CASE OF STAMOSE v. BULGARIA - [Macedonian Translation] by the COE Human Rights Trust Fund

© Совет на Европа/Европски суд за човекови права, 2013. Овој превод е направен со поддршка на Специјалниот фонд за човекови права на Советот на Европа (/humanrightstrustfund). Тој не го обврзува Судот. За дополнителни информации погледнете ја целосната информација во врска со авторско право на крајот од овој документ.

© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2013. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright indication at the end of this document.

© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2013. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.

ЧЕТВРТА СЕКЦИЈА

СЛУЧАЈОТ НА СТАМОСЕ против БУГАРИЈА

(Жалба бр. 29713/05)

СТРАЗБУР

27 ноември 2012 год.

КОНЕЧНА ВЕРЗИЈА

27/02/2013

Оваа пресуда стана правосилна согласно членот 44 § 2 од Конвенцијата. Истата може да подлегне на уредувачка ревизија.

Во случајот на Стамосе против Бугарија,

Европскиот суд за човекови права (Четвртата секција), кој заседаваше како Судски совет составен од:

Инета Зимеле (Ineta Ziemele), претседател,
Давид Тор Бјоргвинсон (David Thór Björgvinsson),
Паиви Хирвела (Päivi Hirvelä),
Јоргос Николау (George Nicolaou),
Леди Бјанку (Ledi Bianku),
Здравка Калајџиева (Zdravka Kalaydjieva),
Винсент А. Де Гаерано, судии,
и Лоренс Иерли, секретар на Секцијата,

Откако го разгледа случајот на затворена седница на 6 ноември 2012 г.,

Ја донесе следнава пресуда, којашто беше усвоена на истиот датум:

ПОСТАПКА

1. Случајот произлезе од жалба (бр. 29713/05) против Република Бугарија поднесена до Судот согласно член 34 од Конвенцијата за заштита на човековите права и основните слободи („Конвенцијата“) од страна на бугарскиот државјанин, г-динот Теодор Василиус Стамосе („жалителот“), на 22 јули 2005 година.

2. Жалителот беше претставуван од г-динот Б. Цанов, адвокат со пракса во Софија. Бугарската Влада („Владата“) беше претставувана од нивниот агент г-ѓата М. Димова од Министерството за правда.

3. Жалителот тврдеше конкретно дека забраната тој да ја напушти територијата на Бугарија во период од две години заради прекршување на законите за имиграција на Соединетите Американски Држави била неоправдана; дека оваа забрана го спречила да отпатува за Соединетите Американски Држави каде што живееле мајка му и брат му, што достигнало ниво на попречување на неговиот семеен живот; и дека при проверката на неговото законско оспорување на забраната судовите не ја зеле во предвид нејзината пропорционалност.

4. На 28 септември 2009 г. Судот (Петтата секција) одлучи да ја извести Владата за жалбата. Исто така било одлучено во исто време да одлучи и за допуштеноста и основаноста на жалбата (член 29 § 1 од Конвенцијата).

5. По повторното составување на секциите на судот на 1 февруари 2011 г. жалбата била префрлена во Четвртата секција.

6. Забележувајќи дека жалителот не поднел никакви забелешки во врска со допуштеноста или основаноста на случајот, ниту побарал правичен надоместок во дадениот рок утврден од претседателот на Петтата секција, на 2 август 2011 г. секретарот на Судот на жалителот му испратил писмо советувајќи го во врска со условите на членот 37 § 1 (а) од Конвенцијата. Во факс од 4 февруари 2011 г., по што следело писмо со поштенски штембил од 4 ноември 2011 г., жалителот изјавил дека тој сака да продолжи со постапката по жалбата и дека неговото претходно неподнесување на забелешки или барање за правичен надоместок се должеле на проблем во комуникацијата меѓу него и неговиот правен застапник.

ФАКТИ

I. ОКОЛНОСТИТЕ НА СЛУЧАЈОТ

7. Жалителот е роден во 1974 г. и живее во Шефилд, Обединетото Кралство, каде што се преселил во февруари 2010 г.

8. Во 1998 г. жалителот којшто се запишал на универзитет во Државата Мисури, влегол во Соединетите Американски Држави со студентска виза. Меѓутоа подоцна ги напуштил студиите и нашол платена работа. Во јануари 2000 г. властите сметајќи дека со тоа ги прекршил условите на својата виза започнале постапка за негово депортирање. Бил депортиран во Бугарија на 29 октомври 2003 г.

9. Во меѓувреме, во април 2000 г., мајката на жалителот се венчала за американски државјанин. Во мај 2000 г. таа добила постојан престој во Соединетите Американски Држави, а подоцна и државјанство на САД. Братот на жалителот исто така имал постојан престој во Соединетите Американски Држави.

10. Со налог од 29 октомври 2003 г. шефот на граничната полиција на бугарското Министерство за внатрешни работи, делувајќи согласно членот 76(6) од Законот за лични документи од 1998 г. (види параграф 17 долу) и земајќи го во предвид писмото од Одделот за меѓународна соработка на Министерството, со кое било приложено писмо од Амбасадата на Соединетите Американски Држави, изрекол двегодишна забрана за патување против жалителот, почнувајќи од 20 октомври 2003 г. и им упатува на надлежните власти да му го одземат пасошот. Согласно тоа на 4 ноември 2003 г. полицијата од Бургас издала наредба жалителот да го предаде својот пасош.

11. Жалителот побарал судско разгледување на налогот со образложение, меѓу другото, дека управните власти згрешиле што не ја зеле во предвид неговата лична ситуација, и се одлучиле да го искористат своето дискреционо право против него.

12. На 11 мај 2004 г. Градскиот суд на Софија ја отфрлил жалбата. Тој, меѓу другото, одлучил дека при издавањето на налогот властите ги зеле во предвид сите релевантни факти, имено, дека жалителот бил депортиран и дека бугарските власти биле информирани за ова. Причините за депортирањето и личните околности на жалителот биле нематеријални, како што била и можноста да добие друга виза којашто ќе му овозможела повторно да влезе во Соединетите Американски Држави. Налогот бил доследен на целта на законот, која била да се спречат бугарските државјани коишто ги прекршиле имиграциските правила на странски држави слободно да патуваат.

13. Жалителот се жалел во однос на одредбите од законот, повторувајќи ги своите аргументи дека властите требале да ги земат во предвид неговите лични околности.

14. Во извршната пресуда од 30 март 2005 г. (реш. № 2952 от 30 март 2005 г. по адм. д. № 6206/2004 г., ВАС, V о.) Врховниот управен суд ја потврдил пресудата на понискиот суд. Тој, меѓу другото, одлучил дека членот 76(6) од Законот за лични документи од 1998 г. на властите им давал дискреционо право да ги изречат или да се воздржат од изречување на оспорените мерки и нивниот избор во овој случај не подложел на повторно разгледување од страна на судовите. Во случајот на жалителот, властите ги зеле во предвид сите релевантни околности и одлучиле дека мерките биле неопходни.

II. РЕЛЕВАНТНОТО ДОМАШНО ПРАВО

15. Членот 35 § 1 од Уставот од 1991 г. уредува, меѓу другото, дека секој има право да ја напушти земјата и дека ова право може да се ограничи само со закон заради заштита на националната безбедност, јавното здравје или правата и слободите на други.

16. Членот 33(1) од Законот за лични документи од 1998 г. (Закон за българските документи за самоличност) (во октомври 2009 г. насловот на законот бил сменет во Закон за документи за лична идентификација - Закон за българските лични документи) („Законот од 1998 година“) уредува дека секој бугарски државјанин имал право да ја напушти земјата и да се врати во истата со пасош или документ еквивалентен на него. Согласно членот 33(3) тие права не можеле да подложат на ограничувања освен ако тие ограничувања не биле уредени со закон и неопходни за заштита на националната безбедност, јавниот ред, здравје или правата и слободите на другите.

17. Членот 76(6) од Законот, во неговата првична форма, уредувал дека на еден бугарски државјанин којшто бил депортиран од друга држава заради прекршување на имиграциските закони на таа држава можело да му се забрани да ја напушти Бугарија и да не му се издава пасош во период од една година. Ставот бил изменет и стапил во сила на 31 март 2003 г. уредувајќи дека оваа забрана ќе важела две години.

18. Во својата судска пракса согласно оваа одредба, Врховниот управен суд доследно одлучувал дека судовите не биле надлежни да разгледуваат дали надлежните власти правилно го спровеле своето дискреционо право да ја проценат потребата од таква мерка; единственото нешто што судовите морале да го потврдат било дали депортацијата во конкретниот случај се случила, без разлика на основите за истата (види: реш. № 10917 от 3 декември 2002 г. по адм. д. № 7044/2002 г., ВАС, V о.; реш. № 2365 от 14 март 2003 г. по адм. д. № 10736/2002 г., ВАС, V о.; реш. № 9652 от 22 ноември 2004 г. по адм. д. № 4636/2004 г., ВАС, V о.; реш. № 9653 от 22 ноември 2004 г. по адм. д. № 4637/2004 г., ВАС, V о.; реш. № 9654 от 22 ноември 2004 г. по адм. д. № 4635/2004 г., ВАС, V о.; реш. № 3497 от 18 април 2005 г. по адм. д. № 542/2005 г., ВАС, V о.; реш. № 94 от 5 януари 2006 г. по адм. д. № 5672/2005 г., ВАС, V о.; реш. № 5034 от 11 май 2006 г. по адм. д. № 9710/2005 г., ВАС, V о.; реш. № 5229 от 17 май 2006 г. по адм. д. № 535/2006 г., ВАС, V о.; реш. № 5966 от 2 юни 2006 г. по адм. д. № 829/2006 г., ВАС, V о.; реш. № 7176 от 28 юни 2006 г. по адм. д. № 3700/2006 г., ВАС, V о.; реш. № 10919 от 6 ноември 2006 г. по адм. д. № 4522/2006 г., ВАС, V о.; реш. № 12533 от 13 декември 2006 г. по адм. д. № 6522/2006 г., ВАС, V о.; реш. № 12551 от 13 декември 2006 г. по адм. д. № 7065/2006 г., ВАС, V о.; и реш. № 1869 от 22 февруари 2007 г. по адм. д. № 9680/2006 г., ВАС, V о.).

19. На 21 август 2009 г. Владата поднела до Парламентот закон за измена и дополнување на Законот од 1998 година, со кој, меѓу другото, се предлагало укинување на членот 76(6)). Парламентот го усвоил законот на 1 октомври 2009 г. и изменетиот и дополнет закон стапил на сила на 20 октомври 2009 г. Во судската пракса што следи Врховниот управен суд одлучил дека укинувањето автоматски не ги направило неважечки забраните за патување согласно членот 76 изречени пред тој да стапи во сила (види реш. № 13819 от 17 ноември 2009 г. по адм. д. № 6999/2007 г., ВАС, ІІІ о.; реш. № 15106 от 10 декември 2009 г. по адм. д. № 7052/2009 г., ВАС, V о.; и реш. № 10449 от 13 август 2010 г. по адм. д. № 1609/2010 г., ВАС, VІІ о.). Прашањето било решено со усвојување на ставот 5 од Преодните и завршни одредби на друг Закон за измени и дополнување на Законот од 1998 г. Тој стапил на сила на 10 април 2010 г. и истиот уредил дека во рок од три месеци по неговото стапување на сила сите мерки изречени согласно членот 76(6) ќе престанеле да важат.

III. РЕЛЕВАНТНИ СТАТИСТИЧКИ ПОДАТОЦИ

20. Според извештај објавен од Меѓународната канцеларија на трудот во нивните Документи за меѓународна миграција (August Gächter, The Ambiguities of Emigration: Bulgaria since 1988, што може да го најдете на (прегледан на 6 ноември 2012 г.), вкупната емиграција од Бугарија меѓу 1989 и 1989 година достигнала 747.000. 2.253 од нив емигрирале во Швајцарија, 124.383 во Германија, 32.978 во Грција, 344.849 во Турција и 6.307 во Соединетите Американски Држави.

IV. ДРУГИ РЕЛЕВАНТНИ МАТЕРИЈАЛИ

21. Согласно членот 1(1) и анексот на Регулативата на Советот (EC) Бр. 2317/95 од 25 септември 1995 г. бугарските државјани задолжително морале да поседуваат виза при преминувањето на надворешните граници на земјите членки на Европската унија. Ова било сменето со членот 1(2) и анексот II од Регулативата на Советот (EC) Бр. 539/2001 од 15 март 2001 г. со што бугарските државјани биле изземени од условот за виза за престој не подолг од вкупно три месеци.

22. Документ објавен од Центарот за студии на европската политика (What about the Neighbours? The Impact of Schengen along the EU’s External Borders, CEPS Working Document No. 210/October 2004, може да се најде на (прегледан на 6 ноември 2012 г.) го забележува следново:

„Во период од шест години Европската унија се стави себеси во позиција да бара значителни отстапки за широк спектар на различни прашања поврзани со границите и движењето на лицата како цена што требала да се плати за отстранување на визниот режим. Во овој период бугарската влада и општество како целина започнаа да работат на сеопфатна стратегија насочена кон конченото изземање на бугарските државјани од условот да поседуваат виза.“

23. Документот понатаму упатува на извештајот на Европската комисија од 2001 година како резултат на кој визниот режим бил укинат за бугарските државјани (Report from the Commission to the Council regarding Bulgaria in the perspective of the adoption of the regulation determining the list of third countries whose nationals must be in a possession of visas when crossing the external borders and those whose nationals are exempt of that requirement, COM(2001) 61 final, 2 February 2001, Brussels). Под насловот „Санкции за нелегална емиграција во земјите членки“, овој извештај забележува дека „согласно [членот] 76 [од Законот од 1998 г.] како што се применувал во тоа време се изрекувала забрана за напуштање на земјата во период од една година за бугарски државјани коишто ги повредиле имиграциските закони на друга земја или биле протерани од друга земја.“ Во понатамошното разгледување на законските чекори коишто биле преземени од бугарските власти, извештајот забележува дека „нацрт измената на [членот] 76 уредувала продолжување на 2 години на времетраењето на забраната за напуштање на земјата која [можела] да се изрече против бугарските државјани“. Откако ги разгледал сите релевантни одредби, извештајот заклучил дека „од информациите доставени од бугарските власти до службите на Комисијата и од мисијата на Комисијата било јасно дека Бугарија ги поседувала потребните законски инструменти за да и се дозволи да се бори против незаконската имиграција .. од своја територија“.

ПРАВОТО

I. НАВОДНА ПОВРЕДА НА ЧЛЕНОТ 2 ОД ПРОТОКОЛОТ БР. 4

24. Жалителот се жалеше согласно членот 2 од Протоколот бр. 4 од Конвенцијата дека забраната за напуштање на територијата на Бугарија била неоправдана и непропорционална.

25. Членот 2 од Протоколот бр. 4 вели, во делот што е релевантен:

“...

2. . Секое лице е слободно да ја напушти секоја земја, вклучувајќи ја и својата.

3. Остварувањето на ова право нема да биде предмет на никакви ограничувања освен оние кои се предвидени со закон и кои претставуваат неопходни мерки во интерес на националната безбедност, јавната безбедност, одржувањето на јавниот ред, спречувањето на кривични дела, заштитата на здравјето и моралот или заштитата на правата и слободите на другите во едно демократско општество.

...”

26. Владата се изјасни дека одлуките усвоени од управните власти и судови во врска со жалителот биле законски и правилни. Изнесените причини биле во согласност со условите од членот 76(6) од Законот од 1998 г. Забраната била поттикната од писмо од Амбасадата на Соединетите Американски Држави. Во тие околности властите во остварувањето на своето дискреционо право, со право утврдиле дека мерката била неопходна за остварување на целите на законот. Судовите имале право да ја ревидираат законитоста на мерката но не неопходно, и го примениле законот правилно. Конечно, Владата посочила дека членот 76(6) бил укинат во октомври 2009 г.

27. Жалителот не поднесе забелешки.

28. Судот смета дека оваа жалба не е очигледно лошо заснована во рамки на значењето на членот 35 § 3 (а) од Конвенцијата или недопуштена по некој друг основ. Затоа мора да се прогласи за допуштена.

29. Во однос на основаноста, Судот започнува со тоа што забележува дека овој случај во одредена мерка покренува едно ново прашање со оглед дека Судот до сега немал прилика да разгледува забрани за патување чија цел била спречување на прекршување на домашните или странски имиграциски закони. Во претходни случаи согласно членот 2 од Протоколот бр. 4 тој или поранешната Европска комисија за човекови права биле засегнати со такви забрани изречени во врска со нерешени кривични постапки (види Schmidt v. Austria, no. 10670/83, Commission decision of 9 July 1985, Decisions and Reports (DR) 44, p. 195; Baumann v. France, no. 33592/96, ECHR 2001‑V; Földes and Földesné Hajlik v. Hungary, no. 41463/02, ECHR 2006‑XII; Sissanis v. Romania, no. 23468/02, 25 January 2007; Bessenyei v. Hungary, no. 37509/06, 21 October 2008; A.E. v. Poland, no. 14480/04, 31 March 2009; Iordan Iordanov and Others v. Bulgaria, no. 23530/02, 2 July 2009; Makedonski v. Bulgaria, no. 36036/04, 20 January 2011; Pfeifer v. Bulgaria, no. 24733/04, 17 February 2011; Prescher v. Bulgaria, no. 6767/04, 7 June 2011; и Miażdżyk v. Poland, no. 23592/07, 24 January 2012), извршување на кривични казни (види M. v. Germany, no. 10307/83, Commission decision of 6 March 1984, DR 37, p. 113), отсуство на рехабилитација во однос на кривични дела (види Nalbantski v. Bulgaria, no. 30943/04, 10 February 2011), незавршени стечајни постапки (види Luordo v. Italy, no. 32190/96, ECHR 2003‑IX), одбивање да се платат царински казни (види Napijalo v. Croatia, no. 66485/01, 13 November 2003), неплатени даноци (види Riener v. Bulgaria, no. 46343/99, 23 May 2006), неплатени долгови кон приватни лица кои произлегле од судска пресуда (види Ignatov v. Bulgaria, no. 50/02, 2 July 2009, и Gochev v. Bulgaria, no. 34383/03, 26 November 2009), познавање на „државни тајни“ (види Bartik v. Russia, no. 55565/00, ECHR 2006‑XV), непридржување на обврските што се однесуваат на воената служба (види Peltonen v. Finland, no. 19583/92, Commission decision of 20 February 1995, DR 80‑a, p. 38, и Marangos v. Cyprus, no. 31106/96, Commission decision of 20 May 1997, не е во извештај), ментално заболување проследено со непостоење на обезбедување на соодветна грижа во земјата во која се оди (види Nordblad v. Sweden, no. 19076/91, Commission decision of 13 October 1993, не е во извештај), и судски налози со кои се забранува малолетни деца да ја напуштат земјата (види Roldan Texeira and Others v. Italy (dec.), no. 40655/98, 26 October 2000, и Diamante and Pelliccioni v. San Marino, no. 32250/08, 27 September 2011). Судот смета дека и покрај разликите во споредба со овие случаи принципите што важат за овој случај се исти.

30. Членот 2 § 2 од Протоколот бр. 4 на секое лице му го гарантира правото да ја напушти земјата и да замине во некоја друга земја по сопствен избор во која може да биде примен. Забраната за жалителот да ја напушти Бугарија несомнено достигнала попречување на тоа право. Попратното одземањето на неговиот пасош исто така достигнало такво попречување (види Peltonen, at p. 43; Baumann, §§ 62‑63; Napijalo, §§ 69‑73; и Nalbantski, § 61, сите цитирани горе). Затоа мора да се утврди дали попречувањето било „во согласност со законот“, во насока на остварување на една или повеќе легитимни цели утврдени со членот 2 § 3 од Протоколот бр. 4, и дали тоа било „неопходно во едно демократско општество“ за остварување на таквата цел.

31. Попречувањето се заснова на членот 76(6) од Законот за лични документи од 1998 г. (види параграфи 10 и 17 горе) и со тоа јасно имале правна основа во домашното право. Жалителот не побарал да аргументира дека не било на некој друг начин „во согласност со законот“ и Судот не гледа никаква причина да одлучи дека не бил во согласност со тој услов.

32. Понатаму е очигледно од контекстот во кој биле спроведени законските одредби кои послужиле како основа за мерката против жалителот и подоцна биле зајакнати (види параграфи 21-23 горе) дека попречувањето било дизајнирано да обесхрабри и спречи прекршување на имиграциските закони на други држави и на тој начин да ја намали веројатноста на тие држави да одбијат други бугарски државјани да стапнат на нивна територија, или да го зајакнат или да одбијат да го релаксираат својот визен режим во однос на бугарските државјани. Дури и ако Судот би бил подготвен да прифати дека попречувањето се засновало на легитимни цели за одржување на јавниот ред или заштита на правата на другите, во овој случај не е неопходно да се оди понатаму со оваа поента бидејќи во секој случај како што е објаснето долу, ограничувањата за патување паднале на тестот на „неопходно во едно демократско општество“ и неговиот имплицитен услов за пропорционалност.

33. Судот забележува дека забраната за патување изречена против жалителот не траела многу долго – согласно законот неговото времетраење било точно две години (види параграф 17 горе). Меѓутоа ова не е главното прашање (наспроти тоа Налбанцки, цитиран горе, § 56): главната поента е дали воопшто тоа било пропорционално на автоматската забрана за жалителот да патува во секоја странска земја на сметка на неговото прекршување на имиграциските закони на една конкретна земја.

34. Судот не може да смета дека една таква бланко мерка која не прави разлика е пропорционална. Нормалните последици од сериозното прекршување на имиграциските закони на земјата би биле засегнатото лице да биде отстрането од земјата и да му биде забрането (согласно законите на таа земја) повторно да влезе на нејзината територија за одреден период на време. Навистина, жалителот трпел такви последици како резултат на повреда на условите на неговата студентска виза – тој бил депортиран од Соединетите Американски Држави (види параграф 8 горе). Се чини доста драконски што бугарската држава – која не може да смета дека е директно погодена од прекршокот на жалителот – исто така го спречила да патува и во други странски земји во период од две години.

35. Исто така, властите не понудиле причини за нивниот налог и евидентно не сметале дека е неопходно да ја проверат личната ситуација на жалителот и судовите подоцна одлучиле дека тие не можеле да го разгледуваат дискреционото право што властите го примениле во однос на ова прашање (споредете, mutatis mutandis, кај Рене, § 126; Гочев, § 54; и Налбантски, § 66, сите цитирани горе). На тој начин иако релевантните одредби им даваат дискреционо право во однос на изречувањето или нешто друго на оспорените мерки, не постои индикација дека во остварувањето на тоа дискреционо право властите ги зеле во предвид сите фактори што се специфични за жалителот, како и тежината на прекршокот поради кој тој бил депортиран од Соединетите Американски Држави, ризикот дека тој можел дополнително да ги повреди имиграциските правила на државата, неговата семејна ситуација, неговата финансиска и лична ситуација или дали имал кривично досие. Судот претходно одлучил дури и во различен контекст дека такви општи и практично автоматски ограничувања не можат да се сметаат за оправдани согласно членот 2 од Протоколот бр. 4 (види Рене, §§ 127‑28; Бартик, § 48; Гочев, §§ 53 и 57; и Налбантски, §§ 66‑67, сите цитирани горе).

36. Точно е дека за време на периодот кој му претходел на усвојувањето на законските одредби врз основа на кои се засновал налогот, Бугарија станала извор на мигранти (види параграф 20 горе) и дека во такви околности барем може да се тврди дека бугарската држава можела да смета дека е неопходно заради меѓународна учтивост и од практични причини да им помогне на други држави со спроведувањето на нивните имиграциски правила и политики (види параграф 31 горе). Исто така се чини дека законската одредба во прашање била усвоена и последователно зајакната (види параграф 17 горе) како дел од пакетот мерки дизајнирани за смирување на стравот, меѓу другото, на земјите членки на Европската унија во однос на илегалната имиграција од Бугарија и дека тоа играло улога во одлуката на Унијата од март 2001 година да се исклучат бугарските државјани од потребата да вадат виза за краткорочен престој (види параграфи 21-23 горе). Осум години подоцна, во 2009 год. кога потребата за тоа била очигледно излишна, одредбата била укината (види параграф 19 горе). Меѓутоа, фактот дека законот кој ја овозможувал оспорената мерка бил усвоен во вакви услови не го прави имун на испитување согласно Конвенцијата (види, mutatis mutandis, Capital Bank AD v. Bulgaria, no. 49429/99, §§ 110‑11, 24 November 2005). Ниту пак самата мерка како што е применета кај жалителот може да биде оправдана од самиот факт дека можела да биде поттикната од таков притисок (види параграф 10 горе), и тужената држава не може оправдано да се ограничи и да се потпира на такви причини за да го оправда тоа (види, mutatis mutandis, Nada v. Switzerland [GC], no. 10593/08, § 196, ECHR 2012). Иако Судот можеби е подготвен да прифати дека забраната за напуштање на сопствената земја изречена во врска со повредата на имиграциските закони на друга држава во одредени услови кои притискаат може да се смета за оправдана, не смета дека автоматското изречување на таква мерка без да се земат во предвид поединечните околности на засегнатото лице можат да се карактеризираат како неопходни во едно демократско општество.

37. Затоа имало повреда на членот 2 од Протоколот бр. 4.

II. НАВОДНА ПОВРЕДА НА ЧЛЕНОТ 8 ОД КОНВЕНЦИЈАТА

38. Жалителот се жалел согласно членот 8 од Конвенцијата дека забраната за патување којашто го спречила да патува за САД каде што живееле мајка му и брат му достигнала ниво на неоправдано попречување на неговиот семеен живот.

39. Членот 8 од Конвенцијата уредува, во релевантниот дел:

„1. Секој човек има право на почитување на неговиот приватен и семеен живот ...

2. Јавната власт не смее да се меша во остварувањето на ова право, освен ако тоа мешање е предвидено со закон и ако претставува мерка која е во интерес на државната и јавната безбедност, или економската благосостојба на земјата, спречување на нереди или кривично дело, заштитата на здравјето или моралот, или заштитата на правата и слободите на другите, во едно демократско општество.“

40. Владата се изјасни дека забраната за патување е изречена согласно законот и против возрасно лице на триесетгодишна возраст. Исто така, можноста за жалителот да и се приклучи на мајка му и брат му во Соединетите Американски Држави не зависела од бугарските власти туку од имиграциската политика на таа земја. И за крај немало никакви пречки за роднините да го посетат жалителот во Бугарија.

41. Жалителот не поднесе забелешки.

42. Судот смета дека оваа жалба не е очигледно лошо заснована во рамки на значењето на членот 35 § 3 (а) од Конвенцијата или недопуштена по некој друг основ. Затоа мора да се прогласи за допуштена.

43. Меѓутоа, со оглед на наодот за прекршување на членот 2 од Протоколот бр. 4 Судот не смета дека е неопходно да се испита забраната за патување изречена против жалителот и со упатување на членот 8 од Конвенцијата (види Riener, § 134; A.E. v. Poland, §§ 53‑54; и Pfeifer, § 62, сите цитирани горе; и спротивно на тоа İletmiş v. Turkey, no. 29871/96, §§ 42‑50, ECHR 2005‑XII, и Paşaoğlu v. Turkey, no. 8932/03, §§ 41‑48, 8 July 2008, каде Судот ги разгледал забраните за патување во странство согласно членот 8 од Конвенцијата, а не согласно членот 2 од Протоколот бр. 4, бидејќи последниов е потпишан, но не и ратификуван од Турција).

III. НАВОДНА ПОВРЕДА НА ЧЛЕНОТ 13 ОД КОНВЕНЦИЈАТА

44. Жалителот се жалел дека во проверката на неговото законско оспорување на забраната, судовите не ја разгледале пропорционалноста на мерката.

45. Судот смета дека оваа жалба треба да биде разгледана согласно членот 13 од Конвенцијата која го уредува следново:

„Секој човек, чии права и слободи признати со оваа Конвенција се нарушени, има право на делотворен правен лек пред националните власти, дури и тогаш кога повредата на овие права и слободи ја сториле лица при вршење на службена должност.“

46. Владата не коментираше по оваа жалба во нивните забелешки.

47. Жалителот не поднесе забелешки.

48. Судот смета дека оваа жалба не е очигледно лошо заснована во рамки на значењето на членот 35 § 3 (а) од Конвенцијата или недопуштена по некој друг основ. Затоа мора да се прогласи за допуштена.

49. Онаму каде што постои тврдење кое може да се аргументира дека властите со своето делување можат да го прекршат правото на поединецот согласно членот 2 § 2 од Протоколот бр. 4, членот 13 од Конвенцијата бара домашниот правен систем да даде ефективна можност за оспорување на мерката на која се жалел и да се испитаат релевантните прашања проверени со доволно процедурални заштити и темелност и на тој начин да се направи можно за засегнатото лице да ги изнесе сите аргументи кои влијаат на пропорционалноста – во смисла на значењето на Конвенцијата – на мерката (види Рене, §§ 138 и 142, и Фајфер, § 67, обата цитирани горе).

50. Земајќи ги во предвид неговите наоди во врска со забраната за патување изречена против жалителот, Судот смета дека неговата жалба согласно членот 2 § 2 од Протоколот бр. 4 била спорна. Затоа мора да се утврди дали имал на располагање правен лек кој бил усогласен со гореспоменатите услови.

51. Главното прашање овде се чини дека е дали судовите ги разгледале барањата на жалителот и жалбите што следеле со доволна темелност и со упатување на фактори што се релевантни за оправдување на забраната согласно на Конвенцијата (види Фајфер, цитиран горе, § 71). Како што може да се види од нивните пресуди (види параграфи 12 и 14 горе), тие ги третирале за нерелевантни аргументите на жалителот со кои го напаѓал оправдувањето на мерката, кое исклучиво се однесувало на формалната валидност на забраната и конкретно тврдејќи дека тие не можеле да ја испитуваат дискреционата проценка на властите за потребата од забрана – главната поента посочена од жалителот (види параграфи 11 и 13 горе) и клучниот дел примената на балансирање согласно членот 2 § 3 од Протоколот бр. 4. Постапка, која заради ограничен опсег на разгледувањето, не нуди можноста за справување со суштината на една спорна жалба согласно Конвенцијата, не може да ги задоволи условите од членот 13 (види Рене, цитиран горе, §§ 142‑43, и, mutatis mutandis, Glas Nadezhda EOOD and Anatoliy Elenkov v. Bulgaria, no. 14134/02, §§ 69‑70, 11 October 2007, и C.G. and Others v. Bulgaria, no. 1365/07, § 62, 24 April 2008, со понатамошни упатувања).

52. Последователно, дошло до повреда на членот 13 од Конвенцијата.

IV. ПРИМЕНА НА ЧЛЕНОТ 41 ОД КОНВЕНЦИЈАТА

53. Членот 41 од Конвенцијата уредува:

„Ако Судот оцени дека постои повреда на Конвенцијата или на нејзините Протоколи, и ако внатрешното право на засегнатата Висока страна договорничка дозволува само делумно обесштетување, Судот и доделува на оштетената страна, доколку е потребно, правичен надоместок.“

54. Жалителот не поднел барање за правичен надоместок.

ОД ОВИЕ ПРИЧИНИ, СУДОТ ЕДНОГЛАСНО

1. Ја прогласи жалбата за допуштена;

2. Одлучи дека имало повреда на членот 2 од Протоколот бр. 4 од Конвенцијата;

4. Одлучи дека нема потреба да ја разгледува жалбата согласно членот 8 од Конвенцијата;

4. Одлучи дека имало повреда на членот 13 од Конвенцијата;

Изготвена на англиски јазик, и доставена на писмено на 27 ноември 2012 година, согласно Правилото 77 §§ 2 и 3 од Деловникот на Судот.

Лоренс ИерлиИнета Зиемеле
Секретар Претседател

© Совет на Европа/Европски суд за човекови права, 2013.

Службени јазици на Европскиот суд за човекови права се англискиот и францускиот. Овој превод е направен со поддршка на Специјалниот фонд за човекови права на Советот на Европа (/humanrightstrustfund). Тој не го обврзува Судот, ниту пак Судот презема некаква одговорност за квалитетот на истиот. Може да се преземе од HUDOC базата на судската пракса на Европскиот суд за човекови права () или од секоја друга база на податоци со која Судот го споделил. Може да се прават копии за некомерцијални цели под услов да се цитира полниот наслов на случајот, заедно со горенаведениот знак за авторско право и упатувањето на Специјалниот фонд за човекови права. Доколку се планира некој дел од овој превод да се користи за комерцијални цели, ве молиме обратете се на publishing@ .

© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2013.

The official languages of the European Court of Human Rights are English and French. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court, nor does the Court take any responsibility for the quality thereof. It may be downloaded from the HUDOC case-law database of the European Court of Human Rights () or from any other database with which the Court has shared it. It may be reproduced for non-commercial purposes on condition that the full title of the case is cited, together with the above copyright indication and reference to the Human Rights Trust Fund. If it is intended to use any part of this translation for commercial purposes, please contact publishing@ .

© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2013.

Les langues officielles de la Cour européenne des droits de l’homme sont le français et l’anglais. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour, et celle-ci décline toute responsabilité quant à sa qualité. Elle peut être téléchargée à partir de HUDOC, la base de jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme (), ou de toute autre base de données à laquelle HUDOC l’a communiquée. Elle peut être reproduite à des fins non commerciales, sous réserve que le titre de l’affaire soit cité en entier et s’accompagne de l’indication de copyright ci-dessus ainsi que de la référence au Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme. Toute personne souhaitant se servir de tout ou partie de la présente traduction à des fins commerciales est invitée à le signaler à l’adresse suivante : publishing@ .

 

Full & Egal Universal Law Academy