© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Tahirov gegn Aserbaídsjan
Dómur frá 11. júní 2015
Mál nr. 31953/11
3. gr. 1. Viðauka. Réttur til frjálsra kosninga.
Framboð til almennra þingkosninga. Meðmælendalistar. Ógilding. Málsmeðferð.
1. Málsatvik
Kærandi er ríkisborgari Aserbaídsjan fæddur árið 1952 og búsettur þar í landi. Hann hugðist skrá sig sem óháðan frambjóðanda í þingkosningum í landinu sem fram fóru í nóvember 2010. Í samræmi við lög safnaði hann 450 undirskriftum stuðningsmanna sinna og sendi til kjörnefndar. Í október 2010 synjaði nefndin honum um skráningu á þeim grundvelli að nokkrar undirskriftanna væru ógildar, ýmist þar sem sami einstaklingur hefði ritað undir oftar en einu sinni eða upplýsingar um viðkomandi væru ekki fullnægjandi.
Kærandi kærði þessa ákvörðun til yfirkjörnefndar og vísaði meðal annars til þess að samkvæmt lögum skyldi honum gefið færi á að vera viðstaddur er undirskriftir væru kannaðar. Þá vefengdi kærandi það líkindamat sérfræðinga að sami einstaklingur hefði staðið að baki fjölda undirskrifta og vísaði til þess að engin frekari könnun hefði farið fram á því hvort þetta væri raunin. Að sama skapi taldi kærandi að hann ætti að eiga þess kost að koma að úrbótum eða lagfæringum ef undirskriftir uppfylltu ekki kröfur laga. Kærandi lagði fram yfirlýsingu frá 91 einstaklingi sem höfðu verið á undirskriftalista hans, en sérfræðingar töldu að sami einstaklingur hefði staðið að baki undirskriftum þeirra. Yfirkjörnefnd komst engu að síður að þeirri niðurstöðu eftir sjálfstæða rannsókn, sem kærandi átti ekki aðkomu að, að 178 undirskriftir hefðu verið ógildar. Kærandi bar ákvörðunina undir dómstóla en málinu var vísað frá.
2. Meðferð málsins hjá Mannrétindadómstólnum
Kæran
Kærandi byggði á því að réttur hans til að bjóða sig fram í frjálsum og óháðum kosningum hefði verið brotinn, enda hefði honum verið meinuð þátttaka af gerræðislegum ástæðum í andstöðu við 3. gr. 1. viðauka sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fyrst til skoðunar hvort málsmeðferð yfirvalda hefði verið í samræmi við lög. Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu lýsti því yfir í kjölfar kosninga í Aserbaídsjan árið 2010 að draga mætti óhlutdrægni kjörnefndarinnar í efa, að gagnsæi í ferlinu væri ábótavant og að fjöldi frambjóðenda sem væri vísað frá á grundvelli tæknilegra ágalla væri óeðlilega hár. Samkvæmt sömu skýrslu hafði flestum kærum verið vísað frá yfirkjörnefnd án þess að málin væru könnuð nægilega. Tekið var fram að dómstólnum hefðu borist um 30 kærur í kjölfar kosninganna 2010 þar sem kærendur kvörtuðu yfir að hafa ekki fengið skráningu sem frambjóðendur sökum meintra annmarka á undirskriftalistum.
Tekið var fram að ríkið hefði ekki lagt fram gögn um hæfi eða skipun þess sérfræðingahóps sem lagði mat á undirskriftirnar. Dómstóllinn taldi að skortur á slíkum upplýsingum leiddi til þess að traust á ferlinu minnkaði og þar með traust á kosningunum í heild sinni. Þá var bent á að sérfræðingarnir hefðu einungis talið líkur á að undirskriftir væru falsaðar eða ógildar, en til að mynda ekki vikið að því hversu miklar líkurnar væru. Þá hefði ekki verið krafist frekari gagna eða rannsóknar þrátt fyrir að slíkt væri heimilt.
Dómstóllinn taldi að réttur kæranda til að bjóða sig fram í kosningum ætti ekki að ráðast af líkum eða óljósum skoðunum, heldur gögnum og staðreyndum í samræmi við skilyrði laganna. Ákvörðun kjörnefndar hefði verið gerræðisleg og verið litið framhjá þeim réttindum sem ætlað var að tryggja réttláta málsmeðferð, svo sem réttinum til að vera viðstaddur skoðun undirskrifta og til að geta kynnt sér skýrslu sérfræðinga og komið á framfæri athugasemdum fyrir fund nefndarinnar. Tekið var fram að ágallar á meðferð máls kæranda virtust ekki vera einsdæmi og báru fremur með sér að vera kerfisbundin brot á réttindum. Dómstóllinn áréttaði að hvorki yfirkjörstjórn né dómstólar hefðu tekið afstöðu til vel ígrundaðra röksemda kæranda né fært rök fyrir niðurstöðum sínum um að vísa máli hans frá. Meðferð máls kæranda bar því með sér vanvirðingu á réttindum hans og áhugaleysi stjórnvalda á því að virða réttarríkið. Samkvæmt þessu var talið að brotið hefði verið gegn réttindum kæranda samkvæmt 3. gr. 1. viðauka.
Kæranda voru dæmdar 7.500 evrur í miskabætur og 2.150 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy