CASE OF SEJDOVIC v. ITALY - [Macedonian Translation] by the COE Human Rights Trust Fund

ГОЛЕМИОТ СУДСКИ СОВЕТ

СЛУЧАЈОТ НА СЕЈДОВИЌ против ИТАЛИЈА

(Жалба бр. 56581/00)

ПРЕСУДА

СТРАЗБУР

1 март 2006 год.

© Совет на Европа/Европски суд за човекови права, 2012. Овој превод е направен со поддршка на Специјалниот фонд за човекови права на Советот на Европа (/humanrightstrustfund). Тој не го обврзува Судот. За дополнителни информации погледнете ја целосната информација во врска со авторско право на крајот од овој документ.

© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2012. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright indication at the end of this document.

© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2012. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.

Во случајот на Сејдовиќ против Италија,

Европскиот суд за човекови права, кој заседаваше во рамките на Големиот судски совет составен од:

Лузиус. Вилдхабер (Luzius Wildhaber), претседател
Христос Розакис (Christos Rozakis),
Жан-Пол Коста (Jean-Paul Costa),
Николас Браца (Nicolas Bratza),
Боштјан М. Зупанчич (Boštjan M. Zupančič),
Лукис Лукаидес (Loukis Loucaides),
Корнелиу Бирсан (Corneliu Bîrsan),
Володимир Буткевич (Volodymyr Butkevych),
Владимиро Загребелски (Vladimiro Zagrebelsky),
Антонела Муларони (Antonella Mularoni),
Станислав Павловски (Stanislav Pavlovschi),
Лех Гарлицки (Lech Garlicki),
Елизабет Фура-Сандстром (Elisabet Fura-Sandström),
Ренате Јаегер (Renate Jaeger),
Егберт Мијер (Egbert Myjer),
Свере Ерик Јебенс (Sverre Erik Jebens),
Дануте Јочиене (Danutė Jočienė), судии,
и Лоренс Иерли, заменик секретар на Големиот судски совет,

Откако го разгледа случајот на затворени седници на 12 октомври 2005 г. и на 8 февруари 2006 г.,

Ја донесе следната пресуда, којашто беше усвоена на последно-споменатиот датум:

ПОСТАПКА

1. Случајот потекнуваше од жалба (бр. 56581/00) против Република Италија поднесена до Судот согласно членот 34 од Конвенцијата за заштита на човековите права и основни слободи („Конвенцијата“) од страна на државјанин на Сојузна Република Југославија, г-динот Исмет Сејдовиќ („жалителот“) на 22 март 2000 година.

2. Жалителот беше претставуван од г-динот Б. Бартолди, адвокат со пракса во Вестерштеде (Германија). Италијанската влада („Владата“) беше претставена од нивниот агент, г-динот И.М. Брагуља и нивниот ко-агент г-динот Ф. Кризафули.

3. Жалителот се жалеше конкретно дека бил осуден во отсуство без да добие можност да ја претстави својата одбрана пред италијанските судови, со што бил прекршен членот 6 од Конвенцијата.

4. Жалбата и беше доделена на Првата секција на Судот (правилото 52 § 1 од Деловникот на Судот). На 11 септември 2003 г. таа беше прогласена за делумно допуштена од Судскиот совет на таа Секција во состав Христос Розакис, претседател, Пиер Лоренцен, Џовани Бонело, Нина Вајиќ, Снежана Ботучарова, Владимиро Загребелски, Елизабет Штајнер, судии и Сорен Нелсен, тогаш заменик секретар на Секцијата.

5. На 10 ноември 2004 г. Судскиот совет на истата Секција во состав Христос Розакис, претседател, Пиер Лоренцен, Џовани Бонело, Антони Ковлер, Владимиро Загребелски, Елизабет Штајнер, Канлар Хаџијев, судии и Сорен Нелсен, секретар на Секцијата усвоија пресуда во која одлучи едногласно дека имало повреда на членот 6 од Конвенцијата. Тој понатаму сметаше дека наодот за повреда сам по себе претставувал правичен надоместок за нематеријалната штета претрпена од жалителот, дека повредата потекнувала од систематски проблем поврзан со нефункционирањето на домашното законодавство и пракса и дека тужената држава, преку соодветни мерки треба да го обезбеди правото на лицата осудени во отсуство да добијат ново утврдување на основаноста на обвиненијата против нив од страна на суд кој ќе ги сослуша во согласност со барањата на членот 6 од Конвенцијата.

6. На 9 февруари 2005 г. Владата побара, во согласност со членот 43 од Конвенцијата и правилото 73 случајот да биде упатен на Големиот судски совет. Панел на Големиот судски совет го прифати тоа барање на 30 март 2005 г.

7. Составот на Големиот судски совет беше утврден според одредбите од член 27 §§ 2 и 3 од Конвенцијата и правилото 24.

8. Владата поднесе молба, но жалителот не поднесе, упатувајќи на забелешките кои ги поднел за време на постапката пред Судскиот совет. Исто така, коментари на трета странка беа примени од словачката Влада, на која претседателот и даде дозвола да интервенира во писмената постапка (член 36 § 2 од Конвенцијата и правилото 44 § 2).

9. Расправата беше јавна и се одржа во Зградата на човековите права во Стразбур на 12 октомври 2005 година (правило 59 § 3).

Пред Судот се појавија:

(a) за Владата
Г-дин Ф. Кризафули (F. Crisafulli), судија, Министерство за надворешни работи, ко-агент;

(б) за жалителот
Г-дин Б. Бартолди (B. Bartholdy), адвокат,
Г-ѓаУ. Винер (U. Wiener), советник.

Судот ги сослуша нивните обраќања како и нивните одговори на прашањата поставени од неколкумина од неговите членови.

ФАКТИ

I. ОКОЛНОСТИТЕ НА СЛУЧАЈОТ

10. Жалителот е роден во 1972 г. и живее во Хамбург (Германија)

11. На 8 септември 1992 г. г-динот С. бил смртно погоден од истрел истрелан во чергарски камп (campo nomadi) во Рим. Првичните изјави земени од страна на полицијата од сведоци упатувале дека жалителот бил одговорен за убиството.

12. На 15 октомври 1992 г. римски истражен судија наредил притвор за жалителот додека чекал на судењето. Меѓутоа налогот не можел да биде спроведен бидејќи жалителот не можел да биде пронајден. Како резултат на тоа италијанските власти сметале дека намерно се обидувал да ја избегне правдата и на 14 ноември 1992 г. го прогласила за „бегалец“ (latitante). Жалителот бил идентификуван како Клоче (или Кроче) Сејдовиќ (или Сајдовиќ), најверојатно роден во Титоград на 5 август 1972 г., син на Јусуф Сејдовиќ (или Сајдовиќ) и брат на Заим (или Заин) Сејдовиќ (или Сајдовиќ).

13. Со оглед дека италијанските власти не успеале да стапат во контакт со жалителот за да го поканат да одбере сопствен бранител, тие му доделиле адвокат, кој бил информиран дека неговиот клиент и четворица други лица требале да се појават на судење на конкретен датум во Римскиот суд.

14. Адвокатот учествувал во судењето, но жалителот бил отсутен.

15. Во пресуда од 2 јули 1996 г., чиј текст бил депониран во регистарот на 30 септември 1996 г., Римскиот суд го осудил жалителот за убиство и незаконско носење на оружје и го осудил на казна затвор од дваесет и една година и осум месеци. Еден од со-обвинетите на жалителот бил осуден на петнаесет години и осум месеци казна затвор за истите дела, додека другите тројца биле ослободени.

16. Адвокатот на жалителот бил информиран дека пресудата на Судот била депонирана во регистарот. Тој не се жалел. Со тоа пресудата за жалителот станала правосилна на 22 јануари 1997 г.

17. На 22 септември 1999 г. жалителот бил уапсен во Хамбург од германската полиција по налог за апсење издаден од римското јавно обвинителство. На 30 септември 1999 г. италијанскиот министер за правда побарал екстрадиција на жалителот. Тој додал дека штом ќе бил екстрадиран во Италија жалителот ќе имал право да побара согласно членот 175 од Законот за кривична постапка дозвола да за вонредна жалба против пресудата на Римскиот суд.

18. На барање на германските власти римското јавно обвинителство изјавило дека не се чинело од доказите дека жалителот бил службено известен за обвиненијата против него. Јавното обвинителство не било во можност да каже дали жалителот бил контактиран од адвокатот кој му бил доделен да го претставува. Во секој случај, адвокатот присуствувал на судењето и играл активна улога во спроведувањето на одбраната на својот клиент, повикувајќи голем број на сведоци. Понатаму, Римскиот суд јасно утврдил дека жалителот, кој бил идентификуван од бројни сведоци како убиецот на г-динот С., бил виновен. Според мислењето на јавното обвинителство, жалителот избегал веднаш по смртта на г-динот С. за да избегне да биде уапсен и да му се суди. На крај, јавното обвинителство изјавило: „Лице кое треба да биде екстрадирано може да побара дозвола да се жали против пресудата. Меѓутоа, за еден суд да се согласи повторно да го разгледа случајот мора да биде докажано дека обвинетиот бил погрешно сметан за ‘бегалец’. Да резимираме, ново судење, дури и во форма на жалба (во текот на кое можат да се поднесат нови докази) не се дозволува автоматски.“

19. На 6 декември 1999 г. германските власти го одбиле барањето на италијанската влада за екстрадиција по основ дека домашното законодавство на земјата барател не гарантирало со доволна сигурност дека жалителот ќе имал шанса повторно да му се суди.

20. Во меѓувреме, жалителот бил ослободен на 22 ноември 1999 г. Тој никогаш не поднел приговор на извршувањето (incidente d’esecuzione) или барање за дозвола за вонредна жалба (види „Релевантно домашно право и пракса“ долу) во Италија.

II. РЕЛЕВАНТНО ДОМАШНО ПРАВО И ПРАКСА

21. Валидноста на осудителната пресуда може да се оспори по пат на приговор на извршувањето согласно членот 670 § 1 од Законот за кривична постапка („ЗКП“), чии релевантни делови уредуваат:

„Кога судијата кој го надгледува спроведувањето ќе утврди дека пресудата е неважечка или не можела да се спроведе, тој [по] оценувањето на основаноста [nel merito] дали заштитите што постојат за осуденото лице кое не може да се најде се почитувани, ... го суспендира нејзиното спроведување наредувајќи, кога е потребно, лицето да биде ослободено и грешките од спроведувањето на процесот да бидат поправени. Во такви случаи времето дозволено за поднесување на жалба ќе почне одново да тече.“

22. Членот 175 §§ 2 и 3 од ЗКП предвидува можност за поднесување на барање за дозвола за вонредна жалба. Релевантните делови од таа одредба беа формулирани на следниов начин во времето на апсење на жалителот:

„Во случај на осудување во отсуство ..., обвинетиот може да побара повторно допуштање на времето што е дозволено за поднесување на жалба против пресудата кога може да се утврди дека тој нема никакво ефективно сознание [effettiva conoscenza] [за истата] ... [и] под услов никаква жалба да не била поднесена од неговиот адвокат и да немало никаква немарност од негова страна или, во случај осудителна пресуда усвоена во отсуство да му биде врачена ... на неговиот адвокат ..., тој да нема намерно одбиено да се запознае со процедуралните чекори.

Барање за повторно допуштање на време кога може да се поднесе жалба мора да се поднесе во рок од десет дена од датумот ... на кој обвинетиот дознал [за пресудата], и доколку не го стори ќе биде прогласено за недопуштено.“

23. Кога биле повикани да го протолкуваат ова, Судот за касација одлучил дека одбивањето на барањето за дозвола за поднесување на вонредна жалба не може да се оправда со чиста немарност или отсуство на интерес од страна на обвинетиот туку дека напротив морало да има „намерно однесување чија цел била да избегне да се запознае со процедуралните чекори“ (види ја пресудата на Првата секција од 6 март 2000 г. (бр. 1671) во Колини, како и пресудата на Судот за касација бр. 5808/1999). Уште поважно е дека кога пресудата му е врачена на обвинетиот лично, обвинетиот мора да докаже дека тој или таа не бил/а свесен/свесна за истата и дека немало немарност од негова или нејзина страна; меѓутоа, кога пресудата е врачена на адвокатот на отсуден обвинет, судот е тој кој треба да утврди дали обвинетиот намерно избегнувал да ги осознае релевантните чекори (види ја пресудата на Втората секција од 29 јануари 2003 г. (бр. 18107) во Белуши, кога Судот за касација го укинал налогот со кој Апелациониот суд на Џенова одлучил дека немарноста можела да се должи на желба да не се добијат никакви информации, и со тоа се третира немарното однесување како намерно без да се дадат некакви аргументи во поткрепа на тој став).

24. Во својата пресуда од 25 ноември 2004 г. (бр. 48738) во Солдати, Судот за касација (Првата секција) забележал дека дозволата за вонредна жалба можела да се даде под два услови: доколку обвинетиот не знаел ништо за постапката и ако тој или таа не го избегнувал намерно осознавањето на процедуралните чекори. Осуденото лице требало да докаже дека првиот услов бил задоволен, при што товарот на докажување во однос на второто се наоѓал кај „претставникот на обвинителството или кај судот“. Соодветно на тоа, недостатокот на докази што се однесува до вториот услов може да оди само во корист на обвинетиот. Судот за касација соодветно на тоа одлучил дека пред обвинетите да се прогласат за „бегалци“ властите не треба само да ги побараат на начин кој одговара на околностите на случајот, туку исто така треба да утврдат дали тие намерно избегнувале да се придржуваат кон мерките кои биле побарани од страна на судот, како што е мерката за лишување од слобода (види ја пресудата на Првата секција од 23 февруари 2005 г. (бр. 6987) во Флорделис и Пињанели).

25. На 22 април 2005 г. Парламентот го одобрил Законот бр. 60/2005 со кој Законодавниот декрет бр. 17 од 21 февруари 2005 г. станал закон. Законот бр. 60/2005 бил објавен во Службен весник (Gazzetta ufficiale) бр. 94 на 23 април 2005 г. Стапил на сила следниот ден.

26. Законот бр. 60/2005 го изменил и дополнил членот 175 од ЗКП. Новата верзија на ставот 2 гласи:

„Во случај некој да е осуден во отсуство ... времето што е дозволено за жалба против пресудата ќе биде повторно овозможено, на барање на обвинетиот, освен ако имал ефективно сознание [effettiva conoscenza] за постапката [против него] или за пресудата [provvedimento] и намерно одбил да се појави или да се жали против пресудата. Судските власти ќе ги спроведат сите потребни проверки за таа цел.“

27. Законот бр. 60/2005 исто така додал став 2 bis на членот 175 од ЗКП, кој гласи:

„Барањето на кое се упатува во став 2 горе мора да биде поднесено во рок од триесет дена од датумот на кој обвинетиот добил ефективно сознание за пресудата, и доколку не го стори тоа истото ќе се смета за недопуштено. Во случај на екстрадиција од друга земја, времето што се дозволува за поднесување на такво барање ќе тече од моментот кога обвинетиот ќе им се предаде на [италијанските власти] ...“

III. ПРЕПОРАКА Бр. Р (2000) 2 НА КОМИТЕТОТ НА МИНИСТРИ

28. Во Препораката бр. Р (2000) 2 за повторно разгледување или повторно отворање на одредени случаи на домашно ниво после пресуди на Европскиот суд за човекови права, Комитетот на министри на Советот на Европа ги охрабри земјите договорнички „да ги испитаат своите национални правни системи со идеја да се обезбедат адекватни можности за повторно разгледување на случајот, вклучително повторно отворање на постапките, во примери кога Судот утврдил повреда на Конвенцијата, особено кога: (i) повредената странка и понатаму страда од многу сериозни негативни последици заради исходот од домашната одлука во прашање, која не е соодветно поправена со правичен надоместок и не може да биде исправена освен со повторно испитување или повторно отворање, и (ii) пресудата на Судот води кон заклучок дека (а) оспорената домашна пресуда по основаноста е спротивна на Конвенцијата, или (б) утврдената повреда е заснована на процедурални грешки или недостатоци од таква тежина што се наметнува сериозен сомнеж во однос на исходот од домашната постапка на која се жали.“

ПРАВОТО

I. ПРЕЛИМИНАРЕН ПРИГОВОР НА ВЛАДАТА

29. Владата најпрво приговараше дека домашните правни лекови не биле исцрпени со оглед дека жалителот не ги искористил правните лекови предвидени во членовите 175 и 670 од ЗКП.

А. Одлука на Судскиот совет

30. Во својата одлука од 11 септември 2003 г. за допуштеноста, Судскиот совет го отфрлил приговорот на Владата дека жалителот не успеал да го искористи правниот лек од членот 175 од ЗКП, одлучувајќи дека во одредени околности на случајот, барањето на дозвола за вонредна жалба ќе имало мали изгледи за успех и имало објективни пречки тој да го искористи.

Б. Изјаснување на странките

1. Владата

31. Владата забележа дека во италијанското право, лицата кои биле осудени во отсуство имале на располагање два правни лека. Најпрво, можеле да поднесат приговор на извршувањето согласно членот 670 од ЗКП за да го оспорат постоењето или валидноста на пресудата. Овој правен лек не подложи на никакви временски рокови; морало да има нерегуларност во постапката која може да ја направи пресудата неважечка. Неправилноста може конкретно да се однесува на прекршување на процесните правила и поконкретно доколку не се запазат заштитите обезбедени за обвинетите кои не можат да се лоцираат. Доколку приговорот е прогласен за допуштен, судот мора да го суспендира спроведувањето на казната. Доколку е дозволено, статутарниот период за поднесување на жалба против пресудата повторно се отвора. Жалителот можел да го искористи овој правен лек доколку покажел дека полицијата била немарна во своите барања или дека заштитите, кои постојат за обвинетите кои се чини дека не можат да се лоцираат, не биле почитувани.

32. Владата понатаму забележа дека доколку приговорот на извршување бил отфрлен, судот сепак морал да го разгледа барањето за дозвола за вонредна жалба која лицата осудени во отсуство имале право да ја поднесат издвоено или заедно со приговорот. Доколку се дозволи такво барање, времето што е дозволено за поднесување жалба повторно се отвора и обвинетиот има шанса да поднесе секакви аргументи во поткрепа на својот случај – лично или преку адвокат – пред суд со јуриздикција да решава по секакви фактички и правни прашања. За разлика од приговорот на извршувањето, барањето на дозвола за вонредна жалба не бара никаква формална или суштинска неправилност во постапките, особено што се однесува до барањето и врачувањето.

33. Владата се изјасни дека правниот лек предвиден во членот 175 од ЗКП, кој бил на сила во материјалното време, е делотворен и достапен со оглед дека е конкретно наменет да се примени за случаи кога обвинетите лица тврдат дека не знаеле дека биле осудени. Точно било дека барањето за дозвола за вонредна жалба морало да се поднесе во рок од десет дена. Меѓутоа, таквиот период, кој не е единствен за италијанското право, бил доволен за да им се овозможи на лицата на кои им се суди да го искористат своето право да се одбранат, со оглед дека почетната точка била фиксирана како моментот во кој тие имале „ефективно сознание за одлуката“ (како што одлучил Судот за касација на 3 јули 1990 во Рицо). Понатаму, рокот не се однесувал на самото поднесување на жалба туку чисто на поднесување на барање на дозвола за вонредна жалба, многу помалку сложен процес.

34. Иако фактот дека не е италијански државјанин, заедно со лингвистичките и културни разлики можат да го отежнат придржувањето на процедуралниот услов во дозволеното време, не би можело да се очекува националните закони да ги направат сите свои временски ограничувања флексибилни за да се прилагодат на безбројни разновидни фактички околности во кои обвинетите можат да се најдат.

35. Владата понатаму посочи дека во согласност со судската пракса на Судот не може да се претпостави дека обвинетите имале намера да го избегнат судењето кога има очигледни недостатоци во напорите за нивно лоцирање. Обвинетите исто така имаат шанса за побивање на секаква претпоставка во таа насока без да бидат недозволено попречени или да мораат да носат претеран товар на докажување. Системот утврден во членот 175 од ЗКП ги задоволувал овие услови.

36. Следеше од граматичката анализа на ставот 2 од членот 175 (кој бил на сила пред 2005 г.), поткрепена од прецедентното право на Судот за касација кое Владата го обезбеди за Судот (види во параграфите 23 и 24 горе), дека лицата кои поднесувале барања за дозвола за вонредна жалба требале да докажат чисто дека немале ефективно сознание дека биле осудени. Докази за ова лесно можеле да се обезбедат бидејќи во повеќето случаи тоа резултирало од тоа на кој начин осудителната пресуда всушност била врачена. Било доволно за жалителите да ги изнесат – без да мораат да обезбедат доказ – причините зошто не биле информирани за пресудата во времето на поднесување на жалба. Фактот дека тие можеби биле свесни за други процедурални чекори, или дека причините што ги дале можеби резултирале од сопствениот недостаток на внимателност, не значело дека барањето ќе било одбиено. Навистина, времето дозволено за поднесување на жалба можело повторно да биде ставено на располагање дури и кога нивното незнаење за пресудата било по нивна вина. Во такви случаи дозволата за поднесување на вонредна жалба била исклучена само кога нивниот адвокат веќе поднел жалба (исклучок кој не бил релевантен во дадениов случај).

37. При осврнувањето на тврдењата поднесени од осуденото лице, обвинителството требало да обезбеди докази (за да бидат проценето од судовите) дека лицето било бегалец и затоа свесно и намерно избегнувало да му се врачат релевантните документи. Со други зборови, за барањето на дозвола за вонредна жалба да биде одбиено, тие морале да покажат дека кога пресудата била врачена на адвокатот на обвинетиот, незнаењето на обвинетиот не било чисто од немарност туку намерно. За да се докаже намерна вина на обвинетиот, обвинителството не можело да се потпира на чисти претпоставки.

2. Жалителот

38. Жалителот ги оспори аргументите на Владата. Тој се изјасни дека тој немал шанса неговиот случај да биде повторно отворен и дека тој никогаш не бил информиран за постоењето на домашен правен лек. Тој исто така не бил свесен дека бил сметан за „бегалец“ и дека кривичната постапка била во тек против мене.

39. Жалителот забележал дека тој никогаш немал никакво сознание за пресудата на Римскиот суд. Пресудата никогаш не му била врачена бидејќи во времето на неговото апсење во Германија тој едноставно бил подложен на меѓународен налог за апсење во кој било назначено дека бил осуден на дваесет и една година и осум месеци казна затвор. Исто така не било можно тој да докаже дека не знаел за фактите на случајот или за постапката против него.

В. Оценка на Судот

40. Судот забележува дека приговорот на Владата дека домашните правни лекови не биле исцрпени се заснова на два елементи, имено тоа дека жалителот не ги искористил правните лекови обезбедени во членовите 670 и 175 од ЗКП.

41. Што се однесува на тоа што Владата го кажа за првата од овие одредби, Судот повторува дека согласно правилото 55 од Деловникот на Судот, секое барање за недопуштеност мора да се поднесе од тужената земја договорничка во нејзините писмени или усни забелешки во врска со допуштеноста на жалбата (види K. and T. v. Finland [GC], no. 25702/94, § 145, ECHR 2001-VII, и N.C. v. Italy [GC], no. 24952/94, § 44, ECHR 2002-X). Меѓутоа, во нивните писмени забелешки по допуштеноста на жалбата, Владата не тврдеше дека жалителот можел да го искористи правниот лек од членот 670 од ЗКП. Исто така Судот не може за забележи некакви исклучителни околности кои можат да ја ослободат Владата од обврската за подигнување на својот прелиминарен приговор пред усвојувањето на одлуката за допуштеност на Судскиот совет од 11 септември 2003 г. (види Prokopovich v. Russia, no. 58255/00, § 29, 18 November 2004).

42. Последователно, Владата е спречена во оваа фаза на постапката да покрене прелиминарен приговор на неискористувањето на домашен правен лек во членот 670 од ЗКП (види, mutatis mutandis, Bracci v. Italy, no. 36822/02, §§ 35-37, 13 October 2005). Следи дека прелиминарниот приговор на Владата мора да се отфрли што се однесува на неподнесувањето на приговор за извршувањето.

43. Што се однесува до правниот лек што се нуди за членот 175 од ЗКП, Судот повторува дека целта на правилото за исцрпување на домашните лекови е за на државите договорнички да им обезбеди можност за спречување или поправање на повредите кои се тврдат за нив пред овие наводи да се поднесат до него (види, меѓу многу други извори, Selmouni v. France [GC], no. 25803/94, § 74, ECHR 1999-V, и Remli v. France, 23 April 1996, § 33, Reports of Judgments and Decisions 1996-II). Тоа правило се заснова на претпоставката, отсликано во членот 13 од Конвенцијата – со што има тесна врска – дека постои делотворен правен лек достапен во однос на наводната повреда во домашниот систем (види Selmouni v. France [GC], no. 25803/94, § 74, ECHR 1999-V, and Remli v. France, 23 April 1996, § 33, Reports of Judgments and Decisions 1996-II). На овој начин ова е важен аспект на принципот дека машинеријата за заштита воспоставена од Конвенцијата е супсидијарна на националните системи за заштита на човековите права (види Akdivar and Others v. Turkey, 16 September 1996, § 65, Reports 1996‑IV).

44. Во контекст на машинеријата за заштита на човековите права, правилото за исцрпување на домашните правни лекови мора да се примени со одреден степен на флексибилност и без претерано формализирање. Истовремено, бара, во принцип, жалбите кои требале да се поднесат последователно на меѓународно ниво дека требале да бидат изнесени пред истите тие судови, барем во суштина и во согласност со формалните барања и временското ограничување дадено во домашното право (види, меѓу многу други извори, Azinas v. Cyprus [GC], no. 56679/00, § 38, ECHR 2004-III, и Fressoz and Roire v. France [GC], no. 29183/95, § 37, ECHR 1999-I).

45. Меѓутоа, обврската согласно членот 35 бара само жалителот да има нормален пристап до правните лекови за кои е веројатно дека ќе се делотворни, адекватни и достапни (види Sofri and Others v. Italy (dec.), no. 37235/97, ECHR 2003-VIII). Конкретно, единствените правни лекови кои Конвенцијата бара да се исцрпат се оние кои се поврзани со наводните повреди и истовремено се достапни и доволни. Постоењето на такви правни лекови мора да биде доволно сигурно, не само теоретски туку и во пракса, и ако не се обезбеди тие ќе ја немаат потребната достапност и делотворност (види Dalia v. France, 19 February 1998, § 38, Reports 1998-I). Дополнително, според „генерално признатите правила на меѓународното право“ може да постојат посебни околности кои ќе ги ослободат жалителите од обврската да ги исцрпат домашните правни лекови кои им се на располагање (види Aksoy v. Turkey, 18 December 1996, § 52, Reports 1996-VI). Меѓутоа, постоењето на чисти сомнежи за изгледите за успех на одреден правен лек кој не е очигледно плоден не е валидна причина за неискористување на домашните правни лекови (види Sardinas Albo v. Italy (dec.), no. 56271/00, ECHR 2004-I, и Brusco v. Italy (dec.), no. 69789/01, ECHR 2001-IX).

46. Конечно, членот 35 § 1 од Конвенцијата уредува распределба на товарот на докажување. Владата е должна да побара неисцрпувањето да го задоволи Судот дека правниот лек бил делотворен и достапен теоретски и практично во релевантното време, односно, дека бил на располагање, можел да обезбеди отштета во однос на она на што се жалел жалителот и понудил разумни изгледи за успех (види Акдивар и други, цитиран горе, § 68).

47. Во овој случај Судот забележува дека доколку барањето согласно членот 175 од ЗКП за дозвола за вонредна жалба се одобри, времето што се дозволува за отворање на можноста за поднесување на жалба за лицата кои биле осудени во отсуство во прв степен да добијат шанса за поткрепување на нивниот основ за жалба во контекст на образложението дадено во пресудата против нив и да поднесат фактички и правни аргументи кои тие ги сметаат неопходни за нивната одбрана во текот на жалбената постапка. Меѓутоа, во одредени околности од актуелниов случај, во кои пресудата која е усвоена во отсуство била врачена на службено назначениот адвокат, барањето за таа цел може да се дозволи само ако биле исполнети два услови: доколку обвинетото лице може да покаже дека немал ефективно сознание за пресудата, и ако тој намерно не одбил да се запознае со процедуралните чекори.

48. Додека жалителот можел да докаже дека тој го задоволил првиот од овие услови чисто затоа што неговата осудителна пресуда не му била врачена лично пред датумот на кој станала правосилна, ставот е различен во однос на вториот услов. Жалителот станал недостапен веднаш после убиството на г-динот С. кое се случило во присуство на очевидци кои го обвиниле дека е виновен, и ова можело да ги одведе италијанските власти да заклучат дека тој намерно се обидувал да избегне судење.

49. Пред Судот, Владата се обиде да покаже врз основа на граматичка анализа на формулацијата на членот 175 § 2 од ЗКП, кој бил на сила во времето на апсењето на жалителот, дека товарот на докажување во однос на вториот услов не бил на страната на осуденото лице. Тие тврдеа дека напротив обвинителството е тоа кое треба да обезбеди докази, доколку постојат, од кои ќе може да се заклучи дека обвинетиот намерно одбил да се запознае со обвинението и пресудата. Меѓутоа, такво толкување се чини дека противречи со забелешката на римското обвинителство која вели: „за еден суд да се согласи со повторното разгледување на случајот мора да се докаже дека обвинетиот бил погрешно сметан за ‘бегалец’“ (види во параграф 18 горе).

50. Точно е дека Владата му ја обезбедила на Големиот судски совет домашната судска пракса со што се потврдува нивното толкување. Меѓутоа, треба да се забележи дека само пресудата на Првата секција на Судот за касација во Солдати експлицитно кажува како товарот на докажување треба да се распредели во ситуација слична на таа на жалителот. Таа пресуда која не цитира никаков преседан по прашањето, не била донесена до 25 ноември 2004 г., речиси пет години после апсењето на жалителот во Германија (види во параграфите 17 и 24 горе). Затоа можат да се појават сомнежи во однос на правилото кое би било применето, во времето, било изнесено, кога жалителот требал да го искористи правниот лек предвиден со членот 175 од ЗКП.

51. Судот смета дека несигурноста што се однесува до дистрибуцијата на товарот на докажување во однос на вториот услов е фактор што треба да се земе во предвид при проценувањето на ефективноста на правниот лек на кој се потпира Владата. Во овој случај Судот не е убеден дека, како последица на гореспоменатата несигурност за товарот на докажување, жалителот немало да наиде на сериозен проблем во обезбедувањето на убедливи објаснување, кога било побарано од страна на судот да го стори тоа или оспорено од обвинителството, во однос на тоа зошто, брзо после убиството на г-динот С. тој го напуштил својот дом без да остави адреса за контакт и отпатувал за Германија.

52. Следи дека во конкретните околности на случајот, барање за дозвола за вонредна жалба ќе имало мала шанса за успех.

53. Судот смета дека е соодветно да испита, дополнително, дали правниот лек во прашање бил достапен за жалителот во пракса. Тој забележа во врска со ова дека жалителот бил уапсен во Германија на 22 септември 1999 г., нешто повеќе од седум години после убиството на г-динот С. (види во параграфите 11 и 17 горе). Тој смета дека е разумно да верува дека за време на неговиот притвор во исчекување на екстрадицијата жалителот бил информиран за причините зошто бил лишен од неговата слобода, и особено за тоа дека бил осуден во Италија. Понатаму, на 22 март 2000 г., шест месеци по апсењето жалителот поднел жалба во Стразбур, преку адвокат, во која се жалел дека бил осуден во отсуство. Неговиот адвокат на Судот му обезбедил извадоци од пресудата на Римскиот суд од 2 јули 1996 г.

54. Следи дека за жалителот можело да се смета дека имал „ефективно сознание за пресудата“ брзо по неговото апсење во Германија, и дека од тој момент натаму, во согласност со третиот став од членот 175 од ЗКП, тој имал само десет дена да побара дозвола за вонредна жалба. Нема докази кои би сугерирале дека тој бил информиран за можноста од повторно отворање на можноста за жалба по неговата осудителна пресуда, што официјално станала правосилна и за краткото време достапна за да се проба таков правен лек. Ниту пак Судот треба да ги занемари проблемите кои лице притворено во странска земја најверојатно би ги имало околу итното ангажирање на адвокат кој го познава италијанското право за да ја испита правната постапка со цел да добие повторно отворање на можноста за судење, и во исто време на својот адвокат да му даде прецизен приказ на фактите и детални насоки.

55. Во конечната анализа Судот смета дека во актуелниот случај правниот лек на кој упатува Владата бил осуден на неуспех и имало објективни пречки за да биде применет од страна на жалителот. Затоа утврдува дека имало посебни околности кои го ослободувале жалителот од обврската да го искористи правниот лек предвиден во членот 175 § 2 од ЗКП.

56. Следи дека и вториот дел од прелиминарниот приговор на Владата во врска со неподнесувањето на барање за дозвола за вонредна жалба исто така мора да се отфрли.

II. НАВОДНА ПОВРЕДА НА ЧЛЕНОТ 6 ОД КОНВЕНЦИЈАТА

57. Жалителот се жалеше дека бил осуден во отсуство без да добие можност да ја претстави својата одбрана пред италијанските судови. Тој се потпирал на членот 6 од Конвенцијата, чии релевантни делови уредуваат:

„1. При утврдувањето на ... некакво кривично обвинение против него, секој има право на правична ... расправа ... од [а]... суд...

2. Секој кој е обвинет за кривично дело се смета за невин сè додека не се докаже дека е виновен во согласност со законот.

3. Секој обвинет за кривично дело ги има следните минимални права:

(а) да биде информиран веднаш, на јазик што го разбира и во детали за природата и причините за обвинението подигнато против него;

(б) да му се обезбедат време и услови неопходни за подготвување на неговата одбрана;

(в) да се брани самиот или со помош на бранител по сопствен избор, или доколку не располага со средства да плати бранител, да го добие бесплатно кога тоа го наложуваат интересите на правдата;

(г) самиот да ги сослуша или да бидат сослушани сведоците на обвинението и да му се обезбеди присуство и сослушување на сведоците на одбраната под услови што важат и за сведоците на обвинението;

(д) да користи бесплатна помош од толкувач, доколку не го разбира или не го зборува јазикот на кој се одвива судењето.“

А. Пресудата на Судскиот совет

58. Судскиот совет утврди повреда на членот 6 од Конвенцијата. Сметаше дека жалителот, кој никогаш не бил официјално информиран за постапката против него, не може да се каже дека недвосмислено се откажал од своето право да се појави на своето судење. Понатаму, домашното законодавство не му обезбедило доволна сигурна можност за појавување на ново судење. Таа можност била подложена на поднесување на докази од страна на обвинителството или од страна на осуденото лице во врска со околностите во кои тој бил прогласен за бегалец и не ги исполнила барањата на членот 6 од Конвенцијата.

Б. Изјаснување на странките

1. Владата

59. Владата забележа дека Судот утврдил повреда на членот 6 од Конвенцијата во случаи кога непојавувањето на обвинетиот на судењето било уредено од поранешниот Закон за кривична постапка (тие ги цитираа Colozza v. Italy, 12 February 1985, Series A no. 89; T. v. Italy, 12 October 1992, Series A no. 245-C; и F.C.B. v. Italy, 28 August 1991, Series A no. 208-B). Новите процедурални правила воведени подоцна и посебните околности на случајот на г-динот Сејдовиќ, тие тврдеа, го издвојувале од оние случаи, во кои имало причина за сомнеж дека жалителите намерно се обидувале да ја избегнат правдата или дека тие имале шанса да земат учество во судењето или основ да се верува дека властите биле немарни во утврдувањето каде се наоѓа жалителот.

60. По стариот систем обвинет што не може да се лоцира морал да биде бегалец и доколку било врачено известување во соодветна форма немало можност за вонредна жалба. Меѓутоа согласно системот воведен со новиот ЗКП властите морале да спроведат темелни пребарувања за пронаоѓање на обвинетиот во секоја фаза од постапката и времето дозволено за поднесување на жалба можело да се допушти одново кога имало неправилности во известувањето.

61. Во овој случај, процедуралните чекори се спроведени со адвокатот на жалителот бидејќи жалителот бил сметан за „бегалец“ (latitante). Пред да го назначат за таков, властите го барале во чергарскиот камп каде се сметало дека живее.

62. Во изјаснувањето на Владата конкретните околности на случајот покажале дека жалителот намерно се обидувал да го избегне од судењето. Низа фактори го поткрепувале таквиот заклучок: жалителот бил во деликатна позиција и секако било во негов интерес да не се појави на судењето; тој не понудил никаква веродостојна причина за тоа зошто, веднаш после убиство за кое тој бил одговорен според очевидците, одненадеж се преселил од своето вообичаено место на живеење без да остави адреса или каква било трага за тоа каде се наоѓа; и пред да биде уапсен од германската полиција никогаш не се пријавил ниту побарал повторување на судењето.

63. Од пресудата во случајот на Меденица против Швајцарија (Medenica v. Switzerland (no. 20491/92, ECHR 2001-VI)) следело дека намерата да се избегне судењето го поништувала правото на лицето осудено во отсуство на ново судење согласно Конвенцијата. Во врска со тоа Владата посочила дека Судот го поддржал гледиштето на швајцарските власти дека судењето на г-динот Меденица во отсуство било законско и дека не било неопходно повторно да се покрене постапката заради тоа што неговата неможност да се појави била по негова вина и тој не понудил никакво важечко оправдување за неговото отсуство. Исто така претпоставката дека жалителот сакал да и избега на правдата можела да се побие. Осудени лица секогаш можат да дадат објаснувања со тоа што ќе тврдат дека никогаш не биле свесни за постапката и последователно немале намера да избегаат или со наведување на легитимна пречка. Во такви случаи обвинителството требало да се обиде да го докаже спротивното кога тоа било можно и за судските власти да ја проценат релевантноста на објаснувањата на осуденото лице.

64. Точно беше дека за разлика од жалителот, г-динот Меденица официјално бил информиран за постапките против него и за датумот на неговото судење. Судскиот совет заклучил од ова дека за жалителот не можело да се каже дека имал намера да го избегне судењето. Неговиот заклучок се засновал на Т. и Ф.Ц.Б. против Италија (цитирани горе), во кои Судот одбил да придаде важност на посредното сознание кое жалителите го имале или можеби го имале за постапките против нив и за датумот на нивното судење. Иако претераната формалност и строгост во двата гореспоменати случаи биле разбирливи во контекст на законот што бил на сила во Италија во материјалното време, тие денеска биле неприфатливи.

65. Може да се признае дека чисто формално известување (како во актуелниов случај, каде релевантните документи му биле врачени на службено назначениот адвокат) не можело да достигне законски неоспорлива претпоставка дека обвинетиот бил свесен за постапката. Меѓутоа и претпоставка за спротивното била подеднакво неоправдана. Тоа ќе достигнело до одрекување дека обвинетите можеби биле свесни за постапките кога постоеле докази дека тие биле виновни и избегале (на пример биле криминалци кои им избегале на полициските службеници кои ги гонеле веднаш откако го сториле кривичното дело, или кога обвинетите дале писмена изјава во која се изјасниле дека се виновни, го изразиле својот презир кон жртвите и нивната намера да не бидат пронајдени). Во изјаснувањето на Владата, чистиот факт дека жалителот не бил известен за тоа дека е осуден само по себе не претставувало доволен доказ дека тој или таа дејствувал со добра намера; дополнителни докази за немарност од страна на властите биле потребни.

66. Затоа е препорачливо, тие тврдеа, да се заземе еден побалансиран, разумен пристап во претпоставката – барем условна – дека обвинетиот избегал доколку таквиот заклучок бил оправдан од конкретните околности на случајот, имајќи ја на ум логиката и вообичаеното искуство и во обид да се поткрепи ова преку конкретни докази. Особено, не беше спротивно на пресумпцијата на невиност да се претпостави дека лицата обвинети за кривично дело избегале кога ќе се покаже дека е невозможно да се утврди каде се наоѓаат веднаш откако делото било сторено. Таква претпоставка била зајакната доколку подоцна биле прогласени за виновни на основа на докази изнесени на судењето и ако се даде никакво релевантно објаснување што ги натерало да ја напуштат својата домашна адреса. Токму тоа се случило во случајот на жалителот во кој Римскиот суд внимателно ги утврдил фактите засновајќи ги своите наоди со изјави на неколку очевидци.

67. Доколку на осудените лица им е признато „безусловното“ право „во сите случаи“ на ново судење кога не биле службено известени за обвиненијата и датумот на расправата, државата би била лишена од можноста за изнесување на докази заради прост факт: сознание дека е подигнато обвинение. Меѓутоа тоа би било спротивно на сите судски постапки – имено утврдување на вистината – и би значело дека правдата била попречена или дека на жртвите им била предизвикана дополнителна болка. Исто така би имало парадоксални последици: обвинетите кои биле побрзи и повешти во бегањето би биле во предност во однос на оние кои би биле фатени на препад со првичните покани. Доколку таков бил случајот само обвинетите би ја имале моќта да ја разгледаат валидноста на сопственото судење и виновните би биле во поповолна позиција отколку невините. Понатаму, лица кои свесно се обидувале да избегнат судење можеле да бараат право „кое логиката и секое чувство за правда би сугерирале дека го немаат“: правото да ги затрупаат листите на случаи на судовите и да ги малтретираат жртвите и сведоците во подоцнежна фаза.

68. Ниту пак треба да се заборави, се изјасни Владата, дека во случајот Поитримол против Франција (Poitrimol v. France (23 November 1993, Series A no. 277-A)), и Лала и Пеладоа против Холандија (Lala and Pelladoah v. the Netherlands (22 September 1994, Series A nos. 297-A and 297-B)), Судот го поврза правото на појавување на суд со соодветната обврска. Соодветно на тоа прифатил дека неоправдани отсуства би можеле да бидат обесхрабрени и дека државите имале право да го наметнат на обвинетиот товарот на оправдување на своето отсуство и последователно, да ја проценат веродостојноста на таквите објаснувања. Точно беше дека во горенаведените случаи Судот одлучил дека казнените мерки кои им биле изречени за обвинетите (неможноста да се биде претставуван од адвокат) биле несразмерни; меѓутоа, имплицитно било прифатено дека членот 6 немало да биде прекршен доколку ограничувањата на правата на отсутните обвинети постигнало правична рамнотежа.

69. Во случаите коишто се цитирани горе, Судот исто така ја нагласил одбраната спроведена од адвокатот. Особено тој сметал дека „клучен“ акцент во одбраната на обвинетиот треба да се стави на „огромната“ важност на нивното појавување на суд. Затоа активното присуство на адвокат на одбраната било доволно за да се обнови рамнотежата меѓу легитимната реакција на државата на неоправданото отсуство на обвинетиот и почитувањето за правата утврдени во членот 6 од Конвенцијата.

70. Во овој случај, жалителот бил претставуван во Римскиот суд од службено назначен адвокат, кој ја спровел својата одбрана на ефикасен и соодветен начин, повикувајќи повеќе сведоци. Истиот адвокат претставувал и други обвинети во истата постапка од кои некои биле ослободени.

71. Во секој случај Владата се изјасни дека италијанското право на жалителот му обезбедило вистинска можност да се појави на ново судење. Во врска со ова две посебни сценарија се можни. Доколку не било врачено известување во согласност со формалните барања, постапките биле ништовни и неважечки, и во духот на членовите 179 и 670 од ЗКП на тој начин пресудата не можела да биде спроведена.

72. Меѓутоа ако, како во овој случај, поканите биле врачени во согласност со домашното законодавство, членот 175 од ЗКП се применувал. Во врска со тоа Владата ги повтори забелешките во врска со нивниот прелиминарен приговор (види во параграфите 32 до 37 горе) и посочи дека жалителот му припаѓал на население кое традиционално имал номадска култура, што можело да послужи како објаснување зошто не бил на својата домашна адреса.

73. Во изјаснувањето на Владата, системот предвидел во членот 175 од ЗКП, а доказната постапка која произлегувала од него на никаков начин не била спротивна на општиот принцип дека товарот на докажување бил во рацете на обвинителот, а не обвинетиот. Во Џон Мареј против Обединетото Кралство (John Murray v. the United Kingdom (8 February 1996, Reports 1996-I)), Судот сметал дека било законски да се побара објаснување од обвинетите и да се извлече заклучок од нивниот молк кога околностите очигледно барале такви објаснувања. Доколку тоа било прифатливо во врска со основаноста на обвинението, треба уште повеќе да е така кога се утврдува факт – имено дали незнаењето на жалителот било намерно – кој бил случаен и процедурален по природа.

2. Жалителот

74. Жалителот тврдеше дека неговото право на правично судење било прекршено со тоа дека не бил информиран за обвиненијата против него. Тој се изјасни дека одбраната спроведена од службено назначениот адвокат не можела да се смета за делотворна и соодветна со оглед на фактот дека, меѓу обвинетите кои ги претставувал адвокатот, оние кои биле присутни биле ослободени, а оние кои не биле присутни биле осудени. Понатаму, жалителот не знаел дека тој бил претставуван од тој адвокат. Затоа немал причина да стапи со него или со италијанските власти. Доколку знаел дека е обвинет за кривично дело, можел да направи целосно информиран избор што се однесува до неговиот правен застапник.

75. Жалителот тврдеше дека италијанските власти делувале под претпоставка дека тој бил виновен затоа што бил отсутен. Бидејќи постапката што се водела против него не била во согласност со Конвенцијата, неговото право да се смета за невин било прекршено. Ниту пак можело да се заклучи дека се обидувал да ја избегне правдата кога не бил пред сè испрашан. Таквиот заклучок на властите бил неразумен во фактот дека во времето на неговото апсење тој законски престојувал во Германија со своето семејство и неговата адреса била официјално евидентирана во полицијата. Во секој случај Владата не можела да докаже дека тој избегал за да ја избегне постапката против него.

76. Жалителот на крај тврдеше дека неговото идентификување од страна на италијанските власти било неточно и сомнително, а досието за него не содржело ниту негова фотографија ниту негови оттисоци од прсти.

В. Третата странка

77. Словачката Влада забележа дека во случајот на Меденица (цитиран горе), Судот одлучил дека немало повреда на членот 6 од Конвенцијата со оглед дека жалителот не успеал да прикаже добра причина за неговото отсуство и немало докази кои би сугерирале дека бил отсуден од причини кои биле надвор од негова контрола. Неговото лишување од правото на повторно судење на тој начин бил несразмерен одговор.

78. Доколку се одлучело дека правото на ново судење е автоматско во отсуство на службено известување, оние кои биле информирани за нивното кривично гонење би уживале помалку широки гаранции од оние кои не можеле да бидат лоцирани веднаш по извршувањето на делото. Само во првиот случај Судот би ги овластил домашните власти да испитаат дали осуденото лице всушност се откажал од заштитата за правично судење. Во вториот случај тие би биле спречени да ги оценуваат, врз основа на фактите, причините зошто обвинетиот не можел да биде лоциран. Обвинет кој не бил известен секогаш би бил третиран како некој кој не можел да биде лоциран од причини надвор од негова или нејзина контрола, а не како некој кој избегнувал судење откако бил информиран дека било подигнато обвинение.

79. Според изјаснувањето на словачката Влада било спорно дали во согласност со преседанот утврден во Колоца (цитиран горе), каде судот посочил дека забраната на сите судења во отсуство можела да го парализира спроведувањето на кривичните постапки со што би се дошло на пример до растурање на доказите, истекување на рокот дозволен за гонење или погрешна пресуда. Понатаму, разликата посочена горе значела дека луѓето би биле третирани на ист начин во различни ситуации и различно во слични ситуации без никакво објективно или разумно оправдување. Затоа последиците биле неправедни. Во врска со тоа словачката Влада забележала дека г-динот Меденица би уживал повеќе права доколку станел недостапен веднаш после делото што го сторил. Исто така треба да се земе во предвид фактот дека понекогаш луѓето кои биле фатени на дело успевале да избегаат.

80. Според изјаснувањето на словачката Влада, властите треба секогаш да имаат право, најпрво, да испитаат во конкретните околности на секој случај зошто било невозможно да се утврди каде се наоѓал обвинетиот и второ, да одлучат дека тие се откажале од заштитите на членот 6 или се обиделе да и избегаат на правдата. Во вториот случај треба да биде легитимно да им се одбие ново судење согласно домашното прави со оглед на највисоките интереси на заедницата и остварувањето на целите на обвинението. Задача на судот во тој случај би била да се обезбеди дека заклучоците до кои дошле националните власти не биле своеволни или засновани на очигледно погрешни претпоставки.

Г. Оценка на Судот

1. Општи начела во врска со судење во отсуство

(а) Право да се учествува во расправата и да се добие ново судење

81. Иако ова не е изречно спомнато во став 1 од членот 6, целта и намерата на членот земени во целина покажуваат дека едно лице кое е „обвинето за кривично дело“ има право да земе учество во расправата. Исто така точките (в), (г) и (д) од став 3 му гарантираат на “секој обвинет за кривично дело“ право „да се брани себе лично“, „самиот да ги сослуша или да бидат сослушани сведоците“ и „ да користи бесплатна помош од толкувач, доколку не го разбира или не го зборува јазикот на кој се одвива судењето“, и тешко е да се види како може да ги искористи овие права без да биде присутен (види Колоца, цитиран горе, § 27; Т. против Италија, цитиран горе, § 26; Ф.Ц.Б. против Италија, цитиран горе, § 33; и Belziuk v. Poland, 25 March 1998, § 37, Reports 1998-II).

82. Иако постапките кои се случуваат во отсуство на обвинетиот сами по себе не се некомпатибилни со членот 6 од Конвенцијата, сепак несомнено дека доаѓа до лишување од правда кога едно лице осудено во отсуство не може последователно да добие од судот кој го сослушал ново утврдување на основаноста на обвинението, во однос како на правото така и на фактите, каде што не е утврдено дека тој се откажал од своето право да се појави и да се брани себеси (види Колоца, цитиран горе, § 29; Einhorn v. France (dec.), no. 71555/01, § 33, ECHR 2001-XI; Krombach v. France, no. 29731/96, § 85, ECHR 2001-II; и Somogyi v. Italy, no. 67972/01, § 66, ECHR 2004-IV) или дека имал намера да го избегне судењето (види Меденица, цитиран горе, § 55).

83. Конвенцијата им остава на државите договорнички широко дискреционо право што се однесува до изборот на средствата со кои се смета дека ќе се обезбеди нивните правни системи да се во согласност со условите од членот 6. Задачата на судот е да утврди дали резултатот кој го бара Конвенцијата бил остварен. Особено, процедуралните средства понудени од страна на домашното право и праксата мора да се покаже дека се делотворни кога едно лице обвинето за кривично дело ниту се има откажано од неговото право да се појави и да се одбрани ниту се обидел да го избегне судењето (види Сомоѓи, цитиран горе, § 67).

84. Судот понатаму одлучи дека обврската за гарантирање на правото на обвинет за кривично дело да биде присутен во судницата – било за време на првичната постапка или при повторувањето на судењето – се смета за еден од суштинските услови од членот 6 (види Stoichkov v. Bulgaria, no. 9808/02, § 56, 24 March 2005). Соодветно на тоа, одбивањето да се отвори одново постапка спроведена во отсуство на обвинетиот, без никаква индикација дека обвинетиот се откажал од своето право да биде претставен на судењето, беше утврдено дека е „флагрантно лишување од правда“ правејќи ја постапката „очигледно спротивна на одредбите од членот 6 или принципите што се отелотворени таму (ибид., §§ 54-58).

85. Судот исто така одлучи дека повторното давање на време дозволено за поднесување на жалба против осудувањето во отсуство, кога обвинетиот имал право да присуствува на расправата во апелациониот суд и да побара прифаќање на нови докази, давало нова шанса за свежо фактичко и законско утврдување на кривично обвинение, така што постапката како целина може да се каже дека била правична (види Jones v. the United Kingdom (dec.), no. 30900/02, 9 September 2003).

(б) Откажување од правото да се појави на судењето

86. Ниту второво ниту духот на членот 6 од Конвенцијата спречуваат едно лице да се откаже по сопствена слободна волја, било изречно или преќутно, од своето право на гаранции за правично судење (види Kwiatkowska v. Italy (dec.), no. 52868/99, 30 November 2000). Меѓутоа, за да биде делотворно согласно Конвенцијата, откажување од правото да земе учество во судењето мора да се утврди на недвосмислен начин и да биде обезбедено од минимум заштита сразмерна на неговата важност (види Поитримол, цитиран горе, 31). Понатаму, не смее да противречи на никаков важен јавен интерес (види Håkansson and Sturesson v. Sweden, 21 February 1990, § 66, Series A no. 171-A).

87. Судот одлучи дека кога едно лице обвинето за кривично дело не било известено лично, не можело да се заклучи чисто од неговиот статус како „бегалец“ (latitante), што било засновано врз пресумпција и недоволна фактичка основа, дека тој се откажал од своето право да се појави на судењето и да се брани (види Колоца, цитиран горе, § 28). Исто така имал прилика да посочи дека пред за еден обвинет да може да се каже дека имплицитно, преку неговото однесување, се откажал од важно право согласно членот 6 од Конвенцијата, мора да се покаже дека тој можел разумно да предвиди кои би биле последица од неговото однесување (види Џоунс, цитиран горе).

88. Понатаму, едно лице обвинето за кривично дело не смее да се остави со товарот да докаже дека тој не се обидувал да ја избегне правдата или дека неговото отсуство било заради виша сила (види Колоца, цитиран горе, § 30). Во исто време, постои можност за националните власти да оценат дали обвинетиот покажал добра причина за неговото отсуство или дали имало нешто во досието на случајот за да се оправда наод дека тој бил отсутен од причини врз кои немал контрола (види Меденица, цитиран горе, § 57).

(в) Право на едно лице обвинето за кривично дело да биде информирано за обвиненијата против него

89. Согласно условите од став 3 (а) од член 6 од Конвенцијата секој обвинет за кривично дело има право „да биде информиран веднаш, на јазик што го разбира и во детали за природата и причините на обвинението подигнато против него“. Оваа одредба ја посочува потребата да се посвети посебно внимание на известувањето за „обвинението“ до обвинетиот. Обвинението игра клучна улога во кривичен процес, со тоа што од моментот на неговото врачување обвинетиот е формално известен за фактичката и правната основа на обвинението против него (види Kamasinski v. Austria, 19 December 1989, § 79, Series A no. 168).

90. Опсегот на гореспоменатата одредба мора особено да биде проценет во контекст на поопштото право на правична расправа гарантирана од членот 6 § 1 од Конвенцијата. Кај кривичните прашања обезбедувањето на целосни и детални информации во врска со обвиненијата против обвинетиот, и последователно правната карактеризација која судот може да ја усвои по прашањето, претставува суштински предуслов за да се обезбеди дека постапките се правични (види Pélissier and Sassi v. France [GC], no. 25444/94, § 52, ECHR 1999-II).

(г) Претставување на обвинети на кои им се суди во отсуство од страна на адвокат

91. Иако не е апсолутно, правото на секој што е обвинет за кривично дело да биде делотворно одбранет од страна на адвокат, доделен по службена должност, доколку има таква потреба, претставува една од основните одлики на едно правично судење (види Поитримол, цитиран горе, § 34). Лице обвинето за кривично дело не ја губи користа од ова право чисто врз основа на тоа дека не бил присутен на судењето (види Mariani v. France, no. 43640/98, § 40, 31 March 2005). Од клучна важност за правичноста на кривичниот правосуден систем е обвинетиот да биде соодветно бранет, како во прв степен така и на апелација (види Лала, цитиран горе, § 33, и Пеладоа, цитиран горе, § 40).

92. Истовремено, од голема важност е обвинетиот да се појави, како заради неговото право на расправа така и заради потребата да се потврди точноста на неговите изјави и да се споредат со оние на жртвата – чии интереси треба да се заштитат – и на сведоците. Законодавецот мора соодветно да биде во можност да обесхрабри неоправдано отсуство, под услов казнените мерки што се применуваат да не бидат несразмерни во околностите на случајот и обвинетиот да не е лишен од своето право да биде бранет од страна на адвокат (види Кромбах, цитиран горе, §§ 84, 89 и 90; Van Geyseghem v. Belgium [GC], no. 26103/95, § 34, ECHR 1999-I; и Поитримол, цитиран горе, § 35).

93. Судовите се тие што треба да обезбедат правично судење и соодветно на тоа адвокатот кој присуствува на судењето за очигледна цел да го брани обвинетиот во негово отсуство да добие шанса да го стори тоа (види Ван Гејсегем, цитиран горе, § 33; Лала, цитиран горе, § 34; и Пеладоа, цитиран горе, § 41).

94. Иако на секој кој е обвинет за кривично дело му доделува право „да се брани самиот или со помош на бранител ...“, членот 6 § 3 (в) не го посочува начинот на остварување на ова право. На тој начин им остава на страните договорнички избор на средствата што треба да се обезбеди во рамките на нивните судски системи, при што задача е на Судот да утврди дали методот што тие го избрале е доследен на условот за правично судење (види Quaranta v. Switzerland, 24 May 1991, § 30, Series A no. 205). Во врска со ова, мора да се запомни дека Конвенцијата е дизајнирана да „гарантира не права кои се теоретски или илузорни туку правата кои се практични и делотворни“ и дека доделувањето на адвокат само по себе не обезбедува делотворност на помошта кој може да му ја обезбеди на обвинетиот (види Imbrioscia v. Switzerland, 24 November 1993, § 38, Series A no. 275, и Artico v. Italy, 13 May 1980, § 33, Series A no. 37).

95. Сепак, државата не може да се смета за одговорна за секоја слабост на адвокатот назначен како правна помош или назначен од обвинетиот. Следи од независноста на правната професија од државата дека однесувањето на одбраната е во основа прашање меѓу обвинетиот и неговиот адвокат, било назначен согласно шемата за правна помош или приватно финансиран (види Cuscani v. the United Kingdom, no. 32771/96, § 39, 24 September 2002). Согласно членот 6 § 3 надлежните националните власти се обврзани да интервенираат само доколку фактот дека адвокатот ангажиран како правна помош не обезбедил делотворно застапување е очигледен или истото станало доволно јасно на некој друг начин (види Daud v. Portugal, 21 April 1998, § 38, Reports 1998-II).

2. Примена на горенаведените принципи во актуелниот случај

96. Судот забележува дека во овој случај на 15 октомври 1992 г. римски истражен судија наредил притвор за жалителот додека се чека на судењето. Бидејќи станал недостапен, тој се сметал за „бегалец“ (latitante) (види во параграф 12 горе). Адвокат бил назначен да го претставува и бил известен за различните чекори во постапката, вклучително и осудувањето на жалителот. Владата не оспорила дека жалителот бил суден во отсуство и дека пред неговото апсење не добил никаква официјална информација за обвиненијата или датумот на неговото судење.

97. Потпирајќи на судската пракса развиена од Меденица, цитиран горе, Владата тврдеше дека жалителот го изгубил своето право на ново судење бидејќи се обидувал да ја избегне правдата или со други зборови дека знаел или се сомневал дека бил баран од полицијата и избегал.

98. Судот забележа на почетокот дека овој случај се разликува од Меденица (цитиран горе, § 59), каде жалителот бил информиран навремено за постапката против него и за датумот на неговото судење. Тој исто така имал помош и бил во контакт со адвокат што тој го избрал. На крај, Судот утврди дека отсуството на г-динот Меденица се должело на неговото сопствено виновно однесување и се согласил во швајцарскиот сојузен суд дека тој го излажал американскиот суд со тоа што дал двосмислени па дури и свесно неточни изјави со цел да обезбеди одлука која ќе му оневозможи да присуствува на своето судење (ибид., § 58). Неговата позиција затоа била многу поразлична од таа на жалителот во овој случај. Во околностите на овој случај се јавува прашање дали доколку не му било врачено службено известување г-динот Сејдовиќ можел да се смета дека бил доволно свесен за своето обвинение и судењето за да може да одлучи да се откаже од своето право да се појави на суд или да ја избегне правдата.

99. Во претходни случаи поврзани со судење во отсуство Судот одлучил дека да се информира некој за обвинение покренато против него е законски акт од таква важност што мора да се спроведе во согласност со процедуралните и суштински барања кои можат да гарантираат делотворно остварување на правата на обвинетиот; нејасно и неформално сознание не може да е доволно (види Т. против Италија, цитиран горе, § 28, и Сомоѓи, цитиран горе, § 75). Судот меѓутоа не може да ја отфрли можноста дека одредени утврдени факти можат да обезбедат недвосмислена индикација дека обвинетиот е свесен за постоењето на кривичните постапки против него и за природата и причината за обвинението и нема намера да земе учество во судењето или да сака да го избегне обвинението. Ваква може да е работата кога обвинетиот јавно или на писмено изјавува дека тој нема намера да одговори на поканите за кои станал свесен преку други извори а не од властите, или да успее во избегнувањето на обидите за апсење (види меѓу другите извори, Iavarazzo v. Italy (dec.), no. 50489/99, 4 December 2001), или кога властите ќе дојдат до материјали кои исто така недвосмислено покажуваат дека тој бил свесен за постапката против него која била во тек и за обвиненијата со кои бил товарен.

100. Според гледиштето на Судот во овој случај не биле утврдени никакви слични околности. Аргументот на Владата не се заснова на никакви објективни фактори освен отсуството на жалителот од неговото вообичаено место на живеење, гледано во контекст на доказите против него; таа претпоставува дека жалителот бил инволвиран или навистина одговорен за убиството на г-динот С. Судот затоа не е во можност да го прифати овој аргумент кој исто така и противречи на пресумпцијата на невиност. Утврдувањето на вината на жалителот според законот била целта на кривичната постапка која, во времето кога жалителот се сметал за бегалец, била во својата прелиминарна истражна фаза.

101. Во такви околности, Судот смета дека не било покажано дека жалителот имал доволно сознание за неговото обвинение и за обвиненијата против него. Затоа не може да заклучи дека тој се обидел да го избегне судењето или недвосмислено се откажал од неговото право да се појави во суд. Останува да се утврди дали домашното законодавство му обезбедило доволна сигурна можност за појавување на ново судење.

102. Во врска со тоа Владата упати најпрво на правниот лек предвиден во членот 670 од ЗКП. Судот забележува на почетокот дека било утврдено дека Владата е попречена да подигне прелиминарен приговор за пропустот да се исцрпат домашните правни лекови врз основа на оваа одредба (види во параграф 42 горе). Меѓутоа, таквиот наод не го спречува Судот да го земе во предвид правниот лек на кој упатува Владата во своето испитување на основите на жалбата (види, mutatis mutandis, Н.Ц. против Италија, цитиран горе, §§ 42-47 и 53-58). Тој забележува дека во италијанското право приговор на извршувањето е допуштен само кога е утврдено дека имало неправилност во постапките која може да ја направи пресудата неважечка, особено што се однесува до процесот на врачување на покани на обвинет кој не може да се лоцира (види во параграфите 31 и 71 горе). Меѓутоа, самата Влада призна дека во актуелниот случај поканите биле врачени во согласност со домашното право (види во параграфот 72 горе). Затоа употребата на правниот лек од членот 670 од ЗКП од страна на жалителот не би имал изглед за успех.

103. Што се однесува до тоа дека Владата упати на можноста за жалителот да побара дозвола за вонредна жалба, Судот едноставно би ги повторил забелешките што ги има дадено во врска со прелиминарниот приговор (види во параграфите 47-56 горе). Тој забележува дека правниот лек предвиден во членот 175 §§ 2 и 3 од ЗКП, кој бил на сила во времето на апсење на жалителот и притворот додека чекал екстрадиција, морал да пропадне и имало објективни пречки за неговото користење. Особено, жалителот ќе наишол на сериозни тешкотии во задоволување на еден од правните предуслови за да се даде дозвола за жалба, имено да се биде сигурен дека тој намерно не одбил да се запознае со процедуралните чекори или не се обидувал да избегне судење. Судот исто така утврдил дека можело да постои несигурност во врска со дистрибуцијата на товарот на докажување во однос на тој предуслов (види во параграфите 49-51 горе). Затоа се јавуваат сомнежи за тоа дали правото на жалителот да не мора да докаже дека немал намера да го избегне судењето било почитувано. Жалителот можеби не можел да обезбеди убедливи објаснувања, кога судот побарал од него да го стори тоа или кога обвинителството оспорило, во однос на тоа зошто набрзо после убиството на г-динот С. тој го напуштил својот дом без да остави адреса за контакт и отпатувал за Германија. Исто така, жалителот, за кој можело да се смета дека имал „ефективно сознание за пресудата“ брзо по неговото апсење во Германија, имал само десет дена да побара дозвола за вонредна жалба. Нема никакви докази кои би сугерирале дека тој бил информиран за можноста од повторно отворање на можноста за обжалување на неговата осудителна пресуда, и за краткото време достапно за да се проба таков правен лек. Овие околности земени заедно со тешкотиите кои едно лице притворено во странство би ги имало околу брзото ангажирање на адвокат кој би бил запознаен со италијанското право и кому би му дал прецизен приказ на фактите и детални инструкции, создавале објективни пречки за примена на правниот лек предвиден во членот 175 § 2 од ЗКП од страна на жалителот (види во параграфите 53-55 горе).

104. Следи дека правниот лек предвиден во членот 175 од ЗКП не гарантирал со доволна сигурност дека жалителот би ја имал можноста за појавување на ново судење за да ја претстави својата одбрана. Не се тврдело пред Судот дека жалителот имал некакви други средства за повторно да му се даде време кога е можно да се поднесе жалба или ново судење.

3. Заклучок

105. Во контекст на претходното, Судот смета дека жалителот, кому му се судело во отсуство и не се покажало дека се обидел да го избегне судењето или дека недвосмислено се откажал од своето право да се појави на суд, немал можност да се стекне со ново утврдување на основаноста на обвиненијата против него од страна на суд кој ќе го сослушал, во согласност со неговите права на одбрана.

106. Затоа во овој случај имало повреда на членот 6 од Конвенцијата.

107. Овој наод наметнува дека не е неопходно за Судот да ги испита тврдењата на жалителот дека одбраната спроведена од неговиот адвокат била проблематична и дека неговото идентификување од страна на италијанските власти било непрецизно и сомнително.

III. ЧЛЕНОВИТЕ 46 И 41 ОД КОНВЕНЦИЈАТА

А. Членот 46 од Конвенцијата

108. Членот 46 уредува:

„1. Високите страни договорнички се обврзуваат да се придржуваат кон конечната пресуда на Судот во споровите во кои се странки.

2. Конечната пресуда на Судот му се доставува на Комитетот на министрите којшто го надгледува нејзиното извршување.“

1. Пресудата на Судскиот совет

109. Судскиот совет одлучи дека повредата која ја утврдил потекнувала од систематски проблем поврзан со нефункционирањето на домашното законодавство и пракса предизвикано од отсуство на делотворен механизам да се обезбеди правото на лицата осудени во отсуство – кога тие не биле делотворно информирани за постапката против нив и не се откажале недвосмислено од своето право да се појават на своето судење – да добијат свежо утврдување на основата на обвинението против нив од страна на суд кој ќе ги сослуша во согласност со барањето на членот 6 од Конвенцијата. Соодветно на тоа одлучи дека тужената држава морала да го обезбеди правото во прашање на жалителот и на други лица во слична позиција преку соодветни мерки.

2. Изјаснување на Владата

110. Владата тврдеше дека доколку Судот и понатаму бил убеден дека имало повреда требало да заклучи дека повредата произлегла исклучиво од причините поврзани со одредени околности на случајот (со други зборови, со личната состојба на жалителот) без да се стави под знак прашање целото италијанско законодавство во однос на ова прашање.

111. Тие тврделе дека италијанскиот систем во целост се придржувал на барањата на Конвенцијата, како што било прикажано од Судот и со сите начела набројани во Резолуцијата (75) 11 на Комитетот на министри на Советот на Европа во однос на критериумите по кои се водат постапките што се одржуваат во отсуство на обвинетиот. Системот барал да се вложат напори за да се обезбеди обвинетите лица да се свесни за постапките против нив, природата на обвиненијата, и датумот и местото на суштинските чекори во постапката. Понатаму оние што се обвинети во отсуство добиле бројни можности – многу повеќе отколку во други европски држави – вонредно да се жалат доколку можат да докажат тие не знаеле за пресудата. Единствениот исклучок на тоа правило, кое било релевантно во овој случај, се јавувал кога било утврдено дека осудените лица кои не можеле да се лоцираат или биле бегалци намерно се обидувале да избегнат судење.

112. Понатаму, дури и претпоставката дека италијанскиот систем кој бил на сила во материјалното време бил некомпатибилен со условите на Конвенцијата, сите можни недостатоци биле поправени со реформата која започнала со Законот бр. 60/2005.

113. Во случај на наод на Судот на структурален недостаток во домашниот правен систем, Владата посочи дека обврската да се дозволи ново судење на лице осудено во отсуство би можело да го оневозможи собирањето на сите докази (особено изјави на сведоци) добиени во текот на првото судење. Во такви околност националните власти би биле соочени со две алтернативи. Тие или можат да ги искористат доказите и изјавите добиени во текот на првото судење (иако ова би можело да вклучува повреда на правото на обвинетиот да не биде осуден врз основа на изјавите на лица кои тој или таа никогаш немал/а шанса да ги сослуша), или да го ослободи обвинетиот и покрај постоењето на доволно докази за да се задоволи Судот без разумен сомнеж дека е виновен (што би достигнало до потенцијална повреда на позитивната обврска за заштита на другите права гарантирани со Конвенцијата).

114. Затоа е препорачливо, Владата тврдеше Судот да разјасни како второто судење би требало да се одвива: дали било доволно да се испита обвинетиот; дали целата фаза на судење требала да се повтори; или дало биле пожелни побалансирани посредни решенија. На тој начин Судот ќе можел да и даде на тужената Држава јасни и детални насоки за тоа како да обезбеди неговото законодавство или пракса да се придржуваат на Конвенцијата.

115. Владата изјави дека тие не биле против принципот Судот да даде прилично детални насоки за општите мерки што треба да се преземат. Меѓутоа, новата пракса на Судот ризикувала поништување на начелото дека државите можеле слободно да изберат средства за извршување на пресудата. Исто така му противречела на духот на Конвенцијата и немала јасна правна основа.

116. Пресудите на Судот биле суштински декларативни по природа. Единствениот исклучок на тоа правило бил членот 41 од Конвенцијата кој го овластувал Судот да изрече мерки кои достигнале до „казни“ за земјите договорнички. Меѓутоа членот 46 не содржел никаква таква одредба туку чисто изјавил дека конечната пресуда на Судот била пренесена до Комитетот на министри за надзор на нејзиното извршување. Комитетот на министри затоа бил единственото тело на Советот на Европа овластено да каже дали општата мерка била неопходна, адекватна и доволна.

117. Во изјаснувањето на Владата ваквата распределба на надлежности била потврдена со членот 16 од Протоколот бр. 14, кој со измените и дополнувањата на членот 46 од Конвенцијата вовел два нови правни лекови: барање за толкување и постапки за прекршување. Според извештајот за објаснување целта на првото во нив била „да му се овозможи на Судот да даде толкување на пресуда, да не се искаже по мерките преземени од високата страна договорничка за придржување до таа пресуда“. Што се однесува до второво беше изнесено дека кога Судот утврдувал повреда требал да го упати случајот на Комитетот на министри „за да ги разгледа мерките што требале да се преземат“. И на крај, во Резолуцијата Res(2004)3 Комитетот на министри го повикал Судот да идентификува секакви основни систематски проблеми во своите пресуди, но не да посочува и соодветни решенија. Оттука распределбата на овластувања меѓу Комитетот на министри и Судот, како што било предвидено од оние што ја изготвиле Конвенцијата, не била изменета.

118. Во секој случај доколку ќе се продолжело со практикувањето на посочување на општи мерки требало барем да стане институционализирано во Деловникот на Судот или во прашањата кои Судот им ги поставувал на странките, за странките да можат да ги поднесат забелешките за тоа дали повредата била „систематска“.

3. Оценка на Судот

119. Судот забележува дека согласно членот 46 од Конвенцијата страните договорнички имаат преземено обврска да се придржуваат кон конечните пресуди на Судот во секој случај во кој тие се странка, при што извршувањето е под надзор на Комитетот на министри. Понатаму, меѓу другото следи дека пресудата во која Судот утврдува повреда и наметнува на тужената држава законска обврска не само да им ги платат на засегнатите износите доделени по пат на правичен надоместок согласно членот 41, но исто така да избере, што подложи на надзор од страна на Комитетот на министри, општи и/или доколку е соодветно, поединечни мерки кои треба да бидат усвоени во рамките на нејзиниот домашен правен поредок за да се стави крај на повредата утврдена од Судот и да ги поправи последиците во рамките на можностите. Како предмет на мониторинг од страна на Комитетот на министри, тужената држава има слобода да ги избере средствата со кои ќе ги исполни своите правни обврски согласно членот 46 од Конвенцијата под услов таквите мерки да се компатибилни со заклучоците утврдени во пресудата на Судот (види, mutatis mutandis, Scozzari and Giunta v. Italy [GC], nos. 39221/98 and 41963/98, § 249, ECHR 2000-VIII).

120. Во Брониовски против Полска (Broniowski v. Poland ([GC], no. 31443/96, §§ 188-94, ECHR 2004-V)) Судот сметаше дека кога ќе утврдел дека повредата потекнувала од систематски проблем кој погаѓал голем број на луѓе можат да се предвидат општи мерки на национално ниво при извршувањето на неговите пресуди. Овој вид на правосуден пристап од страна на Судот кон систематските или структурални проблеми во националниот правен поредок е опишан како „процедура за пилот пресуда“. Постапката е пред сè дизајнирана за да им се помогне на земјите договорнички во исполнувањето на нивната улога во системот на Конвенцијата преку решавање на таквите проблеми на национално ниво, и со тоа да им се обезбедат на засегнатите лица правата и слободите од Конвенцијата согласно членот 1 од Конвенцијата, нудејќи им побрз надоместок и во исто време, олеснување на товарот на Судот, што во спротивно ќе мора да носи пресуди по голем број на жалби слични во суштината (види Брониовски против Полска (пријателска спогодба) [GC], no. 31443/96, §§ 34-35, ECHR 2005-IX).

121. Судот забележува дека во овој случај неоправдана пречка на правото на жалителот на ново утврдување од страна на суд по основаноста на обвиненијата против него се чини дека произлегува од формулацијата на одредбите на ЗКП што биле на сила во материјалното време за условите за поднесување на барање за дозвола за вонредна жалба. Ова може да сугерира дека во италијанскиот правен систем имало таков недостаток што на секој што бил осуден во отсуство, и кој не бил делотворно информиран за постапките против него можело да не му се дозволи повторно судење.

122. Меѓутоа, треба да се има на ум дека после завршувањето на судењето на жалителот, различни законодавни реформи биле спроведени во Италија. Особено, Законот бр. 60/2005 го изменил и дополнил членот 175 од ЗКП. Согласно новите одредби, времето дозволено за обжалување на пресудата може повторно да се направи достапно на барање на осуденото лице. Единствениот исклучок на ова правило се јавува кога обвинетите имале „ефективно сознание“ за постапките против нив или за пресудата и намерно се откажале од правото да се појават во суд или да се жалат. Дополнително, времето достапно за лица во слична позиција како оваа на жалителот да побараат дозвола за вонредна жалба се зголемило од десет на триесет дена и сега тоа почнува да тече од моментот кога обвинетиот ќе биде предаден на италијанските власти (види во параграфите 26-27 горе).

123. Точно е дека овие нови одредби не важеле за жалителот или за некој друг во слична позиција кој имал ефективно сознание за тоа дека е осуден или бил предаден на италијанските власти пред повеќе од триесет дена пред датумот на кој Законот 60/2005 стапил на сила. Судот смета дека би било прерано во оваа фаза, во отсуство на домашна судска пракса во врска со примената на одредбите од Законот бр. 60/2005 да се испитува дали реформите што се опишани горе го постигнале резултатот кој го бара Судот.

124. Затоа Судот смета дека е непотребно да се да посочат некои од општите мерки на национално ниво кои можат да се предвидат во извршувањето на оваа пресуда.

125. Понатаму Судот забележува дека во пресудите на Судскиот совет во случаите против Турција во врска со независноста и непристрасноста на националните судови за безбедност било одлучено дека во принцип најсоодветната форма на надоместок би била жалителот да добие повторно судење без одлагање доколку тој или таа бара такво нешто (види, меѓу другите извори, Gençel v. Turkey, no. 53431/99, § 27, 23 October 2003, and Tahir Duran v. Turkey, no. 40997/98, § 23, 29 January 2004). Исто така треба да се забележи дека сличен став е усвоен во случаи против Италија каде одлука за прекршување на условот за правичност во членот 6 произлегла од прекршувањето на правото за учество во судењето (види Сомоѓи, цитиран горе, § 86, и R.R. v. Italy, no. 42191/02, § 76, 9 June 2005) или правото за сослушување на сведоците на обвинителството (види Брачи, цитиран горе, § 75). Големиот судски совет одобрил општ пристап усвоен во случаите цитирани горе (види Öcalan v. Turkey [GC], no. 46221/99, § 210, ECHR 2005-IV).

126. Судот соодветно на тоа смета дека кога, како во овој случај едно лице било осудено следејќи постапки кои вклучувале повреда на условите од членот 6 од Конвенцијата, повторно судење или повторно отворање на случајот, доколку се побара, начелно претставува соодветен начин за надоместување за повредата (види ги начелата поставени во Препораката бр. Р (2000) 2 на Комитетот на министри, како што е посочено во параграфот 28 горе). Меѓутоа, конкретните поправни мерки, доколку постојат, барале од тужената држава за да ги исполни своите обврски согласно Конвенцијата да мора да зависат од конкретните околности на поединечниот случај и да бидат утврдени во контекст на пресудата на Судот во тој случај, и со соодветно осврнување на судската пракса на Судот како што е цитирано горе (види Оџалан, loc. cit.).

127. Особено не е за Судот да посочи како некое ново судење треба да се спроведе и каква форма треба да добие. Тужената држава останува слободна, предмет на мониторинг од Комитетот на министри во изборот на средствата со кои ќе ги исполни своите обврски за да го стави жалителот, во рамките на можното, во позиција во која би бил доколку не биле занемарени условите на Конвенцијата (види Piersack v. Belgium (Article 50), 26 October 1984, § 12, Series A no. 85), под услов таквите средства да се компатибилни со заклучоците дадени во пресудата на Судот и со правата на одбраната (види Lyons and Others v. the United Kingdom (dec.), no. 15227/03, ECHR 2003-IX).

Б. Членот 41 од Конвенцијата

128. Согласно членот 41 од Конвенцијата,

„Ако Судот оцени дека постои повреда на Конвенцијата или на нејзините Протоколи, и ако внатрешното право на засегнатата Висока страна договорничка дозволува само делумно обесштетување, Судот и доделува на оштетената страна, доколку е потребно, правичен надоместок.“

1. Штета

129. Жалителот забележа дека тој бил притворен во Германија заради екстрадиција од 22 септември до 22 ноември 1999 г., во период од шеесет и два дена. Доколку италијанските власти се обиделе да го контактираат во Германија на официјално пријавената адреса, тоа лишување од слобода не би се случело. Тој се изјасни дека надоместокот на штетата и вознемиреноста предизвикани од неговиот притвор требале да се обезбедат по стапка од 100 евра (ЕУР) на ден, и соодветно на тоа бараше вкупен износ од 6.200 евра.

130. Владата забележала дека жалителот не утврдил никаква причинско-последична врска меѓу повредата на Конвенцијата и штетата за која тврдел дека настанала. Што се однесува до нематеријалната штета, наодот на повреда сам по себе би обезбедил правичен надоместок.

131. Судот повторува дека тој ќе додели износи за правичен надоместок согласно членот 41 кога ќе се утврди дека настанала загубата или штетата за која се тврди дека била предизвикана од повреда, но дека од државата не се очекува да плати за штета за која не може да и се препише (види Perote Pellon v. Spain, no. 45238/99, § 57, 25 July 2002, и Брачи, цитиран горе, § 71).

132. Во овој случај Судот утврдил повреда на членот 6 од Конвенцијата со тоа дека жалителот кој бил осуден во отсуство не можел да добие неговото судење повторно да се отвори. Тој не забележал никакви слабости во напорите да се пронајде жалителот и не може да одлучи дека италијанските власти треба да се сметаат за одговорни за неговиот притвор додека чекал екстрадиција. Понатаму, жалителот не посочил никакви информации кои на италијанските власти можеле да им дадат причина да претпостават дека тој бил во Германија.

133. Соодветно на тоа Судот не смета дека е соодветно на жалителот да му додели отштета за материјална штета. Никаква причинско-последична врска не била утврдена меѓу повредата која ја утврдил и притворот на кој се жалел жалителот.

134. Што се однесува до нематеријалната штета, Судот смета дека во околностите на случајот, наодот на повреда сам по себе претставува правичен надоместок (види Brozicek v. Italy, 19 December 1989, § 48, Series A no. 167; Ф.Ц.Б. против Италија, цитиран горе, § 38; и T. против Италија, цитиран горе, § 32).

2. Трошоци и издатоци

135. Жалителот барал рефундирање на трошоците кои настанале во постапката за екстрадиција во Германија, а кои изнесувале 4.827,11 евра. Понатаму барал 7.747,94 евра за постапките пред Судот. Особено, тој се изјасни дека износот од 3.500,16 евра (кој се состоел од 3.033,88 евра за хонорари и 466,28 евра за превод) се однесувал на постапките пред Судскиот совет и дека последователните постапки пред Големиот судски совет, вклучително и учеството на неговиот адвокат во расправат од 12 октомври 2005 г., чинеле 4.247,78 евра.

136. Владата не ја гледаше причинско-последична врска меѓу прекршувањето на Конвенцијата и трошоците кои настанале во Германија. Што се однесува до оние кои настанале во постапката во Стразбур, Владата го остави прашањето на дискреционото право на Судот, нагласувајќи дека случајот на жалителот бил јасен. Тие понатаму се изјаснија дека износот кој се барал за постапката пред Големиот судски совет бил претеран со оглед на малото количество работа која оваа фаза му го наметнала на адвокатот на жалителот, кој не поднел молба.

137. Судот забележува дека пред да поднесе жалба пред институциите на Конвенцијата жалителот морал да учествува во постапки за екстрадиција во Германија за време на кои прашањето на неможноста за повторно отворање на неговото судење било покренато. Соодветно на тоа прифаќа дека жалителот имал трошоци за постапката поврзана со повредата на Конвенцијата. Меѓутоа, тој смета дека износите што се барале за постапките пред германските судови биле претерани (види mutatis mutandis, Sakkopoulos v. Greece, no. 61828/00, § 59, 15 January 2004, и Cianetti v. Italy, no. 55634/00, § 56, 22 April 2004). Земајќи ги во предвид информациите кои ги поседувал и неговата релевантна пракса, Судот смета дека е разумно на жалителот да му додели износ од 2.500 евра за таа цел.

138. Судот исто така смета дека е претеран износот којшто се бара за трошоците и издатоците кои настанале во постапките пред него (7.747,94 евра) и одлучи да додели 5.500 евра за ова. Треба да се посочи во врска со ова дека адвокатот на жалителот не поднел писмени молби до Големиот судски совет (види во параграф 8 горе). Затоа вкупниот износ доделен на жалителот за трошоци и издатоци е 8.000 евра.

3. Казнена камата

139. Судот смета дека е соодветно казнената камата да се заснова на маргиналната стапка на позајмување на Европската Централна Банка на што треба да се додадат три процентни поени.

ОД ОВИЕ ПРИЧИНИ, СУДОТ ЕДНОГЛАСНО

1. Го отфрла прелиминарниот приговор на Владата;

2. Одлучи дека имало повреда на членот 6 од Конвенцијата;

3. Одлучи дека одлуката за повреда сама по себе претставува доволно правичен надоместок за нематеријалната штета што ја претрпел жалителот;

4. Одлучи

(а) дека тужената Држава треба да му плати на жалителот, во рок од три месеци, 8.000 евра (осум илјади евра) за трошоци и издатоци, плус секој данок кој можеби се наплаќа;

(б) дека од истекувањето на гореспоменатите три месеци до исплатата проста камата ќе се плаќа на гореспоменатиот износ по стапка еднаква на маргиналната стапка за позајмување на Европската Централна Банка во текот на казнениот период плус три процентни поени;

5. Го отфрла остатокот од побарувањето на жалителот за правичен надоместок.

Изготвена на англиски и француски јазик, и донесена на јавна расправа во Зградата на човековите права, Стразбур, на 1 март 2006 г.

Лоренс ИерлиЛузиус Вилдхабер
Заменик секретарПретседател

Во согласност со членот 45 § 2 од Конвенцијата и правилото 74 § 2 од Деловникот на Судот, мислењето на согласување на судијата Муларони е приложено на оваа пресуда.

Л.В.
Т.Л.Е.

Издвоените мислења не се преведени но можат да се најдат на англиски и/или француски јазик во верзијата (верзиите) на официјалниот јазик кои можат да се консултираат во ХУДОЦ базата на податоци за судската пракса на Судот.

© Совет на Европа/Европски суд за човекови права, 2012.

Службени јазици на Европскиот суд за човекови права се англискиот и францускиот. Овој превод е направен со поддршка на Специјалниот фонд за човекови права на Советот на Европа (/humanrightstrustfund). Тој не го обврзува Судот, ниту пак Судот презема некаква одговорност за квалитетот на истиот. Може да се преземе од HUDOC базата на судската пракса на Европскиот суд за човекови права () или од секоја друга база на податоци со која Судот го споделил. Може да се прават копии за некомерцијални цели под услов да се цитира полниот наслов на случајот, заедно со горенаведениот знак за авторско право и упатувањето на Специјалниот фонд за човекови права. Доколку се планира некој дел од овој превод да се користи за комерцијални цели, ве молиме обратете се на publishing@.

© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2012.

The official languages of the European Court of Human Rights are English and French. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court, nor does the Court take any responsibility for the quality thereof. It may be downloaded from the HUDOC case-law database of the European Court of Human Rights () or from any other database with which the Court has shared it. It may be reproduced for non-commercial purposes on condition that the full title of the case is cited, together with the above copyright indication and reference to the Human Rights Trust Fund. If it is intended to use any part of this translation for commercial purposes, please contact publishing@.

© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2012.

Les langues officielles de la Cour européenne des droits de l’homme sont le français et l’anglais. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour, et celle-ci décline toute responsabilité quant à sa qualité. Elle peut être téléchargée à partir de HUDOC, la base de jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme (), ou de toute autre base de données à laquelle HUDOC l’a communiquée. Elle peut être reproduite à des fins non commerciales, sous réserve que le titre de l’affaire soit cité en entier et s’accompagne de l’indication de copyright ci-dessus ainsi que de la référence au Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme. Toute personne souhaitant se servir de tout ou partie de la présente traduction à des fins commerciales est invitée à le signaler à l’adresse suivante : publishing@

 

Full & Egal Universal Law Academy