ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԲԱԺԱՆՄՈՒՆՔ
ՍԵԼԻՄՅԱՆԸ ԵՎ ԱՅԼՔ ԸՆԴԴԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
(գանգատ թիվ 2991/16 եւ 2 այլ գանգատներ.
տե՛ս կից ցանկը)
ՎՃԻՌ
ՍՏՐԱՍԲՈՒՐԳ
16 ապրիլի 2026թ.
Սույն վճիռը վերջնական է, սակայն կարող է ենթարկվել խմբագրական փոփոխությունների:
Սելիմյանը եւ այլք ընդդեմ Հայաստանի գործով,
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (Հինգերորդ բաժանմունք), հանդես գալով Կոմիտեի հետեւյալ կազմով՝
Անդրեաս Զունդ [Andreas Zünd]՝ Նախագահ,
Դիանա Սարկու [Diana Sârcu],
Միկոլա Գնատովսկի [Mykola Gnatovskyy]՝ դատավորներ,
եւ Վիկտորիա Մարադուդինա [Viktoriya Maradudina]՝ Բաժանմունքի քարտուղարի տեղակալի պաշտոնակատար,
2026 թվականի մարտի 26-ին անցկացնելով դռնփակ խորհրդակցություն,
կայացրեց հետեւյալ վճիռը, որն ընդունվեց նույն օրը.
ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԸ
1. Սույն գործը հարուցվել է «Մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի (Կոնվենցիա) 34-րդ հոդվածի համաձայն ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության Դատարան ներկայացված գանգատների հիման վրա՝ կից աղյուսակում նշված տարբեր ամսաթվերի։
2. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը (Կառավարություն) ծանուցվել է դիմումատուների ձերբակալման օրինականության վերաբերյալ 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն ներկայացված բողոքների մասին։
ՓԱՍՏԵՐԸ
3. Դիմումատուների ցանկը եւ գանգատների համապատասխան մանրամասները ներկայացված են կից աղյուսակում։
4. Դիմումատուները բողոքել են ապօրինի ազատազրկման դեմ։
ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ
I. ԳԱՆԳԱՏՆԵՐԻ ՄԻԱՑՈՒՄԸ
5. Հաշվի առնելով գանգատների քննության առարկաների
համանմանությունը՝ Դատարանը նպատակահարմար է գտնում դրանք քննել համատեղ՝ մեկ վճռով։
II. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 5-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ 1-ԻՆ ԿԵՏԻ ԵՆԹԱԴՐՅԱԼ ԽԱԽՏՈՒՄԸ
6. Դիմումատուները բողոքում էին ապօրինի ազատազրկման դեմ։ Նրանք հստակ կամ ըստ էության հիմնվել են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի վրա։
7. Դատարանը վերահաստատում է, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետը պահանջում է, որպեսզի որեւէ տեսակի ազատազրկում լինի «օրինական», ներառում է այն պայմանը, որ այն պետք է կիրառվի «օրենքով սահմանված կարգով» (Ս.-ն, Վ.-ն եւ Ա․-ն ընդդեմ Դանիայի [ՄՊ] [S., V. and A. v. Denmark] [GC], թիվ 35553/12 եւ 2 այլ գանգատներ, § 74, 2018 թվականի հոկտեմբերի 22): Այնուամենայնիվ, համապատասխանությունն ազգային օրենսդրությանը բավարար չէ. 5-րդ հոդվածի 1-ին կետը հավելյալ սահմանում է, որ ազատազրկման ցանկացած դեպք պետք է ուղղված լինի անհատին կամայականությունից պաշտպանելու նպատակին։ 5-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանված «կամայականություն» հասկացությունը դուրս է ազգային օրենսդրությանը հակասող հասկացությունների շրջանակից, հետեւաբար ազատազրկումը ներպետական օրենսդրության տեսանկյունից կարող է համարվել օրինական, սակայն դեռեւս կարող է առկա լինել կամայականություն, եւ հետեւաբար կարող է հակասել Կոնվենցիային (տե՛ս Իշխանյանն ընդդեմ Հայաստանի [Ishkhanyan v. Armenia], թիվ 5297/16, § 154, 2025 թվականի փետրվարի 13՝ լրացուցիչ հղումներով)։ Դատարանը նաեւ վերահաստատում է, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի առաջին հայեցակետով պահանջվում է, որ քրեական վարույթի համատեքստում ձերբակալությունը պետք է հիմնված լինի հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի վրա (նույն տեղում, § 155, հետագա հղումներով):
8. Իշխանյանի [Ishkhanyan] (վերեւում հիշատակված) հիմնական գործում Դատարանն արդեն խախտում է հայտնաբերել սույն գործում առկա նմանատիպ հարցերի մասով (§§ 160-62):
9. Դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բոլոր նյութերը, այդ թվում՝ գործի ընդունելիության հետ կապված Կառավարության առարկությունները, չի հայտնաբերել սույն բողոքների ընդունելիության կամ էության վերաբերյալ այլ եզրակացության հանգելու համար համոզիչ փաստեր կամ փաստարկներ։ Հաշվի առնելով տվյալ հարցի վերաբերյալ նախադեպային իրավունքը՝ Դատարանը մերժում է Կառավարության առարկությունները եւ համարում, որ սույն գործով դիմումատուների ձերբակալությունը հիմնված չէր նրանց կողմից հանցագործություն կատարելու հիմնավոր կասկածի վրա (համեմատե՛ք վերեւում հիշատակված Իշխանյանի [Ishkhanyan] գործը, §§ 147-62): Այդ եզրակացությանը հանգելով՝ Դատարանը անհրաժեշտ չի համարում անդրադառնալ դիմումատուների մնացած բողոքներին՝ կապված կալանքի օրինականության հետ։
10. Հետեւաբար սույն բողոքներն ընդունելի են եւ բացահայտում են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի խախտում։
III. ԿՈՆՎԵՆՑԻԱՅԻ 41-ՐԴ ՀՈԴՎԱԾԻ ԿԻՐԱՌՈԻՄԸ
11. Հաշվի առնելով իր տրամադրության տակ եղած փաստաթղթերը՝ Դատարանը ողջամիտ է համարում շնորհել կից աղյուսակում նշված գումարները։
ՍՈՒՅՆ ՀԻՄՆԱՎՈՐՄԱՄԲ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՄԻԱՁԱՅՆ՝
1. Որոշում է միացնել գանգատները.
2. Հայտարարում է գանգատներն ընդունելի.
3. Վճռում է, որ սույն գանգատներով բացահայտվում է ապօրինի ազատազրկման վերաբերյալ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի խախտում.
4. Վճռում է, որ՝
ա) պատասխանող պետությունը երեք ամսվա ընթացքում պետք է դիմումատուներին վճարի կից ներկայացված աղյուսակում նշված գումարները, որոնք պետք է փոխարկվեն պատասխանող պետության արժույթով՝ վճարման օրվա դրությամբ գործող փոխարժեքով,
բ) վերոնշյալ եռամսյա ժամկետի ավարտից հետո՝ մինչեւ վճարման օրը, պետք է հաշվարկվի վերոնշյալ գումարների նկատմամբ պարզ տոկոսադրույք՝ չկատարման ժամանակահատվածում Եվրոպական կենտրոնական բանկի սահմանած՝ լոմբարդային ռեպոյի տոկոսադրույքի չափով՝ գումարած երեք տոկոսային կետ։
Կատարված է անգլերենով եւ գրավոր ծանուցվել է 2026 թվականի ապրիլի 16-ին՝ համաձայն Դատարանի կանոնակարգի 77-րդ կանոնի 2-րդ եւ 3-րդ կետերի։
Վիկտորիա Մարադուդինա՝
Անդրեաս Զունդ՝
Քարտուղարի տեղակալի պաշտոնակատար
Նախագահ
ՀԱՎԵԼՎԱԾ
Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն բողոքներ պարունակող գանգատների ցանկը
(ապօրինի ազատազրկում)
Թիվ
Գանգատ թիվ, ներկայացնելու
ամսաթիվը
Դիմումատուի անունը
Ծննդյան ամսաթիվը
Ներկայացուցչի անունը եւ գտնվելու վայրը
Ձերբակալման ամսաթիվը
Հատուկ թերացումները
Դիմումատուներից յուրաքանչյուրին ոչ նյութական վնասի համար շնորհվող գումարը (եվրոյով)[1]
Յուրաքանչյուր գանգատի մասով ծախսերի եւ ծախքերի համար շնորհվող գումարը (եվրոյով)[2]
1․
2991/16
23/12/2015
Դավիթ ՍԵԼԻՄՅԱՆ
1996
Չատինյան Անի
Վանաձոր
23/06/2015
հիմնավոր կասկածների բացակայությունը
2,000
250
2․
5234/16
23/12/2015
Արինե ՍՈՒՔԻԱՍՅԱՆ ՍԱԼՄԱՍԻ
1979
Հարությունյան Հասմիկ
Երեւան
23/06/2015
հիմնավոր կասկածների բացակայությունը
2,000
250
3․
5294/16
23/12/2015
Տարոն ՍԻՄՈՆՅԱՆ
1988
Հարությունյան Հասմիկ
Երեւան
23/06/2015
հիմնավոր կասկածների բացակայությունը
2,000
250
[1] Գումարած դիմումատուներից գանձման ենթակա ցանկացած հարկ:
[2] Գումարած դիմումատուներից գանձման ենթակա ցանկացած հարկ: