© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Röman gegn Finnlandi
Dómur frá 22. janúar 2013
Mál nr. 13072/05
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Ákvörðun um faðerni. Málshöfðunarfrestur.
1. Málsatvik
Kærandi er Mirja Röman, finnskur ríkisborgari, fædd árið 1954. Líffræðilegur faðir hennar var ekki í föstu sambandi með móður hennar og á árinu 1956 giftist móðir hennar öðrum manni. Móðir hennar og fósturfaðir ákváðu að hann gengi henni í föðurstað og að hún fengi ekki að vita um líffræðilegan föður sinn. Þann 1. október 1976 tóku gildi í Finnlandi nýjar lagareglur um faðernisákvörðun barna. Lögin mæltu fyrir um að einstaklingar sem fæddir væru fyrir gildistöku þeirra hefðu 5 ára frest til þess að höfða mál til staðfestingar á faðerni. Sá frestur rann út 1. október 1981. Þá var tekið fram í lögunum að ekki væri hægt að höfða faðernismál ef líffræðilegur faðir væri látinn. Engir sambærilegir tímafrestir voru settir gagnvart þeim sem fæddir voru eftir gildistöku laganna. Á árinu 2001 fór kæranda að gruna að eiginmaður móður hennar væri ekki raunverulegur faðir hennar og fór að leita sér gagna um faðernið. Árið 2003 höfðaði hún faðernismál gegn líffræðilegum föður sínum þar sem hún tók fram að hún hefði fyrst komist að tilvist hans árið 2001. Máli hennar var vísað frá dómi þar sem 5 ára fresturinn til þess að höfða mál á grundvelli laganna frá 1976 var útrunninn. Í dóminum var tekið fram að hún hefði þegar náð fullorðinsaldri þegar fresturinn byrjaði að líða og að hún hefði á þeim tíma haft tækifæri til þess að rannsaka raunverulegan uppruna sinn. Hún áfrýjaði dóminum, en án árangurs.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi telur finnsku lögin frá 1976 hafi brotið gegn rétti hennar skv. 8. gr. Mannréttindasáttmálans til friðhelgi fjölskyldu.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að þótt 8. gr. sáttmálans legði fyrst og fremst þá neikvæðu skyldu á aðildarríkin að virða réttindi borgaranna, legði hún einnig jákvæða skyldu á aðildarríkin að veita þessum réttindum virka vernd í löggjöf sinni. Löggjöfin yrði einnig að gæta jafnvægis milli réttinda einstaklinga og þeirra hagsmuna þjóðfélagsins sem lögunum er ætlað að vernda. Dómstóllinn taldi að málshöfðunarfrestur laganna frá 1976 hefði verið settur í því lögmæta markmiði að koma í veg fyrir að gömul faðernismál skytu upp kollinum með tilheyrandi sönnunarörðugleikum. Hins vegar yrði að meta hvort löggjöfin tæki jafnt tillit til hagsmuna og réttinda þeirra sem þau vörðuðu. Í faðernismálum væru ákvæði 8. gr. bæði til verndar börnum sem reyndu að leita réttar síns í faðernismálum og feðrum sem slík mál beindust jafnan gegn. Einnig bæri að líta til þess að rétturinn til að leita uppruna síns væri hluti af því einkalífi sem nyti verndar sáttmálans. Dómstóllinn tók fram að í þessu tilviki hefði 5 ára málshöfðunarfrestur laganna verið óundanþægur og dómstólar hefðu ekki vikið frá honum í úrlausnum sínum. Þetta hafi í raun leitt til þess að kærandi hefði ekki haft raunhæft réttarúrræði til að fá úrlausn á máli sínu. Þar sem hann hefði engin úrræði haft til þess að fá úrlausn mála sinna eftir að fresturinn var liðinn yrði að telja að lögin frá 1976 hafi falið í sér brot gegn 8. gr. Mannréttindasáttmálans. Dómstóllinn taldi ekki nauðsynlegt að fjalla einnig um mögulegt brot gegn 14. gr. sáttmálans.
Á grundvelli 41. gr. sáttmálans var finnska ríkið dæmt til að greiða kæranda 6.000 evrur í miskabætur og 4.000 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy