DHOMA E MADHE
ÇËSHTJA SCHATSCHASCHWILI KUNDËR GJERMANISË
(Kërkesa nr. 9154/10)
GJYKIMI
STRASBURG
15 Dhjetor 2015
Ky vendim është përfundimtar, por mund t’i nënshtrohet rishikimit redaktues.
Në rastin e Schatschaschwili kundёr Gjermanisё,
Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut, e mbledhur në një Dhomë të Madhe e përbërë nga:
Dean Spielmann, Kryetar,
ISIL Karakaş,
András Sajo,
Luis López Guerra,
Päivi Hirvelä,
Khanlar Hajiyev,
Dragoljub Popović,
Nona Tsotsoria,
Kristina Pardalos,
Angelika Nußberger,
Julia Laffranque,
Helen Keller,
André Potocki,
Paul Mahoney,
Valeriu Griţco,
Egidijus Kuris,
Jon Fridrik Kjølbro, gjyqtarë,
dhe Lawrence Early, Këshilltar Juridik,
Pas shqyrtimit me dyer të mbyllura më 4 mars 2015 dhe më 8 tetor 2015,
Jep vendimin e mëposhtëm, i cili u miratua në datën e fundit që është përmendur:
PROCEDURË
1. Çështja e ka zanafillën në ankimin (nr. 9154/10) kundër Republikës Federale të Gjermanisë, depozituar në Gjykatë sipas nenit 34 të Konventës për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore ("Konventa") nga një shtetas gjeorgjian, Z.Swiadi Schatschaschwili ( "aplikanti"), më 12 shkurt 2010.
2. Me letrën e datës 29 dhjetor 2013 avokati i kërkuesit njoftoi Gjykatën se kërkuesi e kishte informuar atë se emri i tij i vërtetë ishte Avtandil Sisvadze. Gjykata këshilloi palët më 14 janar 2014 se do të vazhdoj procesin gjyqësor me emrin Schatschaschwili k. Gjermanisë. Ky emer korrespondon me emrin e aplikantit siç përmendet në procedurat gjyqësore të vendit në fjalë, si dhe në aplikimin e tij, depozituar në Gjykatë.
3. Kërkuesi, të cilit i është dhënë ndihmë ligjore, u përfaqësua nga Z. H. Meyer-Mews, avokat në Bremen Qeveria gjermane ( "Qeveria") u përfaqësua nga agjentët e saj, Znj A. Wittling- Vogel, Z. H.-J. Behrens dhe Znj. K. Behr, të Ministrisë Federale të Drejtësisë dhe të Mbrojtjes së Konsumatorit.
4. Kërkuesi pretendoi në mënyrë të veçantë, duke u mbështetur në nenin 6 § 3 (d) të Konventës, që gjyqi i tij kishte qenë i padrejtë pasi as ai dhe as avokati i tij nuk ju ishte dhënë një mundësi, në çdo fazë të procedimit penal kundër tij, për të pyetur dëshmitarët e viktimave dhe dëshmitarin e vetëm të drejtpërdrejtë të veprës, në deklaratat e të cilit Gjykata Rajonale Göttingen kishte mbështetur dënimin e tij për krimin që dyshohet se është kryer prej tij në Göttingen në shkurt të vitit 2007.
5. Kërkesa u caktua seksionit të pestë të Gjykatës ( sipas Rregullit 52 § 1 të rregullores së Gjykatës). Qeveria është vënë në dijeni të aplikimit më 15 janar të vitit 2013. Më 17 prill 2014, Dhoma e seksionit të pestë e përbërë nga Mark Villiger, President, Angelika Nußberger, Boštjan M. Zupancic, Ann Power -Forde, Ganna Yudkivska, Helena Jäderblom dhe Ales Pejchal, gjyqtarë, dhe Claudia Westerdiek, regjistrues i seksionit, deklaroi njëzëri kërkesën si pjesërisht të pranueshme dhe dha vendimin e saj. Gjykata vendosi, me pesë vota kundër dy, se nuk ka pasur shkelje të nenit 6 § 1 lexuar në lidhje me nenin 6 § 3 (d) të Konventës.
6. Më 15 korrik 2014, kërkuesi ka bërë kërkesë që rasti t’i referohet Dhomës së Madhe, në përputhje me nenin 43 të Konventës dhe rregullin 73 të Rregullores së Gjykatës. Më 8 shtator 2014, Paneli i Dhomës së Madhe e pranoi këtë kërkesë.
7. Përbërja e Dhomës së Madhe është përcaktuar në përputhje me dispozitat e nenit 26 §§ 4 dhe 5 të Konventës dhe rregullit 24 të Rregullores së Gjykatës. Në diskutimet përfundimtare, Jon Fridrik Kjølbro dhe András Sajo, gjyqtarët zëvendësues, zëvendësuan Josep Casadevall dhe Isabelle Berro, të cilët nuk ishin në gjendje për të marrë pjesë në shqyrtimin e mëtejshëm të çështjes (Rregulli 24 § 3).
8. Kërkuesi dhe Qeveria paraqitën secili një kujtesë (Rregulli 59 § 1) në bazë të meritave. Përveç kësaj, u morën komentet e palës së tretë nga Qeveria Çeke, e cila ishte autorizuar nga Presidenti më 3 nëntor 2014, për të ndërhyrë në procedurën me shkrim (Neni 36 § 2 të Konventës dhe rregulli 44 § 3).
9. Qeveria e Gjeorgjisë, është informuar për të drejtën e saj për të ndërhyrë në procedim (Neni 36 § 1 të Konventës dhe rregulli 44 §§ 1 dhe 4), nuk ka treguar asnjë indicje për ta ushtruar këtë të drejtë.
10. U zhvillua një seancë publike në ndërtesën e të Drejtave të Njeriut, në Strasburg, më 4 mars 2015 (Rregulli 59 § 3).
U paraqitën para Gjykatës:
(a) Pёr Qeverinë pёrgjegjёse
Z. H.-J. BEHRENS, Ministria Federale e Drejtësisë dhe Mbrojtjes së Konsumatorit,
Agjent,
Z. H. SATZGER, Profesor i së Drejtës Penale në Universitetin e Mynihut,
Z. F. ZIMMERMANN, Asistent Ligjor në Universitetin e Mynihut,
Z. H. PAETZOLD, Ministria Federale e Drejtësisë dhe Mbrojtjes së Konsumatorit,
Z. C. TEGETHOFF, Gjykatës, Saksonia e Ulët Ministria e Drejtësisë, Këshilltar;
Këshilltar.
(b) Për kërkuesin
Z. H. MEYER- MEËS, Avokat, Këshilltar.
Z. A. ROTTER, Avokat,
Z. J. LAM,Avokat, Këshilltar.
Gjykata dëgjoi pretendimet nga Z. Meyer-Mews dhe Z. Behrens dhe përgjigjet e tyre për pyetjet e bëra nga gjyqtarët.
FAKTET
I. RRETHANAT E ÇËSHTJES
11. Ankuesi ka lindur në vitin 1978. Kur ai paraqiti kërkesën e tij ai vuante dënimin në burgun Rosdorf, Gjermani. Tani ai jeton në Khashuri / Surami, Georgia.
A. Ngjarjet në Kassel dhe Göttingen siç është vendosur nga gjykatat vendase
1. Vepra e kryer në Kassel
12. Në mbrëmjen e 14 tetorit 2006 kërkuesi dhe bashkëpunëtori i tij i paidentifikuar kanë grabitur L. dhe I., dy shtetase lituaneze, në banesën e tyre në Kassel.
13. Autorët e krimit kanë qenë në dijeni se banesa është përdorur për prostitucion dhe kanë pritur që dy banoret e saj femra të mbajnë gjërat e vlefshme dhe të holla atje. Ata kaluan rrotull apartamentit herët në mbrëmje për t’u siguruar se nuk kishte klientë apo ndërmjetës të pranishëm. Pak kohë më pas ata u kthyen dhe mbikëqyrën L-në ., e cila ishte përgjigjur ziles së derës. Kërkuesi i drejtoj grave një pistoletë gazi, e cila i ngjante një arme të vërtetë duke kërcënuar të dyja gratë se do qëllonte mbi to nëse ato nuk binin dakord të tregonin vendodhjen e parave të tyre. Ndërsa bashkëpunëtori i tij ishte duke vëzhguar gratë, kërkuesi mblodhi në apartament duke i detyruar pjesërisht gratë të dorëzonin rreth 1.100 euro dhe gjashtë telefona celularë.
2. Vepra penale e kryer në Göttingen
14. Më 3 shkurt 2007, kërkuesi, duke vepruar së bashku me disa bashkëpunëtorë, grabiti O. dhe P., dy shtetase femra letoneze që ishin me qëndrim të përkohshëm në Gjermani dhe që punonin si prostituta, në apartamentin e tyre në Göttingen.
15. Në mbrëmjen e 2 shkurtit 2007, një ditë para veprës penale, një nga të bashkakuzuarit e aplikantit kishte kaluar nga apartamenti i O. dhe P. në Göttingen, së bashku me një bashkëpunëtor, R., një të njohur të O. dhe P. Synimi i tyre ishte të verifikonin nëse, të dy gratë ishin banore të vetme të apartamentit dhe nëse ato mbanin atje ndonjë gjë me vlerë, dhe të zbulonin një vend të sigurt në kuzhinë.
16. Më 3 shkurt 2007 rreth orës 8 pasdite aplikanti së bashku me një bashkëpunëtor B., fituan qasje në apartamentin e O-së dhe P-së duke pretenduar të jenë klientët e tyre të mundshëm, ndërsa njëri prej të bashkakuzuarve ka pritur në makinë të parkuar afër shtëpisë së banimit dhe një tjetër ka pritur përpara ndërtesës. Ndërsa B-ja brenda banesës nxori një thikë që e kishte mbajtur në xhaketën e tij. Kurse P.-ja, në mënyrë që të shpëtonte nga autorët, u hodh nga ballkoni me lartësi rreth dy metra nga toka dhe iku me vrap. Aplikanti kërceu pas saj, por ndaloj ndjekjen pas disa minutash pasi disa kalimtarë u shfaqën papritur në rrugë. Ai i telefonojë të bashkakuzuarit, i cili ishte duke pritur përpara ndërtesës së apartamentit të grave në telefonin e tij celular dhe i tha atij se një nga gratë ishte hedhur nga ballkoni dhe se ai e kishte ndjekur atë po nuk mundi ta kapte. Aplikanti ra dakord në një pikë takimi me të bashkakuzuarit, se ata do ta merrnin në makinë kur B.-ja ti largohej vendngjarjes dhe të bashkohej me to.
17.Ndërkohë brenda apartamentit , B-ja., pasi e kishte vënë përfund O., e kërcënoi se do ta vriste me thikën e tij, nëse ajo nuk bënte të ditur, ku ato i mbanin paratë e tyre dhe nëse refuzonte dhënien e kursimeve të tyre. Nga frika për jetën e saj, O-ja morri kursimet e saja nga të cilat B-ja, morri 300 EURO, dhe gjithashtu ajo i dorëzojë pjesën e mbetur të parave që kishte në portofolin e saj, 250 EURO. B-ja . u largua nga apartamenti rreth orës 8.30 të pasdites, duke marrë paratë dhe telefonin celular si dhe telefonin fiks të apartamentit me vete , dhe ju bashkua të bashkakuzuarve. Të bashkakuzuarit së bashku me B., morën aplikantin ashtu siç kishin rënë dakord në makinën e tyre. Rreth orës 9.30 të darkës P-ja u bashkua me O.-në në apartament.
18. O-ja dhe P-ja i bënë një pasqyrim të ngjarjes komshiut të tyre E-së , në mëngjes pas sulmit që ju kishte ndodhur . Më pas ato u larguan nga apartamenti i tyre në Göttingen nga frika dhe qëndruan për disa ditë tek mikja e tyre L., një prej viktimave të veprës penale të kryer në Kassel, me të cilin kishin përshkruar në detaje sulmin një ditë pasi kishte ndodhur.
B. Procedurat hetimore në lidhje me ngjarjet në Göttingen
19. Më 12 shkurt 2007 L. informoi policinë për veprën e kryer kundër O. dhe P. në Göttingen. Midis 15 dhe 18 shkurtit 2007 O. dhe P. u morën në pyetje në mënyrë të përsëritur nga policia për ngjarjet e 2 dhe 3 shkurtit 2007. Në këto intervista ato përshkruan rrjedhën e ngjarjeve, siç përcaktohet më sipër. Policia, kontrolloj dokumentet e O. dhe P. vendbanimin dhe profesionet e tyre në Gjermani për të qenë në përputhje me emigracionin gjerman dhe ligjin e tregtisë.
20. Si dëshmitare ato kishin shpjeguar gjatë intervistave të tyre në polici se synimi i tyre ishte kthimi në Letoni në ditët e ardhshme, më 19 shkurt 2007 prokuroria i kërkoi gjykatësit hetues në pyeste dëshmitarët në mënyrë që të merrte një deklaratë të vërtetë e cila mund të përdoret në gjykimin e mëvonshëm ( "eine [r] im späteren Hauptverfahren verwertbare [n] wahrheitsgemäße [n] Aussage").
21. Për këtë arsye, më 19 shkurt 2007, O. dhe P. u morën në pyetje nga gjykatësi hetues dhe përsëri përshkruan rrjedhën e ngjarjeve, siç përcaktohet më sipër. Në atë kohë, kërkuesi ende nuk ishte informuar për procedurat hetimore të nisura kundër tij, në mënyrë për të mos e vënë hetimin në rrezik. Asnjë urdhër për arrestimin e tij ende nuk ishte lëshuar dhe ai nuk ishte përfaqësuar nga asnjë avokat. Gjykatësi hetues e përjashtoj aplikantin nga dëgjimi i dëshmitarit para tij në përputhje me Nenin 168c të Kodit të Procedurës Penale (shih paragrafin 56 më poshtë) pasi ai ishte i shqetësuar se dëshmitaret , të cilat i kishte gjetur shumë të tronditura dhe të pikëlluara nga sulmi, do të ishin të frikësuara për të thënë të vërtetën në prani të aplikantit. Dëshmitaret konfirmuan në atë seancë që synonin të ktheheshin në Letoni sa më shpejt të ishte e mundur.
22. Dëshmitaret O. dhe P. u kthyen në Letoni menjëherë pas kësaj seance. Kërkuesi u arrestua më pas, më 6 mars 2007.
C. Gjykimi në Gjykatën Rajonale Göttingen
1. Përpjekjet e gjykatës për të marrë në pyetje O. dhe P. dhe pranimi i O. dhe P. në deklaratat para gjykimit.
23. Gjykata Rajonale e Göttingen ftoj në gjyq O. dhe P. me njoftim me anë të postës të regjistruara për të dalë në gjyq më 24 gusht 2007. Megjithatë, të dy dëshmitaret refuzuan të marrin pjesë në seancën dëgjimore para Gjykatës Rajonale, duke u mbështetur në certifikatat mjekësore të datës 9 gusht 2007, të cilat tregonin se ata ishin në një gjendje të paqëndrueshme, post-traumatike emocionale dhe psikologjike.
24. Më 29 gusht 2007, Gjykata Rajonale, dërgoi letra me postë rekomande të dy dëshmitareve duke i informuar se gjykata nuk i detyron ato të paraqiten në një seancë gjyqësore në Gjermani, duke mos qenë në gjendje për të marrë pjesë, megjithatë dëshironte ti dëgjonte si dëshmitare në gjykim. Gjykata theksoi se ata do të marrin mbrojtje në Gjermani dhe se të gjitha kostot e shkaktuara në seancë do të rimbursohen dhe propozuan disa opsione të ndryshme , duke kërkuar se në çfarë rrethanash ata do të ishin të gatshme për të dëshmuar në gjyq. Ndërsa konfirmimi i marrjes është kthyer për të dyja letrat , asnjë përgjigje nuk është dhënë nga P. O. , nga ana e saj, njoftoi Gjykatën Rajonale me shkrim që ajo ishte ende e traumatizuar nga sulmi dhe për këtë arsye nuk do të binte dakord për të dalë në gjyq personalisht dhe gjithashtu nuk do të ishte dakord të dëshmonte me mjete audio-vizuale. O.-ja më tej deklaroi se ajo nuk kishte asgjë për të shtuar më shumë se sa ishte shprehur gjatë intervistave të kryera nga policia dhe gjykatësi hetues në shkurt 2007.
25. Gjykata Rajonale megjithatë vendosi të kërkojë ndihmë ligjore nga autoritetet e Letonisë në bazë të Konventës Evropiane për Ndihmën e Ndërsjellët në Çështjet Penale të datës 20 prill 1959, si plotësuese e Konventës mbi Ndihmën e Ndërsjellët në Çështjet Penale mes shteteve anëtare të Bashkimit Evropian të 29 Majit 2000 (shih paragrafët 64-66 më poshtë), duke marrë parasysh se O. dhe P. u detyruar sipas ligjit të Letonisë të paraqitet para një gjykate në Letoni pas një kërkese për ndihmë juridike. Gjykata kërkoi që dëshmitaret të thirreshin përpara një gjykate në Letoni dhe për një lidhje audio-vizuale në mënyrë që seanca të kryhet nga kryetari i trupit gjykues i Gjykatës Rajonale (audiovisuelle Vernehmung). Ajo konsiderohet, si referencë e nenit 6 § 3 (d) të Konventës, që mbrojtësi dhe i akuzuari, ashtu si gjyqtarët dhe prokurorët, duhet të kenë të drejtë të ngrenë pyetje dëshmitarëve për herë të parë.
26. Megjithatë, dëgjimi i dëshmitarëve të O. dhe P. caktuar nga gjykata kompetente e Letonisë më 13 shkurt 2008 u anulua pak para kësaj date nga ana e trupit gjykues të Letonisë. Ky i fundit ka gjetur se dëshmitaret, duke u mbështetur në certifikatat mjekësore të tyre ,të cilat tregonin se ata ishin ende duke vuajtur nga çrregullimi post-traumatik si pasojë e veprës që ishte kryer dhe se konfrontimi i tyre i mëtejshëm me ngjarjet në Göttingen do të rrezikonte rëndueshëm gjendjen e tyre. O. kishte pohuar më tej se, pas kërcënimeve nga të akuzuarit, ajo i frikësohej një hakmarrjeje të mundshme.
27. Me letrën e datës 21 shkurt 2008, Gjykata Rajonale, e cila kishte marrë kopjet e certifikatave mjekësore të dëshmitareve të cilat i kishin dorëzuar në gjykatën e Letonisë me kërkesën e Gjykatës Rajonale Gjermane , informoi homologen e saj në Letonisht se , sipas standardeve të procedurës së të drejtës penale gjermane , dëshmitaret nuk e kishin arsyetuar sa duhet refuzimin e tyre për të dëshmuar. Gjykata i sugjeroi gjyqtarit kompetent të Letonisë që dëshmitaret nga ana mjekësore të vizitoheshin nga një mjek publik (Amtsarzt) ose, në të kundërt ato do të ishin të detyruara të merrnin pjesë në seancë. Letra mbeti pa ju dhënë asnjë përgjigje.
28. Me vendimin e datës 21 shkurt 2008, Gjykata Rajonale, hodhi poshtë kundërshtimin për pranimin e deklaratave paraprake të dëshmitareve ngritur nga avokati për një nga të bashkakuzuarit, duke urdhëruar që të dhënat e intervistave O. dhe P. marrë nga policia dhe gjykatësi hetues të lexohet në gjyq, në përputhje me nenin 251 §§ 1 (2) dhe 2 (1) të Kodit të Procedurës Penale (shih paragrafin 61 më poshtë). Ai vlerësoi se, ashtu siç kërkohet me dispozitat në fjalë, ka pasur pengesa të pakapërcyeshme që e bënin të pamundur dëgjimin e dëshmitareve në të ardhmen e afërt si dhe ato ishin të paarritshme. Nuk ishte e mundur për të dëgjuar dëshmitaret O. dhe P. gjatë gjykimit qëkur ato u kthyen në vendin e tyre, Letoni, menjëherë pas intervistave të tyre në fazën e hetimit, dhe të gjitha përpjekjet për të dëgjuar dëshmitë e tyre në seancën kryesore , të cilat gjykata nuk ka pasur mjete të zbatueshme , ka qenë të pa dobishme . Duke theksuar se gjykatat ishin nën detyrimin për të kryer procedurat që përfshijnë heqjen e lirisë në mënyrë të shpejtë, dhe në funksion të faktit se i akuzuari ka qenë tashmë në paraburgim për një periudhë të konsiderueshme kohore, gjykata ishte e mendimit se ajo nuk ishte e justifikuar për shtyrje të mëtejshme të procedurës.
29. Gjykata Rajonale theksoi se në fazën e hetimit nuk ka pasur asnjë tregues se O. dhe P., të cilat kishin dëshmuar në disa raste para policisë dhe më pas para gjyqtarit hetues, do të refuzonin për të përsëritur deklaratat e tyre në një gjykim të mëvonshëm. Gjykata, vlerësoi se,
pavarësisht nga kufizimet që rrjedhin për mbrojtjen e pranimit të deklaratave paraprake të O-së, dhe P-së si dëshmitare gjatë procedimit gjyqësor , gjykimi duhet të bëhet në mënyrë të drejtë dhe në përputhje me kërkesat e Neni 6 § 3 (d) të Konventës.
2. Gjykimi i Gjykatës Rajonale
30. Me vendimin e datës 25 prill 2008, Gjykata Rajonale Göttingen, duke pasur parasysh faktet e vendosura siç përshkruhet më sipër, e dënoj kërkuesin për dy akuza për vjedhje të rëndë kombinuar me grabitje të rëndë që përfshin shtrëngim, kryer në bashkëpunim me autorët e tjerë në Kassel më 14 tetor 2006 dhe në Göttingen më 3 shkurt 2007. Ajo dënoi ankuesin, i cili kishte qenë i përfaqësuar nga avokati në gjyq, për nëntë vjet e gjashtë muaj burg.
(a) Vlerësimi i evidencës së disponueshme në lidhje me veprën penale në Kassel
31. Gjykata Rajonale bazuar në gjetjet e veta të fakteve në lidhje me veprën e kryer nga aplikanti në Kassel në deklaratat e bëra në gjyq nga viktimat e L. dhe I., e cila kishte identifikuar aplikuesin pa asnjë hezitim. Gjykata, më tej theksoi se, deklaratat e tyre janë mbështetur nga deklaratat e bëra në gjyq nga ana e punonjësve të policisë që e kishin ndjekur ngjarjen nga vendngjarja dhe kishin intervistuar L. dhe I. gjatë hetimeve paraprake. Në funksion të këtyre elementeve, Gjykata Rajonale morri parasysh se parashtresat e bëra nga aplikanti, i cili kishte pretenduar fillimisht pafajësinë e tij dhe pranoi më pas se ai kishte qenë në apartamentin e L. dhe I. por fshehurazi kishte vjedhur 750 Euro vetëm pas një sherri me gratë, ishte hedhur poshtë.
(b) Vlerësimi i evidencës së disponueshme në lidhje me veprën penale në Göttingen
(i) Deklaratat e O. dhe P.
32. Në përcaktimin e fakteve në lidhje me veprën në Göttingen, Gjykata Rajonale u mbështet në mënyrë të veçantë në deklaratat paraprake të bëra nga viktimat O. dhe P., të cilat konsiderohen të jenë dëshmitare kyçe për prokurorinë (maßgebliche [n ] Belastungszeuginnen), gjatë intervistave të tyre të policisë dhe para gjyqtarit hetues.
33. Në vendimin e saj, të përbërë prej 152 faqesh , Gjykata Rajonale theksoi se ishte në dijeni të vlerës së reduktimit të provave të dhëna nga O. dhe P. të dëshmive paraprake. Më tej mori parasysh faktin se as kërkuesi dhe as avokatit mbrojtës iu ishte dhënë një mundësi për të shqyrtuar dëshmitaren e vetme të drejtpërdrejtë të veprës në Göttingen në çdo fazë të procedimit gjyqësor.
34. Gjykata Rajonale vuri në dukje se të dhënat e O. dhe P.-së gjatë intervistave në fazën e hetimit paraprak treguan se ata kishin dhënë përshkrime të hollësishme dhe koherente për rrethanat e veprës. Kontradiktatat e vogla në deklaratat e tyre mund të shpjegohen me shqetësimin e tyre për të mos zbuluar vendbanimin dhe aktivitetet e tyre tek autoritetet dhe nga tendosja psikologjike në të cilën ata ishin nënshtruar gjatë dhe pas incidentit. Dëshmitaret i druheshin problemeve që mund të kishin me policinë dhe veprimeve hakmarrëse nga ana e autorëve të krimit. Kjo shpjegon se pse ata nuk kishin raportuar sulmin menjëherë pas ngjarjes dhe se policia ishte informuar më 12 shkurt 2007 nga mikja e tyre L.
35. Gjykata Rajonale mori parasysh faktin se O. dhe P. nuk kishin arritur të identifikonin ankuesin kur u përballen me disa fotografi të të dyshuarve të mundshëm gjatë intervistave policore. Është vënë re se, vëmendja e dëshmitareve gjatë incidentit ishte fokusuar nga autori tjetër i krimit tjetër që ishte duke mbajtur thikën dhe se aplikanti vetë ishte duke qëndruar vetëm një periudhë të shkurtër kohe në apartament. Paaftësia e tyre për të identifikuar aplikantin gjithashtu tregoi se, në kundërshtim me pretendimet e mbrojtjes, dëshmitaret nuk kanë dëshmuar me qëllim që ta akuzonin atë. Gjykata morri në konsideratë më tej se, faktin që dëshmitaret kishin dështuar për të marrë pjesë në gjykim mund të shpjegohet me shqetësimin e tyre për të kujtuar , dhe duke u marrë në pyetje në lidhje me sulmin dhe për këtë arsye, nuk u ndikua në besueshmërinë e tyre.
(ii) Dëshmi të tjera në dispozicion
36. Në themelimin e saj të fakteve, Gjykata Rajonale duke pasur parasysh dëshmitë e mëposhtme plotësuese : deklaratat e bëra në gjyq nga disa dëshmitare të cilat O. dhe P. kishin raportuar veprën menjëherë pasi kishte ndodhur , domethënë “viktimat ‘‘ fqinji E. dhe mikja e tyre L., si dhe oficerët e policisë dhe gjykatësi hetues i cili kishin shqyrtuar ngjarjen e O. dhe P. në fazën e procedurës paraprake; të dhënat gjeografike dhe informacionet e marra nga përgjimi i aplikuesit dhe të bashkakuzuarve i telefonave celularë dhe me anë të një sistemi satelitor me bazë të pozicionimit global (GPS "") marrë nga makina e njërit prej të bashkë-akuzuarve ; Pranimi i ankuesit gjatë gjykimit se ai kishte qenë në banesën e viktimave në kohën përkatëse; dhe ngjashmëria në mënyrën në të cilën ishin kryer veprat në Kassel dhe Göttingen.
37. Gjykata Rajonale theksoi se, fillimisht dëshmitaret O. dhe P. treguan se ishin të padisponueshme , por ajo bëri të mundur mundësimin e sa më shumë dëshmitarëve që kishin qenë në kontakt me O. dhe P. në lidhje me ngjarjet në fjalë që u dëgjuan në gjyq, për të verifikuar besueshmërinë e viktimave.
38. Sipas mendimit të Gjykatës Rajonale fakti se përshkrimi i detajuar i ngjarjeve të dhëna i deklarimeve paragjyqësore të O. dhe P. ishte në përputhje me raportimin që i kishin bërë në mëngjes mbas sulmit fqinjin të tyre E., i cili ishte tregues i fortë i besueshmërisë së tyre dhe i vërtetësisë së deklaratave të tyre. E. kishte dëshmuar edhe më tej se, në mbrëmjen e 3 shkurtit të vitit 2007 rreth orës 9.30 të pasdites, një tjetër fqinj, një grua e moshuar e cili u frikësua dhe u zemërua kur e pa P. të vraponte përpara dritares së saj , e thirri dhe e pyeti për ta shoqëruar atë në apartamentin e saj, për të hetuar se çfarë kishte ndodhur. Mirëpo ,O. dhe P., nuk iu përgjigjën hapjes së derës kur fqinja i ra ziles.
39. Gjykata Rajonale vërejti se përshkrimi i ngjarjeve të O. dhe P. ishte në përputhje me arsyetimin e bisedave të bëra me shoqen e tyre L. të bëra mbas sulmit.
40. Përveç kësaj, Gjykata Rajonale theksoi se tre policët dhe gjykatësi hetues i cili kishte shqyrtuar O. dhe P. në fazën e procedurës paraprake dëshmuan të gjithë në gjyq se O. dhe P. ishin të besueshme .
41. Gjykata Rajonale theksoi se meqë as mbrojtësi as vetë gjykata nuk kishin pasur mundësi për të vëzhguar sjelljen e dëshmitareve kryesore në gjyq, ose gjatë ekzaminimit me anë të një lidhje audio-vizuale, ajo duhej të ushtronte kujdesje të veçantë në vlerësimin e besueshmërisë së dëshmitareve nga ana e oficerëve të policisë dhe gjykatësi hetues. Gjykata theksoi më tej se, kur të marrë parasysh dëshmitë e dhëna nga fqinji i dëshmitarëve E. dhe shoqja e tyre L., do ti kushtonte vëmendje të veçantë faktit se deklaratat e tyre nuk ishin deklarata të rreme dhe duheshin veçanërisht për t’u vlerësuar me kujdes.
42. Në këtë kontekst, ka qenë me rëndësi që dëshmitë e O. dhe P.-së, si dhe deklaratat e dëshmitareve të tjera të dëgjuara në gjyq kanë qenë të mbështetura nga dëshmi të tjera të rëndësishme dhe të pranueshme, si marrja e të dhënave dhe informatave të marra nga përgjimi i aplikuesit dhe të bashkakuzuarve i telefonave celularë dhe me anë të GPS. Informacionet në fjalë ishin mbledhur në kuadrin e masave të mbikëqyrjes policore të kryera në kohën përkatëse në hetimin penal iniciuar kundër të akuzuarit të dyshuar për shantazh dhe grabitje në skenën e drogës në Göttingen.
43. Doli nga të dhënat gjeografike dhe regjistrimet e bisedave telefonike të dy celularëve ndërmjet një nga të bashkakuzuarve dhe aplikuesit se në mbrëmjen e 3 shkurtit të vitit 2007 në orën 8.29 pasdite dhe 8.31 pasdite se ky i fundit ka qenë prezent në banesën e viktimave së bashku me B.-në , dhe se ai kishte kërcyer nga ballkoni, në mënyrë për të ndjekur një prej viktimave që u largua, por ai dështoj në kapjen e saj, ndërsa B. kishte qëndruar në apartament. Për më tepër, një analizë e të dhënave GPS tregoi se makina e një prej bashkakuzuarve kishte qenë e parkuar në afërsi të vendit të ngjarjes nga ora 7.58 deri në orën 8.32 pasdite në mbrëmjen e 3 shkurtit të vitit 2007, një periudhë që përkon me afatin kohor në të cilin grabitja në fjalë kishte ndodhur.
44. Për më tepër, ndërsa kërkuesi dhe të bashkakuzuarit kanë mohuar çdo pjesëmarrje në grabitje si të tillë apo në ndonjë aktivitet të paramenduar kriminal, deklaratat e tyre në proces të paktën konfirmuan se njëri prej të bashkakuzuarëve së bashku me R. e kishte vizituar apartamentin në Göttingen në mbrëmjen para veprës dhe se ata kishin qenë të gjithë të pranishëm në makinë të parkuar afër apartament të viktimave në kohën e kryerjes së veprës. I akuzuari kishte deklaruar fillimisht se një tjetër autor krimi dhe R. kishin qenë në apartament në momentin e incidentit ditën në vazhdim. Aplikanti më pas kishte ndryshuar parashtrimet e tij dhe pohoi se kishte qenë ai dhe B. i cili kishte shkuar në banesën e viktimës më 3 shkurt 2007 me synimin e marrjes se shërbimit si prostituta. Ai kishte pranuar më tej se ai e kishte ndjekur P. kur ajo u hodh nga ballkoni. Ai shpjegoi se ai e kishte bërë këtë me qëllim për të parandaluar atë që të thërriste fqinjët apo policinë, pasi , duke pasur parasysh të kaluarën e tij kriminale, ai kishte frikë për të hyrë përsëri në telashe dhe për shkak të problemeve që kishte hasur më parë me prostituta në një rast i ngjashëm në Kassel.
45. Përfundimisht, Gjykata Rajonale gjeti ngjashmëri, në kryerjen e veprave penale të kryera kundër dy viktimave femra, shtetase të huaja që punojnë si prostituta në një apartament, ku tregohet si një element shtesë se ankuesi kishte marrë pjesë edhe në veprën e kryer në Göttingen.
46. Sipas mendimit të Gjykatës Rajonale, grupi i provave, të marra së bashku, i dha një pamje koherente dhe të plotë ngjarjeve të cilat mbështeteshin ne versionin e dhënë nga dëshmitaret O. dhe P. duke hedhur poshtë versionet kontradiktore të ngjarjeve të paraqitura nga kërkuesi dhe nga të bashkakuzuarit e tij gjatë gjykimit.
D. Procedurat para Gjykatës Federale të Drejtësisë
47. Më 23 qershor 2008 ankuesi, i përfaqësuar nga mbrojtësi, depozitoi një ankesë në pikat e ligjit kundër aktgjykimit të Gjykatës Rajonale Göttingen. Ai u ankua se ai nuk kishte qenë në gjendje për të shqyrtuar vetëm dëshmitaret e drejtpërdrejta dhe të rëndësishme për veprën e kryer në Göttingen në çdo fazë të procedimit, në shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës. Si autoriteteve të prokurorisë, në kundërshtim me jurisprudencën e Gjykatës Federale të Drejtësisë (aplikantit referuar një vendimi të datës 25 korrik të vitit 2000, shih paragrafët 58-59 dhe 62 më poshtë), nuk i kishte kërkuar që avokatit mbrojtës i caktuar për atë paraprak për dëgjimin e O. dhe P.-së para gjykatësit hetues, deklaratat e tyre duhet ti kishte përjashtuar në gjyq.
48. Në parashtrimet me shkrim datës 9 shtator 2008, Prokurori i Përgjithshëm Ferderal Publik kërkoi që ankimi i ankuesit në pikat e ligjit të shkarkohet nga Gjykata Federale e Drejtësisë si e pabazuar në procedurat me shkrim, sipas nenit 349 § 2 të Kodit Procedurës Penale (shih paragrafin 63 më poshtë). Prokurori i Përgjithshëm Federal Publik argumentoj se ndërsa ishte e vërtetë se procedura kishte qenë e karakterizuar nga një "humbje e plotë" të të drejtës së aplikantit për të shqyrtuar O. dhe P. ( "Totalausfall des Fragerechts"), ata kishin shumë të drejtë duke mos pasur asnjë arsye për të përjashtuar deklaratat e dëshmitarëve të O. dhe P. si dëshmi.
49.Prokurori i Përgjithshëm Federal Publik konsideroj se Gjykata Rajonale e kishte vlerësuar përmbajtjen e regjistrimeve të dëshmive të dëshmitareve lexuar në gjyq në veçanti me kujdes dhe në mënyrë kritike. Për më tepër, deklaratat e viktimave nuk kanë qenë as të vetmet, as baza vendimtare për dënimin e ankuesit nga Gjykata Rajonale, pasi ky i fundit e kishte bazuar gjetjet e tij në dëshmi të tjera të rëndësishme. Në funksion të vërtetimeve të ndryshme të provave provuese ankuesi kishte pasur mundësi të mjaftueshme për të sfiduar besueshmërinë e dy dëshmitarëve të prokurorisë dhe për të mbrojtur veten e tij në mënyrë efektive.
50. Miratimi i arsyetimit të Gjykatës Rajonale, nga Prokurori i Përgjithshëm Publik Federal më tej ka theksuar se nuk kishte asgjë për të treguar se kufizimet në të drejtën e mbrojtjes së shqyrtuar të dëshmitareve O. dhe P. u atribuoheshin autoriteteve vendore. Autoritetet e prokurorisë nuk ishin të detyruara të caktonin avokat mbrojtës për aplikueset për plotësimin e planit për të marrë pjesë në seancë nga ana e gjykatësit hetues. Në funksion të bashkëpunimit në përputhje të dëshmitareve, autoritetet nuk kishin asnjë arsye për të pritur se, pavarësisht kthimit të tyre në vendin e tyre, ato do të jenë në dispozicion për pyetje në gjyq, veçanërisht pasi ata ishin të detyruar sipas ligjit Letonisë për në paktën të marrë pjesë në një seancë dëgjimore nëpërmjet lidhjes me video.
51. Me vendim të datës 30 tetor 2008, Gjykata Federale e Drejtësisë, duke iu referuar nenit 349 § 2 të Kodit të Procedurës Penale, rrëzoi apelin e ankuesit mbi pikat e ligjit si të pabazuar.
52. Në vendimin e saj të 9 dhjetorit 2008, me të cilin refuzohet ankesa e paditësit lidhur me një shkelje të së drejtës së tij për t’u dëgjuar (Anhörungsrüge) Gjykata Federale e Drejtësisë theksoi se çdo vendim i marrë parasysh nga një ankesë në bazë të nenit 349 § 2 të Kodit të Procedurës penale domosdoshmërisht shkakton një referencë për kërkesë të arsyetuar të Prokurorit të Përgjithshëm Publik Federal.
E. Procedurat para Gjykatës Federale Kushtetuese
53. Në një ankesë kushtetuese të datës 30 Dhjetor 2008 kundër vendimeve të Gjykatës Federale të Drejtësisë të 30 tetorit dhe 9 Dhjetorit 2008, ankuesi u ankua, në veçanti, se ka pasur një shkelje të së drejtës së tij për gjykim të drejtë të tij dhe të drejtave të mbrojtjes sipas nenit 6 § 3 (d) të Konventës. Ai argumentoi se as ai dhe as avokati i tij nuk ka pasur mundësinë për të pyetur O. dhe P. në çdo fazë të procedimit.
54. Me vendimin e 8 Tetorit 2009 Gjykata Kushtetuese Federale, pa dhënë arsye, nuk pranoi të marrë në shqyrtim ankesën e aplikantit (nr. 2 BVR 78/09).
II. LIGJI PËRKATËS DHE PRAKTIKA E BRENDSHME
A. Dispozitat përkatëse dhe praktika në lidhje me kryerjen e procedurave hetimore
55. Neni 160 §§ 1 dhe 2 i Kodit të Procedurës Penale parashikon se, në hetimin e fakteve në lidhje me dyshimin se një vepër penale është kryer, autoritetet e prokurorisë publike duhet të hetojnë jo vetëm rrethanat e shfajësuara inkriminuese, por gjithashtu dhe duhet të sigurojnë që provat të cilat mund të jenë të humbura të jenë marrë.
56. Sipas nenit 168c § 2 të Kodit të Procedurës Penale, prokurori, i akuzuari dhe avokati mbrojtës , janë të autorizuar të jenë të pranishëm gjatë shqyrtimit gjyqësor të një dëshmitari paraprak për hapjen e procedurës kryesore. Gjyqtari mund të përjashtojë një të akuzuar nga të qenit i pranishëm në seancë, nëse prania e tij do të rrezikojë qëllimin e hetimit, sidomos nëse ekziston rreziku se dëshmitari nuk do të thotë të vërtetën në prani të akuzuarit (neni 168c § 3 të Kodit të Procedurës Penale). Personat që kanë të drejtë të jenë të pranishëm duhet t’u jepet njoftim paraprak të datave të përcaktuara poshtë për seancat dëgjimore. Njoftimi mund të përjashtohet në qoftë se ajo do të rrezikonte suksesin e hetimit (Neni 168c § 5 të Kodit të Procedurës Penale).
57. Në përputhje me nenin 141 § 3 të Kodit të Procedurës Penale, mbrojtësi mund të emërohet gjatë procedurave hetimore. Zyra e prokurorit publik kërkon takim të tillë, nëse, sipas mendimit të tij , ndihma e avokatit mbrojtës në procedurën kryesore do të jetë e detyrueshme . Ndihma e avokatit mbrojtës është e detyrueshme nëse, ndër të tjera, seanca kryesore është mbajtur në shkallën e parë para Gjykatës Rajonale, ose i akuzuari është i akuzuar për vepra të rënda penale (Neni 140 § 1 (1) dhe (2) të Kodit të Procedurës penale).
58. Në një gjykim kryesor të 25 korrikut 2000 (publikuar në raportet zyrtare, BGHSt, vëllimi 46, f. 96 etj.), Gjykata Federale e Drejtësisë ka gjetur se Neni 141 § 3 të Kodit të Procedurës Penale, interpretohet sipas nenit 6 § 3 (d) të Konventës, duke i detyruar autoritetetet hetuese të marrin në konsideratë emërimin e avokatit për një të papërfaqësuar të akuzuar, nëse dëshmitari kyç për prokurorinë ishte për të dëshmuar para gjykatësit hetues me qëllim sigurimin e provave dhe i akuzuari të ishte përjashtuar nga kjo seancë.
59. Gjykata Federale e Drejtësisë theksoi se respektimi i të drejtës së ri pyetjes nga avokati i caktuar është i nevojshëm t’i jepet një mundësi për të diskutuar çështjen me të akuzuarin para marrjes në pyetje të dëshmitarit nga gjyqtari hetues, në mënyrë që të jetë në një pozicion për të pyetur pyetje të rëndësishme. Gjykata vuri në dukje se nuk mund të jetë e nevojshme për të caktuar një avokat për të akuzuarit nëse ka pasur shkaqe të arsyeshme për të mos njoftuar planin e seancës para gjyqtarit hetues ose në qoftë se vonesa e shkaktuar duke caktuar dhe përfshirë një avokat do të rrezikonte suksesin e hetimit . Në rastin para saj, Gjykata Federale e Drejtësisë edhe më tej nuk kanë për të përcaktuar nëse është e nevojshme për të emëruar një avokat mbrojtës për të akuzuarin , kur qëllimi i hetimit mund të rrezikohet thjesht si rezultat i diskutimit të avokatit për çështjen me të akuzuarin para në seancë.
B. Dispozitat përkatëse dhe praktika në lidhje me zhvillimin e gjykimit
60. Neni 250 i Kodit të Procedurës Penale përcakton parimin sipas të cilit, kur prova e një fakti është e bazuar në vëzhgimin e një personi, ai person duhet të shqyrtohet në gjyq. Ekzaminimi nuk duhet të zëvendësohet duke lexuar të dhënat e një ekzaminimi të mëparshëm ose një deklarate me shkrim.
61. Neni 251 i Kodit të Procedurës Penale përmban një numër përjashtimesh për këtë parim. Sipas nenit 251 § 1 (2), shqyrtimi i një dëshmitari mund të zëvendësohet me leximin e një regjistrimi të një tjetër shqyrtimi nëse dëshmitari ka vdekur ose nuk mund të shqyrtohet nga gjykata për një arsye tjetër, brenda një periudhe të parashikueshme të kohës. Neni 251 § 2 (1) të Kodit të Procedurës Penale parashikon se, në rastin e shqyrtimit të mëparshëm nga një gjyqtar, ekzaminimi i dëshmitarit mund të zëvendësohet duke lexuar procesverbalin me shkrim të shqyrtimit të tij ose të saj të mëparshëm; kjo vlen edhe nëse sëmundje apo pengesa të tjera të pakapërcyeshme parandalojnë dëshmitarin të paraqitet në seancën kryesore për një periudhë të gjatë ose të pacaktuar.
62. Në vendimin e saj të sipërpërmendur të 25 korrikut të vitit 2000 (shih paragrafët 58-59 më sipër), Gjykata Federale e Drejtësisë ka gjetur se dështimi për të caktuar një avokat mbrojtës për të akuzuarit siç kërkohet nga neni 141 § 3 të Kodit të Procedurës Penale nuk rezulton në përjashtimin e provave të marra gjatë marrjes në pyetje nga ana e gjykatësit hetues, por zvogëluan vlerën e saj të provave. Parasysh duhej të mbahet procedura në tërësi. Si rregull, dënimi mund të bazohet në deklaratën e dëshmitarit që mbrojtësi ka qenë në gjendje për të marrë në pyetje vetëm nëse deklarata është vërtetuar nga faktorë të tjerë të rëndësishëm të pavarura prej tij. Gjykata është e detyruar edhe më tej për të vlerësuar provat me kujdes të veçantë, gjithashtu duke pasur parasysh faktin se deklaratat e bërë nga gjyqtari hetues në gjyq përbënin dëshminë e dhënë gojarisht.
C. Dispozita lidhur me ankesat në pikat e ligjit
63. Sipas nenit 349 § 2 të Kodit të Procedurës Penale, gjykata vendosë për ankesën se pikat e ligjit mund të bëjnë një aplikim të arsyeshëm nga zyra e prokurorit publik, shkarkimi i ankesës dhe i të pandehurve nga pikat e ligjit, pa një seancë në qoftë se konsiderohet një ankim i pabazuar. Vendimi duhet të jetë unanim.
III. LIGJI PËRKATËS NDËRKOMBËTAR
64. Ndihma e ndërsjellët në çështjet penale mes Gjermanisë dhe Letonisë rregullohet, në veçanti, nga Konventa Evropiane për Ndihmën e Ndërsjellët në Çështjet Penale të datës 20 prill 1959, plotësuar nga Konventa mbi ndihmën e ndërsjellët në çështjet penale mes Shteteve Anëtare të Bashkimit Evropian të datës 29 maj 2000.
65. Neni 10 i Konventës për Ndihmën e Ndërsjellët në Çështjet Penale ndërmjet shteteve anëtare të Bashkimit Evropian të datës 29 maj 2000 parashikon mundësinë e dëgjimit të dëshmitarëve me video konferencë. Dëgjimet e tilla duhet të kryhen në praninë e një autoriteti gjyqësor të Shtetit Anëtar të kërkuar dhe të kryhen nga autoriteti gjyqësor i Shtetit Anëtar kërkues. Dëshmitari mund të kërkojë të drejtën për të mos dëshmuar e cila i lind atij ose asaj sipas ligjit të Shtetit Anëtar të kërkuar sipas ( Nenit 10 § 5 të Konventës në fjalë). Çdo Shtet Anëtar duhet të marrë masat e nevojshme për të siguruar që, kur dëshmitarët janë duke u dëgjuar në territorin e tyre dhe refuzojnë të dëshmojnë, kur nën detyrimin për të dëshmuar, legjislacioni i tyre kombëtar zbatohet në të njëjtën mënyrë si nëse seanca do të zhvillohej nga një procedure kombëtare ( Neni 10 § 8 të Konventës në fjalë).
66. Neni 8 i Konventës Evropiane për Ndihmën e Ndërsjellët në Çështjet Penale të datës 20 prill 1959 parashikon që një dëshmitar i cili ka dështuar për t’iu përgjigjur një thirrje të lëshuar nga Pala kërkuese nuk duhet t’i nënshtrohet ndonjë dënimi nëse më pas ai vullnetarisht hyn në territorin e Palës kërkuese dhe është përsëri i thirrur në gjyq sipas rregullit.
LIGJI
I. SHKELJA E PRETENDUAR E NENIT 6 §§ 1 dhe 3 (d) TË KONVENTËS
67. Ankuesi u ankua se gjyqi i tij kishte qenë i padrejtë dhe se parimi i barazisë së armëve ishte shkelur pasi as ai dhe as avokati i tij nuk iu ishte dhënë një mundësi në çdo fazë të procedurës penale për të shqyrtuar O. dhe P., të vetme dëshmitare të drejtpërdrejta dhe viktima të veprës që dyshohen të jenë kryer prej tij në Göttingen në shkurt 2007. Ai u mbështet në nenin 6 të Konventës, i cili, në lidhje me këtë çështje, parashikon si më poshtë:
"1. Në përcaktimin e ... çdo akuze penale kundër tij, çdokush ka të drejtë për një proces ... të drejtë ... nga [një] ... gjykatë ...
3. Çdo i akuzuar për një vepër penale ka të drejtat minimale të mëposhtme:
...
(D) të pyesë ose të ekzaminoj dëshmitarët kundër tij dhe të marrë nё thirrje dhe në pyetje dëshmitarë në favor të tij, në kushte të njëjta me dëshmitarët e akuzës; ... "
68. Qeveria e kundërshtoi këtë argument.
A. Gjykimi i Dhomës
69. Dhoma konkludoi se ka pasur shkelje të nenit 6 § 1 të lexuar në lidhje me nenin 6 § 3 (d) të Konventës.
70. Zbatimi i parimeve të përcaktuara nga Gjykata në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery k. Mbretërisë së Bashkuar ([GC], nr. 26766/05 dhe 22228/06, ECHR 2011), Dhoma konkludoi se ka pasur një arsye të mirë për mosfrekuentimin e dëshmitareve në gjyq. Gjykata e Rrethit kishte bërë përpjekje të arsyeshme për të mundësuar dëshmitaret që do të shqyrtohen. Fakti se të gjitha përpjekjet në këtë drejtim kishin mbetur të pafrytshme nuk ishte ngarkuar asaj gjykate. Dhoma më tej konsideron se ndërsa deklaratat e dëshmitarëve në fjalë nuk mund të kenë qenë prova të vetme apo vendimtare mbi të cilat është bazuar dënimi i ankuesit, ata morën në mënyrë të qartë peshë të konsiderueshme në krijimin e fajit të tij.
71. Megjithatë, sipas mendimit të Dhomës, kishte pasur faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të kompensuar vështirësitë në të cilat mbrojtja lidhej si pasojë e pranimit të deklaratave të dëshmitarëve të viktimave. Është konsideruar se Gjykata Rajonale i kishte respektuar garancitë procedurale sipas ligjit vendas. Sipas nenit 168c të Kodit të Procedurës Penale (shih paragrafin 56 më lart), i akuzuari dhe mbrojtësi i tij kanë qenë, si rregull, të jenë të pranishëm gjatë shqyrtimit gjyqësor të një dëshmitari në fazën paraprake. Megjithatë, ai kishte të drejtë për të përjashtuar avokatin mbrojtës , i cili ende nuk ishte i caktuar si avokat në atë kohë, në seancën e O. dhe P. nga gjyqtari hetues, në përputhje me nenin 168c § 3 të Kodit të Procedurës Penale. Shqetësimi i gjykatësit hetues se i dyshuari ose avokati mbrojtës do të ushtronte presion mbi dëshmitaret i është informuar seancës, duke rrezikuar kështu hetimet në vazhdim , kishte qenë i bazuar. Dhoma gjithashtu mori parasysh prezantimin e Qeverisë që, në kohën e seancës, ajo nuk kishte parashikuar se dëshmitaret , të cilët tashmë kishin dhënë prova në disa raste, do të refuzonin për të dëshmuar në gjyq.
72. Për më tepër, Dhoma vuri në dukje se Gjykata Rajonale i kishte shqyrtuar tërësisht O. deklaratat e dëshmitareve O., dhe P., në dritën e vlerës së tyre të reduktuar dëshmuese. Se gjykata kishte pasur gjithashtu parasysh deklaratat e dy dëshmitareve, E. dhe L., në të cilin viktimat i kishin besuar menjëherë pas incidentit. Dëshmitë e dëshmitareve koherente ishin mbështetur me dëshmi faktike të marra nga përgjimi i telefonit, nga survejimi GPS dhe me pranimin e vetë aplikantit se ai kishte qenë në banesën e viktimave në kohën e incidentit. Për më tepër, ngjashmëria në mënyrën në të cilën ishin kryer veprat në Kassel dhe Göttingen kishte vërtetuar më tej gjetjet e gjykatës. Procedura në tërësi ka qenë e drejtë.
B. Parashtrimet e palëve
1. Aplikuesi
73. Në paraqitjen e aplikuesit e drejta e tij për gjykim të drejtë, duke përfshirë të drejtën për të shqyrtuar dëshmitarët kundër tij në bazë të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës, ishte shkelur. Ai theksoi se as ai dhe as avokati i tij nuk ka pasur mundësi, në çdo fazë të procedurës, për të shqyrtuar dëshmitaret kyç O. dhe P.
(A) Parimet e aplikueshme
74. Në vërejtjet e tij para Dhomës së Madhe aplikanti u pajtua se parimet e zhvilluara nga Gjykata në Al-Khawaja dhe Tahery (cituar më lart) ishin të zbatueshme për rastin e tij. Ai theksoi se, në bazë të kësaj jurisprudence ,dështimi për të dhënë mbrojtjen mundësi për tu ripyetur nga një dëshmitar i prokurorisë do të rezultonte në një shkelje të nenit 6 § 3 (d) të Konventës shpëtuar në rrethana të jashtëzakonshme.
(B) nëse ka pasur një arsye të mirë për mospjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjykim
75. Në paraqitjen e aplikantit nuk ka pasur një arsye të mirë për mospjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjyqin e tij. Vështirësitë psikologjike të shkaktuara nga vepra në Göttingen nuk i kishin penguar dëshmitaret nga dhënia e deklaratave në polici dhe të gjyqtarit hetues në fazën hetimore. Për më tepër, Gjykata Rajonale Göttingen konsiderohet se nuk ka pasur arsye të mjaftueshme për dëshmitaret që të mos marrin pjesë në gjykim. Përpjekjet e mëtejshme duhet të ishin bërë nga autoritetet vendase për të marrë dëgjimin e këtyre dëshmitareve në gjyq, sidomos me anë të bisedimeve bilaterale me Letoninë në nivel politik.
(C) nëse dëshmitë e dëshmitareve që mungojnë ishin baza e vetme apo vendimtare për dënimin e ankuesit
76. Sipas mendimit të ankuesit, dënimi i tij kishte qenë i bazuar së paku në masë vendimtare në dëshmitë e dhëna nga O. dhe P., i cili kishte qenë i vetmi dëshmitarë okularë i ngjarjeve në Göttingen. Ai nuk mund të ishte gjetur fajtor mbi bazën e provave të tjera në dispozicion në qoftë se dëshmitë e dhëna nga dëshmitaret O. dhe P. Do të ishin shpërfillur.
(D) nëse nuk ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundër balancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat mbrojtja ishte e mundimshme.
77. Aplikanti mori qëndrimin se nuk ka pasur ndonjë faktor të kundër balancimit për të kompensuar vështirësitë e shkaktuara në mbrojtje si pasojë e mungesës së dëshmitarëve në gjyq.
78. Ankuesi parashtroi se Gjykata Rajonale nuk ka vlerësuar deklaratat e dëshmitareve të bëra nga O. dhe P. me kujdes të veçantë. Ajo nuk e kishte marrë parasysh faktin se dështimi i dëshmitareve për të marrë pjesë në seancën dëgjimore para saj, pa një justifikim të duhur e kishte prekur besueshmërinë e tyre. Për më tepër, fakti që ka pasur disa prova shtesë , fjalë dhe se ankuesi kishte pasur mundësi për pyetje gjykatësin hetues nuk përbënte faktorë të mjaftueshëm të kundër balancimit për të siguruar barazinë e armëve në procedurë. Fakti që, në bazë të ligjit të procedurës penale të Gjermanisë , prokuroria ishte e detyruar të hetojë dy inkriminues dhe provat shfajësuese kundër të akuzuarit (shih paragrafin 55 më lart) nuk ka kompensuar mungesën e tij e mundësinë për të marrë në pyetje dëshmitarët e prokurorisë, dhe se autoritetet e prokurorisë nuk i kishin hetuar provat e shfajësisë në rastin e tij.
79. Kërkuesi ka theksuar, në mënyrë të veçantë, që ai kishte qenë i privuar nga një garanci procedurale sipas ligjit vendor që ka për qëllim mbrojtjen e të drejtave të tij të mbrojtjes, dhe përfaqësuesi ligjor i tij që e përfaqësonte atë nuk ishte lejuar të ishte i pranishëm në seancën e dëshmitarëve O. dhe P. para gjyqtarit hetues. Sipas dispozitave të aplikueshme të Kodit të Procedurës Penale (neni 141 § 3, lexuar në lidhje me nenin 140, shih paragrafin 57 më lart), siç është interpretuar nga Gjykata Federale e Drejtësisë (i referuar gjykimit të atij gjykatës të datës 25 korrik 2000, shih paragrafët 58-59 dhe 62 më lart), prokuroria ka qenë e detyruar të emërojë një avokat për ta përfaqësuar atë në fazën e procedurave hetimore. Kjo duhet të ishte bërë para dëgjimit të dëshmitarëve kryesorë të prokurorisë nga ana e gjykatësit hetues, nga i cili ai kishte qenë i përjashtuar në bazë të nenit 168c § 3 të Kodit të Procedurës Penale. Në rrethana të tilla, mbrojtësi ka të drejtë të jetë i pranishëm në seancën e dëshmitarëve sipas nenit 168c § 2 të Kodit të Procedurës Penale (të ruajtur në rrethanat e renditura në nenin 168c § 5 të Kodit të Procedurës Penale, të cilat nuk ishin të pranishëm në rasti e tij). Ai iu referua gjetjeve të vendimit të Gjykatës në rastin e Hummer k. Gjermanisë (nr. 26171/07, §§ 42 et seq., 19 korrik 2012) në mbështetje të paraqitjes së tij.
80. Ankuesi theksoi se, në praktikë, dëshmitarët janë dëgjuar vetëm nga gjykatësi hetues në procedurë hetimore, përveç shqyrtimit të tyre nga ana e policisë, në qoftë se ka pasur një rrezik të dëshmive të humbura. Të dhënat e ekzaminimeve nga gjykatësi hetues mund të lexohen dhe të përdoret si provë në gjyq nën kushtet më pak të rrepta se të dhënat e intervistave nga policia (neni 251 §§ 1 dhe 2 të Kodit të Procedurës Penale, shih paragrafin 61 më lart). Prania e mbrojtësit të akuzuarit në seancat e kryera të gjykatësit hetues, në përputhje me nenin 168c § 2 të Kodit të Procedurës Penale është thelbësore në mënyrë që të mbrojë të drejtën e të akuzuarit në bazë të nenit 6 § 3 (d) të Konventës.
81. Në paraqitjen e aplikantit, nuk ishte e justifikuar mohimi i të drejtës , thjesht sepse gjykatësi hetues kishte krijuar përshtypjen e gabuar se dëshmitaret ishin të frikësuara për të dëshmuar kundër aplikuesit në praninë e avokatit të tij pa atë duke i dhënë shkak për çdo lloj frike të mundshme . Në çdo rast, kjo nuk do të kishte justifikuar përjashtimin e tij dhe të avokatit të tij nga kjo seancë pasi ka pasur mjete të ndryshme për të mposhtur frikën. Si dëshmitare O. dhe P. ishin të detyruara të largoheshin nga Gjermania menjëherë pas dëgjimit të tyre nga ana e gjykatësit hetues, do të kishte qenë e mundur që të caktohej një avokat mbrojtës për aplikuesin pak para seancës dhe gjithashtu për të arrestuar ankuesin menjëherë para kësaj seance, duke e lejuar atë ose të paktën avokati e tij të merrte vetë në pyetje dëshmitaret, pa këtë të fundit që ato të mos frikësoheshin nga ndonjë kanosje.
82. Sipas mendimit të ankuesit, mundësia që dëshmitaret O. dhe P., të cilat kishin qenë ndoshta të ndëshkueshme sipas ligjeve të tregtisë ose të taksave për shkak të punës së tyre si prostituta, nuk do të kishin pasur mundësinë për të dëshmuar në Gjermani në procesin kundër tij, kishte qenë e parashikueshme për autoritetet hetuese. Ai megjithatë, theksoi se ai nuk kishte pasur ndonjë arsye për të kërkuar përsëritjen e dëgjimit të dëshmitareve nga gjyqtari hetues në praninë e tij pas arrestimit të tij pasi ai kishte supozuar se ai do të jetë në gjendje për të marrë në pyetje dëshmitaret në gjykim; dëshmitaret do të ishin larguar nga Gjermania në kohën e arrestimit të tij.
2. Qeveria përgjegjëse
83. Në paraqitjen e Qeverisë, procedura penale kundër ankuesit ishte në përputhje me Nenin 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës, pavarësisht nga fakti se ankuesi nuk kishte pasur mundësi për të rimarrë në pyetje dëshmitaret O. dhe P. në çdo fazë të procedurës.
(A) Parimet e aplikueshme
84. Sipas mendimit të Qeverisë, nuk kishte asnjë arsye për shtrëngim ose ndryshim për parimet e përcaktuara nga Gjykata në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery (cituar më lart), të cilat ishin të zbatueshme për rastin në fjalë dhe sipas të cilit rimarrja në pyetje e dëshmitareve mund të përjashtohet në rrethana të caktuara. Gjetjet e Gjykatës në këtë gjykim, e bërë në kuadër të një sistemi të common-law duhet të transpozohen në sistemet kontinentale-ligjore në një mënyrë fleksibile. Edhe nëse janë aplikuar këto parime, hapësira për përjashtime nga parimi i marrjes në pyetje ka qenë i detyruar të jetë më i gjerë në sistemet kontinentale-ligjore të tilla si sistemi juridik gjerman. Ky i fundit është mbështetur në një masë më të madhe për gjyqtarët profesionistë me përvojë në vlerësimin e besueshmërisë së provave, dhe vlerësimi i provave është bërë shumë më transparente në arsyetimin e vendimeve.
85. Qeveria shtoi se një studim krahasues-ligjor i mandatuar prej tyre kishte treguar se asnjë prej Palëve Kontraktuese në Konventë me një sistem penal-ligjor të krahasueshëm me sistemin gjerman ishte një e drejtë e pakufizuar për mbrojtësin për të ri pyetur dëshmitaret e ndjekura penalisht në seancën dëgjimore. Për më tepër, në shumë sisteme të tjera ligjore nuk është e ndaluar që të dhënat paraprake hetimore të dëshmitarëve, të behet të ditura nga i akuzuari dhe nëse nuk ka qenë në gjendje ti marri në pyetje dëshmitarët në fjalë në atë fazë.
(B) nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjykim
86. Sipas mendimit të Qeverisë, ka pasur një arsye të mirë, siç përcaktohet në jurisprudencën e Gjykatës, për mospjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjykim. Gjykata Rajonale i kishte bërë të gjitha përpjekjet e arsyeshme për të dëgjuar dëshmitaret, të cilat kanë banuar dhe punuar legalisht në Gjermani, personalisht në gjykim apo për shqyrtimin e tyre me anë të një video-konference me ndihmën e gjykatave letoneze. Ajo kishte thirrur dëshmitaret për një seancë dëgjimore. Pas dorëzimit të certifikatave mjekësore nga ana e dëshmitareve, gjykata kishte tentuar edhe një herë për të siguruar praninë e tyre duke i informuar ato se do të jenë të mbrojtura nga shteti duke i kërkuar atyre të dëshmonin në çfarëdo rrethane të mundshme për të dëshmuar. Gjykata e Rrethit nuk kishte juridiksion për të detyruar dëshmitaret, të cilat janë shtetase letoneze që banojnë në Letoni, për të marrë pjesë në një seancë dëgjimore në Gjermani, pasi masat shtrënguese janë të ndaluara sipas nenit 8 të Konventës Evropiane për Ndihmën e Ndërsjellët në Çështjet Penale (shih paragrafin 66 më lart) .
87. Qeveria parashtroi se Gjykata Rajonale atëherë i kishte kërkuar autoriteteve letoneze , me anë të ndihmës juridike, në përputhje me rregullat e zbatueshme, që të thirreshin në gjyq dëshmitaret e thirrura nga gjykata në Letoni në mënyrë që ato të mund të ndiqnin procesin nëpërmjet një video-konference. Megjithatë, gjykata letoneze kishte anuluar seancën pas një diskutimi paraprak me dëshmitaret, të cilat kishin dorëzuar përsëri certifikatat mjekësore. Kërkesa e Gjykatës Rajonale në gjykatën letoneze , kërkuar kësaj të fundit për të verifikuar arsyet e dhëna nga dëshmitaret për refuzimin e tyre për të dëshmuar, ose për të gjetur mënyra të tjera për ti pyetur : mbeti pa përgjigje. Nuk kishte asgjë për të treguar që dëgjimi i dëshmitareve mund të ketë qenë shkaktuar nga mjete të ndryshme të tilla si negociatat dypalëshe në nivel politik, të përmendura për herë të parë nga ana e kërkuesit në procedurën para Gjykatës.
(C) nëse dëshmitë e dëshmitareve që mungojnë ishin baza e vetme apo vendimtare për dënimin e ankuesit.
88. Qeveria parashtroi se sipas mendimit të Gjykatës Rajonale, e cila ishte vendimtare në këtë drejtim, deklaratat e dëshmitarëve të bëra nga O. dhe P. kishin qenë "të rëndësishme"
( "maßgeblich")për argumentimin e dënimit të ankuesit. Megjithatë, ka pasur edhe një numër të artikujve të tjerë me peshë të provave, duke përfshirë rezultatet e masave të mbikëqyrjes policore dhe parashtresat e vetë ankuesit, të cilat kishin lejuar vërtetësinë e deklaratave të dëshmitarëve për t’u testuar. Pyetja nëse dëshmitë e dëshmitarëve në fjalë, në dritën e këtyre elementeve, arrinin "provën vendimtare", për qëllimet e jurisprudencës së Gjykatës mund të lihet e hapur, sepse, në çdo rast, faktorët e mjaftueshëm të kundër balancimit kanë qenë të nevojshme dhe të pranishme në rastin e aplikantit për të kompensuar mungesën e mundësisë për pyetje të dëshmitareve nga avokati i tij.
(D) nëse nuk ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat mbrojtja ishte e vështirë.
89. Në paraqitjen e Qeverisë, pamundësia për aplikantin për të marrë në pyetje dëshmitaret O. dhe P. ishite mjaftueshëm e balancuar nga Gjykata Rajonale, e cila kishte bërë një vlerësim të plotë dhe kritik në lidhje me besueshmërinë e deklaratave të dëshmitareve. Gjykata Rajonale e kishte vlerësuar me kujdes të veçantë dëshminë e dhënë nga dy dëshmitaret e akuzës, ndër të tjera duke i krahasuar deklaratat e bëra nga ana e tyre gjatë shqyrtimeve të ndryshme të tyre.
90. Qeveria argumentoi se në procedurën penale gjermane, si gjykata dhe prokuroria ishin të detyruar me ligj për të hetuar dy inkriminues dhe provat e shfajësisë kundër të akuzuarve . Kjo pjesërisht, dëmshpërblehet për një mungesë të mundësive për tu ri pyetur të akuzuarin nga një dëshmitar i prokurorisë.
91. Në testimin vërtetësisë të deklaratave të dëshmitareve, Gjykata Rajonale u mbështet në një numër të madh për vërtetimin e vërtetësisë së provave, duke përfshirë edhe dëshmitë gojore të dëshmitarëve dhe provave të besueshme fizike të marra nga mjetet e mbikëqyrjes së aplikantit. Masat e mbikëqyrjes përfshinë , në veçanti, analizat e të dhënave gjeografike nga telefoni celular i aplikantit dhe regjistrimi i bisedës së tij telefonike me një prej tij të bashkë-akuzuarëve në kohën e veprës penale, në të cilën ai i kishte përshkruar një nga dëshmitaret e hedhura poshtë nga një ballkon dhe e fshehur nga aplikanti, i cili e kishte ndjekur atë.
92. Për më tepër, ankuesi kishte pasur mundësi të marrë në pyetje dhe të kundërshtojë besueshmërinë e pothuajse të gjithë personat që ishin në pyetje O. dhe P. në fazën e hetimit; Gjykata Rajonale e kishte dëgjuar edhe dëshmi nga ata persona që kanë të bëjnë me sjelljen e dëshmitarëve dhe gjendjen emocionale gjatë marrjes në pyetje.
93. Për sa i përket faktit se as paditësi dhe as avokati i tij nuk ju ishte dhënë një mundësi për të pyetur dëshmitaret O. dhe P. në fazën e hetimit, Qeveria argumentoi se gjykatësi hetues kishte përjashtuar kërkuesin nga seanca në përputhje me nenin 168c § 3 të Kodit të Procedurës Penale, për të siguruar mbrojtjen e dëshmitareve dhe krijimin e së vërtetës. Dëshmitaret, të cilat kishin qenë shumë të frikësuar nga autorët, nuk do të kishin bërë deklarata të plota dhe të vërtetë në lidhje me veprën penale në prani të aplikantit. Ata kishin pasur arsye legjitime për shkak të frikës së tyre të hakmarrjes, duke qenë se ankuesi ishte i dyshuar për kryerjen e një grabitje të ngjashme në Kassel.
94. Për më tepër, dëshmitaret do të kishin pasur arsye për frikë se çdo mbrojtës i emëruar për të përfaqësuar ankuesin do ta informonte këtë të fundit për deklaratat e tyre të bëra në seancë dhe se deklaratat e tyre nuk do të kishin qenë të sakta në praninë e avokatit të tij. Qeveria shpjegoi se sipas nenit 168c § 5 të Kodit të Procedurës Penale gjykata ishte e autorizuar për të shpërndarë me njoftimin ndonjë avokat të caktuar për aplikuesit e seancës në rast se konsiderohet se njoftimi do të rrezikonte suksesin e hetimit. Prandaj, në përputhje me jurisprudencën e Gjykatës Federale të Drejtësisë (ata referuar edhe gjykimin e gjykatës të datës 25 korrik 2000, shih paragrafët 58-59 dhe 62 më lart), emërimin e avokatit mbrojtës dhe praninë e këtij të fundit në seancën para gjykatësit hetues nuk ishte e nevojshme.
95. Qeveria vuri në dukje se pas arrestimit të tij ankuesi nuk kishte kërkuar përsëritjen e shqyrtimit të dëshmitareve në praninë e tij në procedurën hetimore. Ata theksuan se ajo nuk kishte qenë e parashikueshme se O. dhe P. nuk do të kishin marrë pjesë në gjykim që nga aplikuesit dhe bashkëpunëtorët e tij, të cilët ishin në paraburgim në atë fazë, atëherë do të ishte paraqitur një kërcënim më i paktë për to. Në çdo rast, aplikanti nuk kishte paraqitur ndonjë kërkesë që deklaronte se cilat pyetje ai do të pëlqente ti bënte dëshmitareve identiteti dhe vendndodhja e të cilave kishin qenë të qenë të njohura për të, ose mbi ç’baza ai mund të ketë dashur për të sfiduar kredibilitetin e tyre.
3. Qeveria Çeke, Ndërhyrësit e palës së tretë.
96. Qeveria Çeke e konsideron rastin konkret të dhënë nga gjykata mundësinë për të qartësuar dhe për të përmisuar parimet e zhvilluara në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery (cituar më lart). Ata ishin të mendimit se parimet mbi pranimin e dëshmive të dëshmitarëve në mungesë të zhvilluara atje në kuadrin e një sistemi të përbashkët-ligjor nuk ishin plotësisht të zbatueshme për sistemet kontinentale-ligjore . Ata konsideronin se Gjykata duhet të marrë parasysh karakteristikat e veçanta të sistemit të veçantë ligjor në fjalë.
97. Qeveria ndërhyri duke sugjeruar se Gjykata, përpara se të shqyrtonte nëse ka pasur arsye të mirë për të pranuar dëshminë e një dëshmitari që mungon (duke iu referuar Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 120), duhet të verifikojë nëse provat e kundërshtuara kishin qenë prova të vetme apo vendimtare duke argumentuar bindjen e të akuzuarit, siç kishte bërë, për shembull, në Sarkizov dhe të tjerët k. Bullgarisë (nr. 37981/06, 38022/06, 39122/06 dhe 44278/06, § 58, 17 prill 2012) dhe Damir Sibgatullin k. Rusisë (nr. 1413-1405, §§ 54-56, 24 prill 2012). Ata argumentuan se në një situatë ku një deklaratë nga një dëshmitar që mungon nuk ishte vendimtare, dëshmia e arsyes së mirë për të mos përballuar mbrojtjen e mundësinë për të pyetur dëshmitarin ishte e panevojshme. Për më tepër, Gjykata duhet të qartësojë nëse ende e ka pranuar parimin e impossibilium nulla est obligatio si një arsye të mirë për të pranuar dëshminë e një dëshmitari në mungesë. Kjo ishte veçanërisht e rëndësishme në rastet kur dëshmitari kishte lënë juridiksionin e gjykatave kombëtare, pasi këtij të fundit i mungonte fuqia shtrënguese për të siguruar praninë e dëshmitarit në gjykim.
98. Qeveria çeke theksoi më tej se ishte detyrë e gjykatave kombëtare për të vlerësuar rëndësinë e deklaratës së dëshmitarit për rezultatin e rastit. Një analizë e hollësishme nga Gjykata dhe vendosmëria ose shkalla e rëndësisë së dëshmive në fjalë ka qenë e detyruar të hyjë në konflikt me diferencën e autoriteteve të brendshme të vlerësimit dhe doktrinës së katërt të shkallës së Gjykatës.
99. Në paraqitjen e Qeverisë Çeke, qasja më fleksibël e miratuar nga Gjykata në Al-Khawaja dhe Tahery (cituar më lart), në lidhje me provat e vetme apo vendimtare është bërë në jurisprudencën e saj më pak e parashikueshme. Ata propozuan që Gjykata duhet të qartësojë cilët faktorë të kundërbalancimin do të konsiderohen të mjaftueshëm për parandalimin e një shkelje të nenit 6 të Konventës.
C. Vlerësimi i Dhomës sё Madhe.
1. Përmbledhje e parimeve relevante
(A) Parimet e përgjithshme
100. Gjykata thekson se garancitë në paragrafin 3 (d) të nenit 6 janë aspekte specifike të së drejtës për një proces të rregullt të përcaktuar në paragrafin 1 të kësaj dispozite (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 118); ai, pra, do të shqyrtojë ankesën e ankuesit në bazë të dy dispozitave të marra së bashku (shih Windisch k. Austrisë, 27 shtator 1990, § 23,. Seria A nr 186, dhe ludi k. Zvicës, 15 qershor 1992, § 43, Seria A nr. 238 ).
101.Shqetësimi kryesor i Gjykatës sipas nenit 6 § 1 është për të vlerësuar drejtësinë e përgjithshme të procedurës penale (shih, ndër të tjera, Taxquet k. Belgjikëws[GC], nr. 926/05, § 84, GJEDNJ 2010, me referenca të mëtejshme ). Në marrjen e këtij vlerësimi, Gjykata do të shikoj në procedurë si një e tërë, duke përfshirë mënyrën në të cilën janë marrë provat, duke pasur parasysh të drejtat e mbrojtjes, por edhe interesin e publikut dhe viktimat në krim duke i parë penalisht siç duhet ( shih Gäfgen k. Gjermanisë [GC], nr. 22978/05, §§ 163 dhe 175, GJEDNJ 2010) dhe, kur është e nevojshme, për të drejtat e dëshmitarëve (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 118, me tej referencat dhe Hummer, cituar më lart, § 37).
102. Parimet që do të aplikohen në rastet kur një dëshmitar i prokurorisë nuk merr pjesë në gjykim dhe deklaratat e bëra më parë nga ai u pranuan si prova janë përmbledhur dhe rafinuar në gjykimin e Dhomës së Madhe më 15 Dhjetor 2011 në Al-Khawaja dhe Tahery (cituar më lart).
103. Gjykata ka përsëritur në atë gjykim që neni 6 § 3 (d) sanksionon parimin se, para se i akuzuari mund të dënohet, të gjitha provat kundër tij normalisht duhet të paraqiten në praninë e tij në një seancë publike me një qëllim të dhënies së një argumenti kundërshtues (shih El-Khawaja dhe Tahery, cituar më sipër, § 118).
104. Gjykata duhet të theksoj, në këtë kontekst, rëndësinë e fazës së hetimit për përgatitjen e procedurës penale, si provat e siguruara gjatë kësaj faze përcaktojnë kornizën në të cilën shkelja e ngarkuar do të konsiderohet në gjyq (shih Salduz k. Turqisë [GC], nr. 36391/02, § 54, ECHR 2008). Edhe në qoftë se qëllimi kryesor i nenit 6 të Konventës, për aq sa procedurat penale janë të shqetësuar, është që të sigurojnë një gjykim të drejtë nga një "gjykatë" kompetente për të përcaktuar "çdo akuzë penale", kjo nuk do të thotë se nuk ka kërkesë për procedura paraprake. Kështu, Neni 6 - sidomos paragrafi 3 i saj - mund të jetë i rëndësishëm para se rasti të dërgohet për gjykim, nëse dhe për aq sa drejtësia e gjykimit ka të ngjarë të paragjykohet seriozisht nga një dështim fillestar në përputhje me dispozitat e tij (shih Salduz, cituar më lart, § 50, duke iu referuar Imbrioscia k. Zvicrës, 24 nëntor 1993, § 36, Seria A nr. 275).
105. Megjithatë, përdorimi si provë e deklaratave të marra në fazën e një hetimi të policisë dhe të hetimit gjyqësor nuk është në vetvete në kundërshtim me nenin 6 §§ 1 dhe 3 (d), me kusht që të drejtat e mbrojtjes janë respektuar. Si rregull, këto të drejta kërkojnë që të pandehurit t’i jepet mundësi e mjaftueshme dhe e duhur për të kundërshtuar dhe marrë në pyetje një dëshmitar kundër tij - ose kur kjo e dëshmitarëve është duke bërë deklaratat e tij ose në një fazë të mëvonshme të procedurës (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 118, me referenca të mëtejshme;.... shih gjithashtu AG k. Suedisë (dec.), nr. 315/09, 10 janar 2012 dhe Trampevski k. ish-Republikës Jugosllave të Maqedonisë, nr. 4570/07, § 44 10 korrik 2012).
106. Në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery Gjykata arriti në përfundimin se pranimi si provë e deklaratës së një dëshmitari i cili kishte munguar nga gjykimi dhe deklarata e tij paraprake e të cilit ishte prova e vetme apo vendimtare kundër të pandehurit nuk ka automatikisht një shkelje të nenit 6 § § 1. Ajo arsyetoi se duke zbatuar të ashtuquajturin "rregull të vetëm ose vendimtar" (sipas të cilit një gjykim të ishte i padrejtë nëse bindja është bazuar vetëm apo në masë vendimtare në provat e dhënë nga një dëshmitar të cilin i akuzuari kishte qenë në gjendje të marrte në pyetje në çdo fazë të procedimit,. ibid, §§ 128 dhe 147), në mënyrë të papërkulur do të kandidojë në kundërshtim me mënyrën tradicionale në të cilën Gjykata iu afrua të drejtës për një gjykim të drejtë sipas nenit 6§§1, pikërisht për të shqyrtuar nëse procedimi në tërësi ka qenë i drejtë. Megjithatë, pranimi i një prove të tillë, për shkak të rreziqeve të qenësishme për drejtësinë e gjykimit, përbënte një faktor shumë të rëndësishëm për tu vënë në kandar . (ibid., §§ 146-47).
107. Sipas parimeve të zhvilluara në gjykimin e Al-Khawaja dhe Tahery, është e nevojshme për të shqyrtuar në tre hapa pajtueshmërinë me nenin 6 § 1 dhe 3 (d) të Konventës të procedurës në të cilin deklaratat e bëra nga një dëshmitar i cili nuk kishte qenë i pranishëm dhe në pyetje në gjyq janë përdorur si dëshmi (ibid., § 152).
Gjykata duhet të shqyrtojë:
(i) nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit dhe, rrjedhimisht, për pranimin e deklaratave të paprovuara të dëshmitarit të munguar si provë (po aty, §§ 119-25.);
(ii) nëse dëshmia e dëshmitarit mungon është baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të pandehurit (ibid, §§ 119 dhe 126-47.); dhe
(iii) nëse ka pasur faktorë të mjaftueshme të kundërbalancimit, duke përfshirë edhe masat mbrojtëse të forta procedurale, për të kompensuar mangësitë e shkaktuara në mbrojtje si pasojë e pranimit të provave të paprovuara dhe për të siguruar se gjykimi, gjykohet si një i tërë, ishte i drejtë (ibid ., § 147).
108. Sa i përket zbatueshmërisё sё parimeve të mësipërme në kontekstin e sistemeve të ndryshme ligjore në Shtetet Kontraktuese, dhe në veçanti në kontekstin e përbashkët-ligjor të të dy sistemeve sistemit common –law dhe atij kontinental, Gjykata rithekson se, ndërsa kjo është e rëndësishme që ajo të ketë parasysh dallimet e konsiderueshme në sistemet ligjore dhe procedurale , duke përfshirë qasje të ndryshme ndaj pranueshmërisë së provave në gjykimet penale, në fund të fundit ajo duhet të aplikojë të njëjtat standarde të rishikimit sipas nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) pavarësisht sistemit ligjor nga të cilat ato burojnë (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më sipër, § 130).
109. Për më tepër, në rastet që dalin nga aplikimet individuale detyra e Gjykatës është për të mos shqyrtuar legjislacionin përkatës në abstrakt. Në vend të kësaj, ajo duhet të kufizojë veten, aq sa është e mundur, për të shqyrtuar çështjet e ngritura nga rasti i mëparshëm . (shih, midis shumë autoriteteve të tjera, NC k. Italisë [GC], nr. 24952/94, § 56, ECHR 2002 X dhe Taxquet, cituar më lart, § 83). Kur shqyrton rastet, Gjykata është e ndërgjegjshme për dallimet në mes sistemeve ligjore të Palëve Kontraktuese të Konventës kur bëhet fjalë për çështje të tilla si pranimin e dëshmisë së një dëshmitari kur është në mungesë dhe nevojën përkatëse për masat mbrojtëse për të siguruar ndershmërinë e procedurës. Ajo do të ketë vëmendjen e duhur në këtë rast të dallimeve të tilla gjatë ekzaminimit, në veçanti, nëse ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të kompensuar mangësitë e shkaktuara në mbrojtje si pasojë e pranimit të provave të paprovuara të dëshmitarëve (krahasoni Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 146).
(b) Marrëdhënia në mes të tre shkallëve të testit të Al-Khawajas.
110. Gjykata konsideron se zbatimi i parimeve të zhvilluara në Al-Khawaja dhe Tahery në jurisprudencën e tij të mëvonshme zbulon nevojën për të qartësuar marrëdhëniet në mes të përmendura më lart, në tre shkallët e testit Al Khawajas ku bëhet fjalë për shqyrtimin dhe pajtueshmërinë me Konventën e gjykimit në të cilin është pranuar e paprovuar dëshmia e dëshmitarëve inkriminues Është e qartë se në secilin nga tre shkallët e testit duhet të shqyrtohet nëse - si në gjykimin e Al-Khawaja dhe Tahery – pyetjet, në hapin e parë (nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit) dhe dy (nëse provat e dëshmitarit mungojnë është baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të pandehurit) janë përgjigjur në mënyrë pozitive (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, §§ 120 dhe 147). Gjykata , megjithatë, bëri thirrje për të sqaruar nëse të tre hapat e testit gjithashtu duhet të shqyrtohet në rastet në të cilat as çështja në hapin e parë, ose që në hapin e dytë është përgjigjur negativisht, si dhe rendi në të cilën hapat duhet të shqyrtohen.
(i) Nëse mungesa e një arsye të mirë për mospjesëmarrjen e një dëshmitari përfshin, në vetvete, një shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d)
111. Sa i përket pyetjes nëse mungesa e një arsye të mirë për mospjesëmarrjen e një dëshmitari (hapi i parë i testit Al-Khawaja) përfshin, në vetvete, një shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës , pa qenë e nevojshme për të shqyrtuar hapat e dytë dhe të tretë të testit Al-Khawaja, Gjykata vëren në vijim. Në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery, ajo konsideron se kërkesa që të ketë një arsye të mirë për pranimin e provave të një dëshmitari që mungon është një "pyetje paraprake", e cila duhet të shqyrtohet para se të jepet një konsideratë nëse ajo dëshmi ishte e vetme apo vendimtare (ibid., § 120).Testi më tej, vuri në dukje se ai kishte gjetur shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) edhe në rastet në të cilat dëshmia e një dëshmitari mungonte nuk kishte qenë as e vetme dhe as vendimtare, kur nuk ka pasur arsye të mirë, kjo ka treguar për dështimin e shqyrtimit të dëshmitarëve. (ibid., me referenca të mëtejshme).
112. Gjykata vëren se kërkesa për të siguruar një justifikim për të mos e thirrur në gjyq një dëshmitar është zhvilluar në jurisprudencën e saj, në lidhje me pyetjen nëse dënimi i të pandehurit ishte vetëm apo në masë vendimtare në bazë të dëshmive të dhëna nga një dëshmitar që mungon ( shih Al Khawaja dhe Tahery, cituar më sipër, § 128). Ai më tej thekson se arsyetimi themelor i vendimit të saj në Al-Khawaja dhe Tahery, në të cilën ajo u nda nga i ashtuquajturi "rregulli i vetëm apo vendimtarë", ka qenë që të braktisi një rregull pa dallim dhe të ketë parasysh, në mënyrë tradicionale, në tërësi të drejtën procedurale, si një e tërë (ibid., §§ 146-47). Megjithatë, kjo do të përbënte krijimin e një rregulli të ri pa dallim nëse një gjykim është i konsideruar të jetë i padrejtë për shkak të mungesës së një arsyeje të mirë për mospjesëmarrjen e dëshmitarit të vetëm, edhe në qoftë se provat e paprovuara nuk ishin të vetme dhe as vendimtare dhe ishin ndoshta të parëndësishme për rezultatin e rastit.
113. Gjykata vëren se, në një numër të rasteve që vijojnë dorëzimin e aktgjykimit Al-Khawaja ajo mori një qasje të përgjithshme për ekzaminimin e drejtësisë së gjykimit, duke pasur parasysh të tre shkallët e testit Al-Khawaja (shih Salikhov k. Rusisë, nr 23880/05, §§ 118 et seq, 3 maj 2012;.... Asadbeyli dhe të tjerë k. Azerbajxhani, nr 3653/05, 14729/05, 20908/05, 26242/05, 36083/05 dhe 16519/06, § 134, 11 dhjetor 2012; Yevgeniy Ivanov kundër Rusisë, nr 27100/03, §§ 45-50, 25 prill 2013;.... dhe Sandru k. Rumanisë, nr. 33882/05, §§ 62-70 , 15 tetor 2013). Megjithatë, në raste të tjera, mungesa e një arsye të mirë për mungesë të një dëshmitari të prokurorisë i vetëm është konsideruar e mjaftueshme për të gjetur një shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) (shih Rudnichenko k. Ukrainës, nr. 2775/07, § § 105-110, 11 korrik 2013, dhe Nikolitsas k. Greqisë, nuk 63117/09, § 35, 3 korrik 2014;.. në rastin e fundit, Gjykata iu drejtua hapave të mëtejshëm të testit Al-Khawaja, shih ibid,. §§ 36-39). Në raste edhe të tjera një qasje e diferencuar është marrë: mungesa e arsyes së mirë për mungesë të një dëshmitar të prokurorisë ishte konsideruar përfundimtare për padrejtësinë e gjykimit përveç nëse dëshmia e dëshmitarit ishte qartazi e parëndësishme për rezultatin e rastit (shih Khodorkovskiy dhe Lebedev k. Rusisë, nr. 11082/06 dhe 13772/05, §§ 709-16, 25 korrik 2013;. Cevat Soysal kundër Turqisë, nr. 17362/03, §§ 76-79, 23 shtator 2014;.. dhe Suldin k. Rusisë, nr. 20077/04, §§ 56-59, 16 tetor 2014). Dhoma e Madhe, siç u tha më sipër (shih paragrafët 111-112),e konsideron mungesën e arsyes së mirë për mospjesëmarrjen e një dëshmitari nuk mund të jetë në vetvete përfundimtar për padrejtësinë e gjykimit. Kjo u tha, se mungesa e një arsye të mirë për mungesë të një dëshmitari të prokurorisë është një faktor shumë i rëndësishëm që do të peshohet në bilancin vlerësimit të drejtësisë së përgjithshme të një gjyqi, dhe të balancimit të shkeljeve të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d).
(ii) nëse faktorët e mjaftueshëm të kundërbalancimit janë ende të nevojshëm nëse provat e paprovuara të dëshmitarit nuk janë as të vetme dhe as vendimtare.
114. Në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery Gjykata ka adresuar kërkesat e ekzistimit të faktorëve të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të siguruar një vlerësim të drejtë dhe të duhur të besueshmërisë së provave në kuadër të rasteve në të cilat dënimet janë bazuar vetëm ose në një shtrirje vendimtare në dëshmitë e dëshmitarëve që mungojnë (ibid., § 147).
115. Në lidhje me pyetjen nëse është e nevojshme për të shqyrtuar ekzistencën e faktorëve të mjaftueshëm të kundërbalancimit edhe në rastet në të cilat rëndësia e provave të një dëshmitari mungon dhe nuk arrihet pragu i provave të vetme apo vendimtare argumentimi i dënimit të kërkuesit, Gjykata rithekson se ajo e ka konsideruar përgjithësisht të nevojshme për të kryer një ekzaminim të drejtësisë së përgjithshme të procedurës. Kjo tradicionalisht ka përfshirë një shqyrtim të rëndësisë së provave të paprovuara për rastin kundër të akuzuarit dhe nga masat e kundërbalancimit të marra nga autoritetet gjyqësore për të kompensuar mangësitë në të cilat lidhet mbrojtja (shih Gani k. Spanjës, nr. 61800 / 08, § 41, 19 shkurt 2013, me shumë referenca; shih gjithashtu Fąfrowicz k. Polonisë, nr. 43609/07, §§ 58 63, 17 Prill 2012;... Sellick dhe Sellick k. Mbretërisë së Bashkuar (dec.), nr. 18743/06, §§ 54-55, 16 tetor 2012 (në lidhje me dëshmitë e dëshmitarëve që mungojnë karakterizuar si "të rëndësishme"); Beggs k. Mbretërisë së Bashkuar, nr. 25133/06, §§ 156-159, 6 nëntor 2012 (.. në lidhje me provat mungesa e dëshmitarëve e karakterizuar si vetëm një copë e provave rrethanore);.. Štefančič k. Sllovenisë, nr. 18027/05, §§ 42-47, 25 tetor 2012 (në lidhje me dëshmitë nga një dëshmitar i munguar klasifikuar si një nga disa elemente në të cilën dënimi i ankuesit ishte i bazuar) dhe Garofolo k. Zvicrës (vendim), nr. 4380/09, §§ 52 dhe 56-57, 2 prill në vitin 2013...; por shih gjithashtu Matytsina k. Rusisë, nr. 58428/10, §§ 164-65, 27 mars 2014 dhe Horncastle dhe të tjerë k. Mbretërisë së Bashkuar, nr. 4184/10, §§ 150-51, 16 dhjetor 2014 (në të dy prej të cilave, duke pasur parasysh nivelin e ulët të rëndësisë së dëshmisë së dëshmitarit në mungesë ekzistenca e faktorëve të kundërbalancuar nuk u shqyrtuar).
116. Duke pasur parasysh se shqetësimi i Gjykatës është të konstatojë nëse procedurat në tërësi janë të drejta, ajo duhet të shqyrtojë ekzistencën e faktorëve të mjaftueshëm të kundërbalancimit jo vetëm në rastet në të cilat dëshmia e dhënë nga një dëshmitar mungon ka qenë e vetme ose baza vendimtare për dënimin e aplikantit. Ajo duhet gjithashtu të bëjë këtë në ato raste kur, pas vlerësimit dhe vlerësimit të peshës së provave (të përshkruara më hollësisht në paragrafin 124 më poshtë) të gjykatave të brendshme, ajo e ka të qartë nëse provat në fjalë janë të vetme apo vendimtare ,por megjithatë ,është e kënaqur që ajo mbajtur një peshë të konsiderueshme dhe se pranimi i saj mund të ketë të meta në mbrojtje. Shkalla e kundërbalancimit të faktorëve të nevojshëm në mënyrë që një gjykim të konsiderohet i drejtë do të varet nga pesha e dëshmisë së dëshmitarit në mungesë. Sa më shumë të rëndësishme janë provat, më shumë peshojnë faktorët e kundërbalancimit, në mënyrë që procedura në tërësi të konsiderohet e drejtë.
(iii) Për sa i përket rendit të tre shkallëve të testit Al-Khawaja
117. Gjykata vëren se në Al-Khawaja dhe Tahery, kërkesën që ka të bëjë me arsyen e mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit (hapi i parë), dhe për pranimin konsekuent të dëshmive të dëshmitarit në mungesë , u konsiderua si një pyetje paraprake i cila duhej të shqyrtohej para se të jepej ndonjë konsideratë dhe se provat ishin të vetme apo vendimtare ( hapi i dytë hap,. po aty, § 120). "Paraprake", në këtë kontekst, mund të kuptohen në një kuptim të përkohshëm : gjykata duhet të vendosë nëse ka arsye të mirë për mungesë të dëshmitarit dhe nëse, si pasojë, dëshmia e dëshmitarit që mungon mund të pranohet . Vetëm nëse një herë dëshmitë e dëshmitarëve janë pranuar mund të vlerësojë gjykata, në përfundim të gjykimit dhe duke pasur parasysh të gjitha provat e paraqitura, rëndësia e dëshmive të dëshmitarit në mungesë dhe, në veçanti, nëse dëshmia e dëshmitarit në mungesë është baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të pandehurit. Kjo pastaj do të varet nga pesha e provave të dhëna nga dëshmitari në mungesë sa peshojnë faktorët e kundërbalancimit (hap i tretë) do të duhet për të kryer për të siguruar ndershmërinë e përgjithshme të gjykimit.
118. Kundër këtij sfondi, ajo si rregull, do të jetë me vend për të shqyrtuar tre hapat e provës së testit të të Al-Khawaja në mënyrë që të përcaktoj gjykimin (shih paragrafin 107 më lart). Megjithatë, të tre hapat e testit janë të ndërlidhura dhe, të marra së bashku, shërbejnë për të vendosur nëse procedurat penale në fjalë kanë qenë në tërësi të drejta. Prandaj, mund të jetë e përshtatshme, në një çështje të caktuar, për të shqyrtuar hapat në një mënyrë të ndryshme, sidomos në qoftë se një nga hapat dëshmon të jetë veçanërisht vendimtarë në drejtësinë apo padrejtësinë e procedimeve (shih në lidhje me këtë, për shembull, Nechto k.Rusisë, nr. 24893/05, §§ 119-25 dhe 126-27, 24 janar 2012;.... Mitkus v Latvia, nr. 7259/03, §§ 101-102 dhe 106, 2 tetor 2012; Gani, cituar më lart, §§ 43-45, dhe Sandru, cituar më lart, §§ 62-66, në të gjitha prej të cilave ku hapi i dytë, ka të bëjë me pyetjen nëse dëshmia e dëshmitarit mungon ishte e vetme apo vendimtare u shqyrtuar para hapit të parë, dhe nëse çështja ka pasur një arsye të mirë për mungesën e dëshmitarit).
(c) Parimet që lidhen me secilin nga tre shkallët e testit Al-Khawaja
(i) nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e një dëshmitari në gjyq
119. Arsyeja e mirë për mungesën e një dëshmitari duhet të ekzistoj nga perspektiva e gjykatës së shkallës së parë, që është, gjykata duhet të ketë pasur arsye të mira faktike ose ligjore për të siguruar pjesëmarrjen e dëshmitarit në gjyq. Nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-frekuentimin e dëshmitarit në këtë kuptim, del se ka pasur një arsye të mirë, apo justifikim, sepse gjykata duhet të pranojë deklaratat e paprovuara të dëshmitarit që mungon. Ka një numër arsyesh pse dëshmitarët nuk mund të marrin pjesë në gjyq, të tilla si mungesa për shkak të vdekjes apo nga frika (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, §§ 120-25), mungesa për arsye shëndetësore (shih, për shembull, BOBES v Romania, nuk 29752/05, §§ 39-40, 9 korrik 2013;... Vronchenko k Estonisë, nuk 59632/09, § 58, 18 korrik 2013;. dhe Matytsina, cituar më lart, § 163) paarritshmëria e dëshmitarit.
120. Këto raste kanë të bëjnë me mungesën e një dëshmitari për shkak të paarritshmërisë. Gjykata i kërkon gjygjtarëve për të bërë të gjitha përpjekjet e arsyeshme për të siguruar pjesëmarrjen e dëshmitarit (shih Gabrielyan k. Armenisë, nr. 8088/05, § 78, 10 prill 2012;.. Tseber k. Republikës Çeke, nr. 46203/08, § 48, 22 nëntor 2012;. dhe Kostecki k. Polonisë, nr. 14932/09, §§ 65 dhe 66, 4 qershor 2013). Fakti që gjykatat e brendshme nuk ishin në gjendje për të gjetur dëshmitarin në fjalë apo faktin se dëshmitari mungonte nga vendi në të cilin janë kryer procedurat është gjetur të mos jetë e mjaftueshme në vetvete për të përmbushur kërkesat e nenit 6 § 3 (d) , të cilat kërkojnë që shtetet kontraktuese të marrën hapa pozitivë për ti mundësuar pyetje të akuzuarit ose për të ekzaminuar dëshmitarët kundër tij (shih Gabrielyan, cituar më lart, § 81; Tseber, cituar më lart, § 48,.. dhe Lučić k. Kroacisë, ka 5699 / 11, § 79, 27 shkurt 2014). Masa të tilla janë pjesë e kujdesit në të cilat Shtetet Kontraktuese duhet të ushtrojnë në mënyrë që të sigurojnë që të drejtat e garantuara nga neni 6 janë të gëzuar në mënyrë efektive (shih Gabrielyan, cituar më lart, § 81, me referenca të mëtejshme). Përndryshe, mungesa e dëshmitarit i ngarkohet autoriteteve vendore (shih Tseber, cituar më lart, § 48, dhe Lučić, cituar më lart, § 79).
121. Nuk duhet që Gjykatat të përpilojnë një listë të masave specifike të cilat gjykatat e brendshme duhet ta marrin në mënyrë që të kenë bërë të gjitha përpjekjet e arsyeshme për të siguruar praninë e një dëshmitari të cilin ata më në fund e konsiderojnë që të jetë i pakapshëm (shih Tseber, cituar më lart , § 49). Megjithatë, është e qartë se ata duhet të kenë kërkuar në mënyrë aktive dëshmitarin me ndihmën e autoriteteve vendore, duke përfshirë policinë (shih Salikhov, cituar më lart, §§ 116-17;.. Prăjină k. Rumanisë, nr. 5592/05, § 47 , 7 janar 2014; dhe Lučić, cituar më lart, § 79) dhe duhet, si rregull, të drejtohen për ndihmë juridike ndërkombëtare, ku një dëshmitar ka jetuar jashtë vendit dhe mekanizma të tillë duhet të vihen në dispozicion (shih Gabrielyan, cituar më lart, § 83; Fąfroëicz, cituar më lart, § 56; Lučić, cituar më lart, § 80, dhe Nikolitsas, cituar më lart, § 35).
122. Nevoja për të gjitha përpjekjet e arsyeshme nga ana e autoriteteve për të siguruar pjesëmarrjen e dëshmitarit në gjyqin e mëtejshëm nënkupton shqyrtim të kujdesshëm nga gjykatat e brendshme dhe arsyet e dhëna për paaftësinë e dëshmitarit për të marrë pjesë në gjykim, duke pasur parasysh situatën specifike të secilit dëshmitarë (shih Nechto, cituar më lart, § 127; Damir Sibgatullin, cituar më lart, § 56, dhe Yevgeniy Ivanov, cituar më lart, § 47).
(ii) nëse dëshmia e dëshmitarit mungon është baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të pandehurit
123. Në lidhje me pyetjen nëse dëshmia e dëshmitarit mungon deklarata e të cilit u pranuan si provë ishte baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të pandehurit (hapi i dytë i testit Al-Khaëaja), Gjykata përsërit se "vetëm" prova është që të të kuptohet si dëshmi e vetme kundër të akuzuarit (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 131). prova "Vendimtare" duhet të interpretohet ngushtë që tregon dëshmi të një rëndësie ose një rëndësie të tillë që ka të ngjarë të jetë përcaktuese e rezultatin të rastit. Kur prova e patestuar e dëshmitarit mbështetet nga prova të tjera vërtetuese, vlerësimi nëse është vendimtar do të varet nga forca e dëshmive mbështetëse; aq më të forta do të jenë provat plotësuese, më pak të ngjarë ka të trajtohet dëshmia e dëshmitarit në mungesë si vendimtare (ibid., § 131).
124. Siç nuk i takon Gjykatës të veprojë si gjykatë e shkallës së katërt (shih Nikolitsas, cituar më lart, § 30), pika e saj fillestare për të vendosur nëse dënimi i aplikantit u bazua vetëm apo në masë vendimtare mbi depozitimet e një dëshmitari në mungesë është aktgjykimi i gjykatave të brendshme (shih Beggs, cituar më lart, § 156; Kostecki, cituar më lart, § 67, dhe Horncastle, cituar më lart, §§ 141 dhe 150). Gjykata duhet të shqyrtojë "vlerësim në dritën e kuptimit që i ka dhënë" vetëm "dhe" vendimtare "prova dhe të vërtetuara për veten nëse gjykatat vendase vlerësimi i peshës së provave të ishte i papranueshëm apo arbitrar (të krahasuar, për shembull, McGlynn k. Mbretërisë së Bashkuar (dec.), nr. 40612/11, § 23, 16 tetor 2012, dhe Garofolo, cituar më lart, §§ 52-53). Ajo duhet të bëjë më tej vlerësimin e vet të peshës së provave të dhënë nga një dëshmitar i munguar në qoftë se gjykatat e brendshme nuk e tregojnë pozicionin e tyre në këtë çështje ose në qoftë se pozicioni i tyre nuk është i qartë (krahasuar, për shembull, Fąfroëicz, cituar më lart, § 58 ; Pichugin k. Rusisë, nr. 38623/03, §§ 196-200, 23 tetor 2012;.. Tseber, cituar më lart, §§ 54-56, dhe Nikolitsas, cituar më lart, § 36).
(iii) nëse ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat lidhet mbrojtja.
125. Sa i përket çështjes se a ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat mbrojtja lidhet, si pasojë e pranimit të provave të paprovuara të dëshmitarëve në gjykim (hapi i tretë i testit Al-Khawaja), Gjykata thekson se këta faktorë të kundërbalancimit duhet të lejojnë një vlerësim të drejtë dhe të duhur të besueshmërisë së provave (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më sipër, § 147).
126. Fakti që gjykatat e brendshme ofruan provat e patestuara të një dëshmitari që mungon me kujdes është konsideruar nga Gjykata që të jetë një mbrojtje e rëndësishme (krahasoni Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 161; Gani, cituar më lart, § 48 ,. dhe Brzuszczyński k. Polonisë, nr. 23789/09, §§ 85 86, 17 shtator 2013).. Gjykatat duhet të kenë treguar se ata ishin të vetëdijshëm se deklaratat e dëshmitarit në mungesë kryejnë më pak peshë (krahasuar, për shembull, Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 157, dhe BOBES, cituar më lart, § 46). Gjykata ka marrë parasysh, në këtë kontekst, nëse gjykatat vendase kanë dhënë arsyetim të detajuar se pse ata e konsideronin se provat të janë të besueshme, duke pasur parasysh edhe provat e tjera në dispozicion (shih Brzuszczyński, cituar më lart, §§ 85-86 dhe 89, Prăjină, cituar më lart, § 59, dhe Nikolitsas, cituar më lart, § 37). Ajo gjithashtu ka marrë në konsideratë të gjitha udhëzimet e dhëna për një juri nga gjykatësit lidhur me qasjen që duhet të ndërmerren për prova dëshmitarëve në mungesë. "(shih, për shembull, Sellick dhe Sellick, cituar më lart, § 55).
127. Një mbrojtje shtesë në këtë kontekst mund të jetë për të treguar, në seancën dëgjimore të gjykimit, një video incizim të marrjes në pyetje të dëshmitarit në mungesë që është në fazën e hetimit, në mënyrë që të lejojë gjykatave, prokurorisë dhe të mbrojtjes për të vëzhguar sjelljen e dëshmitarit në pyetje dhe për të formuar . përshtypjet e tyre prej tij ose besueshmërinë e tij (shih AG k. Suedisë, cituar më lart,. Chmura k. Polonisë, nr.18475/05, § 50, 3 prill 2012;.... DT k. Holandës (dec), nr. 25307 / 10, § 50 2 prill 2013; Yevgeniy Ivanov, cituar më lart, § 49;. Rosin k. Estonisë, nr. 26540/08, § 62, 19 dhjetor 2013;.. dhe Gonzáles Najera k. Spanjës, ka 61.047 (dec.). / 13, § 54, 11 shkurt 2014).
128. Një mbrojtje e mëtejshme e konsiderueshme është disponueshmëria në gjyqin e provave konfirmuese që mbështet deklaratën e dëshmitarit të paprovuar (shih, ndër të tjera, Sica v Rumani, nuk 12036/05, §§ 76-77, 9 korrik 2013;.. Brzuszczyński, cituar më sipër, § 87, dhe Prăjină, cituar më lart, §§ 58 dhe 60). prova të tilla mund të përfshijnë, ndër të tjera, deklaratat e bëra në gjyq nga ana e personave të cilëve dëshmitari në mungesë raporton ngjarjet menjëherë pas shfaqjes së tyre (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 156; McGlynn, cituar më lart, § 24; DT v. Holanda, cituar më lart, § 50, dhe Gonzáles Najera, cituar më lart, § 55), siguron dëshmi të tjera faktike në lidhje me veprën penale, duke përfshirë provat mjeko-ligjore (shih, për shembull, McGlynn, cituar më lart, § 24 (ADN dëshmi), ose të ekspertëve opinionet mbi lëndimet ose besueshmërinë e viktimës (krahasoni Gani, cituar më lart, § 48; Gonzales Najera, cituar më lart, § 56, dhe Rosin, cituar më lart, § 61). Gjykata e ka konsideruar më tej si një faktor të rëndësishëm duke mbështetur deklaratën e bërë të dëshmitarit në mungesë për faktin se ka pasur ngjashmëri të forta mes përshkrimit të dëshmitarit në mungesë së shkeljes së pretenduar të kryer kundër tij dhe përshkrimin, dhënë nga një dëshmitar tjetër me të cilin nuk ka pasur prova të marrëveshjes së fshehtë, për një vepër të krahasueshme të kryer nga të pandehurit e njëjtë. Kjo është me të vërtetë në qoftë se dëshmitari i fundit dha dëshmi në gjyq dhe besueshmëria e atij dëshmitarit u testuar nga pyetjet (krahasoni Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më sipër, § 156).
129. Për më tepër, në rastet kur një dëshmitar është në mungesë dhe nuk mund të pyetet në gjyq, një mbrojtje e rëndësishme është mundësia e ofruar në mbrojtje që të bëjnë pyetjet e veta dëshmitarit në mënyrë të tërthortë, për shembull në formë të shkruar, në kursin e gjykimit (shih Yevgeniy Ivanov, cituar më lart, § 49, dhe Scholer k. Gjermanisë, nr. 14212/10, § 60, 18 dhjetor 2014).
130. Një tjetër garanci e rëndësishme në luftën kundër të metave lidhur me mbrojtjen si rezultat i pranimit të provave të paprovuara nga dëshmitaret në gjykim dhe që nuk i është dhënë mundësia aplikantit ose mbrojtësit të tij për të pyetur dëshmitaret gjatë fazës së hetimit (shih, ndër të tjera ., AG k. Suedisë, cituar më lart, Gani, cituar më lart, § 48, dhe Sandru, cituar më lart, § 67). Gjykata ka gjetur në këtë kontekst se kur autoritetet hetuese kishin marrë tashmë pamjen në fazën e hetimit se dëshmitari nuk do të dëgjohej në gjyq, ishte e domosdoshme për të dhënë mbrojtjes një mundësi të bërit të pyetjeve gjatë hetimi paraprak viktimave të sulmit. (shih Rosin, cituar më lart, §§ 57 et seq., në mënyrë të veçantë §§ 57 dhe 60, dhe Vronchenko, cituar më lart, §§ 61 dhe 63,të dyja këto çështje kanë të bëjnë me mungesën në gjykim të një viktime të vogël preh e sulmit seksual për qëllim të mbrojtjes së mirëqenies së fëmijës;.. dhe krahasoni Aigner k. Austrisë, asnjë 28328/03, §§ 41-42, 10 maj 2012 dhe Trampevski, cituar më lart, § 45). Seancat të tilla paragjyqësore janë të vendosura në të vërtetë shpesh në mënyrë që të parandalohet ndonjë rrezik që një dëshmitar i rëndësishëm mund të mos jenë në dispozicion për të dhënë dëshmi në gjyq (shih Chmura, cituar më lart, § 51).
131. I pandehuri duhet edhe më tej t’i jepet mundësia për të dhënë versionin e tij të ngjarjeve dhe për të hedhur dyshime mbi besueshmërinë e dëshmitarit në mungesë, duke vënë në dukje ndonjë mospërputhje me deklaratat e dëshmitarëve të tjerë (shih Aigner, cituar më lart, § 43,. DT v Holandës, cituar më lart, § 50; Garofolo, cituar më lart, § 56, dhe Gani, cituar më lart, § 48). Ku identiteti i dëshmitarit është i njohur për mbrojtjen, kjo e fundit është në gjendje të identifikojë dhe hetojë çdo motiv të dëshmitarit që mund të ketë për mashtrim , dhe për këtë arsye mund të kundërshtojë në mënyrë efektive besueshmërinë e dëshmitarit, megjithëse në një masë më të vogël se në një konfrontim të drejtpërdrejtë (shih Tseber, cituar më lart, § 63; Garofolo, cituar më lart, § 56; Sica, cituar më lart, § 73, dhe Brzuszczyński, cituar më lart, § 88).
2. Zbatimi i këtyre parimeve në çështjen në fjalë
(a) nëse ka pasur një arsye të mirë për mospjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjykim
132. Në rastin konkret, Gjykata do të shqyrtojë, së pari, nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitareve të prokurorisë O. dhe P. në gjykim nga perspektiva e gjykatës së shkallës së parë dhe, si rezultat, një arsye të mirë ose justifikim të gjykatës të pranoj deklaratat e paprovuara të dëshmitareve që mungojnë si dëshmi (shih paragrafin 119 më lart).
133. Në përcaktimin nëse Gjykata Rajonale kishte arsye të mira faktike ose ligjore për mos sigurimin e pjesëmarrjes së dëshmitareve në gjykim, Gjykata ,që në fillim vuri re se, ashtu si me të drejtë theksohet nga kërkuesi, se Gjykata Rajonale nuk ka pranuar justifikimin e dëshmitareve si , gjendja e shëndetit apo frikës nga ana e tyre si justifikim për mungesën e tyre në gjyq.
134. Kjo është demonstruar nga fakti se Gjykata Rajonale, me një letër të datës 29 gusht 2007,i kërkoj dëshmitareve që banojnë në Letoni të paraqiten në seancën gjyqësore edhe pse më parë refuzuan të pajtoheshin me ftesat e gjykatës, duke u mbështetur në certifikatat mjekësore që tregonin se ato ishin në një gjendje të paqëndrueshme post-traumatike emocionale dhe psikologjike (shih paragrafët 23-24 më lart). Përveç kësaj, pas anulimit të seancës gjyqësore nga gjykata e Letonisë, para së cilës dëshmitaret ishin mbështetur përsëri në certifikatat mjekësore që tregonin se ata ishin ende duke vuajtur nga çrregullimi post-traumatik, Gjykata Rajonale tregoj në gjykatën letoneze që, sipas standardeve të ligjit penal gjerman të procedurës, dëshmitaret nuk ishin mbështetur mjaftueshëm në refuzimin e tyre për të dëshmuar. Prandaj, Gjykata Rajonale i sugjeroj gjykatës letoneze që gjendjen e tyre shëndetësore dhe aftësia e dëshmitareve për të dëshmuar në gjyq të ekzaminohej nga mjeku publik ose, përndryshe, ato do të detyroheshin që të merrnin pjesë në seancën gjyqësore në Letoni. Gjykata letoneze nuk u përgjigj për këto sugjerime (shih paragrafët 26 27 më lart).
135. Vetëm pas këtyre përpjekjeve të kota për të dëgjuar dëshmitaret u provua nga Gjykata Rajonale se ka pasur pengesa të pakapërcyeshme për dëgjimin e dëshmitareve në të ardhmen e afërt. Gjykata Rajonale, duke u mbështetur në nenin 251 §§ 1 (2) dhe 2 (1) të Kodit të Procedurës Penale, për këtë arsye ka pranuar të dhënat e provave të dëshmitareve në fazën e hetimit si provë në procedurë (shih paragrafin 28 më lart) . Arsyeja për këtë masë nga Gjykata Rajonale ishte paarritshmëria e dëshmitareve nga gjykata, e cila nuk kishte fuqinë për ti detyruar ato për të dalë në gjyq (që është, një terren procedural apo juridik), dhe jo gjendja e tyre shëndetësore apo frika nga ana e tyre (a terreni përmbajtësor apo faktik).
136. Siç kërkohet në rastet që kanë të bëjnë me mungesën e dëshmitarëve të prokurorisë për shkak të paarritshmërisë, Gjykata duhet të shqyrtojë nëse gjykata ka bërë të gjitha përpjekjet e arsyeshme për të siguruar pjesëmarrjen e dëshmitareve (shih paragrafin 120 më lart). Ajo vë në dukje në këtë drejtim që Gjykata Rajonale ndërmori hapa të konsiderueshme pozitive për të mundësuar mbrojtjen, vetë gjykata dhe prokuroria për të shqyrtuar dëshmitaret O. dhe P.
137. Gjykata Rajonale, ka shqyrtuar në mënyrë kritike arsyet e dhëna nga çdo dëshmitar për refuzimin për të dëshmuar në gjyq në Gjermani, siç është përcaktuar në certifikatat mjekësore të paraqitura nga ana e tyre, dhe që, siç tregohet më lart, konsiderohen këto arsye të mjaftueshme për të justifikuar mospjesëmarrjen e tyre ,duke i kontaktuar dëshmitaret në mënyrë individuale, duke u ofruar atyre mundësi të ndryshme për të dëshmuar në gjyq, të cilat dëshmitaret nuk ranë dakord.
138. Gjykata Rajonale atëherë kërkoj ndihmë juridike ndërkombëtare dhe kërkoi që dëshmitaret të thirren duke u paraqitur para një gjykate të Letonisë në mënyrë që trupi gjykues i Gjykatës Rajonale ti shqyrtoj ato nëpërmjet një lidhje me video dhe për të mundësuar mbrojtjen për ripyetjen e tyre. Megjithatë, seanca është anuluar nga gjykata Letonisë, e cila pranoj refuzimin e dëshmitareve për të dëshmuar në bazë të certifikatave mjekësore që kishin dorëzuar. Gjykata Rajonale, pasi shqyrtoj përsëri, në mënyrë kritike arsyet e dhëna për dëshmitaret pamundësisë për të marrë pjesë në gjykim, siç u përmend më lart, atëherë bëri me dije gjykatën e Letonisë që gjendja shëndetësore e dëshmitareve të ekzaminohej nga mjeku publik ose ato ishin të detyruara për të marrë pjesë në seancën gjyqësore, një sugjerim i cili nuk ka marrë asnjë përgjigje (shih, në detaje, paragrafët 23-27 më lart).
139. Duke pasur parasysh këto elemente Dhoma e Madhe, duke ndarë konkluzionin e saj, në këtë drejtim, konstaton se Gjykata Rajonale bërë të gjitha përpjekjet e arsyeshme brenda kuadrit ligjor ekzistues (shih paragrafët 64 66) për të siguruar praninë e dëshmitareve O. dhe P. ajo nuk kishte asnjë mjet tjetër të arsyeshëm brenda juridiksionit të saj, në territorin e Gjermanisë, për të siguruar pjesëmarrjen në gjyqin e O. dhe P., shtetaset e Letonisë që banojnë në vendin e tyre. Gjykata çmon, në veçanti, se nuk ka asgjë për të treguar se gjykata do të kishte shumë gjasa për të marrë një dëgjim të dëshmitareve, brenda një kohe të arsyeshme, pas negociatave bilaterale me Republikën e Letonisë në nivel politik, siç është propozuar nga aplikanti. Në përputhje me impossibilium nulla est parim obligatio, mungesa e dëshmitarëve në këtë mënyrë nuk i ngarkohet në gjykatës vendase.
140. Prandaj, ka pasur një arsye të mirë, nga perspektiva e gjykatës së shkallës së parë, për mos pjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjykim dhe, si rezultat, për të pranuar deklaratat që kishin bërë në polici dhe hetimin gjykuar në fazën paraprake si dëshmi.
(b) nëse dëshmitë e dëshmitareve në mungesë ë ishte baza e vetme apo vendimtare për dënimin e ankuesit
141. Në përcaktimin e peshës së dëshmive të dhëna nga dëshmitarët në mungesë dhe, në veçanti, nëse dëshmia e dhënë nga ta ishte baza e vetme apo vendimtare për dënimin e ankuesit, Gjykata ka parasysh, në radhë të parë, vlerësimin e të gjykatave të brendshme .Ajo vëren se Gjykata Rajonale konsideron O. dhe P. se kanë qenë dëshmitare kyçe për ndjekjen penale ( "maßgebliche [n] Belastungszeuginnen"), por u mbështet në prova të tjera në dispozicion (shih paragrafët 32 dhe 36 më lart). Gjykata Federale e Drejtësisë, nga ana e saj, në ankimin në apel të ankuesit në pikat e ligjit, bëri një referencë të përgjithshme në arsyetimin e dhënë nga Prokurori i Përgjithshëm Publik Federal para asaj gjykate. Ky i fundit kishte argumentuar se deklaratat e dëshmitareve në fjalë kanë qenë as të vetmet , as baza vendimtare për dënimin e ankuesit se Gjykata Rajonale i kishte bazuar gjetjet e saj në prova të tjera të rëndësishme (shih paragrafin 49 më lart).
142. Gjykata konstaton se gjykatat e brendshme, të cilat nuk kanë marrë parasysh deklaratat e dëshmitareve të O. dhe P.-së si të vetme (që do të thotë, vetëm) prova kundër ankuesit, nuk e tregojnë qartë nëse ata konsiderohen si deklarata të dëshmitareve në pyetje si dëshmi "vendimtare", siç përcaktohet nga Gjykata në vendimin e saj në Al-Khawaja dhe Tahery (e cila në vetvete është dorëzuar pas vendimeve të gjykatave të brendshme në rastin në fjalë), që është, si qenia e një rëndësie të tillë që të jetë e mundshme e të jetë përcaktuese e rezultatit të rastit (shih paragrafin 123 më lart). Klasifikimi i Gjykatës Rajonale të dëshmitareve si "maßgeblich" (e cila, krahas "çelësit ", mund të jenë të përkthyera si "të rëndësishme", "e rëndësishme" ose "vendimtare"), nuk është e qartë në këtë drejtim. Për më tepër, referim i përgjithshëm i Gjykatës Federale të Drejtësisë ndaj arsyetimit të dhënë nga Prokurori i Përgjithshëm Publik Federal mohuar se deklaratat e viktimave ishin baza e vetme apo vendimtare për dënimin e ankuesit (shih paragrafin 49 më lart) nuk mund të kuptohet si duke nënkuptuar se ajo gjykatë miraton çdo argument të bërë nga prokurori.
143. Në bërjen e vlerësimit të vet peshës së provave të dëshmitarëve në dritën e gjetjeve të gjykatave të brendshme, Gjykata duhet të ketë parasysh fuqinë e provave shtesë inkriminuese në dispozicion (shih paragrafin 123 më lart). Ajo vëren se Gjykata Rajonale kishte përpara, në mënyrë të veçantë, provat duke ndjekur më tej në lidhje me veprën penale: deklaratat e bëra nga fqinji i dëshmitareve E. dhe shoqja e tyre L. në gjyq në lidhje me vlerësimin ngjarjes së dhënë të O. dhe P. të datës 3 shkurt 2007; pranimi i vetë aplikuesit gjatë gjykimit se ai kishte qenë në apartamentin e O. dhe P.-së në kohën përkatëse, dhe kishte kërcyer nga ballkoni për të ndjekur P -në.; të dhënat gjeografike dhe regjistrimet e dy bisedave telefonike në celular ndërmjet një nga të bashkakuzuarit dhe aplikuesit në kohën e veprës penale, i cili tregoi se ankuesi kishte qenë i pranishëm në një apartament në skenën e krimit dhe kishte kërcyer nga ballkoni për të ndjekur një prej banoreve që kishte ikur ; të dhënat GPS që tregojnë se makina e një prej të bashkakuzuarave kishte qenë e parkuar në afërsi të banesës së dëshmitareve në kohën përkatëse; dhe, së fundi, provat në lidhje me veprën e kryer në Kassel më 14 tetor 2006 nga aplikuesi dhe një bashkëpunëtori.
144. Gjykata, duke pasur parasysh këto elemente të provave, vuri re se O. dhe P. ishin të vetmet dëshmitare okulare për veprën në fjalë. Provat e tjera në dispozicion të gjykatave ishin vetëm prova thashethemesh apo dëshmi thjesht rrethanore teknike dhe të tjera të cilat nuk ishin bindëse në lidhje me grabitjen dhe plaçkitjen si të tillë. Në funksion të këtyre elementeve, Gjykata konsideron se dëshmia e dëshmitareve në mungesë ishte "vendimtare", që është, vendimtare për dënimin e ankuesit.
(c) nëse ka pasur faktorë të mjaftueshme të kundër balancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat lidhet mbrojtja.
145. Gjykata duhet të përcaktojë më tej, në një hap të tretë, nëse ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundër balancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat lidhet mbrojtja, si pasojë e pranimit të provave vendimtare të dëshmitarëve që mungojnë. Siç tregohet më lart (shih paragrafët 125-131), elementet e mëposhtme janë të rëndësishme në këtë kontekst: qasje të gjykatës së shkallës së parë të provave të paprovuara, disponueshmëria dhe forca e provave të mëtejshme inkriminuese, si dhe masat procedurale të ndërmarra për të kompensuar mungesën e mundësive të drejtpërdrejta në pyetje të dëshmitareve në gjykim.
(i) qasja e gjykatës së shkallës së parë të provave të paprovuara
146. Në lidhje me trajtimin e dëshmive të dëshmitareve në mungesë O. dhe P. të gjykatave të brendshme, Gjykata vëren se Gjykata Rajonale i trajtoj provat me kujdes. Ajo vuri në dukje shprehimisht në vendimin e saj se ajo kishte qenë e detyruar për të ushtruar kujdes të veçantë për të vlerësuar besueshmërinë e dëshmitareve, si as mbrojtja as gjykata nuk kishte qenë në gjendje për të vënë në pikëpyetje dhe për të vëzhguar sjelljen e dëshmitareve në gjyq.
147. Gjykata vëren në këtë kontekst se Gjykata Rajonale nuk ishte në gjendje për të parë, në gjyq, një video incizim të dëgjimit të dëshmitarit para gjykatësit hetues, nuk ka regjistrim të tillë që është bërë. Ajo vë në dukje se gjykatat në gjyq në sisteme të ndryshme ligjore kanë burime për këtë mundësi (krahasuar shembujt në paragrafin 127 më lart), e cila i lejon ato, si dhe mbrojtjes dhe prokurorisë, për të vëzhguar sjelljen e një dëshmitari në pyetje dhe për të formuar një përshtypje më të qartë të besueshmërisë së dëshmitarit.
148. Gjykata Rajonale, në vendimin e saj të arsyetuar plotësisht, bëri të qartë se ajo ishte në dijeni të vlerës së reduktuar të provave të paprovuara të deklaratave të dëshmitareve. Ajo krahasoj përmbajtjen e deklaratave të përsëritura të bëra nga të dyja O. dhe P. në fazën e hetimit dhe ka gjetur se dëshmitaret kishin dhënë përshkrime të hollësishme dhe koherente për rrethanat e veprës. Gjykata konsideroi se kontradiktat vogla në deklaratat e dëshmitareve mund të shpjegohen me shqetësimin e tyre për të mos zbuluar aktivitetet e tyre profesionale për autoritetet. Ajo më tej ka vërejtur se paaftësia e dëshmitareve për të identifikuar aplikantin treguan se nuk kishin dëshmuar me qëllim inkriminimin e tij.
149. Gjykata vëren më tej se Gjykata Rajonale, në vlerësimin e besueshmërisë së dëshmitareve, iu drejtua edhe aspekteve të ndryshme të sjelljes së tyre në lidhje me deklaratat e tyre. Ajo mori parasysh faktin se dëshmitaret nuk e kishin raportuar veprën në polici menjëherë dhe se ato kishin dështuar për të marrë pjesë në gjykim, pa një justifikim të duhur. Ato konsiderohen se kanë pasur shpjegime për këtë sjellje - dmth frika e përballjes me probleme me policinë ose e akteve të hakmarrjes nga ana e autorëve të dëshmitareve, dhe shqetësimi i tyre për të kujtuar dhe marrja në pyetje në lidhje me veprën penale - të cilat nuk ndikojnë në kredibilitetin e tyre .
150. Duke pasur parasysh sa më sipër, Gjykata çmon se Gjykata Rajonale shqyrtoi besueshmërinë e dëshmitareve në mungesë dhe besueshmërinë e deklaratave të tyre në mënyrë të kujdesshme. Ajo vë në dukje në këtë kontekst se detyra e saj e rishikimit të provave të paprovuara të paraqitura gjykatës është lehtësuar nga fakti që Gjykata Rajonale, siç është zakonisht në një sistem kontinental-ligjor , i dha arsyet për vlerësimin e provave para saj.
(ii) Disponueshmëria dhe forca e dëshmive të tjera inkriminuese
151. Gjykata vëren më tej se Gjykata Rajonale, siç tregohet më lart (shih paragrafët 143-44), kishte përpara disa inkriminuesë në fjalë dhe provat indirekte mbështeteshin në deklaratat e dëshmitareve të bëra nga O. dhe P.
(iii) masat procedurale për qëllim kompensimin për mungesën e mundësive për të ripyetur dëshmitaret në gjyq në në mënyrë të drejtpërdrejtë.
152. Gjykata vëren se kërkuesi ka pasur mundësi për të dhënë versionin e tij të ngjarjeve të datës më 3 shkurt 2007 - një mundësi për të cilën ai e zotëronte vetë - dhe për të hedhur dyshime mbi besueshmërinë e dëshmitareve, identiteti i të cilave kishte qenë i njohur për atë, edhe ripyetjes së dëshmitarëve të tjerë duke dhënë dëshmi me gojë në gjyqin e tij.
153. Gjykata vëren, megjithatë, se ankuesi nuk kishte mundësi të bëj pyetje dëshmitareve O. dhe P. në mënyrë të tërthortë, për shembull në formë të shkruar. Për më tepër, as vetë aplikanti as avokati i tij nuk iu është dhënë mundësia në fazën e hetimit të marrë në pyetje ato si dëshmitare.
154. Gjykata vëren në këtë kontekst se palët nuk u pajtuan nëse është apo jo refuzuar caktimi i mbrojtësit për aplikantin dhe për të lejuar mbrojtësin për të marrë pjesë në dëgjimin e dëshmitareve para gjykatësit hetues është në pajtueshmëri me ligjin vendas. Gjykata konsideron se nuk është e nevojshme për qëllimet e procedimit që mbrojtësi të ishte i pranishëm për të për të marrë një qëndrim përfundimtar për këtë pyetje. Ajo përsërit se në shqyrtimin e pajtueshmërisë me nenin 6 të Konventës, nuk është funksioni i saj për të përcaktuar nëse gjykatat vendase kanë vepruar në përputhje me ligjin vendas (të krahasuar Schenk k. Zvicrës, më 12 korrik 1988, § 45, seria A nr 140..; Jalloh k. Gjermanisë [GC], nr. 54810/00, § 94, KEDNJ 2006- IX;.... dhe Heglas k. Republikës Çeke, nr. 5935/02, § 84, më 1 mars 2007), por për të vlerësuar drejtësinë e përgjithshëm të gjykimi në rrethanat e veçanta të rastit, duke përfshirë edhe mënyrën në të cilën janë marrë provat (krahasoni paragrafin 101 më lart).
155. Gjykata çmon se në rastin konkret është e mjaftueshme që ajo të vihet në dukje se, sipas dispozitave të ligjit gjerman, autoritetet e prokurorisë mund të ketë caktuar një avokat për kërkuesin (neni 141 § 3 të Kodit të Procedurës Penale, të lexuar në lidhje me nenin 140 § 1). Se avokati do të kishte të drejtë të jetë i pranishëm në seancën e dëshmitarit para gjykatësit hetues dhe, si rregull, do të duhej të njoftohet prej saj (neni 168c §§ 2 dhe 5 të Kodit të Procedurës Penale). Megjithatë, këto masa mbrojtëse procedurale, të cilat kanë ekzistuar në Kodin e Procedurës Penale duke u përforcuar nga interpretimi i tyre nga ana e Gjykatës Federale të Drejtësisë (shih paragrafët 58-59 më sipër), nuk janë përdorur në rastin e aplikantit.
156. Gjykata do të theksoj se, ndërkohë që neni 6 § 3 (d) i Konventës ka të bëjë me marrjen në pyetje të dëshmitareve të prokurorisë në gjykimin e vetë, mënyra në të cilën janë marrë në pyetje dëshmitaret e prokurorisë në fazën e hetimit paraprak arrin një rëndësi të madhe për të, dhe ka të ngjarë që paragjykimi, drejtësia e vetë gjykimit ku dëshmitarët kyç nuk mund të dëgjohen nga gjykata dhe provat që merren në fazën e hetimit për këtë arsyeja janë përdorur direkt në gjyq (krahasoni paragrafin 104 më lart).
157. Në rrethana të tilla, është e rëndësishme për përcaktimin e drejtësisë së gjykimit në tërësi që të përcaktohet nëse autoritetet, në kohën e dëgjimit të dëshmitareve në fazën e hetimit, vazhdonin me supozimin se dëshmitaret nuk do të dëgjoheshin në gjyq. Kur organet hetimore ishin të mendimit të arsyeshëm se dëshmitari në fjalë nuk do të shqyrtohet në seancën e gjykatës, kjo është thelbësore për mbrojtjen që u është dhënë një mundësi për të bërë pyetje dëshmitarit në fazën e hetimit (krahasoni edhe Vronchenko , cituar më lart, §§ 60 etj., dhe Rosin, cituar më lart, §§ 57 etj., ku viktimat e mitur të veprës seksuale ishin premtuar në fazën e hetimit se nuk do të kërkoheshin pyetje në lidhje me veprën penale për çdo raste të tjera).
158. Gjykata vëren në këtë drejtim se kërkuesi kishte sfiduar gjetjet e Gjykatës Rajonale se mungesa e dëshmitareve në gjyq nuk kishte qenë e parashikueshme. Ai pajtohet me aplikantin se dëshmitaret janë dëgjuar nga gjykatësi hetues, sepse, në funksion të kthimit të afërt të dëshmitareve në Letoni, autoritetet e prokurorisë e konsiderojnë se ekziston rreziku i dhënies së dëshmive të tyre të humbura. Kjo tregohet nga arsyetimi i kërkesës së tyre të prokurorisë ndaj gjyqtarit hetues për të dëgjuar O. dhe P. në mënyrë marrjen e një deklarate të vërtetë e cila mund të përdoret në gjyq të mëvonshëm (shih paragrafin 20 më lart). Gjykata vëren në këtë kontekst se në bazë të nenit 251 § 1 të Kodit të Procedurës Penale, të dhënat e kontrollit me shkrim të mëparshëm të një dëshmitari nga gjykatësi hetues mund të lexohen jashtë gjyqit në kushte më pak të rrepta se sa të dhënat e një shqyrtimi të dëshmitarëve nga policia (Neni 251 § 2 të Kodit të Procedurës Penale, shih paragrafin 61 më lart).
159. Gjykata vëren se në rastin në fjalë autoritetet ishin në dijeni se dëshmitaret O. dhe P. nuk kanë ngritur padi kundër autorëve menjëherë nga frika e problemeve me policinë dhe aktet e hakmarrjes nga ana e autorëve, se ato ishin duke qëndruar në Gjermani vetëm përkohësisht, ndërsa familjet e tyre kanë mbetur në Letoni dhe që kishin shpjeguar se ato dëshironin të ktheheshin në vendin e tyre sa më shpejt të ishte e mundur. Në këto rrethana, vlerësimi i autoriteteve të Prokurorisë se ajo mund të mos jetë e mundur për të dëgjuar provat nga ato dëshmitare në një gjyq të mëvonshëm kundër kërkuesit në Gjermani me të vërtetë duket të jenë bindëse.
160. Pavarësisht nga kjo, autoritetet e prokurorisë nuk i kanë dhënë kërkuesit një mundësi - që mund ti jepet sipas dispozitave të ligjit të brendshëm – të mund të marrë në pyetje dëshmitaret O. dhe P. në fazën e hetimit nga një avokat i caktuar që do të përfaqësojë atë. Duke vazhduar në këtë mënyrë, ata morën rrezikun e afërt, i cili më pas u materializua , se as i pandehuri dhe as avokati i tij nuk do të ishin në gjendje për të vënë në pikëpyetje thëniet e O. dhe P. në çdo fazë të procedimit (krahaso, për rëndësinë e pranisë së avokatit , dëgjimin e dëshmitarëve të prokurorisë nga ana e gjykatësit hetues, Hummer, cituar më lart, §§ 43 dhe 48).
(iv) Vlerësimi i drejtësisë së përgjithshme të gjyqit
161. Në vlerësimin e drejtësisë së përgjithshme të gjykimit të gjykatës , ajo do të ketë parasysh faktorët e kundër balancimin në dispozicion, të shikuara në tërësinë e tyre në dritën e gjetjeve të saj që vërtetojnë se dëshmitë e dhënë nga O. dhe P. ishin "vendimtare" për dënimin e aplikantit (shih paragrafin 144 më lart).
162. Gjykata vëren se në seancën gjyqësore kishte përpara disa prova shtesë inkriminuese lidhur me veprën e të cilit kërkuesi ishte shpallur fajtor. Megjithatë, Gjykata vëren se është e vështirë që të jenë marrë masa procedurale për të kompensuar mungesën e mundësisë për të ri pyetur drejtpërdrejt dëshmitaret në gjyq. Sipas mendimit të Gjykatës, mundësia e dhënies së të pandehurit që të ketë një dëshmitar kyç të prokurorisë në pyetje të paktën gjatë fazës së procedurës paraprake përmes avokatit të tij përbën një mbrojtje të rëndësishme procedurale për sigurimin e të drejtave të të akuzuarit dhe mbrojtjes së tij, mungesa e të cilit peshon shumë në bilancin e shqyrtimit të drejtësisë së përgjithshme të procedurës sipas nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d).
163. Është e vërtetë se gjykata ka vlerësuar besueshmërinë e dëshmitareve në mungesë dhe besueshmërinë e deklaratave të tyre në një mënyrë të kujdesshme, duke u përpjekur për të kompensuar mungesën e marrjes në pyetje të dëshmitareve, dhe se ankuesi kishte mundësi për të dhënë versionin e tij të ngjarjeve në Göttingen. Megjithatë, duke pasur parasysh rëndësinë e deklaratave të dëshmitarëve okularë vetëm për veprën për të cilën ai është dënuar, masat e marra të kundërbalancimit ishin të pamjaftueshme për të lejuar një vlerësim të drejtë dhe të duhur të besueshmërisë së provave të paprovuara.
164. Gjykata konsideron se, në këto rrethana, mungesa e një mundësie për aplikantin për të shqyrtuar dëshmitaret O. dhe P. në çdo fazë të procedimit e bëjnë gjykimin e çështjes tërësisht të padrejtë.
165. Prandaj, ka pasur një shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës.
II. ZBATIMI I NENIT 41 TË KONVENTËS
166. Neni 41 i Konventës parashikon:
“Kur Gjykata konstaton se ka pasur një shkelje të Konventës ose të protokolleve të saj, dhe nëse e drejta e brendshme e Palës së Lartë Kontraktuese mundëson vetëm bërjen e ndreqjes së pjesshme, Gjykata, nëse është e nevojshme, i akordon shpërblim të drejtë palës dëmtuese”
167. Ankuesi nuk pati ndonjë pretendim për shpërblim të drejtë në vëzhgimet e tij të datës 25 qershor 2013, në përgjigje të vëzhgimeve të Qeverisë para Dhomës. Ai pretendoj 30,000 euro kompensim dhe 10,000 euro për kostot dhe shpenzimet, si në formën e aplikimit dhe në seancën dëgjimore para Dhomës së Madhe, pa dhënë ndonjë hollësi të mëtejshme ose prova të dokumentuara.
168. Qeveria nuk ka komentuar mbi çështjen e shpërblimit të drejtë në procedurat para Gjykatës.
169. Sipas rregullës 60 § 2 të Rregullores së Gjykatës aplikanti duhet të paraqesë të dhëna të specifikuara në të gjithë kërkesën , së bashku me dokumentet përkatëse, brenda afatit kohor të caktuar për paraqitjen e vëzhgimeve të aplikantit mbi meritat. Nëse aplikuesi nuk vepron në përputhje me këto kërkesa, gjykata mund të refuzojë kërkesën në tërësi ose pjesërisht (Rregullat 60 § 3 dhe 71). Në letrën e tij të datës 15 Maj 2013 Gjykata tërhoqi vëmendjen e aplikantit për faktin se këto kërkesa zbatohen edhe në qoftë se ai i kishte treguar dëshirat e tij për shpërblim të drejtë në një fazë më të hershme të procedurës.
170. Gjykata vëren se kërkuesi nuk arriti të paraqesë ndonjë pretendim, së bashku me dokumentet përkatëse, brenda afatit kohor të caktuar për to në procedurën para Dhomës. Aplikanti, i cili kishte dhënë ndihmë ligjore në procedurën para Gjykatës, po ashtu nuk ka paraqitur kërkesa të reja, së bashku me dokumentet e kërkuara mbështetëse, në lidhje me kostot shtesë dhe shpenzimet e bëra në procedurat para Dhomës së Madhe. Gjykata, duke pasur parasysh Rregullën 60, për këtë arsye nuk dha asnjë çmim në bazë të nenit 41 të Konventës.
PËR KËTO ARSYE, GJYKATA
1. Mban qendrimin, me nëntë vota me tetë, se ka pasur shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës;
2. Rrëzon, unanimisht, pretendimin e ankuesit për shpërblim të drejtë.
Bërë në anglisht dhe frëngjisht, dhe do të dërgohet në një seancë publike në të Ndërtesën e tё Drejtave tё Njeriut, Strasburg, më 15 dhjetor 2015.
Lawrence Early Dean Spielmann
Këshilltar Juridik Kryetar
Në përputhje me nenin 45 § 2 të Konventës dhe Rregullën 74 § 2 të Rregullores së Gjykatës, opinionet e mëposhtme të veçanta i janë bashkëngjitur këtij vendimi:
(a) Mendimi i përbashkët i veçantë i Gjyqtarëve Spielmann, Karakas Sajo dhe Keller;
(b) Mendimi i përbashkët mospajtues i Gjyqtarëve Hirvelä, Popović, Pardalos, Nußberger, Mahoney dhe Kūris
(c) Opinion mospajtues i Gjyqtarit Kjølbro.
D.S.
T.L.E.
OPINION I PËRBASHKËT ALTERNATIV I GJYQTARËVE SPIELMANN, KARAKAŞ, SAJÓ AND KELLER.
1. Ne jemi dakord me pikëpamjen e shumicës për sa i përket shkeljeve të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës. Megjithatë, ne kemi disa shqetësime se qartësimi i shumicës i aktgjykimit të dhënë në El-Khawaja dhe Tahery k. Mbretërisë së Bashkuar ([GC], nr. 26766/05 dhe 22228/06, ECHR 2011) do të rezultojë në dobësimin e rolit themelor të të drejtave të mbrojtjes.
2. Ne duhet së pari të shpjegojmë shqetësimet tona sa i përket qasjes së re të aplikimit të testit të trefishtë të zhvilluar nga Gjykata në Al-Khawaja dhe Tahery (I), para se të theksojmë disa pika të rëndësishme që kanë të bëjnë me zbatimin e këtyre parimeve në rastin në dore (II).
I. Sqarimi i "sundimit të vetëm apo vendimtarë"
3. Çështja thelbësore e rastit aktual është shkalla në të cilën gjykata mund të zbatojë kriteret e qasjes së tre hapave në një mënyrë të ndryshme, dhe nëse nga fakti se nuk ka arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit do të çonin automatikisht në shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) ose nëse ende hapat e tjera duhet të shqyrtohen.
4. Gjykata, së pari e bëri të qartë se mungesa e një arsye të mirë për mungesë të dëshmitarit gjatë shqyrtimit gjyqësor nuk rezulton automatikisht në një shkelje të nenit 6 § 1 të Konventës (shih paragrafin 113 të aktgjykimit). Së dyti, ai shqyrtoi nëse, në rastet kur mbetet e paqartë nëse dëshmitë e dhëna nga ky dëshmitar ishin baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të akuzuarit, ajo ende ka për të vlerësuar faktorët e kundërbalancimit. Gjykata gjithashtu iu përgjigj kësaj pyetje në mënyrë pozitive, duke konstatuar se vlerësimi i tillë ishte i nevojshëm për të konstatuar ndershmërinë e përgjithshme të procedurës (shih paragrafin 116 të aktgjykimit). Ajo mori qëndrimin se të gjitha tre hapat janë të ndërlidhura dhe se drejtësia e procedurës duhet të matet në dritën e të gjitha kritereve (shih paragrafin 118 të aktgjykimit).
5. Ne pjesërisht pajtohemi me këtë sqarim. Ne nisemi nga supozimi se qëllimi i testit të trefishtë në Al-Khawaja dhe Tahery ishte që të jepte substancë në provën e përgjithshme të ndershmërisë në situatën në të cilën i akuzuari nuk mund të përballet me dëshmitaret vetë por deklaratat e dëshmitareve janë përdorur ende si prova inkriminuese .
6. Ne i kuptojmë tre hapat e përshkruara në Al-Khawaja dhe Tahery si të pavarura - edhe pse të lidhura - si hapa. Ne do të kishim preferuar që Gjykata të deklaronte se mungesa e pajustifikuar e dëshmitarit përbën një shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës, edhe nëse deklarata e tij nuk ka qenë baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të akuzuarit , në qoftë se ajo ishte e rëndësishme për gjyqin. Me fjalë të tjera, në qoftë se autoritetet kombëtare dështojnë të japin arsye të mira për mungesë të dëshmitarit, Gjykata nuk ka nevojë të shqyrtojë hapin e dytë dhe të tretë të testit të Al-Khawaja dhe Tahery. Kjo qasje është zbatuar nga Gjykata në rastet e Gabrielyan k. Armenisë (nr. 8088/05, §§ 77, 84, 10 prill 2012), Rudnichenko v. Ukrainës (nr. 2775/07, §§ 105- 110, 11 korrik 2013), Nikolitsas k. Greqisë (nr. 63117/09, § 35, 3 korrik 2014) dhe Karpyuk dhe të tjerët k. Ukrainës (nr. 305832/04 dhe 32152/04, § 108, 6 tetor 2015 ende nuk është i formës së prerë në kohën e shkrimit). Për shembull, në Rudnichenko k. Ukrainës, Gjykata konstatoi shkelje të bazuar vetëm në hapin e parë dhe që shpreh në mënyrë të qartë: "Konsideratat e mësipërme janë të mjaftueshme për ta bërë Gjykatën në që të dalë në përfundimin se nuk ka pasur arsye, për të patur arsye të mira, për kufizimin e të drejtës së ankuesit për të marrë në pyetje dëshmitaret ... në këto rrethana, Gjykata nuk e konsideron të nevojshme për të vazhduar me pjesën e dytë të testit ... "(§ 109, në të njëjtën mënyrë, shih, për shembull, , Suldin k. Rusisë, nr. 20077/04, § 58, 16 tetor 2014).
Në raste të tjera qasja duket më pak e qartë, por ka pasur të paktën një tendencë drejt gjetjes së mungesës së pajustifikuar të dëshmitarit kryesor që përbën një shkelje të Konventës (shih Khodorkovskiy dhe Lebedev k. Rusisë, nr. 11082/06 dhe 13772 / 05, § 715, 25 korrik 2013, dhe Cevat Soysal k. Turqisë, nr. 17362/03, §§ 77-78, 23 shtator 2014).
7. Na vjen keq që shumica në këtë rast vazhdon për të provuar hapat e tjerë edhe mungon një arsye e mirë për mosparaqitjen e dëshmitareve. Sipas mendimit tonë, mbrojtja duhet të ketë mundësinë për të apeluar ndaj dëshmisë së dëshmitareve që është i një rëndësie të gjykimit. Nëse gjykatat kombëtare nuk mund të përparojnë "arsyes së mirë" për mungesën e një dëshmitari, atëherë nuk ka pasur shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës. Jo vetëm për arsye logjike, por edhe në interes të efikasitetit të punës së Gjykatës dhe ekonomisë procedurale, ne do të zgjedhim për të gjetur shkelje në këtë fazë të hershme të gjykimit në rrethana të tilla.
8. Përveç sa më sipër, ne e konsiderojmë një vërejtje të mëtejshme të nevojshme. Qasja e Gjykatës (shih paragrafët 123 dhe 124 të vendimit) zvogëlon rëndësinë e hapit të dytë të testit të trefishtë (nëse provat ishin " të vetme apo vendimtare"). Gjykatat kombëtare në realitet do të shmangin karakterizimin e një deklarate në fjalë si "e vetme apo vendimtare". Rasti në fjalë është një shembull i mirë për këtë problem. Gjykatat kombëtare karakterizohen nga deklaratat e dëshmitareve O. dhe P. si "massgeblich", që do të thotë vendimtare, duke identifikuar O. dhe P. si dëshmitare kyç. Në këtë drejtim është e rëndësishme që Gjykata të shikojë përtej formulimit të karakterizimit të gjykatës kombëtare, në dritën e hapit të dytë (siç bëhet në paragrafët 143 dhe 144 i vendimit). Përndryshe, kjo qasje do të çojë në fakt në një provë dy fazat, në të cilat ajo është vetëm e nevojshme për të shqyrtuar nëse ka pasur arsye të mira për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit dhe faktorëve të mjaftueshëm të kundërbalancimit.
9. Së fundi, ne jemi dakord se Gjykata duhet të shqyrtojë me kujdes nëse organet kombëtare aplikojnë masa të mjaftueshme të kundërbalancuar (shih paragrafët 125 dhe etj.).
II. Zbatimi i këtyre parimeve në rastin konkret
10. Në rastin konkret, Gjykata së pari shqyrtoi nëse ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. në gjykim. Ajo vazhdoi për të përcaktuar nëse dëshmia e dhënë nga këto dy dëshmitare të kishte qenë e vetme apo vendimtare për dënimin penal të të pandehurit nga ana e gjykatave të brendshme. Pasi iu përgjigj këtyre pyetjeve në mënyrë pozitive, atëherë Gjykata shqyrtoi faktorë të ndryshëm të kundërbalancimit , duke përfunduar me një vlerësim të drejtësisë së përgjithshme të gjykimit.
11. Ne pajtohemi me konstatimin e shumicës në paragrafin 140 se nuk kishte arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitareve O. dhe P. Ajo është e panevojshme për të përcaktuar në këtë fazë nëse këto arsye ishin të mjaftueshme. Në çdo rast, gjykata ka bërë të gjitha përpjekjet e arsyeshme për të siguruar paraqitjen e dëshmitareve në gjykim.
12. Ne plotësisht pajtohemi për konstatimin e Gjykatës në paragrafin 144. Ne do të donim të theksonim se e vërteta është se O. dhe P. ishin të vetmet dëshmitare okulare të ngjarjeve relevante të mjaftuara për Gjykatën që të shohin dëshmitë e tyre si "vendimtare" (shih gjithashtu paragrafin 8 më lart në lidhje me këtë).
13. Para shqyrtimit të pjesës së fundit të Al-Khawaja dhe Tahery provë (faktorët e kundërbalancimit), një vërejtje paraprake është e nevojshme. Ka një tendencë të kohëve të fundit në nivel kombëtar për të kaluar masat procedurale të cilat i përkasin fazës së gjykimit përpara se fazës së hetimit; procedurat kundër kërkuesit në rastin në fjalë janë një shembull i mirë i kësaj tendence. Kur Gjykata e gjen veten të konfrontuar me një ndryshim të tillë, ne shohim dy reagime të ndryshme të mundshme. Nga njëra anë, Gjykata mund të gjej sa duhet se duke i çuar hapat procedural përpara në fazën e hetimit është plotësisht në përputhje me Konventën. Kjo nuk është qasja që Gjykata ka miratuar. Nga ana tjetër, gjykata mund të lejojë masa të tilla procedurale që duhet të merren sa më shpejt në fazën e hetimit. Megjithatë, nëse Gjykata e konsideron këtë zhvendosje të masave procedurale në fazën e hetimit të jetë në përputhje me Konventën, ajo duhet të bëjë në mënyrë të pagabueshme të qartë se garancitë përkatëse procedurale duhet të respektohen me rigorozitet. Përndryshe, e drejta për t’u përballur me një dëshmitar në fazën e gjykimit do të jetë dëmtuar seriozisht. Në rastin e Salduz k. Turqisë ([GC], nr. 36391/02, § 54, ECHR 2008), kjo gjykatë tashmë theksoi "rëndësinë e fazës së hetimit për përgatitjen e procedurës penale, pasi provat e marra gjatë kësaj fazë përcaktuan kornizën në të cilën shkelja e ngarkuar do të konsiderohet në gjyq ... ".
14. Duke qenë kështu, ne shohim disa vështirësi në rastin në fjalë. Ligji gjerman parashikon dy masa mbrojtëse për situatën në dorë. Sipas nenit 168c § 2 të Kodit të Procedurës Penale, i akuzuari (ose avokati i tij) është lejuar që të jetë i pranishëm, nëse dëshmitari është marrë në pyetje nga një gjykatës në fazën paraprake. Në raste të veçanta të akuzuarit mund të përjashtohen në qoftë se prania e tij do të rrezikonte rezultatin ose qëllimin e marrjes në pyetje, në mënyrë të veçantë në qoftë se ajo është e arsyeshme që të kemi frikë se dëshmitari nuk do të thotë të vërtetën në prani të të akuzuarit (neni 168c § 2 KPP). Ne kemi dyshime nëse përjashtimi i të akuzuarit në rastin në fjalë ishte në përputhje me kërkesat e nenit 168c § 2 të kodit të Procedurës Penale .I akuzuari dhe dëshmitari tashmë e njihnin njëri-tjetrin. Në këtë drejtim, rasti mund të dallohet nga rastet e Pesukic k. Zvicrës (nr. 25088/07, 6 dhjetor 2012), në të cilën zbulimi i identitetit të dëshmitarit ishte në rrezik. Megjithatë, në qoftë se i akuzuari është i përjashtuar, avokati i tij mbrojtës ka të drejtë të jetë i pranishëm.
15. Mbrojtësi i dytë duhet të konsiderohet në dritën e parë. Sipas nenit 141 § 3 KPP-së, prokurori mund të sigurojë mbrojtësin për të ndihmuar të akuzuarit gjatë fazës së procedurës paraprake. Pavarësisht nga pasiguria në lidhje me interpretimin e saktë të kësaj dispozite (shih paragrafët 58 dhe etj. Dhe paragrafi 154 i vendimit), autoritetet kombëtare dështuan të japin arsyet se pse standardi i nenit 141c KPP nuk zbatohet për kërkuesit në rastin konkret .
16. Në dritën e rrethanave të veçanta të çështjes në fjalë, mos zbatimi i të dy masave mbrojtëse të parashikuara në legjislacionin e brendshëm duhet të shihet si një mangësi serioze në procedurën paraprake. Nëse këto masa mbrojtëse nuk janë zbatuar në mënyrë rigoroze në fazat e hershme të hetimeve, të drejtat e garantuara nga neni 6 § 3 (d) i Konventës gjatë fazës së gjykimit mund të humbasin rëndësinë e tyre.
III. Përfundim
17. Në qoftë se Dhoma e Madhe e lejon një vlerësim të përgjithshëm të paanësisë së procedurës që do të kryhet në mungesë të arsyeve të mira për mos vijimin e dëshmitarit, e drejta e përballjes me dëshmitarët do të jetë shumë e dobët. Ne jemi dakord që në kuadër të testit të trefishtë duhet të ketë një shkallë të fleksibilitetit. Megjithatë, një qasje pa kushte të çon në provim përfundimtar të përgjithshëm të paanësisë së procedurës do t’i jepte shumë liri veprimi për autoritetet kombëtare. Kjo kërkesë e provimit tre-hapash do të thotë se nuk ka pasur nevojë për hapat e ndryshme për sa kohë që u përmbush testi i përgjithshëm i paanësisë.
18. Qasje tepër e kujdesshme e Gjykatës është gjithashtu e dukshme në paragrafin 118. Megjithëse rendi i tre pyetje është me vend në parim, shumica deklaroi se "mund ... të jetë e përshtatshme, në një çështje të caktuar, për të shqyrtuar hapat në një mënyrë të ndryshme. "Ne nuk jemi të bindur se gjykata ka dhënë udhëzime të qarta për autoritetet kombëtare për zbatimin e duhur të testit të Al-Khawaja dhe Tahery.
19. Ne kemi një frikë të arsyeshme se qartësimi dhënë nga Gjykata në këtë rast (i cili do të njihet si " Schatschaschwili test " në të ardhmen), mund të përmblidhen në një fjali të vetme: ishin procedurat të gjitha të drejta ? Ky test i përgjithshëm nuk është, sipas mendimit tonë, një hap në drejtim të forcimit të të drejtave të garantuara me nenin 6 (3) (d) të Konventës.
MENDIMI I PËRBASHKËT MOSPAJTUES I GJYQTARËVE HIRVELÄ, POPOVIĆ, PARDALOS, NUSSBERGER, MAHONEY AND KŪRIS
1. Na vjen keq që ne nuk jemi në gjendje që të biem dakord me pikëpamjet e shumicës se të drejtat e ankuesit sipas nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) të Konventës janë shkelur në rastin në fjalë.
A. Lidhur me përsëritjet e parimeve përkatëse.
2. Ne duhet të bëjmë të qartë që në fillim se dallimi ynë i opinionit me shumicën e Dhomës së Madhe nuk ka lidhje me përsëritjen e parimeve të përgjithshme të rëndësishme për çështjen, për të cilën ne jemi në përputhje të plotë me shumicën.
3. Sipas mendimit tonë, vendimi i Dhomës së Madhe në rastin në fjalë konfirmon parimet të cilat Gjykata i përcakton në vendimin e saj të datës 15 Dhjetor 2011 në rastin e Al-Khawaja dhe Tahery k. Mbretërisë së Bashkuar ([GC], nr. 26766 / 05 dhe 22228/06, ECHR 2011). Ajo më tej sqaron marrëdhënien mes të tre shkallëve të testit Al-Khawaja për shqyrtimin e pajtueshmërisë me nenin 6 §§ 1 dhe 3 (d) të procedurave në të cilën deklarata e bërë nga një dëshmitar i akuzës i cili nuk ishte i pranishëm dhe në pyetjet shqyrtim ishin përdorur si dëshmi.
4. Nevoja për sqarim, e cila ishte bërë e dukshme në post-Al-Khawaja të jurisprudencës së Gjykatës në rastet kur situatat faktike ndryshonin nga ajo në fjalë në Al-Khawaja, kryesisht në në lidhje me tre pikët.
5. Së pari, Dhoma e Madhe sqaroj se mungesa e arsyes të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit të prokurorisë nuk është në vetvete përfundimtare për padrejtësisënë e gjykimit. Ajo është, megjithatë, një faktor shumë i rëndësishëm që do të peshohen në kandar kur vlerësohet drejtësia e përgjithshme në gjykim. Ne pajtohemi me konstatimin e Dhomës së Madhe, në rastin në fjalë se arsyetimi themelor i vendimit të Gjykatës në çështjen Al-Khawaja dhe Tahery, në të cilin ajo u nda nga i ashtuquajturi "rregulli i vetëm apo vendimtarë ", ka qenë që të braktiset një rregull pa dallim dhe të ketë parasysh, në mënyrë tradicionale, drejtësinë e procedurës në tërësi. Ajo do të kishte arritur në krijimin e një rregulli të ri pa dallim nëse një gjykim do të ishte konsideruar konsideruar të jetë i padrejtë për shkak të mungesës së një arsye të mirë të një dëshmitari për mospjesëmarrjen i vetëm, edhe në qoftë se provat e paprovuara nuk ishin as të vetmet dhe as vendimtare dhe ishin ndoshta edhe të parëndësishme për rezultatin e rastit (shih paragrafin 112 të aktgjykimit). Në përputhje me këtë konstatim, një shumicë e madhe e ndjekin rastin Al-Khawaja i cili bëri bëri me të vërtetë që mungesa e arsyes së mirë mos të konsiderohente mungesën e një dëshmitari të prokurorisë të sillte automatikisht shkelje të nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) ( për referencat shih paragrafin 113 të aktgjykimit).
6. Së dyti, ne jemi dakord me shumicën që, duke pasur parasysh se shqetësimi i Gjykatës është të konstatojë nëse procedurat në tërësi ishin të drejta, ajo duhet të shqyrtojë ekzistencën e faktorëve të mjaftueshëm të kundërbalancimit edhe në rastet kur provat e paprovuara të dëshmitarëve nuk ishin as të vetmet as baza vendimtare për dënimin e të pandehurit, por kishin peshë të konsiderueshme (shih paragrafin 116 të aktgjykimit).
7. Së treti, ne në mënyrë të barabartë konsiderojmë se rendi në të cilën tre hapat duhet të shqyrtohen siç përcaktohet në rastin e Al-Khawaja dhe Tahery është, si rregull, përkatës, edhe pse ai mund të jetë i përshtatshëm në rrethana të caktuara largimi nga rregulli (shih paragrafin 118 të aktgjykimit).
8. Së fundi, ne jemi dakord me përmbledhjen e parimeve që lidhen me secilin nga tre shkallët e testit Al-Khawaja në gjykimin aktual (shih paragrafët 119-131 të gjykimit). Këto japin udhëzime, në mënyrë të veçantë, si për të vlerësuar paarritshmërinë e një dëshmitari dhe çfarëdolloj përpjekje është e nevojshme nga autoritetet vendase për të arritur në dëshmi, se si të vlerësohen nëse provat ishin baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të pandehurit dhe se çfarë lloj nga faktorët materialë apo proceduralë të kundërbalancimit mund të shërbejnë për të kompensuar mangësitë në të cilat lidhet mbrojtja si pasojë e pranimit të provave të paprovuara të dëshmitarëve në gjyq.
B. Në lidhje me zbatimin e këtyre parimeve në çështjen në fjalë
9. Ku ne ndalemi në pjesën më të madhe të aplikimit të çështjes, janë parimet përkatëse për çështjen në fjalë. Ne jemi dakord me shumicën që ka gjetur se ka pasur një arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarëve O. dhe P. në gjykim dhe, si rezultat, për të pranuar deklaratat që kishin bërë në polici dhe tek gjyqtari hetues në fazën e parë të hetimeve paraprake dhe me arsyetimin e dhënë për këtë. Ne gjithashtu, mund të pranojmë përfundimin e mazhorancës se dëshmitë e dëshmitareve në mungesë O. dhe P. ishin vendimtare, edhe pse jo të vetme, bazë për dënimin e ankuesit në këtë rast, si O. dhe P. ishin të vetmet dëshmitare okulare për veprën penale në fjalë.
10. Në funksion të këtij konstatimi, ne e konsiderojmë të nevojshme për të shqyrtuar nëse ka pasur faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit për të kompensuar mangësitë në të cilat lidhet mbrojtja . Në kontrast me konstatimin e shumicës, ne kemi marrë parasysh se faktorët e kundërbalancimit ishin të mjaftueshëm në çështjen në fjalë.
11. Sa i përket vlerësimit të faktorëve të ndryshëm të kundërbalancimit të pranishëm, ne pajtohemi me konstatimin e mendimit të shumicës që Gjykata Rajonale shqyrtoj kredibilitetin e dëshmitareve në mungesë dhe rehabilitimin e gjendjes së tyre në mënyrë të kujdesshme dhe kemi parasysh se shqyrtimi i çështjes ka qenë veçanërisht i plotë .
12 Por, në kundërshtim me pjesën më të madhe, ne gjejmë se Gjykata Rajonale e kishte parë dëshminë si shumë të fortë dhe koherente dhe inkriminuese lidhur me veprën penale të grabitjes kombinuar me zhvatje, për të cilat aplikanti është dënuar. Jo vetëm që provat përbëjnë një shpjegim të plotë të ngjarjeve të dhëna nga dy dëshmitarë të tjerë (të afërm të dëshmitareve komshiu i E. dhe shoqja e tyre L.), megjithëse në formën e thashethemeve si prova të vetme. Gjykata,u mbështet gjithashtu , plotësisht nga prova shumë të forta teknike të drejtpërdrejta dhe të besueshme . Këto të fundit të përfshira , në veçanti, të dhënat gjeografike dhe regjistrimet e dy bisedave telefonike celulare provuan se aplikanti kishte qenë i pranishëm në një apartament në skenën e krimit dhe kishte kërcyer nga ballkoni për të ndjekur një nga banoret që kishte ikur. Së fundi, provat në lidhje me veprën e kryer në Kassel më 14 tetor 2006 nga aplikuesi dhe një bashkëpunëtor, lidhur me të cilin të gjithë dëshmitarët dëshmuan në gjyq, lindi ngjashmëri e habitshme me veprën e kryer në Göttingen në lidhje me viktimat e zgjedhura, vendi i veprës dhe mënyra në të cilën autorët e krimit vepruan. Për më tepër, ne nuk mund të mos theksonim se aplikanti vetë pranoi gjatë gjykimit se ai kishte qenë në banesën e dëshmitarëve në kohën përkatëse dhe kishte ndjekur P. kur ajo ishte hedhur nga ballkoni , duke argumentuar se ai e kishte bërë këtë nga frika e problemeve që kishte hasur më parë me prostituta në një rast të ngjashëm në Kassel (shih paragrafin 44 të vendimit).
13. Për sa i përket masave procedurale që kanë për qëllim kompensimin për mungesën e mundësive për të ripyetur drejtpërdrejt dëshmitaret në gjyq, vërejmë se gjykatat e brendshme nuk e konsiderojnë në kundërshtim me nenin 141 § 3 të Kodit të Procedurës Penale, të lexuar në lidhje me nenin 140 § 1 dhe siç interpretohet nga Gjykata Federale e Drejtësisë (shih paragrafët 28-29, 57-59 dhe 62 e gjykimit), që asnjë mbrojtës nuk ishte emëruar për të përfaqësuar ankuesin në kohën e dëgjimit të dëshmitarit para gjyqtarit hetues. Ne kemi marrë parasysh në këtë kontekst të shpjegimit të Qeverisë (shih paragrafin 94 të vendimit) për efekt se, në bazë të nenit 168c § 5 të Kodit të Procedurës Penale, gjykata është e autorizuar për të shpërndarë me njoftimin e seancës për ndonjë avokat të caktuar për të përfaqësuar ankuesin nëse konsiderohet se njoftimi do të rrezikonte suksesin e hetimit.
14. Ne pajtohemi me shumicën se mënyra në të cilën janë kryer pyetjet e dëshmitareve të prokurorisë "në fazën e hetimit arrin rëndësi të madhe për të, dhe mund të paragjykojnë , drejtësinë e gjykimit vetë ku dëshmitaret kyçe nuk mund të dëgjohen nga gjykata dhe provat si të marra në fazën e hetimit për këtë arsye janë futur direkt në gjykim. Megjithatë, ne nuk pajtohemi me shumicën në lidhje me gjetjen e autoriteteve të prokurorisë, në kohën e marrjes në pyetje të dëshmitareve në mungesë në fazën hetimore të kërkuesit dhe mbrojtësit të tij, duke vazhduar në supozimin se dëshmitaret nuk mund të dëgjohet në gjyq.
15. Ne ndajmë pikëpamjen e ankuesit se dëshmitaret O. dhe P. u dëgjuan nga gjykatësi hetues, sepse, për shkak të kthimit të afërt të dëshmitareve në Letoni, autoritetet e prokurorisë konsiderojnë se ekziston rreziku i dëshmive të tyre të humbura. Kjo tregohet nga arsyetimi i kërkesës së tyre të prokurorisë ndaj gjyqtarit hetues për të dëgjuar provat nga O. dhe P. në mënyrë të shpejt. Megjithatë, fakti se ajo duhet të konsiderohet si e parashikueshme se dëshmitaret do të largohen nga Gjermania menjëherë pas seancës para gjykatësit hetues nuk mund të barazohet, sipas mendimit tonë, në konstatimin se ajo do të kishte qenë e pamundur për të dëgjuar provat nga ata personalisht në një gjykim të mëvonshëm, të paktën nëpërmjet një lidhje me video. Dëshmitaret do të largoheshin nga një shtet, Letonia, e cila është lidhur nga traktatet ndërkombëtare për të ofruar ndihmë në çështjet penale me autoritetet gjermane, duke përfshirë edhe dëgjimin e provave të dëshmitarit me videokonferencë. Ne shohim gjetjet tona të konfirmuara më tej nga paraqitja e vetë aplikantit se ai kishte supozuar se ai do të jetë në gjendje për të marrë në pyetje dëshmitaret në gjykim dhe për këtë arsye nuk ka pasur ndonjë arsye për të kërkuar përsëritjen e dëgjimit të dëshmitarëve nga ana e gjykatësit hetues ( shih paragrafin 82 të vendimit).
16. Për të përfunduar, ne jemi dakord me shumicën që pandehurit i jep vetes mundësinë që të ketë dëshmitarë kyç të prokurorisë në pyetje të paktën gjatë fazës së procedurës paraprake dhe përmes avokatit të tij, përbën një mbrojtje të rëndësishme procedurale, mungesa e të cilit peshon shumë në bilancin në shqyrtimi e drejtësisë së përgjithshme të procedurës sipas nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d). Pavarësisht nga kjo, në rrethanat e çështjes në fjalë nuk kishte garanci të tjera të forta që lejojnë gjykatën për të vlerësuar besueshmërinë e dëshmive para tij. Në mënyrë të veçantë, nuk kishte prova shumë të forta dhe koherente shtesë inkriminuese në lidhje me veprën e të cilit kërkuesi është shpallur fajtor. Përveç kësaj, gjykata ka bërë një ekzaminim të veçantë të plotë dhe të kujdesshëm të kredibilitetit të dëshmitareve në mungesë dhe të besueshmërisë së deklaratave të tyre. Në këto rrethana, mungesa e një mundësie për aplikantin për të shqyrtuar ose ekzaminuar dëshmitaret O. dhe P. në çdo fazë të procedimit nuk ka pasur , sipas mendimit tonë, këto e bëjnë gjykimin tërësisht të padrejtë.
MENDIMI I PAKICËS I GJYQTARIT KJØLBRO
1. Unë kam disa hezitime sa i përket sqarimit të Dhomës së Madhe të jurisprudencës së Gjykatës dhe tre kritereve të përcaktuara në Al-Khawaja dhe Tahery k. Mbretërisë së Bashkuar ([GC], nr. 26766/05 dhe 22228/06, ECHR 2011). Për më tepër, nuk pajtohem me vlerësimin e rastit në fjalë të Dhomës së Madhe, dhe kam votuar kundër gjetjes së shkeljeve të nenit 6 § 1 të Konventës. Më poshtë, unë do të shpjegoj shkurtimisht pikëpamjen time mbi dy çështjet e përmendura.
Sqarimi i Dhomës së Madhe të ashtuquajturit "kritere të Al Khawaja"
2. Përputhja e jurisprudencës së Gjykatës është shumë e rëndësishme për besueshmërinë dhe legjitimitetin e gjykatës dhe për respektimin e autoriteteve vendase me Konventën dhe zbatimin e jurisprudencës së Gjykatës. Gjykata nuk duhet, pa arsye të mirë, të largohet nga precedentët e përcaktuara në rastet e mëparshme (shih Micallef k. Maltës [GC], nr. 17056/06, § 81, KEDNJ 2009). Kjo vlen në veçanti për gjykimet e fundit të Dhomës së Madhe . Për më tepër, Gjykata nuk duhet të qartësojë dhe të zhvillojë më tej jurisprudencën e saj, përveç nëse ka arsye të mira për ta bërë këtë.
3. Në vitin 2011, Dhoma e Madhe sqaroj dhe zhvilloj të gjatë jurisprudencën e Gjykatës në përdorimin si provë deklarat me shkrim nga dëshmitaret në mungesë. Në Al Khawaja dhe Tahery, cituar më sipër, Dhoma e Madhe themeloj tre kriteret që do të zbatoheshin , si dhe rendin e tre testeve. Së pari, nuk duhet të jetë "një arsye e mirë" për mos vijimin e dëshmitarit. Së dyti, ajo duhet të vlerësohet nëse deklarata e dëshmitarit në mungesë është prova "e vetme apo vendimtare". Së treti, nëse deklarata me shkrim është baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të akuzuarit, nuk duhet të jenë të mjaftueshëm "faktorët e kundërbalancimit". Sipas mendimit tim, Gjykata mund të katë përcaktuar lehtë rastin aktual mbi bazën e kritereve të përcaktuara në Al-Khawaja dhe Tahery, duke konfirmuar vendimin e fundit të Dhomës së Madhe.
4. Sqarimi i Dhomës së Madhe në aktgjykim nuk duhet, sipas mendimit tim, të kuptohet si një largim nga testi me tre hapa të vendosur në Al-Khawaja dhe Tahery, e cila duhet për këtë arsye ende të zbatohet në raste të ngjashme në të ardhmen. Për këtë arsye e kam të nevojshme për të bërë disa vërejtje shtesë në kriteret që do të zbatohen.
5. Së pari, në qoftë se nuk ka asnjë arsye të mirë për mos-pjesëmarrjen e një dëshmitari gjykata vendase duhet, si rregull kryesor, të mos lejoj prokurorin për të përdorur deklaratën me shkrim të dëshmitarit në mungesë si provë kundër të akuzuar (shih el- Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, §§ 120-125).
6. Nëse deklarata e dëshmitarit që mungon, sipas mendimit të prokurorit, është e një rëndësie të tillë dhe rëndësia në rast se ajo duhet të përdoret si provë, dëshmitari duhet të thirren për të dalë para gjykatës në gjykim dhe të japë prova nëse nuk është një arsye e mirë për mospjesëmarrje. Nëse nuk ka arsye të mirë për mospjesëmarrjen e dëshmitarit në fjalë, gjykata e brendshme nuk duhet të lejoj prokurorin të përdori deklaratën me shkrim si dëshmi kundër të akuzuarit.
7. Dështimi për të thirrur një dëshmitar, pa ndonjë arsye të mirë, do të binte ndesh me të drejtat e mbrojtjes për të marrë në pyetje dëshmitarët e prokurorisë. Kjo u tha, unë jam dakord se mungesa e një arsye të mirë për mospjesëmarrjen e një dëshmitari nuk do bënte domosdoshmërish dhe automatikisht gjyqin të padrejtë (shih paragrafin 113 të aktgjykimit). Megjithatë, ky sqarim i jurisprudencës së Gjykatës nuk mund të kuptohet sikur i jep një largim të përgjithshëm nga rregulli kryesor. Sipas këtij rregulli, nëse deklarata e një dëshmitari që mungon është e një rëndësie të tillë dhe në rast se gjykata vendase do të lejojë që ajo të përdoret si dëshmi kundër të akuzuarit, duhet të ketë një arsye të mirë për të mos thirrur dëshmitarin për të dhënë dëshmi në seancë.
8. Së dyti, "prova e vetme dhe vendimtare" e testit ka, disa variacione të vogla në terminologji, ku janë aplikuar në mënyrë konsistente që nga viti i vendimit të Gjykatës në Unterpertinger v. Austrisë (24 nëntor 1986, § 33, Seria A nr. 110). Para vendimit të Gjykatës në Al-Khawaja dhe Tahery, Gjykata do të gjente një shkelje të nenit 6 të Konventës, nëse deklarata me shkrim e dëshmitarit në mungesë ishte e "vetme apo vendimtare" bazë për dënimin e të akuzuarit.
9. Në gjykimin Al-Khawaja dhe Tahery (§ 131), Gjykata, gjithashtu, aplikoj testin "i vetëm apo vendimtar", duke përcaktuar se çfarë është menduar nga " i vetëm" dhe " vendimtarë". Në të njëjtën kohë, Gjykata, zhvilloj më tej jurisprudencën e saj, duke thënë se "kur një deklaratë në fjalë është prova e vetme apo vendimtare kundër një të pandehuri, pranimi i saj si provë nuk do të rezultojë në mënyrë automatike në një shkelje të nenit 6 § 1" (po aty ., § 147).
10. Megjithatë, para dhe pas gjykimit të Al Khawaja dhe Tahery, pyetja që do të kërkohet është nëse deklarata me shkrim e dëshmitarit në mungesë ishte prova "e vetme apo vendimtare".
11. Në rastin në fjalë, Dhoma e Madhe deklaroi se "ajo duhet të shqyrtojë ekzistencën e faktorëve të mjaftueshme të kundërbalancimit jo vetëm në rastet në të cilat dëshmia e dhënë nga një dëshmitar në mungesë ka qenë e vetme ose baza vendimtare për dënimin e ankuesit", por edhe në rastet kur gjykata "e ka të qartë nëse provat në fjalë ishin baza e vetme apo vendimtare, por megjithatë është e bindur se ajo përbën një peshë të madhe" (shih paragrafin 116 të aktgjykimit).
12. Më duket e rëndësishme të theksohet se termi "pesha e konsiderueshme" nuk duhet të kuptohet si një largim nga testi i "vetëm apo vendimtarë", duke krijuar tre kategori: "prova e vetme", "provë vendimtare" ose "prova që mbanin pesha të konsiderueshme ". Sqarimi nuk do të thotë një largim nga testi " të vetme apo vendimtare", por merr parasysh faktin se disa herë, duke pasur parasysh deklaratën në fjalë dhe arsyetimi i gjykatave të brendshme, mund të jetë i qartë se një deklaratë mbart "një rëndësishëmëri në peshë ", por në të njëjtën kohë mund të jetë e vështirë për të përcaktuar nëse deklarata është" vendimtare "për një dënim. Në qoftë se është rasti, deklarata e shkruar duhet të trajtohet nga gjykata vendase, si dhe nga Gjykata, si "vendimtare".
13. Prandaj, sipas mendimit tim, sqarimi nuk do të thotë një largim nga testi " të vetme apo vendimtare".
14. Së treti, me urdhër të tre testeve poshtë në mënyrë të qartë nga gjykimi i Al-Khawaja dhe Tahery. Së pari, nuk duhet të jetë "një arsye të mirë" për mos-pjesëmarrjen e dëshmitarit. Ajo do të jetë e rëndësishme për të vlerësuar kriteret e tjera vetëm nëse pyetja e parë është përgjigje pozitive (shih Al-Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 120). Së dyti, ajo duhet të vlerësohet nëse deklarata me shkrim e dëshmitarit që mungon është "prova e vetme apo vendimtare". Ajo do të jetë vetëm e rëndësishme për vlerësimin e kriterit të tretë, nëse pyetja e dytë është përgjigjur pozitive (ibid., § 147). Së treti, nëse deklaratë me shkrim është baza e vetme apo vendimtare për dënimin e të akuzuarit, nuk duhet ketë "faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit" (Ibid., § 147).
15. Ka arsye shumë të mirë për rendin e testeve. Çështja e përdorimit të deklaratave me shkrim nga dëshmitaret që mungojnë do të lindin në faza të ndryshme të procedurës. Së pari, pyetja do të lindi kur gjykata vlerëson një kërkesë nga prokurori për të përdorur deklaratën me shkrim të një dëshmitari në mungesë si dëshmi kundër të akuzuarit, ose një kundërshtim nga mbrojtësi në një masë të tillë. Ky vlerësim do të zhvillohet gjatë seancës. Së dyti, çështja do të lindi kur gjykata vlerëson nëse ekziston baza e mjaftueshme për dënimin e të akuzuarit. Ky vlerësim do të bëhet në fund të seancës. Së treti, çështja do të lindi kur drejtësia e procedurës penale është vlerësuar, ose nga një gjykatë e apelit e brendëshme ose më pas nga Gjykata. Në pikën ku gjykata vendos nëse prokurori duhet të lejohet të përdori një deklaratë me shkrim nga një dëshmitar i munguar, si dëshmi kjo shpesh do të jetë e vështirë, nëse jo e pamundur, për të vlerësuar nëse dëshmia do të jetë baza e vetme apo vendimtare për një dënim . Prandaj, në praktikë, tre hapa në shumicën e rasteve duhet të vlerësohen në mënyrë të shprehur në gjykimin e Al-Khawaja dhe Tahery, dhe, më shpesh, në momente të ndryshme në kohë. Për më tepër, parimet ku të gjitha provat kundër të akuzuarit normalisht duhet të jenë të prodhuara në praninë e tij në një seancë publike me një qëllim argumentin kundërshtues, dhe i akuzuari duhet t’i jepet mundësi e mjaftueshme dhe e duhur për të kundërshtuar dhe marrë në pyetje një dëshmitar kundër tij, janë aq të e rëndësishme që ata nuk duhet të nisin nëse nuk ka një arsye të mirë për ta bërë këtë. Duke mos pasur një arsye të mirë në shumicën e rasteve ato bëjnë procedurën e padrejtë.
16. Prandaj, unë dëshiroj të theksoj rëndësinë jo vetëm të parë nga tre hapa në gjykimin e Al-Khawaja dhe Tahery, por edhe të rendit të këtyre tre hapave . Kjo u tha, unë nuk do të përjashtoj mundësinë se mund të ketë situata ku këto tre hapa mund të vlerësohen në një mënyrë të ndryshme. Për shembull, në disa raste do të jetë e qartë për gjykatat që në fillim të deklaratave të shkruara do të jenë provat e vetme apo vendimtare dhe se për këtë arsye do të bëhen procedurat e padrejta nëse provat janë pranuar dhe përdorur. Po ashtu, mund të ketë situata ku Gjykata, për arsye praktike, e gjen të përshtatshme për të vlerësuar tre hapa në një mënyrë të ndryshme. Megjithatë, tre hapat duhet, si rregull kryesor, të vlerësohen në mënyrë të përcaktuar në gjykimin e Al-Khawaja dhe Tahery.
Vlerësimi i Dhomës së Madhe e rastit në fjalë
17. Unë pajtohem me shumicën se ka pasur një "arsye të mirë" për mospjesëmarrjen e dy dëshmitareve të prokurorisë O. dhe P. (shih paragrafët 132-140 të gjykimit).
18. Unë gjithashtu pajtohem me shumicën se deklaratat e shkruara nga të dy dëshmitaret që mungojnë O. dhe P. ishin "vendimtare" për dënimin e ankuesit, brenda kuptimit të jurisprudencës së Gjykatës (shih paragrafët 141-144 të aktgjykimit) .
19. Megjithatë, unë nuk pajtohem me shumicën në lidhje me drejtësinë e gjykimit. Sipas mendimit tim dhe si shpjegohet më poshtë, nuk ishin të mjaftueshme "faktorët e kundërbalancimit" që të merr për gjykim të drejtën e aplikantit.
20. Al-Khawaja dhe Tahery (§ 147) Gjykata u shpreh si vijon: "Pyetja në çdo rast është nëse ka faktorë të mjaftueshëm të kundërbalancimit në vend, duke përfshirë edhe masat që lejojnë një vlerësim të drejtë dhe të duhur të besueshmërisë së provave në të cilën zhvillohen. Kjo do të lejonte një bindje të bazuar në prova të tilla vetëm nëse ajo është mjaft e besueshme duke pasur parasysh rëndësinë e tij në këtë rast. "Kështu, qëllimi i" faktorëve të kundërbalancimit "është që të sigurojë se" një vlerësim i drejtë dhe i duhur i besueshmërisë së provave "zhvillohet dhe se provat" janë mjaft të besueshme ".
21. Siç vuri në dukje me të drejtë nga shumica, gjykata iu afrua provave me kujdes (shih paragrafët 146-150 të gjykimit). Megjithatë, sipas mendimit tim, pjesa më e madhe i kushton shumë pak peshë disponueshmërisë dhe forcës së provave të mëtejshme inkriminuese (shih paragrafin 151, në lidhje me paragrafët 143-144).
22. Sipas mendimit tim, Gjykata Rajonale e kishte parë atë dëshmi shumë të fortë dhe koherente shtesë inkriminuese lidhur me veprën e të cilit kërkuesi ishte dënuar. Në bazë të dëshmive shtesë që ishte e mundësuar nga gjykata për të kryer një vlerësim të besueshmërisë së deklaratave nga dëshmitarët në mungesë O. dhe P. Në pikëpamje të gjykatave "grupi i provave, të marra së bashku, i dha një foto koherente dhe të plotë të përgjithshme ngjarjeve të cilat mbështetnin versionin e dhënë nga dëshmitaret O. dhe P. dhe hedhnin poshtë versionet kontradiktore të ngjarjeve të paraqitura nga aplikanti dhe të bashkakuzuarit e tij në rrjedhën e gjykimit "(shih paragrafin 46 të gjykimi).
23. Për më tepër, ashtu si me të drejtë e vënë në dukje nga shumica, kërkuesi kishte mundësi për të dhënë versionin e tij të ngjarjeve dhe në pyetje të dëshmitarëve të tjerë që u paraqiten para gjykatës në gjykim (shih paragrafin 152 të aktgjykimit). Për më tepër, ankuesi kishte mundësinë për të sfiduar përdorimin dhe rëndësinë e deklaratave të shkruara.
24. Në fakt, argumenti kryesor për gjetjen e një shkelje të nenit 6 të Konventës në këtë rast duket të jetë fakti se autoritetet vendore nuk e bëjnë përdorimin e mundësisë për të caktuar një avokat për kërkuesit për të marrë në pyetje dy dëshmitaret , të cilët do ti kishin dhënë ankuesit mundësinë për të marrë në pyetje dëshmitaret në fazën e hetimit nga një avokat i caktuar që do të përfaqësonte atë (shih paragrafët 153-160).
25. Jam dakord me shumicë në vlerësimin e tyre për rëndësinë e fazës së procedurës paraprake për drejtësinë e përgjithshëm të procedurës në rastin konkret.
26. Së pari, në qoftë se një avokat ishte emëruar për të përfaqësuar ankuesin në fazat e para të hetimit, kur dy dëshmitaret O. dhe P. janë marrë në pyetje nga gjykatësi hetues, dhe nëse aplikuesi dhe avokati ishte njoftuar për të marrë në pyetje dëshmitaret e të akuzuarve dhe avokatit të tij i ishte dhënë një shans për të pyetur dëshmitaret kur ato dhanë dëshmi, nuk do të kishte pasur asnjë ankesë sipas Konventës. Jurisprudenca e Gjykatës për përdorimin e deklaratave me shkrim nga dëshmitaret në mungesë , shqetësimet "depozitimet që janë bërë nga një person të cilin i akuzuari nuk ka pasur mundësi për ta shqyrtuar apo ta ketë shqyrtuar, nëse gjatë hetimit ose gjykimit" (shih Al -Khawaja dhe Tahery, cituar më lart, § 119). Me fjalë të tjera, aplikantit do ti ishte dhënë një mundësi për të shqyrtuar dhe marrë në pyetje dëshmitaret O. dhe P., kur ata u morën në pyetje nga gjykatësi hetues, përdorimi i mëvonshëm i deklaratave të tyre nuk do të kishte ngritur një çështje në lidhje me drejtësinë dhe procedurat (shih, për shembull, Sadak dhe të tjerë k. Turqisë (jo 1), nr 29900/96, 29901/96, 29902/96 dhe 29903/96, § 65, GJEDNJ 2001 VIII;.... Sommer k. Italisë (dec .), nr 36586/08, 23 mars 2010;.. Chmura v Polonia, nuk 18475/05, §§ 49-59, 3 prill 2012;... dhe Aigner k. Austrisë, nr. 28328/03, § 41, 10 Maj 2012).
27. Së dyti, shumica duket se për të pasur pak vëmendje të arsyeve të dhëna nga gjyqtari hetues nuk e kishte njoftuar parashtruesin e kërkesës për marrjen në pyetje të dy dëshmitareve O. dhe P. Kërkuesi nuk ishin informuar mbi hetimin "në mënyrë për të mos vënë në rrezik hetimin "(shih paragrafin 21 të vendimit). Për më tepër, gjykatësi hetues kishte përjashtuar aplikantin nga dëgjimi i dëshmitarit në pajtim me ligjin e brendshëm për shkak se ai "ishte i shqetësuar se dëshmitaret, të cilat ai i kishte gjetur në mënyrë të konsiderueshme të tronditura dhe të pikëlluara nga vepra, do të jenë të frikësuar për të thënë të vërtetën në prania e aplikantit "(shih paragrafin 21 të vendimit). Sipas mendimit tim, Gjykata duhet në jurisprudencën e saj i kushtoj vëmendje të barabartë për të, dhe për të mbrojtur, të drejtat dhe interesat e viktimave të krimeve; në rrethanat e veçanta të këtij rasti, ka pasur arsye të mira për të mbrojtur viktimat. Për më tepër, gjykatat e brendshme nuk e konsiderojnë në kundërshtim me nenin 141 § 3 të Kodit të Procedurës Penale, lexuar në lidhje me nenin 140 § 1 dhe siç interpretohet nga Gjykata Federale e Drejtësisë (shih paragrafët 28 29, 57-59 dhe 62 më sipër), që asnjë mbrojtësi ishte emëruar për të përfaqësuar ankuesin në kohën e dëgjimit të dëshmitarëve para gjykatësit hetues. I marrë parasysh në këtë kontekst të shpjegimit të Qeverisë (shih paragrafin 94 të vendimit) për efekt se, në bazë të nenit 168c § 5 të Kodit të Procedurës Penale, gjykata është e autorizuar për të shpërndarë me dhënë njoftimin e seancës për ndonjë avokati i caktuar për të përfaqësuar ankuesin nëse konsiderohet se njoftimi do të rrezikonte suksesin e hetimit.
28. Së treti, fakti se "nuk mund të jetë e mundur për të dëgjuar provat nga ato dëshmitarë në një gjyq të mëvonshëm kundër aplikantit" (shih paragrafin 159 të aktgjykimit) nuk mund, sipas mendimit tim, të çojnë në përfundimin se dështimi për të caktuar një avokat dhe t’i japë ankuesit një mundësi që të marrë në pyetje dëshmitaret O. dhe P. në fazën e hetimit nga një avokat i caktuar për të përfaqësuar atë (shih paragrafin 160) dhënë si gjykim i mëvonshëm i padrejtë. Pa dyshim, ekzistonte rreziku se dëshmitaret nuk do të paraqiten në seancë, dhe gjithmonë do të jetë një rrezik i tillë, kur prova është siguruar në fazën paraprake të procedurës. Megjithatë, në rrethanat specifike të çështjes nuk ka baza të mjaftueshme për të argumentuar që ishte e parashikueshme se dëshmitaret O. dhe P. nuk do të paraqiteshin para gjykatës në gjykim dhe të jepnin dëshmi. Fakti që ajo ishte e parashikueshme se dëshmitaret do të largohen nga Gjermania menjëherë pas seancës para gjykatësit hetues nuk mund të barazohet me konstatimin se ajo do të kishte qenë e pamundur për të dëgjuar provat nga ata personalisht në një gjykim të mëvonshëm, qoftë personalisht ose nëpërmjet një lidhje me video. Në këtë kontekst unë do të doja për të referuar në paraqitjen e vetë aplikantit për efekt se ai kishte supozuar se ai do të jetë në gjendje për të marrë në pyetje dëshmitarët në gjykim dhe për këtë arsye nuk ka pasur asnjë arsye për të kërkuar një ripyetje të dëshmitareve " dëgjimit nga gjykatësi hetues (shih paragrafin 82 të vendimit).
29. Sipas mendimit tim, në fazën paraprake mbingarkesa është tek vendimi për të mos emëruar një avokat dhe të mos njoftohet avokati dhe kërkuesi për marrjen në pyetje të dëshmitarëve.
30. Për më tepër, pjesa më e madhe nuk i jep rëndësi të mjaftueshme qëllimit të "faktorëve të kundërbalancimit ", të cilat sigurojnë një "një vlerësim të drejtë dhe të duhur të besueshmërisë së dëshmive" të zhvillimit dhe se provat "janë mjaft të besueshme". Në një vendim të detajuar dhe shumë mirë të arsyetuar, gjykatat vendase shpjeguan se pse dëshmitë e dëshmitareve në mungesë O. dhe P. u vlerësuan, në dritën e të gjitha provave, të jenë të besueshme. Siç është përmendur tashmë, në bazë të dëshmive shtesë të ishte e mundur për gjykatën për të kryer një vlerësim të besueshmërisë së deklaratave nga dëshmitaret në mungesë O. dhe P. Sipas mendimit të gjykatës gjykimi i "provave të shkruara , të marra së bashku, i dha një pamje koherente dhe të plotë të përgjithshëme ngjarjeve të cilat mbështetën versionin e dhënë nga dëshmitaret O. dhe P. duke hedhur poshtë versionet kontradiktore të ngjarjeve të paraqitura nga aplikanti dhe nga të bashkakuzuarit e tij gjatë gjykimit ".
31. Prandaj, sipas mendimit tim, përdorimi i deklaratave me shkrim të dëshmitarëve në mungesë O. dhe P. dhe mungesa e një mundësie për aplikuesin për të shqyrtuar ose ëekzaminuar dëshmitaret O. dhe P. në çdo fazë të procedimit nuk e bëjnë gjykimin tërësisht të padrejtë.
32. Sipas mendimit tim, vendimi është një shembull tjetër i fokusit të Gjykatës mbi rëndësinë e fazës së hetimit për përgatitjen e procedurës penale (shih Salduz k. Turqisë [GC], nr. 36391/02, § 54, ECHR 2008 ), që do të thotë se një dështim në përputhje me garancitë procedurale të caktuara në fazën paragjyqësore pak a shumë automatikisht ka pasojë se provat e marra nuk mund të përdoret kundër të akuzuarit.
33. Kjo është veçanërisht keq në një situatë ku arsyeja për kufizimin e garancive të caktuara procedurale është nevoja për të mbrojtur viktimat e krimeve dhe ku ka dëshmi konfirmuese që e bëjnë të mundur që gjykata të vlerësojë besueshmërinë e deklaratave të dhëna nga dëshmitarët që mungojnë.
34. Ky vendim është një shembull i një qasje jo formale me rëndësinë e garancive procedurale, ku mosrespektimi ose sigurimi i disa garancive procedurale në fazën paragjyqësore i bën provat e marra të paligjshme edhe në qoftë se përdorimi i asaj dëshmie, në bazën e një vlerësimi të përgjithshëm, nuk e bën procedimin si tërësisht të padrejtë.
Full & Egal Universal Law Academy