© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Söderman gegn Svíþjóð
Dómur frá 12. nóvember 2013 - Yfirdeild
Mál nr. 5786/08
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Börn. Kynferðisleg misnotkun. Refsiheimildir. Jákvæðar skyldur ríkisins.
1. Málsatvik
Árið 2002, þegar kærandi var 14 ára gömul, komst hún að því að stjúpfaðir hennar hafði falið myndbandsupptökuvél á baðherbergi fjölskyldunnar. Vélinni var beint þannig að kærandi var í mynd er hún afklæddist áður en hún fór í sturtu. Kærandi fór með vélina til móður sinnar sem brenndi upptökuna án þess að sýna neinum. Atvikið var tilkynnt til lögreglu um tveimur árum síðar. Stjúpfaðirinn var sakfelldur fyrir kynferðislega misnotkun árið 2006 fyrir undirrétti. Þeirri niðurstöðu var snúið við af áfrýjunardómstól þar sem ekki var talið að háttsemi stjúpföðurins félli undir hugtakið kynferðisleg misnotkun. Jafnframt var vísað til þess að ekki væri bannað að taka myndir af einstaklingum án samþykkis þeirra samkvæmt sænskum lögum. Áfrýjunardómstóllinn benti á að háttsemi stjúpföðurins gæti talist vera tilraun til framleiðslu barnakláms, en tók slíkt ekki til nánari skoðunar þar sem ekki var ákært fyrir þá háttsemi. Hæstiréttur synjaði um leyfi til áfrýjunar.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi byggði á því að sænska ríkið hefði ekki uppfyllt skyldur sínar samkvæmt 8. gr. sáttmálans til að tryggja henna úrræði gagnvart stjúpföður sínum er hann braut gegn friðhelgi einkalífs hennar.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að málið snerist um það hvort sænsk löggjöf hefði veitt kæranda fullnægjandi vernd gegn athöfnum stjúpföður hennar að teknu tilliti til þeirra skyldna sem leiða af 8. gr. sáttmálans.
Að mati dómstólsins hafði ekki verið sýnt fram á að athafnir stjúpföðurins gætu fallið undir tilraun til framleiðslu barnakláms líkt og áfrýjunardómstóllinn hafði vísað til. Þá tók dómstóllinn til skoðunar hvort að refsiákvæði um kynferðislega misnotkun hefðu veitt kæranda fullnægjandi vernd. Vísað var til þess að áfrýjunardómstóllinn hefði ekki talið unnt að sakfella stjúpföðurinn á þessum grundvelli þar sem það væri skilyrði að hinn brotlegi vildi eða væri sama um að fórnarlambið hefði vitneskju um brotið. Stjúpfaðirinn var því sýknaður þar sem athafnir hans féllu ekki undir refsiákvæði um kynferðislega misnotkun, en ekki þar sem sönnun skorti á athöfnum hans.
Fyrir lá að hinu sænska refsiákvæði um kynferðislega misnotkun hafði verið breytt í apríl 2005, en dómstóllinn taldi ekki ljóst hvort ákvæðið tæki nú til myndbandsupptöku sem færi fram án vitneskju fórnarlambsins. Í öllu falli var talið ljóst að ákvæðið hefði ekki veitt einkalífi kæranda fullnægjandi vernd á þeim tíma sem viðkomandi athafnir áttu sér stað. Þá hefðu önnur refsiákvæði ekki bætt úr þessu, en skortur á refsiákvæði sem tæki til myndatöku án vitneskju þess sem tekin var mynd af hefði lengi verið talið áhyggjuefni innan Svíþjóðar. Tekið var fram að ný löggjöf, sem ætlað var að taka til athafna af þessu tagi, hefði tekið gildi í júlí 2013.
Hvað varðar einkaréttarleg úrræði kæranda var vísað til þess að áfrýjunardómstóllinn hefði vísað bótakröfu hennar frá þar sem stjúpfaðirinn var sýknaður. Þá var ekki talið sýnt fram á að kærandi hefði með raunhæfum hætti getað krafist bóta á öðrum grundvelli.
Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn að sænsk löggjöf hefði ekki tryggt vernd einkalífs kæranda með fullnægjandi hætti. Lögð var áhersla á að athafnir stjúpföðurins hefðu brotið gegn einkalífi kæranda og væri brotið sérstaklega alvarlegt í ljósi ungs aldurs hennar, sem og þess að atvikið átti sér stað á heimili hennar af hendi einstaklings sem hún átti að geta treyst. Var því talið að brotið hefði verið gegn 8. gr. sáttmálans.
Kæranda voru dæmdar 10.000 evrur í miskabætur og 29.700 evrur í málskostnað.
Tveir dómarar skiluðu séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy