© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Sérvulo & Associados, Sociedade de Advogados, RL o.fl. gegn Portúgal
Dómur frá 3. september 2015
Mál nr. 27013/10
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Rannsókn sakamáls. Húsleit. Haldlagning gagna. Lögmenn. Trúnaðarskylda.
1. Málsatvik
Kærendur eru lögmannsstofan Sérvulo &Associados – Sociedade de Advogados RL og fjórir portúgalskir lögfræðingar sem ýmist starfa þar eða eru eigendur.
Portúgalska héraðssaksóknaraembættið (DCIAP) hóf rannsókn á nokkrum portúgölskum og þýskum ríkisborgurum, þar með talið lögmanni sem starfað hafði hjá kærendum. Rannsóknin beindist að meintri spillingu, ólöglegum hagsmunatengslum og peningaþvætti í tengslum við kaup portúgalska ríkisins á tveimur kafbátum frá þýskri samsteypu. DCIAP lagði fram beiðni um heimild til húsleitar hjá ýmsum aðilum við rannsókn málsins. Meðal þeirra var skrifstofa kærenda. Heimildin tók til m.a. rafrænna gagna sem innihéldu 35 tiltekin orð sem listuð voru og tengdust rannsókninni. Orðin voru m.a. nöfn fyrirtækja og banka tengd rannsókninni og orðasambönd eins og „fjárhagsleg framlög“ og „fjármögnun“.
Kærendur kærðu heimildina með vísan til þess að viðmið við leit í gögnum væru of almenns eðlis og það myndi leiða til þess að óhóflegt magn gagna sem ekki tengdust rannsókninni og háð væru trúnaði yrðu haldlögð. Dómarinn tók þá afstöðu að gögnin skyldu innsigluð og send forseta áfrýjunardómstólsins sem tæki afstöðu til kærunnar. Forseti áfrýjunardómstólsins vísaði kærunni til baka til dómara undirréttarins. Sá dómari úrskurðaði að 850 skjölum skyldi eytt þar sem þau hefðu engin tengsl við málið eða væru háð trúnaði.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur byggðu á því að leit á skrifstofum þeirra að gögnum og notkun þeirra í rannsókninni bryti gegn friðhelgi einkalífs þeirra. Væri þar með brotið gegn 8. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Mannréttindadómstóllinn tók í fyrstu fram að umfang hinna haldlögðu gagna væri mikið, enda væru flest leitarorðanna í almennri notkun á lögmannsstofu sem sinnti málum á sviði fjármunaréttar.
Reglur portúgalska lögmannafélagsins sögðu til um að einungis mætti leggja hald á skjöl háð trúnaði við skjólstæðing lægi lögfræðingur formlega undir grun. Dómstóllinn áréttaði að portúgalska sakamálalöggjöfin og reglur lögmannafélagsins segðu til um tiltekna málsmeðferð sem gæta yrði við haldlagningu gagna og húsleit hjá lögmannsstofum. Þeim reglum hefði verið fylgt í þessu máli. Kærendur voru viðstaddir leitina ásamt fulltrúum lögmannafélagsins og dómari hafði jafnframt verið viðstaddur. Því til viðbótar hafði skýrsla verið útbúin um leitina.
Dómstóllinn benti svo á að saksóknaraembættið (DCIAP) hafi farið með rannsóknina og dómarinn verið hlutlaus aðili sem gætti að grundvallarréttindum og réttri rannsókn málsins. Í kjölfar kæru kæranda á heimildinni voru gögnin innsigluð og þau færð til rannsóknar áfrýjunardómstólsins, sem vísaði gögnunum til skoðunar fyrri dómara þar sem orðin væru tengd rannsókninni og dómarinn á fyrra dómstigi ætti að fara í gegnum skjölin með tilliti til lögmætis haldlagningarinnar. Áfrýjunardómstóllinn hefði þannig boðið kærendum upp á raunhæft úrræði ásamt því að sinna eftirlitshlutverki sínu um meðferð heimildarinnar. Eftir að dómarinn hafði rannsakað gögnin komst hann að þeirri niðurstöðu að 850 skjöl ættu annað hvort ekki við í málinu eða væru háð trúnaði. Dómstóllinn taldi ekki ástæðu til að draga í efa mat dómarans að þessu leyti eða á nauðsyn leitarinnar.
Enn fremur var ekki talið skylt að skila afritum gagnanna þar sem stjórnvöldum væri skylt að halda utan um gögn í sakamálum út fyrningartíma þeirra í hið minnsta.
Dómstóllinn taldi því að með þeirri málsmeðferð sem portúgalskur landsréttur tryggði
í þessu máli hafi kærendur verið notið verndar gegn tilviljanakenndri niðurstöðu eða misnotkun heimildarinnar. Var því ekki brotið gegn réttindum kærenda samkvæmt 8. gr.
Full & Egal Universal Law Academy