© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Sher o.fl. gegn Bretlandi
Dómur frá 20. október 2015
Mál nr. 5201/11
5. gr. Réttur til frelsis og mannhelgi
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Handtaka. Hryðjuverkahætta. Réttarstaða sakbornings. Gæsluvarðhald. Húsleit.
1. Málsatvik
Kærendur, Sultan Sher, Mohammed Rizwan Sharif og Mohammed Umer Farooq, eru pakistanskir ríkisborgarar sem bjuggu í Bretlandi þegar atvik málsins gerðust, en búa nú í Pakistan. Þann 8. apríl 2009 voru kærendur handteknir þar sem þeir voru grunaðir um að vera að undirbúa hryðjuverk. Daginn eftir voru þeir teknir til skýrslutöku, þar sem þeir voru spurðir um vitneskju sína um yfirvofandi hryðjuverkaárásir. Á næstu vikum voru þeir yfirheyrðir ítrekað, þar sem fram kom að þeir væru grunaðir um aðild að undirbúningi hryðjuverka og vísað til tölvupóstsamskipta þeirra og fleiri gagna. Sama dag og kærendur voru handteknir var gefin út heimild til húsleitar á heimilum þeirra. Húsleitarheimildin var bundin því skilyrði að veitt væri leyfi til einnar húsleitar hjá hverjum kæranda til þess að leggja hald á nánar tilgreinda muni. Húsleitin á heimili Sher stóð yfir í 10 daga og í 12 daga á heimili Sharif og Farooq, en þeir bjuggu saman.
Krafa um gæsluvarðhald kærenda var tekin fyrir af dómstóli þann 10. apríl 2009. Kærendum var tilkynnt að mál þeirra yrði tekið fyrir og voru þeir upplýstir um að samkvæmt lögum væri hægt að taka gæsluvarðahaldsbeiðnina fyrir að þeim fjarstöddum. Kærendur voru dæmdir til viku gæsluvarðhalds. Gæsluvarðhald þeirra var svo framlengt þann 15. apríl 2009 og stóð til 21. apríl þegar þeim var sleppt úr haldi þar sem ákæra hafði ekki verið gefin út á hendur þeim. Þann 26. júní 2009 höfðuðu kærendur dómsmál þar sem þeir töldu aðgerðir lögreglu hafa verið ólögmætar. Þeir kvörtuðu yfir því að þeir hefðu ekki verið upplýstir um sakarefnið þegar þeir voru handteknir. Þá hafi húsleitarheimildin á heimilum þeirra ekki verið réttlætanleg miðað við þau gögn sem lágu fyrir, og að húsleitirnar hefðu staðið lengur en heimildin mælti fyrir um. Máli þeirra var vísað frá dómi.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að framlenging gæsluvarðhalds að þeim fjarstöddum hefði brotið gegn 4. mgr. 5. gr. sáttmálans. Þá töldu kærendur að brotið hafi verið gegn 8. gr. sáttmálans með framkvæmd húsleitar á heimili þeirra.
Niðurstaða
Um 4. mgr. 5. gr.: Dómstóllinn taldi að yfirvofandi hætta á hryðjuverkum teldist nægjanleg réttlæting fyrir skerðingu á réttindum kærenda samkvæmt 4. mgr. 5. gr. sáttmálans. Hann tók fram að hryðjuverk væru sérstakur brotaflokkur, og að ákvæði 4. mgr. 5. gr. útilokuðu ekki að krafa um gæsluvarðhald yrði lögð fram í lokuðu þinghaldi, án viðveru sakbornings eða verjanda hans, ef rannsóknarhagsmunir krefðust þess. Ekki væri hægt að beita ákvæðum greinarinnar á þann veg að það setti óhæfilegar hömlur á svigrúm yfirvalda til að berjast gegn hryðjuverkum. Hann benti á að ákvæði í bresku hryðjuverkalöggjöfinni sem heimiluðu umrædda málsmeðferð væru fyrirsjáanleg og tryggðu sakborningum og verjendum þeirra tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri við dómara. Þá hafi kærendum verið veittur rökstuðningur fyrir því að þeir fengju ekki aðgang að öllum gögnum málsins, og að dómarinn í málinu hafi metið hvaða gögnum yrði haldið leyndum fyrir kærendum. Þá hefði dómarinn haft heimild til þess að skipa kærendum sérstakan talsmann ef hann teldi að þess væri þörf. Kærendur hefðu ekki lagt fram beiðni um að þeim yrði skipaður sérstakur talsmaður við fyrirtöku gæsluvarðhaldsbeiðninnar. Því hafi ekki verið brotið gegn 4. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Um 8. gr.: Dómstóllinn taldi að heimildin til húsleitar á heimilum kærenda hefði verið frekar víðtæk, og hafi falið í sér heimild til að haldleggja fjölmörg gögn á heimili þeirra. Þó taldi dómstóllinn að baráttan gegn hryðjuverkum réttlætti að húsleitarheimildir væru víðtækari í slíkum málum en ella. Í slíkum málum væri tilefni til þess að ákveðinn sveigjanleiki væri fyrir hendi, til þess að leggja hald á þá muni sem tengdu sakborninga við hryðjuverkastarfsemi. Þá tók dómstóllinn fram að húsleitarheimildin hefði verið gefin út af dómara og að kærendur hefðu haft tækifæri til bera heimildina undir dómstóla og krefjast skaðabóta vegna þeirra muna sem haldlagðir voru í húsleitinni. Því taldi dómstóllinn að ekki hafi verið brotið gegn 8. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy