sem lögreglumennirnir Brons og Bultstra störfuðu í, með rannsókn málsins, en þá tók rannsóknarlögregla ríkisins við málinu. Saksóknari taldi ekki ástæðu til þess að ákæra í málinu þar sem að háttsemi lögreglumannsins hefði verið í sjálfsvörn. Kærendur vísuðu þeirri ákvörðun til áfrýjunardómstóls sem staðfesti ákvörðun saksóknarans.
2. Meðferð málsins hjá MannréttindadómstólnumKæran
Kærendur töldu aðstæður við lát Moravia, ýmis atriði við rannsókn á dauða hans og meðferð málsins hjá áfrýjunardómstóli brot á 2. gr., 1. mgr. 6. gr. og 13. gr. sáttmálans.
Niðurstaða deildar
Þann 10. nóvember 2005 komst deildin að samhljóða niðurstöðu um að aðstæður við dauða Moravia hafi ekki falið í sér brot á 2. gr. sáttmálans. Hins vegar komst hún að þeirri niðurstöðu með fimm atkvæðum gegn tveimur, að brotið hefði verið gegn 2. gr. sáttmálans þar sem rannsókn á láti Moravia hafi ekki getað talist sjálfstæð og að málsmeðferð fyrir áfrýjunardómstóli hefði ekki verið nægilega opinber. Hollenska ríkið óskaði eftir því að málinu yrði vísað til yfirdeildar með vísan til 43. gr. sáttmálans.
Niðurstaða yfirdeildar
Um 2. gr. Varðandi aðstæður við lát Moravia Ramsahai. Yfirdeild vísaði til þess að deildin taldi sannað hvernig atvikum málsins við dauða Moravia var háttað og að aðilar máls hefðu ekki gert alvarlegar athugasemdir við það. Auk þess væri frásögn lögreglumannanna af atvikum í samræmi við það sem var upplýst í málinu að Moravia hafði áður um kvöldið hótað fólki með skotvopni. Á þeim grundvelli staðfesti yfirdeildin niðurstöðu deildarinnar um að beiting skotvopns lögreglumannsins Brons sem leiddi til dauða Moravia hafi ekki verið meiri en ýtrasta nauðsyn krafðist og væri því ekki brot á 2. gr. sáttmálans.
Varðandi rannsókn málsins. Við rannsókn málsins láðist meðal annars að kanna hvort púðurleifar hefðu fundist á höndum lögreglumannanna, vopn og skotfæri voru ekki skoðuð, ekki var reynt að setja atburðinn á svið og skýrslur gáfu ekki nægilega góða mynd af skotsárum á líkama Moravia. Þá voru ekki gerðar varúðarráðstafanir til þess að tryggja að lögreglumennirnir hefðu ekki samskipti hvor við annan eða aðra lögreglumenn í deild þeirra þá þrjá daga sem liðu frá atburðinum þar til skýrsla var tekin af þeim. Þetta var sérstaklega óheppilegt í ljósi þess að engin vitni voru að atburðinum önnur en lögreglumennirnir tveir. Með vísan til þessa taldi dómstóllinn að rannsókn á dauða Moravia hefði ekki verið fullnægjandi og þannig falið í sér brot á 2. gr. sáttmálans.
Ekki komu fram neinar ástæður sem réttlættu að málinu var ekki vísað beint til rannsóknarlögreglu ríkisins heldur var haft í umsjón lögreglunnar í Amsterdam fyrstu 15 og hálfa klukkustundina eftir að atburðurinn átti sér stað. Efast mætti um sjálfstæði rannsóknarinnar af þessum sökum og fólst í því brot gegn 2. gr. sáttmálans. Þá taldi dómstóllinn óheppilegt að rannsókn málsins hefði verið undir eftirliti saksóknara opinberra mála í Amsterdam, sem jafnframt var ábyrgur fyrir starfsemi lögregludeildarinnar þar sem lögreglumennirnir Brons og Bultstra störfuðu og tók síðar ákvörðun um að sækja lögreglumennina ekki til saka vegna málsins. Dómstóllinn taldi að betra hefði verið að annar saksóknari, óháður lögregludeildinni í Amsterdam, hefði farið með málið. Hins vegar taldi dómstóllinn að líta yrði til sjálfstæðis saksóknara í Hollandi og að það væri embætti ríkissaksóknara sem bæri endanlega ábyrgð á rannsókn málsins. Þar að auki gátu kærendur leitað endurskoðunar áfrýjunardómstóls, sem þeir gerðu, á ákvörðunum saksóknara. Í ljósi þessa taldi dómstóllinn að þáttur saksóknara í rannsókn málsins bryti ekki gegn 2. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að í 2. gr. sáttmálans fælist ekki sjálfkrafa réttur nánustu ættingja látins manns til þess að fá fullan aðgang að öllum gögnum varðandi rannsókn á dauða hans. Jafnframt taldi dómstóllinn 2. gr. ekki leggja skyldu á rannsóknaryfirvöld að fylgja eftir hverri ósk aðstandenda um tilteknar rannsóknaraðgerðir. Deildin hafði komist að þeirri niðurstöðu í málinu að aðgangur kærenda að gögnum málsins hafi verið fullnægjandi til þess að taka virkan þátt í málaferlum er vörðuðu endurskoðun ákvörðunar saksóknara um að sækja ekki lögreglumanninn Brons til saka, en kærendur mótmæltu ekki þessari niðurstöðu deildarinnar við meðferð málsins hjá yfirdeild. Yfirdeildin komst því að þeirri niðurstöðu að ekki væri um að ræða brot á 2. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn taldi 2. gr. ekki ganga svo langt að gera opinbera málsmeðferð að ófrávíkjanlegri skyldu í hvert sinn sem um væri að ræða andlát sem rekja mætti til valdbeitingar. Þess í stað ætti að meta hvort þáttur opinbers eftirlits með rannsókninni og niðurstöðum hennar væri nægilegur til þess að tryggja áreiðanleika rannsóknarinnar í raun, tiltrú almennings á því að stjórnvöld fylgdu meginreglum réttarríkisins og til að koma í veg fyrir að svo liti út sem stjórnvöld tækju þátt í eða umbæru ólögmæta háttsemi. Yfirdeildin var sammála niðurstöðu deildarinnar um að réttarhöldin í málinu hefðu ekki þurft að vera opin almenningi. Hins vegar taldi yfirdeildin ekki heldur nauðsynlegt að áfrýjunardómstóllinn birti niðurstöður sínar opinberlega. Kærendur fengu fullan aðgang að gögnum rannsóknarinnar, gátu tekið þátt í málsmeðferðinni með fullnægjandi hætti og fengu rökstudda niðurstöðu. Auk þess hefði ekkert komið í veg fyrir að þeir sjálfir gerðu niðurstöðu áfrýjunardómstóls opinbera. Með vísan til þessa taldi dómstóllinn að skilyrði um að rannsóknin væri opinber væru nægilega uppfyllt og því var ekki um brot á 2. gr. að ræða í því samhengi.
Um 1. mgr. 6. gr. og 13. gr. Dómstóllinn taldi 6. gr. ekki eiga við í málinu og að engin álitaefni þyrfti að skoða í tengslum við 13. gr. sáttmálans.
10 dómarar skiluðu séráliti í málinu. Með vísan til 41. gr. sáttmálans fengu kærendur 20.000 evrur í miskabætur og 7.299 evrur í málskostnað. Einn dómari skilaði séráliti varðandi greiðslur til kærenda.
Full & Egal Universal Law Academy