© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Riolo gegn Ítalíu
Dómur frá 17. júlí 2008
Mál nr. 42211/07
10. gr. Tjáningarfrelsi
Meiðyrði. Stjórnmálamenn.
1. Málsatvik
Kærandi, Claudio Riolo, er ítalskur ríkisborgari, fæddur 1951 og stundar rannsóknir í stjórnmálafræði í háskólanum í Palermo. Kæran laut að því að kærandi var dæmdur fyrir meiðyrði eftir að grein sem hann skrifaði birtist í ítalska blaðinu Narcomafie í nóvember 1994. Greinin bar titilinn „Mafían og lögin. Palermo: héraðið gegn sjálfu sér í Falcone réttarhöldunum. Hið furðulega mál herra Musotto og herra Hyde“. Í greininni gagnrýndi kærandi háttsemi Musotto, lögmanns og forseta héraðsráðs Palermo. Musotto var einnig verjandi eins sakbornings í sakamáli í tengslum við morð á Giovanni Falcone, dómara sem hafði tekið þátt í baráttunni gegn mafíunni. Í greininni var gagnrýnt að Musotto væri í senn verjandi sakbornings í málinu og fulltrúi héraðsráðs Palermo.
Musotto höfðaði meiðyrðamál gegn kæranda í apríl 1995 og krafðist skaðabóta. Í maí sama ár var greinin endurbirt í Narcomafie og í fréttablaði dreifðu á landsvísu, Il Manifesto. Greinin var undirrituð af kæranda og 28 öðrum mönnum, m.a. stjórnmálamönnum, fulltrúum félagasamtaka, lögfræðingum og blaðamönnum. Í mars 2000 komst héraðsdómstóll í Palermo að þeirri niðurstöðu að kærandi skyldi greiða Musotto um 36.150 evrur í miskabætur, 5.164 evrur í bætur fyrir fjárhagslegt tjón og greiða 3.300 evrur í málskostnað. Niðurstaða dómstólsins var að kærandi hefði beint persónulegri árás að Musotto og að venjulegur lesandi myndi álykta sem svo eftir að hafa lesið greinina að Musotta styddi hagsmuni mafíunnar og slík hagsmunatengsl hefðu áhrif á störf hans sem stjórnmálamanns og lögmanns. Kærandi áfrýjaði til áfrýjunardómstóls Palermo en án árangurs. Áfrýjunardómstóllinn lagði áherslu á það í niðurstöðu sinni að sumir hlutar greinarinnar, þar á meðal fyrirsögnin og einnig málsgrein sem lýsti Musotto sem „klunnalegri eftirhermu Silvio Berlusconi“ færu út fyrir mörk leyfilegrar gagnrýni á Musotto. Áfrýjunardómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að greinin væri meiðandi og hefði að geyma alvarlegar dylgjur sem skorti hlutlægan grundvöll fyrir. Þá taldi dómstóllinn að birting greinarinnar síðar á landsvísu hefði verið til þess fallin að meiða æru Musottos enn frekar.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kvörtun kæranda laut að því að með dómi í máli kæranda hefði verið brotið gegn tjáningarfrelsi hans samkvæmt 10. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn leit til þess að aðstæðna sem ríktu þegar kærandi ritaði greinina. Dómstóllinn tók fram að það væri ekki hans hlutverk að meta hvort þau störf sem Musotto hefði tekið að sér hefðu verið ósamþýðanleg. Það væri engu að síður staðreynd að slíkar aðstæður væru til þess fallnar að skapa vafa um hversu skynsamlegar ákvarðanir háttsettur stjórnmálamaður í héraðinu hefði tekið í tengslum við réttarhöld sem varðaði alvarlegt afbrot. Grein kæranda var þannig hluti af samfélagslegri umræðu um málefni sem varðaði almenning. Þessu til stuðnings höfðu ýmsar greinar frá því í september 1994 fjallað um hið tvöfalda hlutverk Musottos. Musotto var stjórnmálamaður, þegar atburðir þessir áttu sér stað og gegndi lykilhlutverki í stjórn héraðsins. Hann mátti því búast við því að athafnir hans sættu gaumgæfilegri skoðun fjölmiðla. Ennfremur vissi hann, eða mátti vita, að með því að halda áfram störfum sínum sem verjandi eins sakbornings í umfangsmiklu sakamáli gegn meðlimum mafíunnar þar sem hagmunir héraðsstjórnarinnar voru m.a. til skoðunar gæti hann gefið tilefni til beittrar gagnrýn. Það leiddi þó ekki til þess að Musotto missti réttinn til að vera talinn saklaus þar til sekt væri sönnuð og að þurfa ekki að þola ásakanir sem ættu sér enga stoð.
Eftir að hafa skoðað efni greinarinnar komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að þar væri hvergi á beinan hátt gefið til kynna að Musotto hefði framið afbrot eða hefði verndað hagsmuni mafíunnar. Dómstóllinn taldi að yfirlýsingarnar í greininni gætu ekki verið túlkaðar sem svo að Musotto hefði viljandi tengt sig við mafíuna. Fremur hefði kærandi tjáð þá skoðun sína að fulltrúi héraðsstjórnarinnar gæti orðið fyrir áhrifum, a.m.k. að einhverju marki, vegna hagsmuna kjósenda hans. Þessi skoðun færi ekki út fyrir mörk tjáningarfrelsis í lýðræðislegu þjóðfélagi. Í tengslum við þá hluta greinarinnar sem teldust vera kaldhæðnislegir minnti dómstóllinn á að blaðamenn hafa visst frelsi til að vera ögrandi. Ennfremur hefðu yfirlýsingar í greininni ekki náð því að vera móðganir og ekki væri hægt að segja að þær væru ónauðsynlega eða óréttlætanlega særandi heldur hefðu fremur tengst þeim aðstæðum sem kærandi var að segja frá. Þá benti dómstóllinn á að megin staðreyndirnar í málinu hefðu ekki verið vefengdar.
Dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að greinin hefði ekki verið ónauðsynleg eða óréttlætanleg persónuleg árás á Musotto. Að lokum benti dómstóllinn á að þær fjárhæðir sem kærandi var dæmdur til greiða í ljósi fjárhags hans væru til þess fallnar að letja hann til að upplýsa almenning um málefni sem varða almannahag.
Dómstóllinn komst einróma að þeirri niðurstöðu að með sakfellingu kæranda hefði ekki verið gætt meðalhófs og hún hefði ekki verið nauðsynleg í lýðræðislegu þjóðfélagi. Því hefði verið brotið gegn 10. gr. sáttmálans.
Kæranda var í samræmi við 41. gr. sáttmálans dæmdar 60.000 evrur í skaðabætur og 12.000 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy