ROSSI v. FRANSA KARARIN KISA ÖZETĐ Silahlı soygunla ilgili karmaꢀık bir soruꢀturma çerçevesinde sanığın uzatılan tutuklu- luk süresi haklı gösterilmedi. Daire’nin Rossi v. Fransa (baꢀvuru no.60468/08) davasıyla ilgili bugün verdiği henüz kesinleꢀ memiꢀ1 kararında, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi oybirliğiyle, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀ mesi’nin 5. maddesinin 3. paragrafının (özgürlük ve güvenlik hakkı) ihlal edilmediği kanaat- ine varmıꢀtır. Dava, on bir silahlı soygun hakkında yürütülen soruꢀturma çerçevesinde söz konusu kiꢀinin dört yılın üzerinde olan tutukluluk süresine iliꢀkindir. AĐHM, baꢀ vuranın tutukluluk halinin uzatılarak devam etmesinin, birçok soruꢀ turma yürütülmesi gerekliliği, ꢀüphelinin tanıklar üzerinde baskı kurma olasılığı ve kaçma riski ile suçu tekrarlama riski bulunmasıyla haklı gösterildiği kanısına varmıꢀtır. AĐHM, baꢀvuranın tutukluluk halinin uzunluğunun, davanın karmaꢀıklığı ve kısmen de, serbest bırakılmasına iliꢀ kin pek çok kez talepte bulunan baꢀvuranın tutumundan kaynakladığını sonucuna varmıꢀtır. AĐHM, tutuklu sanığın davasının ivedilikle görülmesi hakkına sahip olduğunu ve bu durumun görevlerini gerekli özenle yerine getirmeye çalıꢀ an hâkimlerin çabalarına zarar vermemesi gerektiğini hatırlatmıꢀtır. Baꢀlıca olaylar Baꢀvuran Didier Rossi, 1961 doğumlu olup bir Fransız vatandaꢀıdır. Halen Nancy- Maxéville Cezaevinde tutuklu bulunmaktadır. Baꢀvuran ile erkek kardeꢀi, Fransa’nın doğusundaki banka ꢀubelerinde gerçekleꢀtirilen ve miktarı toplamda 97 360 Avro’yu bulan on bir silahlı soyguna iliꢀkin yürütülen bir soruꢀturma çerçevesinde, 23 Mayıs 2005 tarihinde yakalanmıꢀ lardır. 1 Sözleꢀme’nin 43 ve 44. maddeleri hükümleri uyarınca, bu Daire kararı kesinleꢀmemiꢀtir. Dava taraflarından her biri, kararın verildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde davanın Büyük Daire’ye gönderilmesini talep edebilir. Böyle bir durumda, beꢀ yargıçtan oluꢀan bir kurul, davanın daha geniꢀ bir incelemeyi gerektirip gerektirmediğini belirler. Gerektirdiği takdirde, dava Büyük Daire tarafından ele alınacak ve kesin karar verilecektir. ꢁayet gön- derme talebi kabul edilmezse, Daire’nin kararı sunulan istemin reddedilmesi tarihinde kesinlik kazanacaktır. Bir karar kesinleꢀtiğinde, infazını denetleyecek olan Avrupa Konseyi Bakanlar Kurulu’na gönderilir. Đnfaz süreciyle ilgili ek bilgilere ꢀu adresten eriꢀilebilir: http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/execution. _____________________________________________________________________________________________________________________ © T.C. Adalet Bakanlığı, 2012. Bu gayrıresmi özet çeviri, Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, İnsan Hakları Daire Başkanlığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, İnsan Hakları Daire Başkanlığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir. Yargılama çerçevesinde, Haziran 2005 ile Nisan 2009 tarihleri arasında, birçok iꢀlem yapılmıꢀ ve karar verilmiꢀtir. Çeꢀitli bilirkiꢀi incelemeleri ve aramalar yapılmıꢀ, ayrıca 23 tanıkla ꢀüpheliler yüzleꢀtirilmiꢀtir. Bu tanıklardan 16’sı baꢀvuranı ve/veya erkek kardeꢀini teꢀhis etmiꢀlerdir. Görüꢀme odasında baꢀvuran ile lehine tanıklıkta bulunmasını talep ettiği arkadaꢀı arasında geçen konuꢀmalara iliꢀkin kayıtlar doğrultusunda baꢀvuran ile erkek kardeꢀinin ifadeleri soruꢀturma hâkimi tarafından almıꢀtır. Soruꢀturma süresince, baꢀvuranın arkadaꢀı da dâhil olmak üzere, diğer kiꢀiler de incelemeye alınmıꢀlardır. Baꢀvuran Rossi, birçok kez tanıkların dinlenmesini talep etmiꢀ ve dosyanın bir örneğini almak için yaptığı baꢀvurunun kabul edilmemesine iliꢀkin karara itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuranın, Mayıs 2006 ile Mayıs 2008 tarihleri arasındaki tutukluluk hali, özgürlük ve tutuklama hâkimi tarafından altı aylık sürelerle, beꢀ kez uzatılmıꢀtır. Baꢀvuran, tutukluluğun uzatılmasına iliꢀkin verilen kararların her birine itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuranın her itirazı, olay ve olguların fazlalığının birçok soruꢀturmayı gerektirdiği, tanık ile mağdurlar üzerinde baskı kurma riskini önleme, suçun tekrarlanma riski ve baꢀvuranın adli sicil kaydında ikisi benzer olmak üzere toplam yedi ayrı suç kaydı bulunması gerekçesiyle reddedilmiꢀtir. , Perpignan Asliye Mahkemesi’ne bağlı olarak görev yapan topluma kazandırma ve ꢀartlı salıverilme birimi raporundan sonra, baꢀvuranın o zamana kadar dikkate alınmayan salıverilme taleplerini 25 Haziran 2009 tarihinde soruꢀturma hâkimi tarafından dikkate alınmıꢀ ve serbest bırakılmıꢀtır. Baꢀvuranın altı ay süreyle elektronik gözetim altında tutulmasına ve ikamet yeri ile çıkıꢀ saatlerine iliꢀkin bazı diğer yükümlülüklere iliꢀkin adli kontrol uygulanmasına karar verilmiꢀtir. Baꢀvuranın tahliyesinin, en geç 10 Temmuz tarihine kadar gerçekleꢀtirilmesine karar verilmiꢀtir. Meurthe-et-Moselle Ağır Ceza Mahkemesi, 16 Mayıs 2011 tarihinde Rossi’yi yirmi yıl ağır hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Baꢀvuranın, bu karara iliꢀkin temyiz baꢀvurusu halen incelenmektedir. ꢁikâyetler ve usul Baꢀvuran, Sözleꢀme’nin 5. maddesinin 3. paragrafına (özgürlük ve güvenlik hakkı) dayanarak, tutukluluğu konusunda özellikle bu maddede öngörülen “makul süre”nin aꢀıldığını iddia etmektedir. Baꢀvuru, 24 Kasım 2008 tarihinde AĐHM’e sunulmuꢀtur. AĐHM’nin kararı Sözleꢀme’nin 5. maddesinin 3. paragrafı AĐHM, öngörülen tutukluluğun baꢀlangıç tarihi ile baꢀvuranın yakalandığı günün aynı tarihe (23 Mayıs 2005) denk geldiğini hatırlatmaktadır. Tahliyenin kesin tarihi dosyada yer almamakla birlikte, tutukluk, 25 Haziran 2009 ile 10 Temmuz 2009 tarihleri arasında sona ermiꢀtir. Özgürlük ve tutuklama hâkimi ile soruꢀturma dairesi, baꢀvuranın tahliye talebinin ret gerekçesini aꢀağıdaki argümanlarla açıklamıꢀlardır: Baꢀvuranın katılımı olmaksızın sorgu, yüzleꢀtirme ve baꢀka soruꢀturmaların yapılmasının gerekliliği, özellikle baꢀvuranın benzer suçlar nedeniyle daha önceki mahkûmiyetlerini göz önünde bulundurarak, baꢀvuran Rossi ve bu dava ile ilgili diğer ꢀahıslar arasındaki tüm irtibatın, tanıklar üzerinde baskı uygulanmasının, delillerin karartılması aynı zamanda olay ve olguların tekrarlanma riskinin engellenmesi. On bir silahlı soygun hakkında yürütülen soruꢀturma çerçevesinde otuz kadar tanığın sorguya çekilmesi, yüzleꢀtirme, bilirkiꢀi incelemeleri ve çeꢀitli aramalar yapılması gibi birçok iꢀlem gerçekleꢀtirilmiꢀtir. Öte yandan diğer dört kiꢀi incelemeye tabi tutulmuꢀ ve baꢀvuran, bazı tanıkların dinlenmesini, bazı iꢀlemlerin gerçekleꢀtirilmesini ve ispatı gerektiren belgelerin ibraz edilmesini bizzat talep etmiꢀtir. AĐHM, tanıklara baskı yapma riski hususunda, görüꢀme odasındaki dinleme kayıtlarına göre baꢀvuran Rossi’nin, görüꢀtüğü arkadaꢀından lehine tanıklık etmesini talep ettiğini belirtmektedir. Öte yandan baꢀvuranın atılı eylemlere karıꢀtığı, özellikle soygunlara yardım eden tanıkların ifadeleriyle kanıtlanmıꢀtır. Son olarak, baꢀvuranın adli sicili de tehlike arz ettiğini göstermektedir. AĐHM, kaçma veya suçun tekrarlanma riskiyle ilgili olarak, on bir silahlı soygun ile benzer eylemler nedeniyle verilen iki mahkûmiyet kararının ardından baꢀvuranın ve erkek kardeꢀinin yakalandığının altını çizmektedir. Öte yandan baꢀvuran ağır hapis cezasına çarptırılmıꢀtır. AĐHM mevcut deliller ile objektif gerekçelerin, baꢀvuranın tutukluluk halinin devamlılığını haklı gösterebileceği sonucuna varmaktadır. AĐHM, tutuklu bir sanığın davası incelenirken kiꢀinin hakkı gereği özel ivedilik gösterilmesinin, hâkimlerin görevlerini yeterli özenle yerine getirmek için gösterdikleri gayretlere zarar vermemesi gerektiğini hatırlatarak, somut olayda, on bir farklı suçu içeren ve birçok soruꢀturma iꢀlemini gerektiren bir davada, yetkili kiꢀilerin çalıꢀmada bulunmadıkları bir dönemin bulunmadığını tespit etmiꢀtir. Đtiraz edilen tutukluluğun uzunluğu, esas olarak davanın karmaꢀıklığından ve kısmen de iꢀlem yapılmasına ve salıverilmesine yönelik pek çok kez talepte bulunan baꢀvuranın tutumundan kaynaklanmakta olup, soruꢀturmanın sonuçlarını desteklemektedir. AĐHM, Sözleꢀme’nin 5. maddesinin 3. paragrafının ihlal edilmediği sonucuna varmaktadır. *Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dıꢀ Đliꢀkiler Genel Müdürlüğü Đnsan Hakları Daire Baꢀkanlığı tarafından Türkçeye tercüme edilmiꢀ olup, gayri resmi tercümedir.
Full & Egal Universal Law Academy