© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Stojanović gegn Króatíu
Dómur frá 19. september 2013
Mál nr. 23160/09
10. gr. Tjáningarfrelsi
Meiðyrðamál. Ábyrgð á ummælum. Gildisdómar
1. Málsatvik
Kærandi, Josip Stojanović, er króatískur ríkisborgari, fæddur 1940 og búsettur í Zagreb. Í apríl 1997 birti vikublað tvær greinar þar sem ummæli voru höfð eftir kæranda. Í annarri greininni var viðtal við kæranda þar sem hann gagnrýndi þáverandi heilbrigðisráðherra, en þeir voru félagar í sama stjórnmálaflokki. Fyrirsögn greinarinnar hafði að geyma orðið „vélabrögð“ og var þar vísað til athafna ráðherrans. Í hinni greininni var fjallað um meint símtal á milli kæranda og aðalritara stjórnmálaflokksins. Því var haldið fram að í símtalinu hefði aðalritarinn beðið kæranda um að draga tilbaka nokkur eldri ummæli og að láta af opinberri gagnrýni á ráðherrann. Fram kom í greininni að kærandi teldi að almenningur væri leyndur því að ráðherrann sæti í stjórn tíu eftirlitsaðila og fengi fyrir það háar þóknanir. Jafnframt kom fram að ráðherrann hefði hótað því að kærandi myndi ekki verða prófessor á „meðan ég er í ráðherrastólnum“.
Ráðherrann höfðaði einkamál á hendur útgefanda vikublaðsins og kæranda fyrir meiðyrði. Með dómi króatísks dómstóls í maí 2003 var kæranda gert að greiða ráðherranum skaðabætur. Talið var að notkun orðsins „vélabrögð“ og fyrrgreind ummæli sköðuðu virðingu, æru og mannorð ráðherrans. Þótti ekki skipta máli hvort kærandi hefði í raun viðhaft orðið „vélabrögð“ í viðtalinu, enda hefði hann fyrir rétti sagst sammála titli greinarinnar. Þá var talið að kærandi bæri ábyrgð á ummælum í seinni greininni, enda þótt höfundur hennar hefði ekki farið rétt með efni símtalsins þar sem kærandi hefði átt að benda á að hin meiðandi ummæli væru röng eftir að þau birtus. Dómurinn var staðfestur af stjórnlagadómstólnum í júní 2008.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að brotið hefði verið gegn 10. gr. sáttmálans með því að gera honum að greiða skaðabætur fyrir meiðyrði gegn ráðherranum. Hann vísaði sérstaklega til þess að hann hefði ekki notað orðið „vélabrögð“ til að lýsa athöfnum ráðherrans. Þá hefði hann ekki heimilað birtingu efnis úr fyrrgreindu símtali sem jafnframt var farið rangt með í greininni.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi tjáningarfrelsi kæranda hafa verið skert með fyrrgreindum dómum, en að skerðingin hefði átt sér stoð í lögum og stefnt að því lögmæta markmiði að vernda mannorð eða réttindi annarra. Við mat á því hvort nauðsyn hefði borið til skerðingar af þessu tagi leit dómstóllinn til hvorrar greinar fyrir sig. Hvað varðar fyrri greinina taldi dómstóllinn torvelt að fallast á þá niðurstöðu króatískra dómstóla að kærandi bæri bótaábyrgð þótt hann hefði ekki notað orðið „vélabrögð“ um aðgerðir ráðherra, heldur blaðamaður valið orðið. Tekið var fram að endurtekning ærumeiðandi ummæla í dómsal gæti undir vissum kringumstæðum leitt til höfðunar sérstaks meiðyrðamáls, en hér væri deilt um meint ummæli kæranda við fjölmiðla. Með hliðsjón af þessu gæti bótaábyrgð vegna titils greinarinnar ekki fallið á annan en ritstjóra blaðsins.
Hvað síðari greinina varðar skoðaði dómstóllinn ummælin hvor fyrir sig. Talið var sýnt fram á að kærandi hefði viðhaft ummæli þess efnis að ráðherrann ætti sæti í stjórn tíu eftirlitsaðila og fengi háar fjárgreiðslur fyrir það. Væri um að ræða fullyrðingu um staðreyndir sem hefði reynst röng. Væri hún meiðandi þar sem gefið væri í skyn að ráðherrann hefði hagnast óeðlilega á stöðu sinni. Dómstóllinn taldi því að takmörkun tjáningarfrelsis kæranda hefði að þessu leyti verið studd gildum rökum. Hvað varðar ummælin um meinta hótun ráðherrans tók dómstóllinn fram að kærandi hefði neitað að hafa viðhaft orðin „meðan ég er í ráðherrastólnum“ og hefði viðmælandi hans og þrjú önnur vitni staðfest það. Vísað var til þess að króatískir dómstólar hefðu byggt niðurstöðu sína alfarið á framburði blaðamannsins, en meta yrði trúverðugleika hans með hliðsjón af hagsmunum hans af því að skrif hans reynist rétt. Með hliðsjón af þessu taldi dómstóllinn að rétt hefði verið að flokka ummæli kæranda sem gildisdóm, sem ekki er hægt að sanna, frekar en sem fullyrðingu um staðreynd líkt og gert var af hinum króatísku dómstólum. Jafnframt var tekið fram að ekki hefði verið bent á lagaákvæði þess efnis að varnaraðilar í meiðyrðamálum þyrftu að mótmæla meiðandi ummælum eða draga þau til baka til að losna undan bótaábyrgð.
Samkvæmt þessu var talið að brotið hefði verið gegn tjáningarfrelsi kæranda samkvæmt 10. gr. sáttmálans með því að dæma hann til greiðslu skaðabóta vegna fyrirsagnar fyrri greinarinnar og vegna hinna meintu ummæla um að ráðherra hefði hótað sér að hann yrði ekki prófessor á meðan hann gegndi embætti.
Kæranda voru dæmdar 1500 evrur í miskabætur og 5600 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy