Shvydka / Ukrayna - 17888/12 - 30.10.2014 tarihli Karar [V. Bölüm]
Olaylar – Ukrayna’daki muhalefet partilerinden birinin üyesi olan başvuran, 2011 yılında Bağımsızlık Günü kutlamalarına katılmıştır. Tören sonrasında, cumhurbaşkanlığı politikalarıyla hemfikir olmadığını ifade etmek amacıyla, üzerinde “Ukrayna Cumhurbaşkanı V.F. Yanukovych” yazan bir kurdele parçasını Cumhurbaşkanı tarafından bırakılmış olan çelenkten koparmıştır. İlk derece mahkemesi başvuranı hafif holiganlıktan suçlu bulmuş ve on günlük hapis cezasına mahkûm etmiştir. Başvuranın hapis cezasının ilk gününde, karara karşı itirazda bulunmasına rağmen, bu talep üç hafta sonra, diğer deyişle başvuranın cezasının tamamen infaz edilmesinden sonra incelenmiştir.
Hukuki değerlendirme – Madde 10: Başvuranın mahkûm edilmesine neden olan eylem, birçok insanın katıldığı Bağımsızlık Günü töreninde, Ukrayna Cumhurbaşkanı tarafından bırakılan çelenkten, bir kurdelenin koparılmasıdır. Başvuran, lideri ilgili tarihte cezaevinde olan bir muhalefet partisinin üyesidir. Mahkeme, başvuranın davranışı ve bu davranışın gerçekleştirildiği kapsamı dikkate alarak; başvuranın bu eylemle, Cumhurbaşkanı hakkındaki bazı görüşlerini çevresindeki insanlara iletmek istediğini kabul etmiştir. Bu nedenle söz konusu eylem, bir tür siyasi ifade biçimi olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle, başvuranın on günlük hapis cezasına mahkum edilmesi, ifade özgürlüğüne müdahale teşkil etmiştir. Başvurana uygulanan tedbir, kanuna uygun olup; kamu düzeninin ve başkalarının haklarının korunması hususunda meşru bir hedef izlemiştir. Ancak yerel mahkemeler, herhangi bir suç kaydı bulunmayan altmış üç yaşındaki bir kadına, suçunu kabul etmemesi sebebiyle, herhangi bir şiddet veya tehdit içermeyen yanlış fiilinden dolayı en ağır cezayı uygulamışlardır. Bu durum, siyasi görüşlerini değiştirme konusundaki isteksizliği nedeniyle cezalandırılmasıyla eşdeğerdir. Bu yaklaşımın haklı bir gerekçeye dayanmamasından dolayı, alınan tedbir orantısızdır.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
7 No.lu Protokol’ün 2. maddesi: Başvuranın ilk derece mahkemesi kararına karşı itirazının askıya alma etkisine sahip olmaması nedeniyle; ceza, iç hukuka uygun olarak gecikmeksizin infaz edilmiştir. Ayrıca itiraz incelemesi, cezanın tamamen infaz edilmesinin ardından gerçekleşmiştir. Bu koşullarda, söz konusu inceleme, alt mahkemenin hatalarının etkin şekilde telafi edilmesini sağlayamamıştır. Ayrıca temyiz mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını bozması halinde ortaya çıkan ve yalnızca geriye dönük tazminatı kapsayan hukuk yolu, 7 No.lu Protokol’ün 2. maddesinde belirtilen yeniden inceletme hakkının yerine geçemez.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
Madde 41: Manevi tazminata ilişkin olarak 5.000 avro.
Full & Egal Universal Law Academy