© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Stamose gegn Búlgaríu
Dómur frá 27. nóvember 2012
Mál nr. 29713/05
2. gr. 4. viðauka. Ferðafrelsi
13. gr. Réttur til raunhæfs úrræðis til að leita réttar síns
Ferðabann. Viðurlög við broti á löggjöf annars ríkis. Meðalhóf.
1. Málsatvik
Kærandi, Teodor Vasilious Stamose, er búlgarskur ríkisborgari. Hann fæddist árið 1974 og býr í borginni Sheffield í Bretlandi en þangað fluttist hann árið 2010. Árið 1998 skráði kærandi sig í háskólanám í Bandaríkjunum og ferðaðist þangað með vegabréfsáritun sem nemandi. Hann hætti síðan námi og hóf að starfa á almennum vinnumarkaði. Í janúar árið 2000 hófu bandarísk yfirvöld rannsókn á því hvort kærandi hefði brotið gegn skilmálum vegabréfsáritunar sinnar. Honum var vísað úr landi í október árið 2003. Í millitíðinni hafði móðir kæranda gifst bandarískum ríkisborgara og flust til Bandaríkjanna þar sem hún fékk síðar bandarískan ríkisborgararétt. Bróðir kæranda fluttist einnig til Bandaríkjanna.
Í kjölfar þess að kæranda var vísað frá Bandaríkjunum ákváðu búlgörsk landamærayfirvöld að setja kæranda í tveggja ára ferðabann og var vegabréf hans gert upptækt. Ákvörðunin var tekin vegna brota kæranda á bandarískri útlendingalöggjöf. Kærandi reyndi að fá ákvörðuninni hnekkt fyrir búlgörskum dómstólum en án árangurs.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að brotið hefði verið gegn 2. gr. 4. viðauka sáttmálans þar sem óréttlætanlegt hefði verið að setja hann í tveggja ára ferðabann en jafnframt hefði meðalhófs ekki verið gætt. Þá væri brotið gegn 8. gr. þar sem bannið hefði komið í veg fyrir að hann gæti hitt fjölskyldu sína í Bandaríkjunum. Loks hefði meðferð búlgarskra dómstóla ekki verið raunhæft réttarúrræði og því brotið gegn 13. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að ferðafrelsi kæranda hefði verið skert með ákvörðun búlgarskra landamærayfirvalda en ákvörðunin hefði átt stoð í búlgörskum lögum. Ráða mætti að markmið laganna væri að fæla búlgarska ríkisborgara frá því að brjóta gegn útlendingalögum annarra ríkja, og þar með reyna að draga úr líkum á að þau ríki settu upp almennar takmarkanir gegn ferðum búlgarskra ríkisborgara. Dómstóllinn taldi ekki ástæðu til að fjalla um það álitaefni hvort lögin miðuðu að vernd allsherjarreglu og þar með að lögmætu markmiði, þar sem ljóst væri að takmörkunin hefði ekki verið nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi.
Dómstóllinn benti á að ferðabannið, sem málið varðaði, var ekki sérstaklega langt, en mestu skipti að kæranda var sjálfkrafa gert að sæta slíku banni í kjölfar þess að honum var vísað frá Bandaríkjunum. Dómstóllinn taldi að slík skilyrðislaus regla gæti ekki samræmst meðalhófi. Eðlilegt væri að ríki vísuðu útlendingum, sem dveldu ólöglega innan lögsögu sinnar, úr landi, en harðneskjulegt væri að refsa manni einnig af hálfu heimaríkis, þótt það ríki yrði ekki fyrir beinum áhrifum af brotinu. Auk þessa hefðu yfirvöld ekki rökstutt ákvörðun sína og virtust ekki telja ástæðu til að skoða aðstæður í hverju og einu tilviki. Virtist þetta eiga bæði við um málsmeðferð á stjórnsýslustigi og hjá dómstólum. Ekki virtist hafa verið litið til þátta eins og þess hvort brot kæranda, sem leiddi til brottvísunar hans frá Bandaríkjunum, hefði verið alvarlegt, hvort hætta væri á að hann bryti aftur af sér, fjölskylduaðstæðna hans, fjárhags eða persónulegra aðstæðna. Dómstóllinn benti á að hann hefði áður talið að almennar og sjálfvirkar takmarkanir eins og þessar brytu gegn 2. gr. 4. viðauka sáttmálans.
Í mjög aðkallandi aðstæðum kynni aðildarríki að vera heimilt að neita borgara sínum um að ferðast úr landi. Sjálfvirk beiting slíks úrræðis, án nokkurs tillits til aðstæðna í hverju og einu tilviki, gæti aftur á móti ekki talist nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi. Var því talið að brotið hefði verið gegn 2. gr. 4. viðauka sáttmálans. Dómstóllinn taldi í ljósi þessarar niðurstöðu ekki nauðsynlegt að fjalla einnig um það hvort brotið hefði verið gegn 8. gr. sáttmálans. Aftur á móti taldi dómstóllinn að brotið hefði verið gegn 13. gr. sáttmálans þar sem búlgarskir dómstólar hefðu í raun ekki tekið hina umdeildu ákvörðun stjórnvalda til endurskoðunar.
Full & Egal Universal Law Academy