© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Rubins gegn Lettlandi
Dómur frá 13. janúar 2015
Mál nr. 79040/12
10. gr. Tjáningarfrelsi
Opinberir starfsmenn. Gagnrýni á vinnuveitendur. Uppsögn.
1. Málsatvik
Kærandi er fæddur árið 1947 og starfaði sem prófessor og deildarforseti húð- og kynsjúkdómadeildar við ríkisháskóla í Riga í Lettlandi. Einnig sat hann sem kjörinn fulltrúi á háskólaþingi skólans. Eftir ákvörðun um sameiningu deilda háskólans var kæranda tilkynnt að deildarforsetastaða hans yrði lögð niður. Honum var gefinn kostur á að samþykkja breytingar á samningi sínum við háskólann, en ella yrði honum sagt upp störfum. Í kjölfarið sendi kærandi rektor háskólans nokkra tölvupósta þar sem hann gagnrýndi umrædda ákvörðun, valddreifingu innan háskólans og skort á lýðræði. Þá gerði hann tillögur að ýmsum breytingum á stjórnskipulagi skólans. Kærandi fór jafnframt miður lofsamlegum orðum um tiltekna stjórnendur háskólans og tók til dæmis fram að einn þeirra „létist vera guðhræddur kaþólikki“ en ætti nokkur börn utan hjónabands. Kærandi bað rektor að koma tillögum sínum til háskólaþingmanna eða senda sér netföng þeirra. Jafnframt var þess óskað að sameining deildanna yrði dregin til baka, sér greiddar bætur og hann látinn fá umbeðin netföng fyrir fund háskólaþings daginn eftir. Tekið var fram að ella myndi kærandi birta gagnrýni sína og innsýn í vandamál skólans opinberlega. Því var bætt við að vart myndi rektor kæra sig um frekari vandræði á kosningaári og var í því sambandi vísað til niðurstöðu ríkisendurskoðunar landsins um lögbrot við háskólann, ritstuld starfsmanna og fleiri atriði.
Rektor varð ekki við umleitan kæranda og var umfjöllun kæranda um meinta vankanta við stjórnun háskólans í kjölfarið birt opinberlega af tiltekinni fréttastofu. Stuttu síðar var kæranda sagt upp störfum með skírskotun til þess að hann hefði brotið gegn ráðningarsamningi sínum, svo sem með kröfum sem fælu í sér fjárkúgun og hótanir. Kærandi taldi uppsögnina ólögmæta og leitaði til dómstóla. Héraðsdómur féllst á kröfur hans að hluta. Dóminum var hins vegar snúið við á æðri dómstigum og að endingu vísað frá Hæstarétti landsins.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að með uppsögn hans hefði verði brotið gegn tjáningarfrelsi hans samkvæmt 10. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að með uppsögninni hefði tjáningarfrelsi kæranda verið skert. Talið var að skerðingin hefði átt stoð í lettneskum lögum og stefnt að lögmætu markmiði. Við mat á því grundvallaratriði hvort nauðsyn hefði borið til skerðingarinnar í lýðræðislegu þjóðfélagi vísaði dómstollinn til dómaframkvæmdar sinnar um 10. gr. sáttmálans. Tekið var fram að skoða yrði skerðingu á tjáningarfrelsi kæranda heildstætt, þar á meðal í ljósi efnis ummælanna og þess samhengis sem þau voru sett fram í. Við mat á erindi ummælanna við almenning taldi dómstóllinn að kærandi hefði birt upplýsingar um alvarleg vandamál háskólans, sem ríkisendurskoðun landsins hafði áður vakið athygli á, svo sem um ritstuld innan háskólans. Tekið var fram að um væri að ræða ríkisrekna menntastofnun og var það mat dómstólsins að þau atriði sem kærandi hafði vakið máls á ættu erindi við almenning, auk þess sem sannleiksgildi þeirra hefði ekki verið vefengt. Bent var á að innlendir dómstólar hefðu hvorki tekið til skoðunar hvort ummælin ættu erindi við almenning né hvort sýnt væri fram á sannleiksgildi þeirra.
Talið var ljóst að kveikjan að birtingu umræddra upplýsinga hefðu verið skipulagsbreytingar innan háskólans. Vísað var til þess að með því að beina kvörtun til rektors og háskólaráðs hefði kærandi upphaflega reynt að fá úrlausn innan valdkerfis háskólans. Þá hefði í ljósi skipulags háskólans ekki verið óeðlilegt að beina tilteknum kröfum til rektors. Jafnframt var ekki talið að þær bætur sem kærandi fór fram á hefðu verið óeðlilega háar. Dómstóllinn benti ennfremur á að kærandi hefði ekki ljóstrað upp um einkahagi annarra eða skaðað orðspor einstakra samstarfsmanna sinna. Í þessu tilviki hefði háskólinn beitt þyngstu tiltæku viðurlögum og væru þau til þess fallin að hafa veruleg fælingaráhrif á aðra starfsmenn háskólans og letja þá til gagnrýni.
Samkvæmt framangreindu taldi dómstóllinn að ekki hefði verið gætt meðalhófs og að skerðing á tjáningarfrelsi kæranda teldist ekki nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi. Var því um að ræða brot gegn 10. gr. sáttmálans.
Lettneska ríkinu var gert að greiða kæranda 8000 evrur í skaða- og miskabætur.
Full & Egal Universal Law Academy